HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM KHOA KHOA HỌC XÃ HỘI LƯU HỒNG KỲ THỰC TRẠNG VIỆC LÀM VÀ ĐỜI SỐNG VẬT CHẤT CỦA LAO ĐỘNG DI CƯ TỰ DO TRONG ĐẠI DỊCH COVID-19 (Nghiên cứu trường hợp tại phố Nam Dư, phường Lĩnh Nam, Hoàng Mai, Hà Nội) KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP Hà Nội - 2022 HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM KHOA KHOA HỌC XÃ HỘI ----------------------------- KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP THỰC TRẠNG VIỆC LÀM VÀ ĐỜI SỐNG VẬT CHẤT CỦA LAO ĐỘNG DI CƯ TỰ DO TRONG ĐẠI DỊCH COVID-19 (Nghiên cứu trường hợp tại phố Nam Dư, phường Lĩnh Nam, Hoàng Mai, Hà Nội) Tên sinh viên: LƯU HỒNG KỲ Mã sinh viên: 623691 Ngành đào tạo: XÃ HỘI HỌC Lớp: K62XHHA Niên khóa: 2017 – 2021 Giảng viên hướng dẫn: ThS. TRẦN THANH HƯƠNG Hà Nội - 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan khóa luận này được thực hiện một cách nghiêm túc, trung thực bằng nỗ lực nghiên cứu của chính tác giả, không gian lận, không sao chép từ các tài liệu khác. Tôi xin chịu trách nhiệm về tính trung thực của toàn bộ nội dung khóa luận tốt nghiệp. NGƯỜI CAM ĐOAN Lưu Hồng Kỳ i LỜI CẢM ƠN Qua khóa luận tốt nghiệp này, tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc tới gia đình, bạn bè, thầy cô, những người đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn, giúp đỡ tạo mọi điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện khóa luận tốt nghiệp.
Trước tiên, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới Th.S Trần Thanh Hương. Với sự hướng dẫn nhiệt tình, tận tâm, cô không chỉ giúp đỡ tôi về kiến thức, phương pháp mà còn cung cấp tài liệu, truyền đạt kinh nghiệm quý báu trong quá trình nghiên cứu cho tôi để tôi có thể hoàn thành khóa luận này. Tôi xin trân thành cảm ơn các thầy, cô giáo trong khoa Khoa Học Xã Hội cũng như các thầy cô trong bộ môn Xã hội học đã tạo điều kiện cho tôi học tập và rèn luyện trong suốt 4 năm vừa qua. Lời cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn đến Ban lãnh đạo phường Lĩnh Nam và phường Mai Động, các cán bộ trong tổ dân phố trong quá trình tôi thực hiện khóa luận đã cung cấp thông tin và số liệu, giúp đỡ tôi tận tình để tôi có thể hoàn thành được đề tài này.
Đồng thời, tôi cũng gửi lời cảm ơn tới những lao động di cư đang sinh sống và làm việc tại địa bàn phố Nam Dư đã nhiệt tình giúp đỡ và cung cấp thông tin để tôi có thể thuận lợi thu thập thông tin phục vụ cho đề tài. Do khả năng còn hạn chế nên báo cáo còn gặp nhiều sai sót, tôi mong nhận được sự đóng góp ý kiến của thầy, cô và các bạn để tôi có thể hoàn thiện khóa luận một cách tốt hơn. Tôi xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2021 Sinh viên Lưu Hồng Kỳ ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC.
iii DANH MỤC BẢNG. vi DANH MỤC HỘP. viii TÓM TẮT KHÓA LUẬN. ix PHẦN 1: GIỚI THIỆU.
Tính cấp thiết. Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể.
Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Khách thể nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.
4 PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Các lý thuyết nền cho đề tài nghiên cứu. Lý thuyết về di cư của Ravenstein (1834-1913). Lý thuyết cấu trúc chức năng.
Các nghiên cứu liên quan. Những nghiên cứu về đặc điểm và việc làm của người lao động di cư tự do trong đại dịch Covid-19. Những nghiên cứu về đời sống của người lao động di cư tự do. Các khái niệm liên quan.
Khái niệm di cư. Khái niệm đại dịch Covid-19. Khái niệm người lao động. Khái niệm việc làm.
Khái niệm đời sống vật chất. 17 PHẦN 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Chọn điểm nghiên cứu. Phương pháp thu thập thông tin.
Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp. Phương pháp thu thập thông tin sơ cấp .3 Phương pháp xử lý và phân tích thông tin. Khung phân tích. 21 PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.
Đặc điểm chung của người lao động di cư tự do tại phố Nam Dư, phường Lĩnh Nam, Hoàng Mai, Hà Nội. Độ tuổi của người lao động di cư. Trình độ học vấn của người lao động di cư trong mẫu điều tra. Nơi ở gốc của người lao động di cư.
Lý do di cư của người lao động. Quyết định di cư của người lao động di cư tự do trong mẫu điều tra. Điều kiện kinh tế gia đình nơi xuất cư. Tình hình việc làm của người di cư tự do trong đại dịch Covid-19 tại phố Nam Dư, phường Lĩnh Nam, Hoàng mai, Hà Nội.
Nghề nghiệp trước khi di cư và nghề nghiệp hiện tại của người lao động. Mức thu nhập trung bình hàng tháng của người lao động di cư. Hợp đồng lao động và người lao động di cư. Thời gian làm việc hiện nay của người lao động di cư.
Nâng cao trình độ trong quá trình làm việc. Môi trường làm việc của người lao động di cư. Các chế độ đãi ngộ mà người lao động được hưởng trong quá trình làm việc. Ảnh hưởng bởi dịch covid-19 đối với công việc của người lao động.
Áp lực của người lao động di cư trong quá trình làm việc. Mức độ hài lòng của người lao động về công việc hiện tại. Thực trạng điều kiện vật chất của người di cư tự do trong đại dịch Covid-19 tại phố Nam Dư, phường Lĩnh Nam, Hoàng mai, Hà Nội. Những khoản chi tiêu nhiều nhất của người lao động di cư.
Tiền tiết kiệm. Điều kiện nhà ở của người lao động di cư. Phương tiện đi lại của lao động di cư. Vấn đề chăm sóc sức khỏe của người lao động di cư.
Người lao động di cư tham gia bảo hiểm. Ảnh hưởng của Covid-19 đối với sinh hoạt của người lao động di cư. Đánh giá của người lao động di cư về điều kiện sống hiện tại. Mong muốn của người lao động di cư.
69 PHẦN 5: KẾT LUẬN. 72 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 76 v DANH MỤC BẢNG Bảng 4. Độ tuổi của người lao động di cư.
Trình độ học vấn của người lao động di cư. Nơi ở gốc của lao động di cư. Lý do di cư của người lao động. Quyết định di cư của người lao động.
Điều kiện kinh tế gia đình nơi xuất cư. Nghề nghiệp trước khi di cư của lao động đến sinh sống và làm việc tại phố Nam Dư. Việc làm hiện tại của người lao động di cư. Mức thu nhập trung bình hàng tháng của người lao động di cư.
Tỷ trọng số người lao động làm công ăn lương chia theo loại hợp đồng. Thời gian làm việc của lao động di cư trong một ngày. Tỷ trọng người lao động được đào tạo nâng cao trình độ trong quá trình làm việc. Môi trường làm việc của người lao động di cư.
Không gian làm việc của người lao động di cư. Các chế độ đãi ngộ mà người lao động di cư được hưởng trong quá trình làm việc. Ảnh hưởng bởi đại dịch covid-19 đối với công việc của người lao động di cư. Áp lực của người lao động di cư trong quá trình làm việc.
Mức độ hài lòng của người lao động di cư về công việc hiện tại. Mức độ hài lòng về thu nhập của lao động di cư. Những khoản chi tiêu nhiều nhất của người lao động di cư. Tiết kiệm hàng tháng.
Diện tích phòng trọ. Khu vực vệ sinh. Những tiện nghi phục vụ cho sinh hoạt của người lao động di cư. Đánh giá của người lao động di cư về mức độ an toàn/an ninh trong môi trường sống xung quanh.
Phương tiện đi lại của người lao động di cư. Cách xử lý khi mắc bệnh thông thường (ốm, sốt, đau đầu) của lao động di cư. Người chăm sóc khi ốm. Mức độ tham gia tiêm chủng vaccine Covid-19 của người lao động di cư.
Những loại hình bảo hiểm mà người lao động di cư tham gia. Ảnh hưởng bởi dịch Covid-19 đối với sinh hoạt của người lao động di cư. Đánh giá về điều kiện sống hiện tại của người lao động di cư. Đánh giá về điều kiện sống hiện tại so với trước khi di cư của người lao động.
Mong muốn hiện tại của người lao động di cư. 69 vii DANH MỤC HỘP Hộp 4. Những lý do di cư của người lao động. Cách chọn công việc của lao động di cư.
Các chế độ đãi ngộ mà người lao động được hưởng trong quá trình làm việc. Phòng trọ của người lao động di cư tại địa phương. Khó khăn của người lao động trong dịch Covid-19. Mong muốn hiện tại của lao động di cư.
71 viii TÓM TẮT KHÓA LUẬN Sự phát triển của những đô thị luôn đem lại những sự hấp dẫn cũng như thu hút được nguồn lao động di cư dồi dào và tiềm năng. Bên cạnh đó, từ cuối năm 2019 đến nay, một đại dịch mang tên virus Corona hay còn gọi là Covid- 19 đã hoành hành và tàn phá nặng nề nền kinh tế - xã hội lẫn con người. Đề tài “Thực trạng việc làm và đời sống vật chất của người lao động di cư tự do trong đại dịch Covid-19” (Nghiên cứu trường hợp tại phố Nam Dư, phường Lĩnh Nam, Hoàng Mai, Hà Nội) được tiến hành nhằm tìm hiểu về việc làm và đời sống vật chất của lao động di cư tự do trong bối cảnh đại dịch hiện nay. Qua quá trình điều tra 65 mẫu lao động di cư và 10 phỏng vấn sâu, kết quả nghiên cứu cho thấy: Xét về đặc điểm nhân khẩu tại địa phương, những lao động di cư này đều có độ tuổi khá trẻ, phần lớn đều hoàn thành chương trình THPT.
Nhóm lao động di cư này đến từ nhiều tỉnh thành, huyện, làng, xã khác nhau như Nam Định, Thái Bình…đa phần họ đều đã tham gia vào quá trình lao động trước khi di cư với các công việc như làm nông, công nhân, các nghề thủ công gia truyền,…Lý do di cư chủ yếu của nhóm người này là thoát ly nông nghiệp, mong có một cuộc sống tốt đẹp hơn, thu nhập cao hơn.