Tổ Chức Giờ Học Lịch Sử Cho Học Sinh Lớp 6 Theo Mô Hình Trường Học Mới VNEN

Luận văn thạc sĩ phân tích vnu ued tổ chức giờ học lịch sử cho học sinh lớp 6 trung học cơ sở theo mô hình trường học mới vnen, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Lê Thị Thúy Mai
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Ninh
• Trường học: Trường Đại Học Giáo Dục - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sư Phạm Lịch Sử
• Đề tài: Tổ Chức Giờ Học Lịch Sử Cho Học Sinh Lớp 6 – Trung Học Cơ Sở Theo Mô Hình Trường Học Mới (VNEN)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔ CHỨC GIỜ HỌC LỊCH SỬ CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO MÔ HÌNH TRƯỜNG HỌC MỚI: LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Một số khái niệm liên quan đến đề tài
• 1.2. Cơ sở xuất phát điểm của vấn đề
• 1.3. Kiểu giờ học theo mô hình trường học mới (Vnen)
• 1.4. Cơ sở thực tiễn
• 1.5. Thực tiễn dạy học lịch sử ở trường THCS
• 1.6. Thực tiễn dạy học lịch sử theo mô hình trường học mới
• 2. CHƯƠNG 2: MỘT SỐ BIỆN PHÁP TỔ CHỨC GIỜ HỌC LỊCH SỬ CHO HỌC SINH LỚP 6- TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO MÔ HÌNH TRƯỜNG HỌC MỚI
• 2.1. Mục tiêu, nội dung cơ bản của chương trình lịch sử lớp 6-THCS
• 2.2. Mục tiêu cơ bản của chương trình lịch sử lớp 6- THCS
• 2.3. Nội dung cơ bản của chương trình lịch sử lớp 6- THCS (chương trình chuẩn)
• 2.4. Các chủ đề lịch sử lớp 6 theo mô hình trường học mới (Vnen)
• 2.5. Một số biện pháp tổ chức giờ học lịch sử cho học sinh lớp 6 –THCS theo mô hình trường học mới (Vnen)
• 2.5.1. Tổ chức hoạt động khởi động
• 2.5.2. Tổ chức hoạt động tìm hiểu kiến thức mới
• 2.5.3. Tổ chức hoạt động thực hành
• 2.5.4. Tổ chức hoạt động ứng dụng
• 2.5.5. Tổ chức hoạt động bổ sung
• 2.6. Thực nghiệm sư phạm
• 2.6.1. Mục đích thực nghiệm
• 2.6.2. Nội dung thực nghiệm
• 2.6.3. Phương pháp tiến hành thực nghiệm
• 2.6.4. Tổ chức tiến hành thực nghiệm
• 2.6.5. Kết quả thực nghiệm
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tổ Chức Giờ Học Lịch Sử Lớp 6 Theo Mô Hình VNEN

Tổ chức giờ học lịch sử cho học sinh lớp 6 theo mô hình VNEN là một trong những phương pháp giáo dục hiện đại, nhằm phát huy tính tích cực và sáng tạo của học sinh. Mô hình VNEN không chỉ giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách chủ động mà còn tạo điều kiện cho các em phát triển kỹ năng tư duy và khả năng tự học. Việc tổ chức giờ học lịch sử theo mô hình này cần được thực hiện một cách khoa học và hợp lý để đạt hiệu quả cao nhất.

1.1. Khái Niệm Về Mô Hình VNEN Trong Giáo Dục

Mô hình VNEN (Trường học mới Việt Nam) là một phương pháp giáo dục đổi mới, tập trung vào việc phát huy tính chủ động của học sinh. Mô hình này khuyến khích học sinh tham gia vào quá trình học tập thông qua các hoạt động nhóm, thảo luận và thực hành. Điều này giúp học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn phát triển kỹ năng sống cần thiết.

1.2. Lợi Ích Của Việc Tổ Chức Giờ Học Lịch Sử Theo VNEN

Việc tổ chức giờ học lịch sử theo mô hình VNEN mang lại nhiều lợi ích cho học sinh. Các em có cơ hội tham gia vào các hoạt động học tập tích cực, từ đó phát triển khả năng tư duy phản biện và kỹ năng làm việc nhóm. Hơn nữa, mô hình này cũng giúp giáo viên dễ dàng theo dõi và đánh giá sự tiến bộ của học sinh trong quá trình học tập.

II. Những Thách Thức Trong Tổ Chức Giờ Học Lịch Sử Lớp 6

Mặc dù mô hình VNEN mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc tổ chức giờ học lịch sử cũng gặp phải không ít thách thức. Những khó khăn này có thể ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học, đòi hỏi giáo viên cần có những biện pháp khắc phục hiệu quả.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Thay Đổi Phương Pháp Dạy Học

Việc chuyển từ phương pháp dạy học truyền thống sang mô hình VNEN không phải là điều dễ dàng. Nhiều giáo viên vẫn còn quen với cách dạy cũ, dẫn đến việc khó áp dụng các phương pháp mới trong giờ học lịch sử.

2.2. Sự Chênh Lệch Về Kỹ Năng Giữa Các Học Sinh

Trong lớp học, không phải học sinh nào cũng có cùng một mức độ kỹ năng và kiến thức. Điều này có thể tạo ra sự chênh lệch trong việc tiếp thu bài học, khiến một số học sinh cảm thấy khó khăn hơn trong việc tham gia vào các hoạt động nhóm.

III. Phương Pháp Tổ Chức Giờ Học Lịch Sử Hiệu Quả Theo VNEN

Để tổ chức giờ học lịch sử hiệu quả theo mô hình VNEN, giáo viên cần áp dụng một số phương pháp giảng dạy phù hợp. Những phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn phát huy tính tích cực trong học tập.

3.1. Tổ Chức Hoạt Động Nhóm Trong Giờ Học

Hoạt động nhóm là một trong những phương pháp quan trọng trong mô hình VNEN. Giáo viên có thể chia lớp thành các nhóm nhỏ để thảo luận về các chủ đề lịch sử, từ đó khuyến khích học sinh trao đổi ý kiến và học hỏi lẫn nhau.

3.2. Sử Dụng Công Nghệ Thông Tin Trong Dạy Học

Việc tích hợp công nghệ thông tin vào giờ học lịch sử giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách sinh động và hấp dẫn hơn. Giáo viên có thể sử dụng các phần mềm, ứng dụng học tập để tạo ra các bài giảng tương tác, giúp học sinh dễ dàng tiếp thu kiến thức.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Mô Hình VNEN Trong Dạy Học Lịch Sử

Mô hình VNEN đã được áp dụng tại nhiều trường học và cho thấy những kết quả tích cực trong việc nâng cao chất lượng dạy và học. Việc tổ chức giờ học lịch sử theo mô hình này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn phát triển các kỹ năng cần thiết cho tương lai.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Hiệu Quả Dạy Học

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng mô hình VNEN trong dạy học lịch sử giúp học sinh tăng cường khả năng tư duy phản biện và kỹ năng làm việc nhóm. Học sinh cũng có xu hướng hứng thú hơn với môn học này.

4.2. Những Mô Hình Thực Tiễn Thành Công

Một số trường học đã áp dụng thành công mô hình VNEN trong dạy học lịch sử, tạo ra môi trường học tập tích cực và sáng tạo. Những mô hình này có thể được nhân rộng và áp dụng tại nhiều trường khác.

V. Kết Luận Về Tổ Chức Giờ Học Lịch Sử Theo VNEN

Tổ chức giờ học lịch sử theo mô hình VNEN là một bước tiến quan trọng trong việc đổi mới phương pháp dạy học. Mô hình này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả mà còn phát huy tính tích cực và sáng tạo của các em. Để đạt được hiệu quả cao, giáo viên cần nắm vững các phương pháp tổ chức giờ học và áp dụng linh hoạt trong thực tiễn.

5.1. Tương Lai Của Mô Hình VNEN Trong Giáo Dục

Mô hình VNEN có tiềm năng lớn trong việc cải cách giáo dục tại Việt Nam. Việc tiếp tục nghiên cứu và phát triển mô hình này sẽ giúp nâng cao chất lượng dạy và học trong các trường học.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Giáo Viên

Giáo viên cần thường xuyên cập nhật kiến thức và phương pháp dạy học mới để áp dụng hiệu quả mô hình VNEN. Việc tham gia các khóa đào tạo và hội thảo cũng rất cần thiết để nâng cao kỹ năng giảng dạy.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực tiễn giáo dục phổ thông tại Việt Nam trong nhiều năm qua đứng trước yêu cầu cấp thiết phải chuyển đổi mạnh mẽ từ phương thức truyền thụ kiến thức một chiều sang mô hình phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực người học. Môn Lịch sử ở cấp trung học cơ sở vốn giữ vị trí then chốt trong việc bồi dưỡng nhân cách, lòng yêu nước và tư duy xã hội, song thực tế giảng dạy lại thường rơi vào tình trạng quá tải, nặng về ghi nhớ số liệu và sự kiện một cách máy móc. Dự án Mô hình trường học mới tại Việt Nam (VNEN), với nguồn vốn viện trợ không hoàn lại trị giá 84,6 triệu USD từ Quỹ Hỗ trợ Toàn cầu về Giáo dục (GPE) ủy thác qua Ngân hàng Thế giới (WB), đã được triển khai thí điểm tại 1.447 trường tiểu học trên địa bàn 63 tỉnh thành trong giai đoạn 2012-2015.

Xuất phát từ bối cảnh đó, đề tài luận văn thạc sĩ "Tổ chức giờ học Lịch sử cho học sinh lớp 6 – Trung học cơ sở theo mô hình trường học mới (VNEN)" của tác giả Lê Thị Thúy Mai, do Tiến sĩ Nguyễn Văn Ninh hướng dẫn khoa học tại Trường Đại học Giáo dục thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội (2014), đã tập trung giải quyết yêu cầu đổi mới phương pháp giảng dạy lịch sử bậc trung học cơ sở. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể là khảo sát thực trạng nhận thức, thái độ học tập của 140 học sinh và thực tiễn giảng dạy của 12 giáo viên tại Trường Hanoi Academy cùng Trường Trung học cơ sở Đoàn Thị Điểm Ecopark, kết hợp nghiên cứu kinh nghiệm tại các trường thí điểm như Tiểu học Tả Thanh Oai (Hà Nội) và Tiểu học Suối Hoa (Bắc Ninh). Nghiên cứu xây dựng và thực nghiệm hệ thống biện pháp tổ chức giờ học theo chuỗi 5 hoạt động đặc thù. Đóng góp của luận văn mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, giúp học sinh chủ động chiếm lĩnh tri thức, tăng cường năng lực làm việc nhóm và nâng cao rõ rệt chất lượng dạy học bộ môn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự giao thoa của hai nền tảng lý thuyết giáo dục tiên tiến: Thuyết kiến tạo (Constructivism) và Mô hình trường học mới Escuela Nueva (EN) khởi xướng tại Colombia từ những năm 1970. Thuyết kiến tạo khẳng định tri thức được hình thành thông qua quá trình người học chủ động thao tác tư duy, đồng hóa và điều ứng kinh nghiệm bản thân vào các tình huống học tập mới, thay vì tiếp nhận thụ động từ giáo viên. Mô hình Escuela Nueva - một cải cách giáo dục được Ngân hàng Thế giới và Liên Hiệp Quốc ghi nhận - cung cấp cấu trúc sư phạm hiện đại kết nối chặt chẽ giữa 4 trụ cột: chương trình giảng dạy tích hợp, lớp học tự quản, đào tạo giáo viên hỗ trợ và sự tham gia của gia đình cùng cộng đồng.

Bên cạnh hai mô hình chủ đạo, luận văn làm rõ 4 khái niệm khoa học cốt lõi:

1. Tổ chức giờ học: Hình thức sắp xếp và điều phối không gian, thời gian, phương tiện nhằm tối ưu hóa hoạt động nhận thức của tập thể học sinh.
2. Giờ học Lịch sử: Môi trường sư phạm thống nhất giữa truyền đạt sự kiện quá khứ và rèn luyện năng lực tư duy, đánh giá nhân vật, bồi dưỡng tình cảm đạo đức.
3. Chuyển giao dạy học sang tự học: Cơ chế trao quyền chủ động cho học sinh thông qua tài liệu hướng dẫn học tập theo từng bước khoa học.
4. Đánh giá năng lực: Quy trình theo dõi sự tiến bộ về kỹ năng, thái độ và khả năng ứng dụng thực tiễn của học sinh thay cho việc kiểm tra điểm số thuần túy.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp đồng bộ các phương pháp định tính và định lượng nhằm đảm bảo tính xác thực cao:

• Cỡ mẫu và kỹ thuật chọn mẫu: Khảo sát 140 học sinh khối 6 và khối 7, cùng 12 giáo viên và học viên cao học chuyên ngành Lý luận và Phương pháp dạy học Lịch sử khóa 7 (2011-2013). Đồng thời, đề tài tiến hành điều tra chuyên sâu trên 16 đến 17 giáo viên trực tiếp tham gia giảng dạy mô hình trường học mới tại các địa phương thí điểm. Kỹ thuật chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên tại các trường công lập và tư thục giúp đảm bảo tính đại diện đa chiều cho dữ liệu thực nghiệm.
• Phương pháp phân tích dữ liệu: Sử dụng toán học thống kê để phân tích các chỉ số định lượng về nhận thức, thái độ học tập, điểm kiểm tra trung bình cộng, độ phân tán và tần số điểm số giữa lớp thực nghiệm và lớp đối chứng. Phương pháp quan sát sư phạm và phỏng vấn sâu giúp lý giải nguyên nhân đằng sau các biến thiên số liệu.
• Kế hoạch và khung thời gian: Quá trình nghiên cứu và thực nghiệm sư phạm được tiến hành xuyên suốt theo khung kế hoạch 37 tuần thực học (gồm 19 tuần ở học kỳ I và 18 tuần ở học kỳ II) trong năm học 2013-2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, kết quả điều tra phản ánh thực trạng đáng báo động về nhận thức của học sinh đối với môn Lịch sử trong các lớp học truyền thống. Khảo sát 140 học sinh cho thấy 71,1% học sinh có nhận thức chưa đầy đủ, 21,7% học sinh hoàn toàn chưa nhận thức được tầm quan trọng của bộ môn, và chỉ có 7,2% đạt mức nhận thức đầy đủ. Đa số học sinh bày tỏ cảm giác buồn ngủ, chán nản do bài giảng dài dòng và khô khan.

Thứ hai, phương pháp giảng dạy của giáo viên vẫn nặng tính truyền thụ một chiều. Khảo sát 12 giáo viên cho thấy 100% giáo viên (12/12 người) thường xuyên dùng phương pháp thuyết trình để học sinh ghi chép; 66,7% giáo viên chỉ thỉnh thoảng đổi mới phương pháp dạy học, 8,3% hiếm khi đổi mới, và chỉ có 25% thực hiện đổi mới thường xuyên. Dù vậy, 83,3% giáo viên (10/12 người) đã biết đến mô hình VNEN qua truyền thông và đồng nghiệp, đồng thời thể hiện mong muốn được trải nghiệm mô hình này.

Thứ ba, kỹ năng tự học của học sinh còn rất thụ động. Số liệu chỉ ra rằng 80% học sinh chỉ dừng lại ở việc đọc lại vở ghi, 50% làm bài tập sách giáo khoa, trong khi chỉ có 30% đọc tài liệu tham khảo và vỏn vẹn 5% biết lập hồ sơ học tập. Thời gian chuẩn bị bài ở nhà trung bình của học sinh chỉ đạt khoảng 20 phút mỗi ngày.

Thứ tư, tại các trường thí điểm mô hình trường học mới, 100% giáo viên (16/16 người) khẳng định tổ chức dạy học Lịch sử định kỳ trong các buổi học hàng tuần theo đúng chương trình chuẩn. Có 76,5% giáo viên tiến hành giảng dạy thường xuyên theo phương pháp nhóm tự quản, chứng minh tính khả thi vượt trội khi đưa mô hình vào thực tế.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến nhận thức hạn chế của học sinh bắt nguồn từ không gian lớp học truyền thống xếp bàn ghế theo hàng ngang, chỉ tạo ra một luồng tương tác đơn điệu giữa giáo viên và học sinh. Khi chuyển sang mô hình trường học mới, không gian được sắp xếp lại theo cụm bàn từ 4 đến 6 học sinh, kết hợp góc học tập bộ môn và hòm thư cá nhân, tạo tiền đề để học sinh trao đổi và tự quản lý tiến độ học tập.

Dữ liệu thực nghiệm sư phạm khi được mô tả qua bảng điểm và biểu đồ cột kép so sánh điểm trung bình thể hiện sự cách biệt rõ rệt giữa hai nhóm. Điểm số của lớp thực nghiệm có sự dịch chuyển mạnh mẽ sang nhóm điểm khá và giỏi (từ 8,0 đến 10,0 điểm), trong khi lớp đối chứng tập trung chủ yếu ở mức trung bình (từ 5,0 đến 6,5 điểm). Quy trình 5 bước gồm Khởi động, Tìm hiểu kiến thức mới, Thực hành, Ứng dụng và Bổ sung đã kích hoạt năng lực tự nghiên cứu tài liệu và tư duy phản biện của học sinh lớp 6.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp sư phạm then chốt:

1. Chuẩn hóa quy trình 5 hoạt động học tập cho từng chủ đề bài học: Giáo viên bộ môn Lịch sử cần thiết kế cấu trúc giờ dạy đồng bộ gồm 5 pha: Khởi động (kích hoạt trải nghiệm thực tế), Tìm hiểu kiến thức mới (trả lời câu hỏi xác thực, lý luận, năng khiếu), Thực hành (làm việc cá nhân kết hợp chia sẻ nhóm), Ứng dụng (giải quyết tình huống gắn với gia đình và địa phương), và Bổ sung (mở rộng nguồn tài liệu ngoài sách giáo khoa). Mục tiêu đạt 100% bài giảng được thiết kế theo chuỗi hoạt động xuyên suốt 37 tuần thực học.

2. Tái cấu trúc không gian lớp học và thành lập nhóm tự quản: Ban giám hiệu nhà trường và giáo viên chủ nhiệm phối hợp bố trí lại bàn ghế theo nhóm từ 4 đến 6 học sinh, trang bị góc lịch sử và bảng tin học tập. Mục tiêu nâng tỷ lệ tương tác nhóm của học sinh lên trên 85% ngay trong học kỳ I của năm học.

3. Đổi mới công cụ đánh giá theo định hướng phát triển năng lực: Tổ chuyên môn áp dụng sổ ghi chép cá nhân và bảng theo dõi tiến trình 3 mức độ (thấp, trung bình, cao) kết hợp 3 hình thức: học sinh tự đánh giá, đánh giá đồng đẳng trong nhóm và giáo viên đánh giá nhận xét. Mục tiêu 100% học sinh được theo dõi sự tiến bộ liên tục, thay thế việc chỉ chấm điểm bài thi truyền thống.

4. Tổ chức tập huấn phương pháp sư phạm kiến tạo định kỳ: Phòng Giáo dục và Đào tạo cùng ban giám hiệu các trường tổ chức tập huấn chuyên sâu cho 100% giáo viên Lịch sử về kỹ năng biên soạn tài liệu tự học và kỹ thuật điều phối lớp học VNEN, duy trì sinh hoạt chuyên đề hàng quý.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên dạy môn Lịch sử cấp Trung học cơ sở: Nắm vững các bước thiết kế giáo án 5 hoạt động cho khối lớp 6, trực tiếp áp dụng hệ thống câu hỏi gợi mở và kỹ thuật tổ chức nhóm học tập tại lớp.
2. Cán bộ quản lý giáo dục và tổ trưởng chuyên môn: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng kế hoạch điều chỉnh chương trình nhà trường, phân bổ thời lượng 37 tuần học và đổi mới tiêu chí kiểm tra, đánh giá giáo viên.
3. Học viên cao học và sinh viên ngành Sư phạm Lịch sử: Khai thác luận văn như một công trình mẫu mực về ứng dụng thuyết kiến tạo, mô hình Escuela Nueva và phương pháp nghiên cứu thực nghiệm sư phạm đối chứng.
4. Chuyên gia phát triển chương trình và tác giả biên soạn sách giáo khoa: Tham chiếu quy cách tích hợp tài liệu hướng dẫn tự học và phương thức kết nối nội dung bài giảng với gia đình và cộng đồng xã hội.

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình VNEN khác gì so với phương pháp dạy học Lịch sử truyền thống? Phương pháp truyền thống dựa trên 100% việc giáo viên thuyết trình để học sinh ghi nhớ thụ động. Ngược lại, mô hình VNEN tổ chức lớp học thành các nhóm từ 4 đến 6 học sinh, triển khai bài học qua 5 hoạt động tự khám phá, giúp học sinh chủ động nắm vững bản chất sự kiện.

2. Cấu trúc 5 bước trong giờ học Lịch sử lớp 6 gồm những hoạt động nào? Quy trình gồm 5 bước liên hoàn: Khởi động (huy động vốn sống), Tìm hiểu kiến thức mới (khám phá thông tin khoa học), Thực hành (luyện tập kỹ năng), Ứng dụng (liên hệ thực tế gia đình và địa phương), và Bổ sung (mở rộng tài liệu tham khảo).

3. Việc đánh giá học sinh trong mô hình trường học mới được thực hiện như thế nào? Mô hình kết hợp 3 kênh đánh giá qua sổ theo dõi: học sinh tự đánh giá bản thân, nhóm bạn đánh giá đồng đẳng và giáo viên nhận xét định tính theo 3 mức độ (thấp, trung bình, cao) về năng lực hành động thực tế.

4. Tại sao học sinh lớp 6 là đối tượng phù hợp nhất để áp dụng mô hình này? Học sinh từ 11 đến 12 tuổi bước vào giai đoạn chuyển tiếp tâm lý quan trọng, bắt đầu phát triển mạnh tư duy trừu tượng và có nhu cầu tự khẳng định bản thân. Mô hình tự quản giúp các em hình thành thói quen tự học và kỹ năng giao tiếp xã hội.

5. Làm thế nào để giáo viên đảm bảo thời lượng khi dạy Lịch sử theo mô hình VNEN? Giáo viên sử dụng tài liệu hướng dẫn học tập được chuẩn hóa, phân quyền cho nhóm trưởng điều hành và rèn luyện cho học sinh thói quen chuẩn bị bài 20 phút mỗi ngày ở nhà, từ đó tập trung toàn bộ thời gian trên lớp cho hoạt động thảo luận.

Kết luận

• Luận văn đã giải quyết triệt để hạn chế của phương pháp dạy học truyền thống, nơi có tới 71,1% học sinh chưa có nhận thức đầy đủ về môn Lịch sử.
• Xác lập cơ sở khoa học vững chắc từ thuyết kiến tạo và mô hình Escuela Nueva để chuẩn hóa chuỗi 5 hoạt động dạy học đặc thù cho học sinh lớp 6.
• Đề xuất hệ thống giải pháp không gian lớp học theo nhóm 4 đến 6 học sinh kết hợp cơ chế đánh giá năng lực 3 chiều toàn diện.
• Kết quả thực nghiệm sư phạm trong khung thời gian 37 tuần chứng minh tính vượt trội về điểm số và thái độ học tập tích cực của học sinh.
• Mở ra lộ trình nhân rộng mô hình trường học mới cho toàn bộ các khối lớp thuộc cấp trung học cơ sở trong giai đoạn tiếp theo.

Công trình nghiên cứu của tác giả Lê Thị Thúy Mai là tài liệu học thuật giá trị cao dành cho các nhà giáo dục và giáo viên phổ thông. Hãy tham khảo và vận dụng ngay quy trình tổ chức giờ học 5 bước để nâng cao chất lượng giảng dạy môn Lịch sử tại cơ sở giáo dục của bạn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu, Kết luận, khuyến nghị và Tài liệu tham khảo, luận văn bao gồm 2 chƣơng: - Chƣơng 1: Tổ chức giờ học lịch sử cho học sinh THCS theo mô hình trƣờng học mới: lý luận và thực tiễn. - Chƣơng 2: Một số biện pháp tổ chức giờ học lịch sử cho học sinh lớp 6- THCS theo mô hình trƣờng học mới. 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 TỔ CHỨC GIỜ HỌC LỊCH SỬ CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO MÔ HÌNH TRƢỜNG HỌC MỚI: LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. Một số khái niệm liên quan đến đề tài 1.

Khái niệm về tổ chức giờ học * Khái niệm về tổ chức Tổ chức là một sự sắp xếp tƣơng hỗ và sự liên hệ qua lại của các yếu tố trong một phức hợp nào đó. Tổ chức đƣợc hiểu là một trật tự xác định cả về mặt ý nghĩa chức năng cũng nhƣ về ý nghĩa cấu trúc và đối tƣợng sự vật. Tổ chức hoạt động là cách thức tổ chức, sắp xếp và tiến hành các buổi học với điều kiện sử dụng hợp lý thời gian, sức lực và phƣơng tiện của giáo viên và học sinh nhằm đảm bảo hiệu suất cao nhất của quá trình học tập. Bản chất của hoạt động tổ chức học tập là tổ chức nhận thức tích cực, sáng tạo, chủ động cho học sinh, hình thành năng lực tự tổ chức, sắp xếp quá trình học tập hợp lý, phù hợp với điều kiện của bản thân và học dƣới sự hƣớng dẫn, chỉ đạo của các lực lƣợng giáo dục.

* Khái niệm về giờ học Nhiệm vụ giáo dƣỡng, giáo dục và phát triển của khóa trình lịch sử ở nhà trƣờng đƣợc thể hiện qua từng giờ học. Mỗi giờ học là một bộ phận của hệ thống thống nhất của các giờ học đƣợc quy định theo chƣơng trình. Nhƣ vậy, giờ học là một khâu trong quá trình dạy học, nhiệm vụ của nó là thực hiện một phần chƣơng trình, sách giáo khoa, góp phần từng bƣớc hoàn thành mục tiêu môn học, cấp học và khóa trình. Đó là hình thức cơ bản của việc tổ chức quá trình thống nhất giữa giảng dạy và học tập.

Việc tiến hành giờ học là điều tất yếu và bắt buộc trong việc dạy học ở phổ thông[6;11]. * Khái niệm về tổ chức giờ học 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Là hình thức tổ chức dạy học mà thời gian học tập đƣợc quy định một cách xác định và ở một địa điểm riêng biệt, GV chỉ đạo hoạt động nhận thức có tính chất tập thể ổn định, có thành phần không đổi, đồng thời chú ý đến những đặc điểm của từng học sinh để sử dụng các PP và phƣơng tiện dạy học nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho HS nắm vững tài liệu học tập một cách trực tiếp cũng nhƣ làm phát triển năng lực nhận thức và giáo dục HS tại lớp. Tổ chức giờ học có đặc điểm là lớp học có thành phần không đổi trong mỗi giai đoạn của quá trình dạy học. GV chỉ đạo hoạt động nhận thức của cả lớp, đồng thời chú ý đến những đặc điểm của từng HS, Hs là ngƣời nắm tài liệu một cách trực tiếp tại lớp[7;11].

* Khái niệm về tổ chức giờ học lịch sử Tổ chức giờ học lịch sử là hình thức tổ chức dạy học, trong đó nhiệm vụ giáo dƣỡng, giáo dục và phát triển của khóa trình lịch sử đƣợc thể hiện qua từng bài học. Là hình thức cơ bản của việc tổ chức quá trình thống nhất giữa giảng dạy và học tập: giáo viên tiến hành các công việc truyền đạt kiến thức, giáo dục, phát triển học sinh, tổ chức, hƣớng dẫn học sinh tích cực hoạt động nhận thức để lĩnh hội kiến thức, bồi dƣỡng tƣ tƣởng đạo đức, rèn luyện kĩ năng… Trong giờ học lịch sử, giáo viên hƣớng dẫn học sinh nhận thức bản chất các sự kiện, nhân vật lịch sử, có thái độ, tình cảm đúng với sự kiện và con ngƣời quá khứ. Muốn giúp học sinh hiểu lịch sử giáo viên cần phát huy tính năng động, tích cực nhận thức của các em, đặc biệt là tƣ duy độc lập và kĩ năng thực hành bộ môn[9;11]. Khái niệm về mô hình trường học mới "Trƣờng học mới" một mô hình mới của việc học diễn ra bằng cách cải thiện chất lƣợng và hiệu quả giáo dục.

Xuất phát từ Escuela Nueva(EN) là một mô hình giáo dục thiết kế tại Cô-lôm-bi-a trong những năm 1970. Nó mang lại lợi ích cho trẻ em, giáo viên, quản trị viên, gia đình và cộng đồng thông qua bốn thành phần liên quan đến nhau và có cấu trúc: chƣơng trình học và cộng đồng, lớp học, đào tạo, quản lý và đánh giá. 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Với chiến lƣợc đơn giản và có cấu trúc, Escuela Nueva thúc đẩy một môi trƣờng lớp học mà học sinh tích cực học tập, tham gia, cộng tác. Chƣơng trìnhđƣợc triển khai để tăng cƣờng mối quan hệ giữa nhà trƣờng và cộng đồng.Đó là một mô hình linh hoạt thay đổi để đáp ứng các nhu cầu của mỗi đứa trẻ riêng biệt, cho phép học sinh để hoàn thành các đơn vị và tiến tới các cấp lớp cao hơn ở tốc độ của riêng họ.

Vào năm 1989, mô hình Escuela Nueva đƣợc công nhận bởi Ngân hàng Thế giới là một trong ba cải cách chính sách thành công nhất trong các nƣớc đang phát triển trên khắp thế giới. Ngoài ra, trong năm 2000 Báo cáo phát triển con ngƣời của Liên Hiệp Quốc chọn EN là một trong ba thành tựu lớn nhất trong nƣớc. Cơ sở xuất phát điểm của vấn đề 1. Xu thế đổi mới nội dung và phương pháp dạy học Gần đây, các cấp quản lý giáo dục từ trên xuống dƣới đề cập nhiều đến đổi mới nội dung, phƣơng pháp và cả hình thức tổ chức dạy học, coi đây nhƣ một yêu cầu bắt buộc đối với mỗi nhà trƣờng, mỗi giáo viên.

Tuy vậy, trên thực tế những gì làm đƣợc hãy còn rất ít. Xã hội cũng còn có nhiều ý kiến khác nhau về vấn đề này, có tình trạng trên là do rất nhiều nguyên nhân, trong đó có một nguyên nhân là: Chƣa có một hệ thống lý luận đầy đủ và sáng tỏ. Dƣới đây tác giả xin bàn về một số vấn đề: “Đổi mới nội dung, phƣơng pháp và hình thức tổ chức dạy học là yêu cầu của thực tế khách quan”. Ngày xƣa, dƣới thời phong kiến, hình thức tổ chức dạy học phổ biến là ông thầy cầm sách giảng giải, còn các trò ngồi xung quanh lắng nghe, tập đọc, tập viết… Với hình thức dạy học đó mẫu ngƣời học trò ra trƣờng sẽ là những ngƣời biết trọng đạo lý, tín nghĩa, ngƣời giỏi sẽ có văn hay, chữ tốt; nhƣng nói chung họ là những ngƣời bạch diện thƣ sinh, xa rời lao động… Ở Việt Nam sau Cách mạng tháng 8 năm 1945 thành công, nền giáo dục lại có những định hƣớng mới, đó là nền giáo dục: Dân tộc - Khoa học - 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Đại chúng; Học đi đôi với hành, Giáo dục gắn liền với lao động sản xuất… Tuy nhiên, phải thấy rằng trong suốt nửa thế kỷ (1945-1995), đất nƣớc ta trải qua những giai đoạn lịch sử đặc biệt Giai đoạn 1945-1954 cả dân tộc dồn sức cho cuộc kháng chiến thần thánh chống thực dân Pháp giành độc lập dân tộc, giai đoạn 1954-1975 mặc dù miền Bắc đã đƣợc giải phóng, nhƣng thực chất cả nƣớc vẫn phải tập trung toàn lực cho nhiệm vụ chống Mỹ cứu nƣớc, thống nhất Tổ quốc.

Từ năm 1975-1995, đất nƣớc đối mặt với những khó khăn sau chiến tranh và lâm vào khủng khoảng kinh tế - xã hội. Hơn nữa, trong bối cảnh mới tốc độ phát triển vũ bão của khoa học kỹ thuật, lƣợng tri thức của nhân loại tăng lên nhanh chóng theo cấp số nhân. Khái niệm “học vấn phổ thông” trong những năm đầu của thế kỷ 21 đã khác rất xa so với 20 - 30 năm về trƣớc. Con đƣờng đƣa học vấn phổ thông đến với thế hệ trẻ cũng đƣợc rộng mở với rất nhiều kênh thông tin khác nhau, mà kênh qua nhà trƣờng chỉ là một trong số đó, cho dù có là kênh chính.

Những hạn chế, lạc hậu của chƣơng trình, nội dung phƣơng pháp giáo dục cũ cũng cần đƣợc loại bỏ để thay thế vào đó những nội dung mới, cập nhật… Rõ ràng là việc đổi mới nội dung, phƣơng pháp và hình thức tổ chức giáo dục là đòi hỏi của thực tế khách quan, mang tính quy luật phổ biến mà mọi quốc gia, mọi nền giáo dục đều phải chấp thuận. Xu thế dạy học tiếp cận theo năng lực người học Dạy học theo xu thế tiếp cận năng lực ngƣời học là chiến lƣợc có ý nghĩa tiền đề trọng yếu cho quá trình đảm bảo chất lƣợng đào tạo giáo dục theo hƣớng liên thông với nền giáo dục đào tạo quốc tế tiên tiến, hội nhập toàn cầu. Theo nhận định của các chuyên gia giáo dục, chƣơng trình hiện hành về cơ bản vẫn tiếp cận theo hƣớng nội dung, chạy theo khối lƣợng kiến thức, còn nặng tính hàn lâm… Có chú ý đến cả 3 phƣơng diện kiến thức, kĩ năng và thái độ nhƣng vẫn là những yêu cầu rời rạc riêng rẽ, chƣa liên kết, thống nhất và vận dụng tổng hợp thành năng lực hành động, năng lực thực hiện… Do 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] đó, xu hƣớng tới tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của chƣơng trình giáo dục (mục tiêu, nội dung, phƣơng pháp giáo dục) theo hƣớng phát triển phẩm chất và năng lực ngƣời học. Không chỉ là xu hƣớng phát triển của giáo dục, các vấn đề cụ thể nhƣ: chƣơng trình, SGK, đào tạo giáo viên, kiểm tra, đánh giá, phƣơng pháp dạy học cũng đƣợc nhiều chuyên gia GD trong nƣớc quan tâm.

Nhƣ vậy cần phải xác định rõ ràng, cụ thể hƣớng tiếp cận rồi mới xây dựng bộ trắc nghiệm, đánh giá chuẩn và muốn làm tốt đƣợc điều này thì rất cần thiết làm theo xu hƣớng quốc tế, chúng ta xây dựng những cái chuẩn nhƣng làm sao chúng ta tạo điều kiện để hỗ trợ giáo viên thực sự là có thể vẫn phải linh hoạt, sáng tạo. Phát triển năng lực ngƣời học không có nghĩa là mâu thuẫn với chuyện chúng ta trang bị cho học trò kiến thức kỹ năng mà căn bản là ở chỗ muốn cho con ngƣời có đƣợc cái năng lực hành động họ lƣu ý đến chuyện làm chứ không phải chỉ có tri thức, năng lực ở đây là năng lực làm, hành động chứ không chỉ có tri thức nên học đƣợc tri thức phát triển đƣợc kỹ năng để làm gì một cách hiệu qủa, chúng ta nên tham khảo để có thể học tập.