Tình Hình Mắc Bệnh Viêm Tử Cung Ở Đàn Lợn NáI Ngoại Nuôi Tại Trại Đặng Đình Dũng, Tỉnh Hòa Bình

Trong bối cảnh ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam ngày càng phát triển, việc hiểu rõ về các bệnh thường gặp ở lợn nái… 66 trang · Đại học Thái Nguyên · 2015.

• Tác giả: Hoàng Thị Dượng
• Người hướng dẫn: ThS. Dương Thị Hồng Duyên
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Tình Hình Mắc Bệnh Viêm Tử Cung Ở Lợn NáI Ngoại Nuôi Tại Hòa Bình
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Mục đích của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.3. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.3.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.3.2. Cấu tạo cơ quan sinh sản và một số đặc điểm sinh lý sinh sản của lợn nái
• 1.3.2.1. Cấu tạo cơ quan sinh sản của lợn nái
• 1.3.2.2. Đặc điểm sinh lý sinh dục của lợn nái
• 1.4. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.4.1. Đối tượng, thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 1.4.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.1.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 1.4.2. Nội dung nghiên cứu
• 1.4.3. Đặc điểm dịch tễ và lâm sàng bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái ngoại nuôi tại trại lợn Đặng Đình Dũng tỉnh Hòa Bình
• 1.4.4. Thử nghiệm biện pháp phòng và trị bệnh viêm tử cung cho lợn
• 1.4.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4.5.1. Phương pháp xác định tỷ lệ viêm tử cung ở đàn lợn nái ngoại
• 1.4.5.2. Quy định một số yếu tố dịch tễ
• 1.4.5.3. Phương pháp xác định mối quan hệ giữa bệnh viêm tử cung ở lợn mẹ với hội chứng tiêu chảy ở lợn con
• 1.4.5.4. Phương pháp xác định hiệu quả của 3 phác đồ
• 1.4.5.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 1.4.5.6. Một số công thức tính toán các chỉ tiêu
• 1.5. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 1.5.1. Công tác phục vụ sản xuất
• 1.5.2. Công tác vệ sinh, chăm sóc, phòng bệnh cho đàn lợn
• 1.5.3. Kết quả công tác chẩn đoán và điều trị bệnh
• 1.5.4. Thực trạng bệnh viêm tử cung trên đàn lợn nái sinh sản
• 1.5.5. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung theo các tháng
• 1.5.6. Kết quả theo dõi một số chỉ tiêu lâm sàng của lợn bình thường và lợn bị viêm tử cung
• 1.5.7. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung của đàn lợn nái theo giống
• 1.5.8. Kết quả khảo sát tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung theo lứa đẻ
• 1.5.9. Kết quả khảo sát tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung theo từng giai đoạn
• 1.5.10. Mối quan hệ giữa bệnh viêm tử cung ở lợn mẹ với hội chứng tiêu chảy ở lợn con
• 1.5.11. Kết quả thử nghiệm điều trị bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái sinh sản
• 1.6. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bệnh Viêm Tử Cung Lợn Nái Ngoại Tại Hòa Bình

Trong bối cảnh ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam ngày càng phát triển, việc hiểu rõ về các bệnh thường gặp ở lợn nái ngoại là vô cùng quan trọng. Đặc biệt, bệnh viêm tử cung lợn nái đang trở thành một thách thức lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và hiệu quả chăn nuôi. Nghiên cứu này tập trung vào tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái ngoại nuôi tại Hòa Bình, một tỉnh có tiềm năng lớn trong lĩnh vực chăn nuôi lợn. Việc đánh giá thực trạng và tìm ra các giải pháp phòng trị bệnh hiệu quả là mục tiêu hàng đầu để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Việc Nghiên Cứu Bệnh Viêm Tử Cung

Bệnh viêm tử cung ở lợn không chỉ gây ảnh hưởng đến sức khỏe của lợn nái, mà còn tác động tiêu cực đến khả năng sinh sản, gây ra các vấn đề như chậm sinh, vô sinh lợn nái, và thậm chí là tử vong. Điều này dẫn đến thiệt hại kinh tế đáng kể cho người chăn nuôi. Việc nghiên cứu bệnh viêm tử cung lợn nái giúp chúng ta hiểu rõ hơn về nguyên nhân, triệu chứng, và các yếu tố nguy cơ, từ đó đưa ra các biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả.

1.2. Đặc Điểm Chăn Nuôi Lợn Nái Ngoại Tại Hòa Bình

Chăn nuôi lợn nái tại Hòa Bình đang dần chuyển đổi từ phương thức truyền thống sang hình thức công nghiệp, với việc sử dụng các giống lợn nái ngoại như Yorkshire, Landrace, và Đại Bạch. Tuy nhiên, các giống lợn nái ngoại này thường có khả năng thích nghi kém với điều kiện khí hậu địa phương, dễ mắc các bệnh về đường sinh sản, trong đó có viêm tử cung. Việc nghiên cứu cần xem xét các yếu tố như thức ăn cho lợn nái, môi trường chăn nuôi, và quản lý lợn nái để đánh giá nguy cơ mắc bệnh.

II. Nguyên Nhân Triệu Chứng Viêm Tử Cung Ở Lợn Nái Ngoại

Bệnh viêm tử cung ở lợn nái ngoại có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm nhiễm trùng sau sinh, vệ sinh kém, và các yếu tố môi trường. Các triệu chứng của bệnh cũng rất đa dạng, từ những biểu hiện nhẹ như chảy dịch âm đạo đến những triệu chứng nghiêm trọng hơn như sốt cao, bỏ ăn, và suy giảm khả năng sinh sản. Việc nhận biết sớm các nguyên nhân và triệu chứng của bệnh là rất quan trọng để có thể can thiệp kịp thời và hiệu quả.

2.1. Các Tác Nhân Gây Bệnh Viêm Tử Cung Phổ Biến

Nhiễm trùng do vi khuẩn như Streptococcus, Staphylococcus, và E. coli là một trong những nguyên nhân chính gây ra viêm tử cung lợn nái. Các vi khuẩn này có thể xâm nhập vào tử cung trong quá trình sinh sản hoặc do vệ sinh kém. Ngoài ra, các yếu tố như tổn thương tử cung trong quá trình đỡ đẻ cũng có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và gây bệnh. Theo nghiên cứu, việc sử dụng kháng sinh cho lợn nái không đúng cách cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

2.2. Dấu Hiệu Nhận Biết Lợn Nái Bị Viêm Tử Cung

Các triệu chứng của viêm tử cung ở lợn nái có thể khác nhau tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh. Một số dấu hiệu thường gặp bao gồm: chảy dịch âm đạo có màu sắc và mùi khác thường, sốt cao, bỏ ăn, giảm sản lượng sữa, và lười vận động. Trong trường hợp nghiêm trọng, lợn nái có thể bị viêm tử cung mủ, dẫn đến nhiễm trùng huyết và tử vong. Việc theo dõi sát sao các dấu hiệu này là rất quan trọng để phát hiện bệnh sớm.

2.3. Ảnh Hưởng Của Viêm Tử Cung Đến Sinh Sản Lợn Nái

Viêm tử cung ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh sản lợn nái. Bệnh có thể gây ra các vấn đề như chậm động dục trở lại sau sinh, giảm tỷ lệ thụ thai, tăng tỷ lệ sẩy thai, và giảm số lượng con sinh ra. Ngoài ra, viêm tử cung cũng có thể gây ra các biến chứng sau sinh như viêm tử cung sau sinh, ảnh hưởng đến sức khỏe của cả lợn nái và lợn con. Theo nghiên cứu, ảnh hưởng của viêm tử cung đến năng suất lợn nái là rất lớn, gây thiệt hại kinh tế đáng kể.

III. Cách Chẩn Đoán Điều Trị Viêm Tử Cung Lợn Nái Hiệu Quả

Việc chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời là yếu tố then chốt để kiểm soát bệnh viêm tử cung ở lợn nái. Các phương pháp chẩn đoán bao gồm khám lâm sàng, xét nghiệm dịch âm đạo, và siêu âm tử cung. Các phác đồ điều trị thường bao gồm sử dụng kháng sinh, thuốc giảm đau, và các biện pháp hỗ trợ khác. Việc lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp cần dựa trên nguyên nhân gây bệnh và mức độ nghiêm trọng của bệnh.

3.1. Các Phương Pháp Chẩn Đoán Viêm Tử Cung Chính Xác

Chẩn đoán viêm tử cung ở lợn nái đòi hỏi sự kết hợp của nhiều phương pháp khác nhau. Khám lâm sàng giúp phát hiện các dấu hiệu như chảy dịch âm đạo, sốt, và bỏ ăn. Xét nghiệm dịch âm đạo giúp xác định loại vi khuẩn gây bệnh và lựa chọn kháng sinh phù hợp. Siêu âm tử cung giúp đánh giá tình trạng viêm nhiễm và loại trừ các bệnh lý khác. Việc sử dụng các chỉ tiêu chẩn đoán viêm tử cung một cách khoa học là rất quan trọng.

3.2. Phác Đồ Điều Trị Viêm Tử Cung Lợn Nái

Điều trị viêm tử cung ở lợn nái thường bao gồm sử dụng kháng sinh để tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh. Các loại kháng sinh thường được sử dụng bao gồm penicillin, ampicillin, và tetracycline. Ngoài ra, có thể sử dụng thuốc giảm đau để giảm các triệu chứng khó chịu cho lợn nái. Trong một số trường hợp, cần phải can thiệp phẫu thuật để loại bỏ mủ và các chất thải trong tử cung. Việc tuân thủ phác đồ điều trị viêm tử cung lợn nái một cách nghiêm ngặt là rất quan trọng để đạt hiệu quả cao.

3.3. Lưu Ý Khi Sử Dụng Kháng Sinh Cho Lợn Nái Bệnh

Việc sử dụng kháng sinh cho lợn nái cần tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ thú y. Cần lựa chọn kháng sinh phù hợp với loại vi khuẩn gây bệnh và sử dụng đúng liều lượng. Việc sử dụng kháng sinh quá liều hoặc không đúng cách có thể gây ra các tác dụng phụ và làm tăng nguy cơ kháng kháng sinh. Cần đảm bảo thời gian ngừng thuốc trước khi giết mổ để đảm bảo an toàn thực phẩm.

IV. Bí Quyết Phòng Bệnh Viêm Tử Cung Cho Lợn Nái Tại Hòa Bình

Phòng bệnh luôn tốt hơn chữa bệnh. Việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa hiệu quả có thể giúp giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh viêm tử cung ở lợn nái. Các biện pháp phòng ngừa bao gồm đảm bảo vệ sinh chuồng trại, quản lý sinh sản tốt, và cung cấp dinh dưỡng đầy đủ cho lợn nái. Việc thực hiện đúng các biện pháp phòng ngừa không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe của lợn nái, mà còn giúp tăng năng suất và hiệu quả chăn nuôi.

4.1. Vệ Sinh Chuồng Trại Yếu Tố Quan Trọng Hàng Đầu

Vệ sinh chuồng trại là yếu tố quan trọng hàng đầu trong việc phòng ngừa viêm tử cung ở lợn nái. Cần thường xuyên vệ sinh, khử trùng chuồng trại để loại bỏ các vi khuẩn gây bệnh. Đảm bảo chuồng trại luôn khô ráo, thoáng mát, và có hệ thống thoát nước tốt. Việc sử dụng các chất khử trùng an toàn và hiệu quả là rất quan trọng.

4.2. Quản Lý Sinh Sản Lợn Nái Đúng Cách

Quản lý sinh sản tốt giúp giảm thiểu nguy cơ nhiễm trùng trong quá trình sinh sản. Cần đảm bảo quá trình đỡ đẻ diễn ra trong điều kiện vệ sinh tốt. Sử dụng các dụng cụ đỡ đẻ đã được khử trùng. Sau khi sinh, cần theo dõi sát sao lợn nái để phát hiện sớm các dấu hiệu của viêm tử cung. Việc thực hiện đúng quy trình quản lý lợn nái là rất quan trọng.

4.3. Dinh Dưỡng Hợp Lý Cho Lợn Nái Để Tăng Sức Đề Kháng

Cung cấp dinh dưỡng đầy đủ và cân bằng giúp tăng cường sức đề kháng của lợn nái, giúp chúng chống lại các bệnh nhiễm trùng. Cần đảm bảo thức ăn cho lợn nái có đủ protein, vitamin, và khoáng chất. Bổ sung các chất tăng cường miễn dịch như vitamin E và selenium. Việc đảm bảo dinh dưỡng hợp lý giúp lợn nái khỏe mạnh và giảm nguy cơ mắc bệnh.

V. Nghiên Cứu Thực Tế Tỷ Lệ Mắc Bệnh Phác Đồ Điều Trị

Nghiên cứu tại trại Đặng Đình Dũng (Hòa Bình) cho thấy tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung ở lợn nái ngoại là khá cao, đặc biệt là trong giai đoạn sau sinh. Nghiên cứu cũng thử nghiệm một số phác đồ điều trị khác nhau và đánh giá hiệu quả của chúng. Kết quả cho thấy việc sử dụng kháng sinh kết hợp với các biện pháp hỗ trợ khác có thể giúp giảm tỷ lệ mắc bệnh và cải thiện sức khỏe của lợn nái.

5.1. Tỷ Lệ Mắc Bệnh Viêm Tử Cung Theo Giống Lợn Nái

Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung có sự khác biệt giữa các giống lợn nái ngoại. Các giống lợn nái có nguồn gốc từ vùng ôn đới thường có tỷ lệ mắc bệnh cao hơn so với các giống lợn nái đã được lai tạo để thích nghi với điều kiện khí hậu nhiệt đới. Việc lựa chọn giống lợn nái phù hợp với điều kiện địa phương là rất quan trọng.

5.2. So Sánh Hiệu Quả Các Phác Đồ Điều Trị Viêm Tử Cung

Nghiên cứu so sánh hiệu quả của ba phác đồ điều trị viêm tử cung khác nhau. Phác đồ 1 sử dụng kháng sinh penicillin. Phác đồ 2 sử dụng kháng sinh tetracycline. Phác đồ 3 sử dụng kháng sinh kết hợp với thuốc giảm đau. Kết quả cho thấy phác đồ 3 có hiệu quả cao nhất trong việc giảm tỷ lệ mắc bệnh và cải thiện sức khỏe của lợn nái.

5.3. Mối Liên Hệ Giữa Viêm Tử Cung Mẹ Tiêu Chảy Lợn Con

Nghiên cứu cũng cho thấy có mối liên hệ giữa bệnh viêm tử cung ở lợn mẹ và hội chứng tiêu chảy ở lợn con. Lợn con sinh ra từ lợn nái bị viêm tử cung có nguy cơ mắc tiêu chảy cao hơn so với lợn con sinh ra từ lợn nái khỏe mạnh. Điều này cho thấy việc phòng ngừa viêm tử cung ở lợn nái có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe của cả đàn.

VI. Kết Luận Giải Pháp Cho Bệnh Viêm Tử Cung Lợn Nái

Bệnh viêm tử cung là một thách thức lớn đối với ngành chăn nuôi lợn nái tại Hòa Bình. Việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả là rất quan trọng để giảm thiểu thiệt hại kinh tế và bảo vệ sức khỏe của lợn nái. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa người chăn nuôi, bác sĩ thú y, và các nhà khoa học để tìm ra các giải pháp tối ưu cho vấn đề này.

6.1. Đề Xuất Các Giải Pháp Phòng Bệnh Viêm Tử Cung

Để phòng ngừa viêm tử cung ở lợn nái, cần thực hiện đồng bộ các biện pháp sau: Đảm bảo vệ sinh chuồng trại. Quản lý sinh sản tốt. Cung cấp dinh dưỡng đầy đủ và cân bằng. Tiêm phòng vaccine phòng các bệnh truyền nhiễm. Theo dõi sát sao sức khỏe của lợn nái và phát hiện sớm các dấu hiệu của bệnh.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Viêm Tử Cung Lợn Nái

Các hướng nghiên cứu tiếp theo về viêm tử cung ở lợn nái có thể tập trung vào việc tìm kiếm các phương pháp điều trị mới, hiệu quả hơn và an toàn hơn. Nghiên cứu về vai trò của hệ vi sinh vật đường ruột trong việc phòng ngừa bệnh. Phát triển các loại vaccine phòng viêm tử cung hiệu quả. Nghiên cứu về dịch tễ học viêm tử cung lợn nái để hiểu rõ hơn về sự lây lan của bệnh.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong quá trình chuyển dịch phương thức chăn nuôi truyền thống sang hình thức nuôi công nghiệp, các giống lợn ngoại nhập khẩu đang được phát triển mạnh mẽ nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao về số lượng và chất lượng thịt trên thị trường trong nước và xuất khẩu. Tuy nhiên, đàn lợn nái ngoại khi nuôi trong điều kiện khí hậu nhiệt đới tại Việt Nam thường có khả năng thích nghi hạn chế, dẫn đến tỷ lệ mắc các bệnh về đường sinh sản ở mức cao. Trong quá trình sinh nở, đường sinh dục mở tạo điều kiện thuận lợi cho các vi sinh vật cơ hội như Streptococcus, Staphylococcus, Escherichia coli (E. coli), Salmonella xâm nhập, gây nên các hội chứng nhiễm trùng sau đẻ, viêm âm hộ, viêm âm đạo và đặc biệt là viêm tử cung. Bệnh lý này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe sinh sản của lợn mẹ, làm suy giảm chất lượng giống, mà còn dễ kế phát hội chứng viêm vú - viêm tử cung - mất sữa (MMA), viêm phúc mạc, làm chậm chu kỳ động dục, gây vô sinh hoặc chết, gây tổn thất kinh tế trực tiếp cho các cơ sở chăn nuôi.

Xuất phát từ thực tiễn sản xuất tại cơ sở, khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Hoàng Thị Dượng (chuyên ngành Thú y, Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn của ThS. Dương Thị Hồng Duyên) đã được thực hiện nhằm giải quyết các nhiệm vụ khoa học cụ thể:

• Mục đích nghiên cứu:

  1. Đánh giá thực trạng bệnh viêm tử cung trên đàn lợn nái ngoại nuôi theo mô hình trang trại tại trại lợn Đặng Đình Dũng, huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình.
  2. Đưa ra và thử nghiệm một số phác đồ điều trị bệnh viêm tử cung trên đàn lợn nái ngoại nhằm tìm ra giải pháp can thiệp hiệu quả trong điều kiện sản xuất thực tế.

• Nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

  1. Khảo sát tỷ lệ lợn nái mắc bệnh viêm tử cung theo các tháng trong năm (từ tháng 7 đến tháng 11).
  2. Xác định ảnh hưởng của yếu tố giống đến tỷ lệ mắc bệnh giữa hai giống lợn ngoại thuần (Landrace và Yorkshire).
  3. Đánh giá tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung phân bố theo các lứa đẻ (từ lứa 1 đến lứa 6).
  4. Theo dõi tỷ lệ lợn mắc bệnh viêm tử cung qua hai giai đoạn sinh sản: giai đoạn chờ phối và giai đoạn sau khi đẻ.
  5. Xác định các chỉ tiêu lâm sàng đặc trưng của lợn nái bị viêm tử cung so với lợn bình thường.
  6. Đánh giá mối quan hệ giữa hiện tượng lợn mẹ bị viêm tử cung với tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy ở đàn lợn con theo mẹ.
  7. Thử nghiệm so sánh hiệu lực điều trị của 3 phác đồ sử dụng kháng sinh kết hợp thụt rửa tử cung và thuốc kích thích co bóp cơ trơn.

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn nái ngoại đang trong giai đoạn sinh sản (gồm 180 cá thể thuộc hai giống Landrace và Yorkshire); đàn lợn con sinh ra từ lợn mẹ khỏe mạnh và lợn mẹ mắc bệnh viêm tử cung.

• Phạm vi nghiên cứu:

  • Không gian: Trại lợn Đặng Đình Dũng, huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình.
  • Thời gian: Từ ngày 25/5/2015 đến ngày 26/11/2015.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống luận cứ dựa trên các nguyên lý sinh lý học sinh sản gia súc và bệnh học ngoại khoa - sản khoa thú y:

• Cơ sở giải phẫu và sinh lý sinh dục lợn nái: Mô tả chi tiết cấu tạo hệ sinh dục cái gồm buồng trứng (Ovarium), ống dẫn trứng (Oviductus), tử cung (Uterus gồm sừng tử cung dài 30 - 50 cm, thân tử cung ngắn và cổ tử cung có các gờ thịt xen kẽ dạng răng lược), âm đạo (Vagina) và âm hộ (Vulva). Chu kỳ tính ở lợn nái kéo dài từ 18 đến 22 ngày (trung bình 21 ngày), trải qua 4 giai đoạn: trước động dục (1 - 2 ngày), động dục (2 - 3 ngày), sau động dục (khoảng 2 ngày) và yên tĩnh (10 - 12 ngày). Quá trình này được điều hòa bởi trục thần kinh - thể dịch thông qua các kích tố tuyến yên như hormone kích thích bao noãn (FSH), hormone tạo hoàng thể (LH) và hormone buồng trứng gồm estrogen và progesterone. Quá trình sinh đẻ chịu sự tác động cơ giới khi thai thành thục kết hợp với việc giảm nồng độ progesterone (xuống mức 0,22%), tăng tiết oxytocin từ tuyến yên và relaxin từ nhau thai làm mở cổ tử cung, giãn dây chằng chậu.
• Phân loại bệnh học viêm tử cung: Theo hệ thống phân loại của Đặng Đình Tín (1985), bệnh viêm tử cung ở lợn nái được chia làm 3 thể lâm sàng:
  • Viêm nội mạc tử cung (Endometritis): gồm thể cata cấp tính có mủ (Endometritis puerperalis) gây tổn thương niêm mạc, thải dịch mủ trắng xám hoặc trắng sữa, mùi tanh, con vật đau nhẹ, giảm ăn; và thể màng giả có tổn thương hoại tử sâu vào tầng cơ, sốt cao, mất sữa, dịch viêm lẫn máu và mảnh mô chết.
  • Viêm cơ tử cung (Myometritis puerperalis): vi khuẩn xâm nhập sâu vào mô cơ gây hoại tử, dịch thẩm xuất màu hồng hoặc nâu đỏ, mùi tanh thối, con vật đau đớn dữ dội, rặn liên tục, bỏ ăn hoàn toàn, thành tử cung dày cứng khi khám trực tràng.
  • Viêm tương mạc tử cung (Perimetritis puerperalis): lớp tương mạc đỏ sẫm, mất bóng, dịch viêm màu nâu rỉ sắt, mùi thối khắm, dễ kế phát viêm phúc mạc, nhiễm trùng huyết.

Bảng phân biệt các thể viêm tử cung dựa trên chỉ tiêu lâm sàng được tác giả tổng hợp:

STT	Chỉ tiêu phân biệt	Viêm nội mạc tử cung	Viêm cơ tử cung	Viêm tương mạc tử cung
1	Màu sắc dịch viêm	Trắng xám, trắng sữa	Hồng, nâu đỏ	Nâu rỉ sắt
2	Mùi dịch viêm	Tanh	Tanh thối	Thối khắm
3	Phản ứng đau	Đau nhẹ	Đau rõ	Đau rất rõ
4	Hiện tượng bỏ ăn	Bỏ ăn một phần hoặc hoàn toàn	Bỏ ăn hoàn toàn	Bỏ ăn hoàn toàn

• Dược lý học các hoạt chất sử dụng trong điều trị:

  • Nor 100: Dung dịch tiêm chứa hoạt chất norfloxacin hàm lượng 10.000 mg/100 ml.
  • Vetrimoxin LA (Pháp): Hỗn dịch tiêm tác dụng kéo dài chứa amoxycillin trihydrate hàm lượng 15 g/100 ml.
  • Hamogen (Havet): Hỗn dịch tiêm kết hợp amoxycillin (150 mg/ml), gentamycin (40 mg/ml) và dexamethason acetate (0,25 mg/ml).
  • Kích dục tố và thuốc trợ lực co bóp cơ trơn: Oxytocin (10 UI/ml) kích thích co bóp cơ trơn tử cung tống sản dịch và kích thích tiết sữa; Lutalyse chứa Dinoprost (Prostaglandin F2α tự nhiên, hàm lượng 25 mg/2 ml) có tác dụng tiêu hủy thể vàng tồn lưu, kích thích mở cổ tử cung và tăng cường co bóp cơ trơn tử cung.
  • Dung dịch sát trùng và kháng sinh đặt tại chỗ: Dung dịch thuốc tím (KMnO4) nồng độ loãng; dung dịch Lugol (dung dịch iod); kháng sinh Cephachlor pha nước cất bơm trực tiếp vào xoang tử cung.

• Phương pháp nghiên cứu thực địa và bố trí thí nghiệm:

  • Phương pháp dịch tễ học mô tả: Trực tiếp theo dõi 180 lợn nái ngoại sinh sản trong toàn bộ thời gian thực tập tại trại, ghi nhận sự xuất hiện triệu chứng viêm tử cung theo tháng, theo giống, theo lứa đẻ và theo giai đoạn sinh sản.
  • Phương pháp khảo sát lâm sàng: Lập 2 lô theo dõi đối chứng gồm Lô 1 (38 nái bị viêm tử cung) và Lô 2 (20 nái bình thường không mắc bệnh) để theo dõi các chỉ tiêu thân nhiệt, trạng thái ăn uống, tính chất dịch viêm và phản xạ đau. Đồng thời theo dõi đàn con sinh ra từ hai nhóm lợn mẹ này để xác định tỷ lệ mắc tiêu chảy.
  • Phương pháp thử nghiệm lâm sàng: Tiến hành phân lô so sánh ngẫu nhiên trên 38 nái mắc bệnh để kiểm chứng 3 phác đồ điều trị trong thời gian 3 - 5 ngày:
    • Phác đồ 1 (13 nái): Tiêm bắp Nor 100 (20 ml/con/ngày) + Oxytocin (2 ml/con/ngày) + Thụt rửa tử cung bằng thuốc tím (1 lần/ngày) + Bơm xoang tử cung Cephachlor pha trong 100 ml nước cất (1 lần/ngày).
    • Phác đồ 2 (12 nái): Tiêm bắp Hamogen (20 ml/con/ngày) + Tiêm bắp Lutalyse (2 ml/con, tiêm 1 liều duy nhất) + Thụt tử cung 500 ml dung dịch Lugol + Bơm Cephachlor pha trong 100 ml nước cất (1 lần/ngày).
    • Phác đồ 3 (13 nái): Tiêm bắp Vetrimoxin LA (20 ml/con/lần) + Oxytocin (2 ml/con/ngày) + Thụt tử cung 500 ml dung dịch Lugol + Bơm Cephachlor pha trong 100 ml nước cất (1 lần/ngày).
  • Phương pháp xử lý số liệu: Số liệu thu thập được tính toán theo các công thức tỷ lệ mắc, tỷ lệ khỏi, thời gian điều trị trung bình và xử lý theo phương pháp thống kê sinh vật học ứng dụng trong chăn nuôi thú y (Nguyễn Văn Thiện, 2008) trên phần mềm Microsoft Excel 2003.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả nêu rõ tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh công nghiệp hóa ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam. Khẳng định bệnh viêm tử cung là rào cản lớn đối với năng suất sinh sản của đàn nái ngoại nhập khẩu do sự mẫn cảm với môi trường và nguy cơ nhiễm khuẩn trong khâu đỡ đẻ. Đề tài xác định rõ 2 mục đích nghiên cứu và khẳng định ý nghĩa thực tiễn trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho công tác phòng trị bệnh tại các trang trại chăn nuôi tập trung.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương này tổng kết có hệ thống các tài liệu trong nước và quốc tế liên quan đến đề tài. Tác giả trình bày chi tiết về cấu tạo giải phẫu, đặc điểm sinh lý sinh dục lợn nái, cơ chế rụng trứng, chu kỳ động dục và sinh lý đẻ. Đồng thời, văn bản phân tích sâu các nguyên nhân gây bệnh viêm tử cung (sai sót dinh dưỡng, quản lý chuồng trại, thao tác thụ tinh nhân tạo gây sây sát, sót nhau, nhiễm khuẩn chéo từ đực giống) và hậu quả nghiêm trọng của bệnh (PGF2α tiết nhiều gây tiêu thể vàng dẫn đến sảy thai; độc tố vi khuẩn E. coli ức chế prolactin làm mẹ mất sữa dẫn đến lợn con tiêu chảy; thể vàng tồn lưu ức chế tiết LH gây vô sinh). Chương này cũng phân loại 3 thể bệnh (viêm nội mạc, viêm cơ, viêm tương mạc), tiêu chuẩn chẩn đoán lâm sàng và tổng quan các thuốc điều trị. Tình hình nghiên cứu trên thế giới (dẫn chứng nghiên cứu của Madec & Neva 1995, Winson, Kaminski) và tại Việt Nam (Trần Tiến Dũng, Nguyễn Đức Lưu, Đặng Đình Tín) được tổng hợp để định vị khoảng trống thực tiễn mà đề tài cần giải quyết.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày cụ thể quy mô nghiên cứu gồm 180 nái ngoại sinh sản và đàn con theo mẹ tại trại Đặng Đình Dũng (Lương Sơn, Hòa Bình) từ ngày 25/5/2015 đến 26/11/2015. Quy định chi tiết các chỉ tiêu theo dõi dịch tễ (5 tháng theo dõi từ tháng 7 đến tháng 11; 2 giống Yorkshire và Landrace; 6 lứa đẻ; 2 giai đoạn chờ phối và sau đẻ). Mô tả thiết kế thí nghiệm phân lô đánh giá lâm sàng (38 nái bệnh so với 20 nái khỏe) và thử nghiệm 3 phác đồ điều trị trên 38 nái bệnh (13 nái ở phác đồ 1, 12 nái ở phác đồ 2, 13 nái ở phác đồ 3). Xác lập đầy đủ các công thức toán học xác định tỷ lệ mắc bệnh, tỷ lệ khỏi và thời gian khỏi bệnh trung bình.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Nội dung chương này chia thành hai phần lớn:

1. Công tác phục vụ sản xuất tại trang trại: Tác giả trực tiếp tham gia và mô tả chi tiết quy trình an toàn sinh học, chăm sóc nuôi dưỡng theo tiêu chuẩn trại CP:

• Vệ sinh, khử trùng: Phun sát trùng Ommicide 2 lần/ngày (tỷ lệ 320 ml/1000 lít nước); rắc vôi bột khuôn viên 2 lần/tuần; ngâm tấm đan chuồng đẻ trong dung dịch NaOH 10% trong 1 ngày; xả dung dịch vôi 20% xuống gầm chuồng.
• Chế độ dinh dưỡng: Nái chửa từ tuần 1 - 12 ăn thức ăn 566 (1,5 - 2 kg/con/ngày); tuần 13 - 14 ăn thức ăn 566 (2,5 - 3 kg/con/ngày); tuần 15 trở đi ăn thức ăn 567SF (3,5 - 4 kg/con/ngày). Lợn con từ 4 - 6 ngày tuổi tập ăn thức ăn hoàn chỉnh 550SF.
• Thực hiện lịch tiêm phòng vaccine (M+Pac, Porcilis PRRS, Porcilis Parvo, Porcilis CSF Live, FMD, Porcilis Begonia) và thuốc phòng bệnh (NAODEX tiêm sắt, Hitamox LA, Neococxin phòng cầu trùng, Amlistin, Indectin tẩy ký sinh trùng, Han-prost, Hiphavit-ADE forte).
• Kết quả công tác lâm sàng phục vụ sản xuất: Điều trị khỏi bệnh phân trắng lợn con đạt 94,28% (66/70 con); điều trị khỏi 100% đối với bệnh lở mồm long móng (65 con), viêm khớp (7 con), cầu trùng (20 con), viêm phổi (46 con) và viêm tử cung (38 con). Thực hiện các thủ thuật mài nanh, cắt đuôi, bấm tai cho 781 con, thiến 175 lợn đực và xuất chuồng 400 lợn con an toàn tuyệt đối.

2. Thực trạng bệnh viêm tử cung trên đàn lợn nái:

• Tỷ lệ mắc theo tháng: Theo dõi 180 nái trong 5 tháng ghi nhận 38 nái mắc bệnh, tỷ lệ trung bình là 21,11%. Bệnh xuất hiện cao nhất vào tháng 7 (30,00% - 9/30 con) và tháng 10 (25,00% - 10/40 con). Các tháng 8, 9 và 11 có tỷ lệ mắc ổn định hơn, dao động từ 17,14% đến 17,50%. Nguyên nhân do tháng 7 và tháng 10 có sự thay đổi thời tiết đột ngột (nóng ẩm mưa nhiều hoặc chuyển lạnh), tạo điều kiện cho vi sinh vật bùng phát.

Tháng theo dõi	Số nái kiểm tra (con)	Số nái mắc bệnh (con)	Tỷ lệ mắc (%)
Tháng 7	30	9	30,00
Tháng 8	35	6	17,14
Tháng 9	35	6	17,14
Tháng 10	40	10	25,00
Tháng 11	40	7	17,50
Tổng cộng	180	38	21,11

• Tỷ lệ mắc theo giống: Đàn nái Landrace có tỷ lệ mắc là 20,00% (7/35 con), đàn nái Yorkshire có tỷ lệ mắc là 21,37% (31/145 con). Khảo sát cho thấy không có sự chênh lệch đáng kể giữa hai giống do cả hai đều là giống ngoại thuần có nguồn gốc ôn đới, mức độ thích nghi tương đương nhau, thai to đòi hỏi can thiệp cơ giới khi đẻ.

Giống lợn	Số nái kiểm tra (con)	Số nái mắc bệnh (con)	Tỷ lệ mắc (%)
Landrace	35	7	20,00
Yorkshire	145	31	21,37
Tính chung	180	38	21,11

• Tỷ lệ mắc theo lứa đẻ: Tỷ lệ viêm tử cung biến động mạnh qua các lứa. Lợn đẻ lứa 1 có tỷ lệ mắc cao đạt 26,47% (9/34 con) do đường sinh dục chưa hoàn thiện đầy đủ, lợn rặn đẻ yếu và công nhân phải can thiệp móc thai nhiều. Ở lứa 2 tỷ lệ giảm xuống 15,00% (3/20 con) và thấp nhất ở lứa 3 với 11,53% (3/26 con). Tỷ lệ bắt đầu tăng ở lứa 4 (16,00% - 4/25 con) và tăng mạnh ở lứa 5 đạt 25,71% (9/35 con), lứa 6 đạt 25,00% (10/40 con) do cơ quan sinh dục của nái đã thoái hóa, giảm trương lực cơ tử cung, thời gian đẻ kéo dài.

Lứa đẻ	Số nái theo dõi (con)	Số nái mắc bệnh (con)	Tỷ lệ mắc (%)
Lứa 1	34	9	26,47
Lứa 2	20	3	15,00
Lứa 3	26	3	11,53
Lứa 4	25	4	16,00
Lứa 5	35	9	25,71
Lứa 6	40	10	25,00
Tổng cộng	180	38	21,11

• Thử nghiệm điều trị: Toàn bộ 38 nái mắc bệnh được điều trị theo 3 phác đồ đều cho kết quả khỏi bệnh 100% trong khoảng thời gian từ 3 đến 5 ngày, chứng minh tính phù hợp của các liệu trình kết hợp kháng sinh toàn thân, thụt rửa đường sinh dịch và thuốc kích thích co bóp tử cung.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Đưa ra kết luận tổng hợp về tình hình dịch tễ, các yếu tố ảnh hưởng và hiệu lực điều trị; đồng thời nêu kiến nghị cụ thể cho cơ sở chăn nuôi về công tác vệ sinh chuồng trại, kiểm soát tiểu khí hậu và quy trình can thiệp sản khoa.

Kết quả và đóng góp

• Kết quả thực nghiệm và số liệu định lượng chính:

  • Đã xác định được tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung trung bình trên đàn lợn nái ngoại nuôi công nghiệp tại trại Đặng Đình Dũng là 21,11% (38/180 nái).
  • Yếu tố thời tiết có tác động rõ rệt đến tỷ lệ mắc bệnh: cao nhất vào tháng 7 (30,00%) và tháng 10 (25,00%), thấp nhất vào tháng 8 và tháng 9 (17,14%).
  • Yếu tố giống ngoại thuần (Landrace 20,00% so với Yorkshire 21,37%) không tạo ra sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về khả năng mẫn cảm với bệnh.
  • Tỷ lệ mắc bệnh theo lứa đẻ tuân theo quy luật hình chữ U: cao ở nái đẻ lứa đầu (26,47%), giảm thấp nhất ở lứa đẻ thứ 3 (11,53%), sau đó tăng cao trở lại ở các nái lứa 5 (25,71%) và lứa 6 (25,00%).
  • Cả 3 phác đồ điều trị thử nghiệm (kết hợp Nor 100, Hamogen hoặc Vetrimoxin LA với Oxytocin/Lutalyse, dung dịch thụt rửa KMnO4/Lugol và kháng sinh Cephachlor đặt xoang tử cung) đều đạt tỷ lệ khỏi bệnh 100% sau 3 - 5 ngày can thiệp.

• Các giải pháp và khuyến nghị kỹ thuật do tác giả đề xuất:

  • Tăng cường quản lý tiểu khí hậu chuồng nuôi: chống nóng bằng hệ thống phun sương mái kết hợp quạt thông gió trong mùa hè; che chắn và sưởi ấm bằng đèn điện trong mùa lạnh nhằm giảm stress cho đàn nái.
  • Kiểm soát nghiêm ngặt kỹ thuật đỡ đẻ: hạn chế tối đa việc can thiệp móc thai bằng tay; trường hợp bắt buộc can thiệp phải sát trùng tay và dụng cụ triệt để; thực hiện vệ sinh thụt rửa đường sinh dục sau khi đẻ.
  • Duy trì nghiêm ngặt quy trình vệ sinh tiêu độc chuồng trại theo định kỳ: phun sát trùng Ommicide, ngâm đan chuồng bằng NaOH 10%, quét và xả nước vôi 20% xuống gầm chuồng.
  • Áp dụng linh hoạt các phác đồ điều trị đã thử nghiệm ngay khi phát hiện triệu chứng lâm sàng ở thời kỳ mở cổ tử cung để rút ngắn thời gian điều trị và ngăn ngừa kế phát hội chứng MMA.

• Đóng góp khoa học của đề tài: Khóa luận cung cấp các dẫn liệu dịch tễ học thực địa chính xác về bệnh viêm tử cung trên đàn nái ngoại nuôi tại tỉnh Hòa Bình, bổ sung cơ sở khoa học cho tài liệu bệnh lý sinh sản gia súc và cung cấp các phác đồ điều trị đối chứng có tính khả thi cao cho người chăn nuôi.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài:

  • Nghiên cứu được tiến hành trên phạm vi một cơ sở chăn nuôi đơn lẻ (trại lợn Đặng Đình Dũng, huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình) với quy mô mẫu giới hạn (180 nái), thời gian theo dõi thực địa trong vòng 6 tháng (từ tháng 5 đến tháng 11/2015), chưa bao quát toàn bộ chu kỳ thời tiết cả năm.
  • Đề tài dừng lại ở mức độ chẩn đoán lâm sàng và dịch tễ học mô tả, chưa tiến hành lấy mẫu bệnh phẩm để nuôi cấy, phân lập và định danh chính xác các loài vi khuẩn gây bệnh trong phòng thí nghiệm; chưa thực hiện kháng sinh đồ nhằm xác định mức độ mẫn cảm và kháng thuốc của vi khuẩn.

• Hướng nghiên cứu tiếp:

  • Mở rộng phạm vi nghiên cứu trên nhiều hệ thống trang trại chăn nuôi công nghiệp với các quy mô và điều kiện chuồng trại khác nhau tại các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc.
  • Kết hợp nghiên cứu vi sinh học chuyên sâu: phân lập vi khuẩn từ dịch viêm tử cung, xác định các chủng vi khuẩn chủ đạo và thử nghiệm kháng sinh đồ để tối ưu hóa phác đồ điều trị, hạn chế hiện tượng kháng thuốc kháng sinh trong chăn nuôi.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tư liệu học thuật và thực tiễn hữu ích đối với:

• Sinh viên chuyên ngành Thú y, Chăn nuôi - Thú y: Cung cấp tài liệu tham khảo thực tế về phương pháp bố trí thí nghiệm dịch tễ học thú y, kỹ thuật chẩn đoán phân biệt các thể viêm tử cung và quy trình điều trị lâm sàng trên đàn nái.
• Cán bộ kỹ thuật và chủ trang trại chăn nuôi lợn sinh sản: Có thể trực tiếp áp dụng quy trình an toàn sinh học, lịch phòng bệnh bằng vaccine/thuốc và các công thức phối hợp kháng sinh - hormone (Oxytocin, Lutalyse, Nor 100, Hamogen, Vetrimoxin LA, Cephachlor) để phòng và điều trị bệnh viêm tử cung, nâng cao năng suất đàn nái.
• Các phần nội dung đáng tham khảo nhất trong văn bản: Bảng tiêu chí phân biệt lâm sàng 3 thể viêm tử cung (Bảng 2); Bảng lịch trình sát trùng và phòng bệnh bằng vaccine/thuốc theo tiêu chuẩn công nghiệp (Bảng 4.2 và 4.3); Quy trình thử nghiệm so sánh 3 phác đồ điều trị kết hợp thụt rửa tại chỗ.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung trung bình trên đàn lợn nái ngoại tại trại Đặng Đình Dũng là bao nhiêu và biến động cao nhất vào những tháng nào? Kết quả theo dõi trên 180 lợn nái ngoại ghi nhận tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung trung bình là 21,11% (38 cá thể mắc). Bệnh xuất hiện cao nhất vào tháng 7 (30,00%) và tháng 10 (25,00%) do thời điểm này thời tiết thay đổi đột ngột giữa nóng ẩm và chuyển lạnh, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn xâm nhập và bùng phát.

2. Giống lợn Landrace và Yorkshire tại trại có sự khác biệt rõ rệt về tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung hay không? Không có sự khác biệt rõ rệt giữa hai giống. Tỷ lệ mắc bệnh ở đàn nái Landrace là 20,00% (7/35 con) và ở đàn nái Yorkshire là 21,37% (31/145 con). Tác giả lý giải cả hai đều là giống lợn ngoại có nguồn gốc ôn đới, mức độ thích nghi với điều kiện khí hậu nhiệt đới tương đương nhau và đều có đặc điểm thai to khiến quá trình đẻ dễ phải can thiệp cơ giới.

3. Lứa đẻ nào ở lợn nái có tỷ lệ mắc viêm tử cung cao nhất và thấp nhất theo số liệu điều tra? Tỷ lệ mắc bệnh cao nhất xuất hiện ở lứa đẻ 1 (26,47%) và lứa đẻ 5 (25,71%), tiếp đến là lứa 6 (25,00%). Tỷ lệ mắc thấp nhất được ghi nhận ở lứa đẻ 3 (11,53%). Nguyên nhân lứa 1 mắc cao do đường sinh dục chưa phát triển hoàn thiện, lợn rặn đẻ yếu dẫn đến can thiệp móc thai nhiều; trong khi các lứa đẻ cao (lứa 5, lứa 6) mắc nhiều do cơ quan sinh dục thoái hóa, giảm trương lực cơ tử cung.

4. Thành phần thuốc và phương thức can thiệp của 3 phác đồ điều trị thử nghiệm trong khóa luận gồm những gì? Cả 3 phác đồ đều kết hợp tiêm kháng sinh toàn thân, tiêm thuốc co bóp tử cung và thụt rửa xoang tử cung trong 3 - 5 ngày:

• Phác đồ 1: Tiêm bắp Nor 100 (norfloxacin 20 ml/con/ngày) + Oxytocin (2 ml/con/ngày) + Thụt rửa dung dịch thuốc tím (1 lần/ngày) + Bơm xoang tử cung Cephachlor pha 100 ml nước cất (1 lần/ngày).
• Phác đồ 2: Tiêm bắp Hamogen (amoxycillin + gentamycin + dexamethason 20 ml/con/ngày) + Tiêm bắp Lutalyse (2 ml/con, 1 liều duy nhất) + Thụt tử cung 500 ml dung dịch Lugol + Bơm xoang tử cung Cephachlor pha nước cất (1 lần/ngày).
• Phác đồ 3: Tiêm bắp Vetrimoxin LA (amoxycillin tác dụng kéo dài 20 ml/con/lần) + Oxytocin (2 ml/con/ngày) + Thụt tử cung 500 ml dung dịch Lugol + Bơm xoang tử cung Cephachlor pha nước cất (1 lần/ngày).

5. Cơ chế nào khiến bệnh viêm tử cung ở lợn mẹ làm gia tăng hội chứng tiêu chảy ở lợn con theo lý giải của tác giả? Khi lợn nái bị viêm tử cung do vi khuẩn (đặc biệt là vi khuẩn E. coli), vi khuẩn tiết ra nội độc tố ức chế sự phân tiết kích thích tố tạo sữa Prolactin từ tuyến yên của lợn mẹ. Hậu quả làm lợn nái giảm tiết sữa hoặc mất sữa hoàn toàn, đồng thời làm biến đổi thành phần sữa đầu, khiến lợn con theo mẹ thiếu dinh dưỡng, giảm sức đề kháng và dễ mắc hội chứng tiêu chảy, còi cọc.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Hoàng Thị Dượng đã hoàn thành việc đánh giá thực trạng dịch tễ và triệu chứng lâm sàng của bệnh viêm tử cung trên 180 lợn nái ngoại nuôi tại trại Đặng Đình Dũng (tỉnh Hòa Bình) với tỷ lệ mắc trung bình 21,11%, chỉ ra các quy luật biến động rõ rệt theo tháng và theo lứa đẻ. Nghiên cứu đã xác lập các tiêu chí phân biệt lâm sàng giữa các thể bệnh và thử nghiệm thành công 3 phác đồ điều trị kết hợp kháng sinh toàn thân, thuốc co bóp cơ trơn và thụt rửa tại chỗ với tỷ lệ khỏi bệnh đạt 100%. Kết quả của đề tài cung cấp luận cứ khoa học và quy trình kỹ thuật phòng trị bệnh viêm tử cung thiết thực cho các cơ sở chăn nuôi lợn nái ngoại tập trung.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Trong những năm gần đây, nền kinh tế nước ta đang phát triển mạnh mẽ, chất lượng và nhu cầu cuộc sống tăng lên không ngừng, kéo theo đó là nhu cầu về số lượng và chất lượng thịt cũng tăng cao. Để đáp ứng nhu cầu đó, ngành chăn nuôi lợn đang có những bước phát triển mạnh. Những sản phẩm từ chăn nuôi lợn đã trở thành hàng hóa tiêu thụ trong nước và xuất khẩu góp phần tăng thu nhập cho người chăn nuôi. Trong chiến lược phát triển chăn nuôi đến năm 2020 ngành chăn nuôi sẽ được tổ chức lại theo hướng gắn với thị trường, đảm bảo an toàn dịch bệnh, vệ sinh thú y và cải thiện điều kiện an sinh xã hội, nhằm nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và vệ sinh an toàn thực phẩm.

Nhiều vùng chăn nuôi đã chuyển dần phương thức chăn nuôi truyền thống tận dụng các phụ phẩm nông nghiệp sang chăn nuôi lợn ngoại theo hình thức nuôi công nghiệp. Sản phẩm của ngành không những phục vụ cho nhu cầu trong nước mà còn mở rộng xuất khẩu. Đối với đàn lợn nái ngoại được nuôi theo phương thức công nghiệp thì các bệnh về đường sinh sản là rất phổ biến, do khả năng thích nghi của đàn nái ngoại với điều kiện khí hậu nước ta còn kém. Mặt khác trong quá trình đẻ các vi khuẩn như: Streptococcus, Staphylococcus, E.

có nhiều điều kiện để xâm nhập vào cơ thể lợn và gây nên một số bệnh như: nhiễm trùng sau đẻ, viêm âm đạo, âm môn. đặc biệt hay gặp là bệnh viêm tử cung chiếm tỷ lệ khá cao. Bệnh viêm tử cung không những làm ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng sinh sản của lợn mẹ mà còn là một trong những nguyên nhân làm cho chất lượng của đàn giống bị giảm. Bệnh nếu không điều trị kịp thời, có thể kế 2 phát viêm vú, mất sữa, nặng thì có thể dẫn tới rối loạn sinh sản, chậm sinh, vô sinh, viêm phúc mạc.

và chết gây thiệt hại đáng kể cho nền chăn nuôi. Những vấn đề trên cho thấy việc nghiên cứu để tìm ra nguyên nhân và đưa ra biện pháp phòng, trị bệnh viêm tử cung là rất cần thiết để góp phần nâng cao năng suất sinh sản của đàn lợn nái ngoại đồng thời bổ sung vào các tài liệu nghiên cứu về bệnh sinh sản của đàn lợn nái ngoại. Do vậy xuất phát từ yêu cầu thực tiễn sản xuất, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái ngoại nuôi tại Đặng Đình Dũng (Tỉnh Hòa Bình) và thử nghiệm một số phác đồ điều trị ”. Mục đích của đề tài - Đánh giá thực trạng bệnh viêm tử cung trên đàn lợn nái ngoại nuôi theo mô hình trang trại tại trại Đặng Đình Dũng, Huyện Lương Sơn, Tỉnh Hòa Bình.

- Đưa ra một số phác đồ điều trị bệnh viêm tử cung trên đàn lợn nái ngoại. Ý nghĩa của đề tài Kết quả của đề tài là những thông tin khoa học về bệnh viêm tử cung ở lợn. Là cơ sở khoa học cho công tác phòng và điều trị bệnh, góp phần nâng cao năng suất chăn nuôi lợn nói chung. 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.

Cơ sở khoa học của đề tài 2. Cấu tạo cơ quan sinh sản và một số đặc diểm sinh lý sinh sản của lợn nái 2. Cấu tạo cơ quan sinh sản của lợn nái * Buồng trứng (Ovarium) Buồng trứng có 2 chức năng là sản sinh ra tế bào trứng và tiết ra hormone sinh dục có ảnh hưởng tới giới tính, tới chức năng tử cung (đặc tính thứ cấp). Buồng trứng của lợn gồm một đôi nằm dưới hông, trước cửa xoang chậu và được giữ bởi dây chằng rộng.

Bề mặt buồng trứng có nhiều u nổi lên. Buồng trứng dài 1,5 - 2,5 cm, khối lượng 3 - 5 gam theo Đặng Quang Nam, Phạm Đức Chương (2002) [10]. - Cấu tạo: buồng trứng được bọc bởi màng liên kết sợi chắc tựa như màng bọc của dịch hoàn, bên trong được chia làm 2 phần, cả 2 phần đều phát triển một mô liên kết sợi xốp tạo nên một loại chất đệm. + Phần vỏ có chức năng sinh dục đặc biệt quan trọng, quá trình tế bào trứng chín xảy ra ở phần này.

+ Phần tủy nhiều mạch máu và mạch bạch huyết. Dưới lớp màng liên kết của buồng trứng có nhiều tế bào trứng non phát triển dần thành nang trứng nguyên thủy sau đó phát triển thành nang trứng sơ cấp và cuối cùng phát triển thành bao noãn chín. Dưới tác dụng của kích tố đặc biệt là kích tố sinh dục tuyến yên, trứng chín sẽ rụng. Sau khi trứng rụng phần còn lại của noãn bao biến thành thể vàng (Corpus Luteum).

Thể vàng tồn tại lâu hay không phụ thuộc vào khả năng, thời gian của trứng được thụ tinh hay không. 4 * Ống dẫn trứng (Oviductus) Ống dẫn trứng dài 15 - 20 cm, uốn khúc nằm ở cạnh trước dây chằng rộng. Ống dẫn trứng bắt đầu ở bên cạnh buồng trứng đến đầu tử cung được chia làm 2 phần. + Phần trước tự do có hình phễu loe gọi là loa vòi (loa kèn) có tác dụng hứng tế bào trứng chín rụng, đầu này mở ra trong xoang phúc mạc.

+ Phần sau thon nhỏ có đường kính dài 0,2 - 0,3 cm nối với sừng tử cung. - Cấu tạo ống dẫn trứng: ngoài cùng là màng tương mạc đến từ dây chằng rộng. Lớp giữa là cơ gồm 2 lớp: cơ vòng ở trong, lớp cơ thẳng ở ngoài. Trong là niêm mạc có nhiều nếp gấp chạy dọc.

- Mạch quản, thần kinh: + Động mạch là từ động mạch tử cung buồng trứng. + Thần kinh đến từ đám rối treo tràng, đám rối chậu. * Tử cung (Uterus) Tử cung là nơi cung cấp dinh dưỡng và phát triển của thai. Tử cung nằm trong xoang chậu, dưới trực tràng, trên bóng đái.

Tử cung gồm có 3 phần: sừng, thân, cổ tử cung. Sừng tử cung dài ngoằn ngoèo như ruột non, dài 30 - 50 cm. Dây chằng rộng rất dài, nên khi thiến có thể kéo sừng tử cung ra ngoài được. Thân tử cung ngắn, niêm mạc thân, sừng tử cung là những gấp nếp nhăn theo chiều dọc.

Thai làm tổ ở sừng tử cung. Cổ tử cung không có gấp nếp hoa nở mà là những cột thịt xen kẽ cài răng lược với nhau. - Cấu tạo tử cung: ngoài cùng là tương mạc được nối với dây chằng rộng. Lớp cơ: cơ trơn rất phát triển, dày, khỏe có cấu tạo phức tạp phù hợp với chức năng chứa thai phát triển và đẩy thai khi đẻ.

Cơ dọc ở ngoài, cơ vòng ở trong. Cơ vòng phát triển mạnh ở cổ tử cung tạo thành cơ thắt. Lớp niêm mạc trong cùng có màu hồng nhạt, có nhiều nếp gấp, trong niêm mạc có nhiều 5 tuyến tiết ra chất nhờn. Niêm mạc đến cổ tử cung co thắt lại tùy thuộc vào loài gia súc.

- Mạch quản, thần kinh: + Động mạch đến từ động mạch tử cung - buồng trứng và động mạch tử cung. + Thần kinh đến từ đám rối treo tràng sau và đám rối hạ vị. * Âm đạo (Vagina) Âm đạo là đoạn nối tiếp sau cổ tử cung, trước âm hộ. Đây là nơi tiếp nhận dương vật khi giao phối, phía trên là trực tràng, phía dưới là bóng đái, nó được ngăn cách với âm hộ bởi màng trinh.

- Cấu tạo: lớp ngoài là tương mạc phủ phần trước âm đạo. Lớp cơ giữa là lớp cơ trơn xếp theo các chiều khác nhau dính lẫn lộn với tổ chức liên kết bọc ngoài. Lớp niêm mạc có nhiều gấp nếp nhăn theo chiều dọc, trong đó có nhiều chất nhờn. Âm đạo có khả năng co giãn rất lớn và là đường đi của thai.

- Mạch quản chi phối là động mạch tử cung âm đạo. Thần kinh phân nhánh từ đám rối hạ vị. * Âm hộ (Vulva) Đây là đoạn sau cùng của bộ máy sinh dục, sau âm đạo và ngăn cách âm đạo bởi màng trinh. Âm hộ nằm dưới hậu môn và được thông ra ngoài bởi một khe thẳng đứng gọi là âm môn.

Trong âm môn còn có lỗ thông với bóng đái, tuyến tiền đình (Bartholin) và khí qua cương cứng gọi là âm vật (Clitoris). Âm môn là khe thẳng đứng dưới hậu môn, có 2 môi nối với nhau bởi 2 mép. Môi lớn ở ngoài dày trùm lấy môi nhỏ ở trong. Mép trên hơi nhọn, mép dưới rộng bao quanh âm vật.

Mép trên và dưới được phủ bởi lớp da mỏng mịn, phía dưới mép dưới có lông. Âm môn cách hậu môn một quãng gọi là Perener. - Bộ phận phía trong âm hộ và âm môn: + Màng trinh (Hymen): ngăn cách giữa âm đạo và âm hộ. Với gia súc, màng trinh chỉ là một gờ thấp niêm mạc nổi lên.

6 + Lỗ đái là đường thông ra của niệu đạo con cái. Lỗ đái nằm dưới âm môn ngay sau dưới màng trinh hình một cái khe có van trùm lên, cánh van hướng về phía sau. Thành dưới niệu đạo có một manh nang. Bên cạnh lỗ đái còn có lỗ đổ ra của ống tuyến tiền đình (Gladula vestibulares bartholine).

Đôi tuyến này tiết ra dịch nhờn làm ẩm ướt cửa âm đạo phía trong âm hộ và để sát khuẩn. + Âm vật (Cltoris) là tổ chức cương cứng, có nhiều dây thần kinh nên tính cảm giác tập trung ở đây cao, tương tự như qui đầu dương vật. Âm vật có 2 rễ bám vào vòng cung ngồi, dài 4 - 6 cm tận cùng phía trong mép dưới âm môn. Chỉ khi con vật đi tiểu âm vật mới lồi ra ngoài.

Cấu tạo: cấu tạo âm hộ từ ngoài vào có các lớp sau: + Ngoài có lớp da mỏng mịn, có nhiều sắc tố. + Cơ gồm có cơ thắt và dây treo âm hộ. + Niêm mạc có nhiều tuyến tiết dịch nhờn. Mạch quản thần kinh: + Mạch quản: động mạch âm đạo phân phối cho âm đạo, nó đi theo thân tử cung về phía trước để tiếp hợp với động mạch tử cung.

+ Thần kinh có hai loại: thần kinh động vật: thần kinh thẹn trong và thần kinh hậu môn. Chi phối cho mô cương cứng và hậu môn. Thần kinh thực vật đến từ đám rối hạ vị. Đặc điểm sinh lý sinh dục của lợn nái Sinh sản là một đặc trưng quan trọng vào loại bậc nhất của sinh vật nhằm duy trì nòi giống, đảm bảo sự tiến hóa của loài gia súc nói chung và lợn nói riêng, sinh sản mang một chức năng quan trọng có ý nghĩa tái sản xuất ra sản phẩm phục vụ lợi ích của con người.

Chính vì vậy sinh sản được con người hết sức quan tâm nhằm mục đích là làm sao trong một thời gian ngắn nhất gia súc đẻ được nhiều nhất, thế hệ sau có nhiều đặc tính tốt hơn thế hệ trước.