phần Mở đầu, Kết luận, khuyến nghị và Tài liệu tham khảo, luận văn bao gồm 2 chƣơng: - Chƣơng 1: Tổ chức giờ học lịch sử cho học sinh THCS theo mô hình trƣờng học mới: lý luận và thực tiễn. - Chƣơng 2: Một số biện pháp tổ chức giờ học lịch sử cho học sinh lớp 6- THCS theo mô hình trƣờng học mới. 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 TỔ CHỨC GIỜ HỌC LỊCH SỬ CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO MÔ HÌNH TRƢỜNG HỌC MỚI: LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. Một số khái niệm liên quan đến đề tài 1.
Khái niệm về tổ chức giờ học * Khái niệm về tổ chức Tổ chức là một sự sắp xếp tƣơng hỗ và sự liên hệ qua lại của các yếu tố trong một phức hợp nào đó. Tổ chức đƣợc hiểu là một trật tự xác định cả về mặt ý nghĩa chức năng cũng nhƣ về ý nghĩa cấu trúc và đối tƣợng sự vật. Tổ chức hoạt động là cách thức tổ chức, sắp xếp và tiến hành các buổi học với điều kiện sử dụng hợp lý thời gian, sức lực và phƣơng tiện của giáo viên và học sinh nhằm đảm bảo hiệu suất cao nhất của quá trình học tập. Bản chất của hoạt động tổ chức học tập là tổ chức nhận thức tích cực, sáng tạo, chủ động cho học sinh, hình thành năng lực tự tổ chức, sắp xếp quá trình học tập hợp lý, phù hợp với điều kiện của bản thân và học dƣới sự hƣớng dẫn, chỉ đạo của các lực lƣợng giáo dục.
* Khái niệm về giờ học Nhiệm vụ giáo dƣỡng, giáo dục và phát triển của khóa trình lịch sử ở nhà trƣờng đƣợc thể hiện qua từng giờ học. Mỗi giờ học là một bộ phận của hệ thống thống nhất của các giờ học đƣợc quy định theo chƣơng trình. Nhƣ vậy, giờ học là một khâu trong quá trình dạy học, nhiệm vụ của nó là thực hiện một phần chƣơng trình, sách giáo khoa, góp phần từng bƣớc hoàn thành mục tiêu môn học, cấp học và khóa trình. Đó là hình thức cơ bản của việc tổ chức quá trình thống nhất giữa giảng dạy và học tập.
Việc tiến hành giờ học là điều tất yếu và bắt buộc trong việc dạy học ở phổ thông[6;11]. * Khái niệm về tổ chức giờ học 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Là hình thức tổ chức dạy học mà thời gian học tập đƣợc quy định một cách xác định và ở một địa điểm riêng biệt, GV chỉ đạo hoạt động nhận thức có tính chất tập thể ổn định, có thành phần không đổi, đồng thời chú ý đến những đặc điểm của từng học sinh để sử dụng các PP và phƣơng tiện dạy học nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho HS nắm vững tài liệu học tập một cách trực tiếp cũng nhƣ làm phát triển năng lực nhận thức và giáo dục HS tại lớp. Tổ chức giờ học có đặc điểm là lớp học có thành phần không đổi trong mỗi giai đoạn của quá trình dạy học. GV chỉ đạo hoạt động nhận thức của cả lớp, đồng thời chú ý đến những đặc điểm của từng HS, Hs là ngƣời nắm tài liệu một cách trực tiếp tại lớp[7;11].
* Khái niệm về tổ chức giờ học lịch sử Tổ chức giờ học lịch sử là hình thức tổ chức dạy học, trong đó nhiệm vụ giáo dƣỡng, giáo dục và phát triển của khóa trình lịch sử đƣợc thể hiện qua từng bài học. Là hình thức cơ bản của việc tổ chức quá trình thống nhất giữa giảng dạy và học tập: giáo viên tiến hành các công việc truyền đạt kiến thức, giáo dục, phát triển học sinh, tổ chức, hƣớng dẫn học sinh tích cực hoạt động nhận thức để lĩnh hội kiến thức, bồi dƣỡng tƣ tƣởng đạo đức, rèn luyện kĩ năng… Trong giờ học lịch sử, giáo viên hƣớng dẫn học sinh nhận thức bản chất các sự kiện, nhân vật lịch sử, có thái độ, tình cảm đúng với sự kiện và con ngƣời quá khứ. Muốn giúp học sinh hiểu lịch sử giáo viên cần phát huy tính năng động, tích cực nhận thức của các em, đặc biệt là tƣ duy độc lập và kĩ năng thực hành bộ môn[9;11]. Khái niệm về mô hình trường học mới "Trƣờng học mới" một mô hình mới của việc học diễn ra bằng cách cải thiện chất lƣợng và hiệu quả giáo dục.
Xuất phát từ Escuela Nueva(EN) là một mô hình giáo dục thiết kế tại Cô-lôm-bi-a trong những năm 1970. Nó mang lại lợi ích cho trẻ em, giáo viên, quản trị viên, gia đình và cộng đồng thông qua bốn thành phần liên quan đến nhau và có cấu trúc: chƣơng trình học và cộng đồng, lớp học, đào tạo, quản lý và đánh giá. 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Với chiến lƣợc đơn giản và có cấu trúc, Escuela Nueva thúc đẩy một môi trƣờng lớp học mà học sinh tích cực học tập, tham gia, cộng tác. Chƣơng trìnhđƣợc triển khai để tăng cƣờng mối quan hệ giữa nhà trƣờng và cộng đồng.Đó là một mô hình linh hoạt thay đổi để đáp ứng các nhu cầu của mỗi đứa trẻ riêng biệt, cho phép học sinh để hoàn thành các đơn vị và tiến tới các cấp lớp cao hơn ở tốc độ của riêng họ.
Vào năm 1989, mô hình Escuela Nueva đƣợc công nhận bởi Ngân hàng Thế giới là một trong ba cải cách chính sách thành công nhất trong các nƣớc đang phát triển trên khắp thế giới. Ngoài ra, trong năm 2000 Báo cáo phát triển con ngƣời của Liên Hiệp Quốc chọn EN là một trong ba thành tựu lớn nhất trong nƣớc. Cơ sở xuất phát điểm của vấn đề 1. Xu thế đổi mới nội dung và phương pháp dạy học Gần đây, các cấp quản lý giáo dục từ trên xuống dƣới đề cập nhiều đến đổi mới nội dung, phƣơng pháp và cả hình thức tổ chức dạy học, coi đây nhƣ một yêu cầu bắt buộc đối với mỗi nhà trƣờng, mỗi giáo viên.
Tuy vậy, trên thực tế những gì làm đƣợc hãy còn rất ít. Xã hội cũng còn có nhiều ý kiến khác nhau về vấn đề này, có tình trạng trên là do rất nhiều nguyên nhân, trong đó có một nguyên nhân là: Chƣa có một hệ thống lý luận đầy đủ và sáng tỏ. Dƣới đây tác giả xin bàn về một số vấn đề: “Đổi mới nội dung, phƣơng pháp và hình thức tổ chức dạy học là yêu cầu của thực tế khách quan”. Ngày xƣa, dƣới thời phong kiến, hình thức tổ chức dạy học phổ biến là ông thầy cầm sách giảng giải, còn các trò ngồi xung quanh lắng nghe, tập đọc, tập viết… Với hình thức dạy học đó mẫu ngƣời học trò ra trƣờng sẽ là những ngƣời biết trọng đạo lý, tín nghĩa, ngƣời giỏi sẽ có văn hay, chữ tốt; nhƣng nói chung họ là những ngƣời bạch diện thƣ sinh, xa rời lao động… Ở Việt Nam sau Cách mạng tháng 8 năm 1945 thành công, nền giáo dục lại có những định hƣớng mới, đó là nền giáo dục: Dân tộc - Khoa học - 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đại chúng; Học đi đôi với hành, Giáo dục gắn liền với lao động sản xuất… Tuy nhiên, phải thấy rằng trong suốt nửa thế kỷ (1945-1995), đất nƣớc ta trải qua những giai đoạn lịch sử đặc biệt Giai đoạn 1945-1954 cả dân tộc dồn sức cho cuộc kháng chiến thần thánh chống thực dân Pháp giành độc lập dân tộc, giai đoạn 1954-1975 mặc dù miền Bắc đã đƣợc giải phóng, nhƣng thực chất cả nƣớc vẫn phải tập trung toàn lực cho nhiệm vụ chống Mỹ cứu nƣớc, thống nhất Tổ quốc.
Từ năm 1975-1995, đất nƣớc đối mặt với những khó khăn sau chiến tranh và lâm vào khủng khoảng kinh tế - xã hội. Hơn nữa, trong bối cảnh mới tốc độ phát triển vũ bão của khoa học kỹ thuật, lƣợng tri thức của nhân loại tăng lên nhanh chóng theo cấp số nhân. Khái niệm “học vấn phổ thông” trong những năm đầu của thế kỷ 21 đã khác rất xa so với 20 - 30 năm về trƣớc. Con đƣờng đƣa học vấn phổ thông đến với thế hệ trẻ cũng đƣợc rộng mở với rất nhiều kênh thông tin khác nhau, mà kênh qua nhà trƣờng chỉ là một trong số đó, cho dù có là kênh chính.
Những hạn chế, lạc hậu của chƣơng trình, nội dung phƣơng pháp giáo dục cũ cũng cần đƣợc loại bỏ để thay thế vào đó những nội dung mới, cập nhật… Rõ ràng là việc đổi mới nội dung, phƣơng pháp và hình thức tổ chức giáo dục là đòi hỏi của thực tế khách quan, mang tính quy luật phổ biến mà mọi quốc gia, mọi nền giáo dục đều phải chấp thuận. Xu thế dạy học tiếp cận theo năng lực người học Dạy học theo xu thế tiếp cận năng lực ngƣời học là chiến lƣợc có ý nghĩa tiền đề trọng yếu cho quá trình đảm bảo chất lƣợng đào tạo giáo dục theo hƣớng liên thông với nền giáo dục đào tạo quốc tế tiên tiến, hội nhập toàn cầu. Theo nhận định của các chuyên gia giáo dục, chƣơng trình hiện hành về cơ bản vẫn tiếp cận theo hƣớng nội dung, chạy theo khối lƣợng kiến thức, còn nặng tính hàn lâm… Có chú ý đến cả 3 phƣơng diện kiến thức, kĩ năng và thái độ nhƣng vẫn là những yêu cầu rời rạc riêng rẽ, chƣa liên kết, thống nhất và vận dụng tổng hợp thành năng lực hành động, năng lực thực hiện… Do 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đó, xu hƣớng tới tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của chƣơng trình giáo dục (mục tiêu, nội dung, phƣơng pháp giáo dục) theo hƣớng phát triển phẩm chất và năng lực ngƣời học. Không chỉ là xu hƣớng phát triển của giáo dục, các vấn đề cụ thể nhƣ: chƣơng trình, SGK, đào tạo giáo viên, kiểm tra, đánh giá, phƣơng pháp dạy học cũng đƣợc nhiều chuyên gia GD trong nƣớc quan tâm.
Nhƣ vậy cần phải xác định rõ ràng, cụ thể hƣớng tiếp cận rồi mới xây dựng bộ trắc nghiệm, đánh giá chuẩn và muốn làm tốt đƣợc điều này thì rất cần thiết làm theo xu hƣớng quốc tế, chúng ta xây dựng những cái chuẩn nhƣng làm sao chúng ta tạo điều kiện để hỗ trợ giáo viên thực sự là có thể vẫn phải linh hoạt, sáng tạo. Phát triển năng lực ngƣời học không có nghĩa là mâu thuẫn với chuyện chúng ta trang bị cho học trò kiến thức kỹ năng mà căn bản là ở chỗ muốn cho con ngƣời có đƣợc cái năng lực hành động họ lƣu ý đến chuyện làm chứ không phải chỉ có tri thức, năng lực ở đây là năng lực làm, hành động chứ không chỉ có tri thức nên học đƣợc tri thức phát triển đƣợc kỹ năng để làm gì một cách hiệu qủa, chúng ta nên tham khảo để có thể học tập.