Tính Cách Nam Bộ Qua Kịch Bản Cải Lương Của Soạn Giả Trần Hữu Trang

Chuyên khảo phân tích Tính cách nam bộ qua kịch bản cải lương của soạn giả trần hữu trang, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Nguyễn Minh Hiền
• Người hướng dẫn: TS. Mai Mỹ Duyên
• Trường học: Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Văn hóa học
• Đề tài: Tính Cách Nam Bộ Qua Kịch Bản Cải Lương Của Soạn Giả Trần Hữu Trang
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tính Cách Nam Bộ Trong Cải Lương

Bài viết này khám phá tính cách người Nam Bộ thông qua lăng kính kịch bản cải lương của soạn giả Trần Hữu Trang. Nghiên cứu này không chỉ đi sâu vào các đặc điểm văn hóa mà còn phân tích cách chúng được thể hiện trong nghệ thuật sân khấu. Việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập quốc tế, là vô cùng quan trọng. Cải lương đóng vai trò như một phương tiện để truyền tải những giá trị này đến công chúng, giúp thế hệ trẻ hiểu rõ hơn về cội nguồn và bản sắc dân tộc. Các kịch bản của Trần Hữu Trang không chỉ là những tác phẩm nghệ thuật mà còn là những tài liệu quý giá về văn hóa và xã hội Nam Bộ.

1.1. Khái Niệm Tính Cách Văn Hóa Vùng Nam Bộ

Tính cách văn hóa vùng Nam Bộ là một hệ thống phức tạp bao gồm các giá trị, niềm tin, phong tục tập quán và hành vi đặc trưng của người dân sinh sống tại khu vực này. Nó được hình thành và phát triển qua nhiều thế kỷ, chịu ảnh hưởng của các yếu tố lịch sử, địa lý, kinh tế và xã hội. Tính cách này không chỉ thể hiện trong đời sống hàng ngày mà còn được phản ánh rõ nét trong các loại hình nghệ thuật, trong đó có cải lương. Nghiên cứu tính cách văn hóa giúp chúng ta hiểu rõ hơn về bản sắc và tinh thần của người Nam Bộ.

1.2. Cải Lương Nam Bộ Diễn Trình Lịch Sử Và Đặc Điểm

Cải lương Nam Bộ là một loại hình nghệ thuật sân khấu độc đáo, kết hợp giữa âm nhạc, ca hát, vũ đạo và diễn xuất. Nó có lịch sử hình thành và phát triển lâu đời, gắn liền với đời sống văn hóa của người dân Nam Bộ. Cải lương không chỉ là một hình thức giải trí mà còn là một phương tiện để truyền tải các giá trị đạo đức, xã hội và văn hóa. Các vở cải lương thường phản ánh những câu chuyện về tình yêu, lòng trung thành, sự hy sinh và tinh thần yêu nước. Đặc điểm nổi bật của cải lương là tính trữ tình, giàu cảm xúc và khả năng kết nối với khán giả.

II. Trần Hữu Trang Và Cải Lương Nam Bộ Dấu Ấn Sâu Sắc

Trần Hữu Trang là một trong những soạn giả cải lương hàng đầu của Nam Bộ. Ông đã có những đóng góp to lớn cho sự phát triển của loại hình nghệ thuật này, đặc biệt là trong việc xây dựng các nhân vật có tính cách rõ nét và phản ánh chân thực đời sống xã hội. Các tác phẩm của Trần Hữu Trang không chỉ được yêu thích bởi khán giả mà còn được đánh giá cao về giá trị nghệ thuật và văn hóa. Ông đã thành công trong việc kết hợp giữa yếu tố truyền thống và hiện đại, tạo ra những vở cải lương vừa mang đậm bản sắc dân tộc vừa phù hợp với thị hiếu của công chúng đương thời. Nghiên cứu về Trần Hữu Trang giúp chúng ta hiểu rõ hơn về ảnh hưởng của cải lương đến văn hóa Nam Bộ.

2.1. Đôi Nét Về Soạn Giả Trần Hữu Trang Cuộc Đời Và Sự Nghiệp

Trần Hữu Trang là một soạn giả tài năng, có nhiều đóng góp cho nghệ thuật cải lương. Ông nổi tiếng với những kịch bản sâu sắc, phản ánh chân thực đời sống xã hội và tính cách người Nam Bộ. Cuộc đời và sự nghiệp của ông gắn liền với sự phát triển của cải lương Nam Bộ, để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng khán giả. Các tác phẩm của ông không chỉ mang tính giải trí mà còn chứa đựng những thông điệp ý nghĩa về đạo đức, xã hội và văn hóa.

2.2. Khái Lược Các Kịch Bản Cải Lương Nổi Tiếng Của Trần Hữu Trang

Trần Hữu Trang đã sáng tác nhiều kịch bản cải lương nổi tiếng, được công chúng yêu thích và dàn dựng lại nhiều lần. Các kịch bản này thường xoay quanh các đề tài về tình yêu, gia đình, xã hội và lịch sử. Một số tác phẩm tiêu biểu của ông bao gồm "Đời cô Lựu", "Tô Ánh Nguyệt", "Lan và Điệp", "Chị chồng tôi" và "Khi người điên biết yêu". Những tác phẩm cải lương nổi tiếng của Trần Hữu Trang này không chỉ mang tính giải trí mà còn chứa đựng những giá trị văn hóa và nhân văn sâu sắc.

III. Tính Cách Nam Bộ Qua Nhân Vật Trong Kịch Bản Cải Lương

Các nhân vật trong kịch bản cải lương của Trần Hữu Trang là những hình tượng nghệ thuật sống động, phản ánh rõ nét tính cách người Nam Bộ. Từ những người nông dân chất phác, thật thà đến những người trí thức yêu nước, thương dân, mỗi nhân vật đều mang một nét riêng biệt, góp phần tạo nên bức tranh đa dạng về văn hóa Nam Bộ. Nghiên cứu về các nhân vật này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về những giá trị đạo đức, xã hội và văn hóa mà người Nam Bộ trân trọng. Con người Nam Bộ trong cải lương được khắc họa một cách chân thực và sâu sắc.

3.1. Tính Cách Trọng Nghĩa Hào Hiệp Của Người Nam Bộ

Tính cách trọng nghĩa, hào hiệp là một trong những đặc điểm nổi bật của người Nam Bộ. Điều này được thể hiện rõ nét qua các nhân vật trong kịch bản cải lương của Trần Hữu Trang. Họ sẵn sàng giúp đỡ người khác, không ngại khó khăn, gian khổ và luôn đặt lợi ích của cộng đồng lên trên lợi ích cá nhân. Tính cách hào sảng người Nam Bộ này là một phần quan trọng của văn hóa Nam Bộ.

3.2. Tính Cách Bộc Trực Thẳng Thắn Của Người Nam Bộ

Tính cách bộc trực, thẳng thắn cũng là một đặc điểm dễ nhận thấy ở người Nam Bộ. Họ không thích vòng vo, giả tạo mà luôn nói thẳng, nói thật những gì mình nghĩ. Điều này đôi khi có thể gây mất lòng người khác, nhưng lại thể hiện sự chân thành và trung thực của họ. Tính cách bộc trực người Nam Bộ được phản ánh rõ nét trong các kịch bản cải lương của Trần Hữu Trang.

3.3. Tính Bao Dung Vị Tha Của Người Nam Bộ Trong Cải Lương

Tính bao dung, vị tha là một đức tính cao đẹp của người Nam Bộ. Họ luôn sẵn sàng tha thứ cho lỗi lầm của người khác và không giữ mối hận thù trong lòng. Điều này được thể hiện qua những nhân vật có tấm lòng nhân ái, luôn yêu thương và giúp đỡ những người gặp khó khăn. Tính cách vị tha người Nam Bộ là một phần quan trọng của giá trị văn hóa trong cải lương Trần Hữu Trang.

IV. Giá Trị Đạo Đức Và Thẩm Mỹ Từ Kịch Bản Cải Lương

Nghiên cứu tính cách Nam Bộ qua kịch bản cải lương của Trần Hữu Trang không chỉ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về văn hóa Nam Bộ mà còn rút ra được những giá trị đạo đức và thẩm mỹ sâu sắc. Các vở cải lương của ông không chỉ là những tác phẩm nghệ thuật mà còn là những bài học về cuộc sống, về tình người và về lòng yêu nước. Những giá trị này có ý nghĩa quan trọng trong việc giáo dục thế hệ trẻ và góp phần xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn. Ảnh hưởng của cải lương đến văn hóa Nam Bộ là vô cùng lớn.

4.1. Giá Trị Đạo Đức Được Rút Ra Từ Nghiên Cứu Tính Cách Nam Bộ

Nghiên cứu tính cách Nam Bộ qua kịch bản cải lương của Trần Hữu Trang giúp chúng ta nhận ra những giá trị đạo đức cao đẹp như lòng trung thành, sự hiếu thảo, tình yêu thương gia đình, tinh thần trọng nghĩa khinh tài và lòng yêu nước. Những giá trị này là nền tảng của văn hóa Nam Bộ và có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng một xã hội văn minh, tiến bộ.

4.2. Giá Trị Thẩm Mỹ Được Rút Ra Từ Nghiên Cứu Tính Cách Nam Bộ

Nghiên cứu tính cách Nam Bộ qua kịch bản cải lương của Trần Hữu Trang cũng giúp chúng ta cảm nhận được vẻ đẹp của ngôn ngữ, âm nhạc, trang phục và diễn xuất trong cải lương. Những yếu tố này kết hợp với nhau tạo nên một không gian nghệ thuật độc đáo, mang đậm bản sắc văn hóa Nam Bộ. Nghệ thuật cải lương không chỉ là một hình thức giải trí mà còn là một phương tiện để truyền tải những giá trị thẩm mỹ cao đẹp.

V. Tính Cách Nam Bộ Trong Cải Lương Và Đời Sống Xã Hội

Có một mối liên hệ mật thiết giữa tính cách Nam Bộ được thể hiện trong kịch bản cải lương của Trần Hữu Trang và tính cách người Nam Bộ trong thực tế đời sống xã hội. Các vở cải lương của ông không chỉ phản ánh những đặc điểm văn hóa truyền thống mà còn đề cập đến những vấn đề xã hội đương thời. Nghiên cứu về mối liên hệ này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về sự thay đổi và phát triển của tính cách Nam Bộ qua thời gian. Đời sống người dân Nam Bộ xưa được tái hiện một cách chân thực trong các tác phẩm của ông.

5.1. Tính Cách Nam Bộ Trong Cải Lương Thời Kỳ Đầu Phát Triển

Trong giai đoạn đầu hình thành và phát triển của cải lương, tính cách Nam Bộ được thể hiện qua những nhân vật có tinh thần yêu nước, chống lại ách áp bức của thực dân Pháp. Họ là những người nông dân nghèo khổ, những người trí thức yêu nước và những người nghệ sĩ tài năng. Các vở cải lương thời kỳ này thường mang tính chất tuyên truyền, kêu gọi lòng yêu nước và tinh thần đoàn kết dân tộc.

5.2. Tính Cách Nam Bộ Trong Cải Lương Và Đời Sống Hiện Nay

Trong xã hội hiện nay, tính cách Nam Bộ vẫn được thể hiện qua những phẩm chất tốt đẹp như lòng hiếu khách, sự hào phóng, tinh thần lạc quan và khả năng thích ứng với những thay đổi của xã hội. Tuy nhiên, cũng có những thay đổi nhất định do ảnh hưởng của quá trình hội nhập và toàn cầu hóa. Phong tục tập quán Nam Bộ trong cải lương vẫn được gìn giữ và phát huy, nhưng cũng có những yếu tố mới được du nhập vào.

VI. Kết Luận Bảo Tồn Và Phát Huy Văn Hóa Nam Bộ Qua Cải Lương

Nghiên cứu tính cách Nam Bộ qua kịch bản cải lương của Trần Hữu Trang là một việc làm có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy văn hóa Nam Bộ. Cải lương không chỉ là một loại hình nghệ thuật mà còn là một phần không thể thiếu của văn hóa Nam Bộ. Việc bảo tồn và phát huy cải lương là trách nhiệm của mỗi người dân Nam Bộ và của toàn xã hội. Giá trị văn hóa trong cải lương Trần Hữu Trang cần được trân trọng và phát huy.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Việc Nghiên Cứu Cải Lương Trong Bối Cảnh Hiện Nay

Trong bối cảnh hội nhập và toàn cầu hóa, việc nghiên cứu cải lương có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Cải lương là một kho tàng văn hóa vô giá, chứa đựng những giá trị đạo đức, thẩm mỹ và lịch sử sâu sắc. Việc nghiên cứu cải lương giúp chúng ta hiểu rõ hơn về cội nguồn và bản sắc của dân tộc, từ đó có ý thức hơn trong việc bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Tính Cách Nam Bộ Và Cải Lương

Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu về tính cách Nam Bộ và cải lương để hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa hai yếu tố này. Các nghiên cứu có thể tập trung vào việc phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến tính cách Nam Bộ trong cải lương, hoặc so sánh tính cách Nam Bộ trong cải lương với tính cách của người dân ở các vùng miền khác. Những nghiên cứu này sẽ góp phần làm phong phú thêm kiến thức về văn hóa Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1.1 Khái niệm về tính cách và tính cách văn hóa vùng đất Nam bộ 1.1 Tính cách Từ xưa đến nay thời nào cũng vậy, vấn đề con người lúc nào cũng nhận được sự quan tâm và đưa lên hàng đầu; tính đến nay đã có nhiều hệ tư tưởng khác nhau nhằm nghiên cứu vấn đề này. Theo tư tưởng Phật giáo cho rằng: “Con người là sự kết hợp giữa sắc và danh (vật chất và tinh thần). Cuộc sống vĩnh cửu là cõi Niết bàn, nơi linh hồn con người được giải thoát để trở thành bất diệt” [89]. Tư tưởng Phật giáo nghiên cứu con người theo triết lý siêu hình và hướng con người tới cái thiện lương để tìm đến sự giác ngộ.

Tuy nhiên, theo quan điểm Nho giáo thì việc nghiên cứu con người lại đi sâu vào nghiên cứu về bản tính con người. Vì vậy, Mạnh Tử đã đưa ra nhận định rằng: “nhân chi sơ, tính bản thiện” tức là con người khi mới sinh ra đã thiện lương, nhưng do tác động, ảnh hưởng của môi trường sống bên ngoài làm cho con người nhiễm phải những thói hư tật xấu và vì vậy con người cần phải rèn luyện để tu dưỡng đạo đức của mình. Tuy nhiên, Tuân Tử lại cho rằng: “nhân chi sơ tính bản ác” có nghĩa là bản chất con người khi mới sinh ra là đã ác, cần phải cải biến và chống lại cái ác ấy thì con người mới tốt được. Nhưng nhìn chung theo tư tưởng Nho giáo thì nhận định con người một cách tổng quát như sau: Nhân chi sơ, tính bổn thiện; tính tương cận, tập tương viễn.

Cẩu bất giáo, tính nãi thiên; Giáo chi đạo, quý dĩ chuyên.” tức là “Phàm con người ta mới sinh ra đều có cái bản tánh tốt lành. Vì cái tánh lành ấy giống nhau nên giúp họ gần nhau; nhưng khi lớn lên, hòa nhập với xã hội, nhiễm nhiều thói tục ở đời khiến cho tính tình của họ khác đi và thành ra xa nhau. Nếu như con người ta chẳng được giáo dục, dạy dỗ thì tánh lành thuở ban đầu ấy sẽ trở nên thay đổi tùy theo môi trường mà họ 11 tiếp xúc. Về đường lối giáo dục, dạy dỗ con cái thì lấy đức chuyên làm trọng [88].

Còn trong tư tưởng triết học Mác - Lê Nin lại nhận định rằng: “Bản chất của con người là tổng hòa những mối quan hệ xã hội”, tức là theo hệ tư tưởng này thì con người là một thực thể thống nhất giữa mặt sinh vật và mặt xã hội; mà ở đó mặt sinh vật bao gồm có cơ thể sống của con người và các nhu cầu cơ bản, những quy luật sinh học chi phối đến đời sống của cơ thể con người; mặt xã hội là những hoạt động xã hội, đời sống tinh thần của con người sinh sống trong xã hội đó. Vấn đề con người và bản chất con người cũng được Chủ tịch Hồ Chí Minh quan tâm hàng đầu. Người khẳng định rằng: “… Tỉnh dậy phân ra kẻ dữ, hiền; Hiền, dữ phải đâu là tính sẵn, Phần nhiều do giáo dục mà nên”. (Nửa đêm – Nhật ký trong tù) Xét trên tổng thể các hệ tư tưởng lớn như: tư tưởng Phật giáo, Nho giáo, Mác - Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh thì vấn đề con người, bản chất con người luôn là mối quan tâm hàng đầu.

Con người là chủ thể của mọi hoạt động sống từ các nhu cầu cơ bản như ăn, mặc, ở, đi lại, cho đến việc tham gia vào các quá trình học tập, lao động và giao tiếp hàng ngày mà tính cách con người dần được hình thành và phát triển. Về sau này, theo các nhà nghiên cứu của thế kỷ XX cũng đưa ra những nhận định chung về tính cách con người, như trong Từ điển Bách khoa quyển 4 đã chia tính cách thành 3 loại: Tính cách (ở góc độ giáo dục) là sự kết hợp độc đáo các đặc điểm tâm lý ổn định của từng người. Tính cách có khi gọi là tính nết, là nội dung của hành vi và quy định phương thức hành vi đặc trưng của người đó trong những điều kiện và hoàn cảnh sống nhất định, thể hiện thái độ đã được củng cố trong những phương thức hành vi quen thuộc [14, tr. 12 Tính cách (ở góc độ văn học) là tổng thể những đặc điểm tâm lí của nhân vật biểu hiện trong đời sống, trong cách xử sự và trong thái độ của nhân vật ở các tình huống cụ thể.

Mỗi nhân vật có một tình cảm riêng làm cho nhân vật này phân biệt với các nhân vật khác, xác định được vị trí và chức năng của nó trong cốt truyện của tác phẩm. “Trong tiểu thuyết, truyện ngắn, kịch, nhân vật phải có tình cảm thì mới bảo đảm được tính chân thực, tính sinh động và cao hơn nữa là tính điển hình xã hội sắc nét của nó” [14, tr. Còn như tính cách được xét ở góc độ sân khấu thì: Tính cách (ở góc độ sân khấu) là tổng thể những đặc điểm tâm lí ổn định trong cách xử sự của nhân vật kịch, biểu hiện thái độ điển hình của nhân vật trong những hoàn cảnh điển hình. Được miêu tả thông qua hành động của nhân vật diễn biến trong suốt quá trình xung đột kịch; được cụ thể hóa thông qua hành vi ngôn ngữ (điệu bộ, cử chỉ) [14, tr.

Các loại tính cách này được sắp xếp theo khuynh hướng loại hình: giáo dục, văn học và sân khấu, mỗi loại là một hướng nghiên cứu cụ thể và rõ ràng. Tuy nhiên, một định nghĩa khác về tính cách cũng được nêu ra nhưng không được rõ ràng và cụ thể như vậy: “Tính cách là đặc điểm của từng người hay từng vật làm cho phân biệt được với người hay vật khác” [45, tr. Định nghĩa này khá chung chung và không nêu bật cụ thể là tính cách đó là tính cách của con người hay con vật. “Tính cách là những nét riêng nổi bật vốn có ở mỗi con người, mỗi dân tộc: mỗi con người có một tính cách riêng” [56, tr.1651] hay “Tính cách là tổng thể nói chung những đặc điểm tâm lí ổn định trong cách ứng xử của mỗi người, biểu hiện thái độ điển hình của người đó trong những hoàn cảnh điển hình.

Mỗi người một tính cách” [55, tr. “Theo từ điển triết học của Liên Xô định nghĩa, tính cách là toàn bộ các đặc điểm tâm lý vững bền ở một con người, phụ thuộc vào các điều kiện sinh sống của anh ta và biểu hiện trong các hành vi” [48, tr. Wikipedia tiếng Nga coi “tính 13 cách là cấu trúc của những tính chất tâm lý bền vững, tương đối ổn định, quy định những đặc điểm quan hệ và hành vi của con người” [48, tr. Tóm lại, từ những khái niệm mà các nhà nghiên cứu hiện nay nêu ra về tính cách của con người nói chung có thể thấy rằng, các nhà nghiên cứu này xem tính cách của con người là những đặc điểm nội tâm riêng của người đó và nó ảnh hưởng sâu sắc đến tư duy, lời nói, hành động mà người đó thể hiện.

Tính cách con người là một thuộc tính tâm lí của cá nhân con người, bao gồm: thái độ, hành vi của người đó với hiện thực thể hiện trong cách ứng xử với môi trường xung quanh và trong giao tiếp hàng ngày. Tuy nhiên đối với đề tài luận văn này, không chỉ khái quát hóa khái niệm “Tính cách” nói chung mà nghiên cứu đối tượng cụ thể là tính cách của con người Nam bộ; được xem là tính cách chung của một cộng đồng dân cư cùng cư trú, sinh hoạt ở vùng Nam bộ. Như nhận định của Trần Ngọc Thêm, tính cách cộng đồng là “hệ thống các đặc điểm tương đối bền vững của một cộng đồng người (chủ thể) trong điều kiện không gian và thời gian sinh tồn cụ thể của họ” [47, tr.2 Tính cách văn hóa vùng đất Nam bộ Từ trước đến nay, đã có rất nhiều nhà khoa học tiến hành các công trình nghiên cứu lớn, nhỏ khác nhau về văn hóa vùng; mà ở đó, những nhà nghiên cứu này đã phân tích, đút kết và đưa ra các khái niệm chung, như: Vùng văn hóa/văn hóa vùng là một thực thể văn hóa bao gồm những nét đặc trưng, những sắc thái riêng mà các vùng khác không có hoặc có nhưng không điển hình, không tiêu biểu. Những nét đặc trưng văn hóa vùng thể hiện trên những lĩnh vực văn hóa vật thể và phi vật thể, trên các lĩnh vực kinh tế (làm ruộng nước hay nương rẫy, trồng trọt hay tiến hành kinh tế chiếm đoạt, thừa hưởng của cải sẵn có của thiên nhiên), văn hóa vật chất (nhà cửa, y phục, trang sức, ăn uống, phương tiện di chuyển), văn hóa xã hội (các chu kì trong đời người: cưới xin, xin đẻ, ma 14 chay, lối sống, nếp sống), văn hóa tinh thần (tín ngưỡng, lễ hội, văn hóa dân gian, sinh hoạt cộng đồng) [14, tr.

Theo Trần Ngọc Thêm nhận định: “Theo nghĩa rộng, văn hóa vùng là văn hóa của cộng đồng cư dân sinh tồn trên phạm vi một không gian giới hạn bởi tiêu chí hành chính, địa lý, văn hóa, hoặc một tiêu chí bất kỳ nào khác”…Theo nghĩa hẹp, văn hóa vùng là văn hóa của cộng đồng cư dân sinh tồn trên phạm vi một không gian có sự thống nhất về những đặc trưng văn hóa; nói cách khác, văn hóa vùng là văn hóa của một vùng văn hóa” [48, tr. Còn tính cách văn hóa vùng được hiểu là tính cách của con người sinh sống trên một khu vực mà có thể hiểu là trong phạm vi một lãnh thổ quốc gia. Theo như đề tài đang nghiên cứu thì đây là việc nghiên cứu tính cách con người Nam bộ trên lãnh thổ nước Việt Nam, còn xét rộng thêm nữa thì đó là việc nghiên cứu tính cách văn hóa của vùng đất Nam bộ nói chung. Bởi vì, “Văn hóa và tính cách của con người, một mặt phụ thuộc vào đặc điểm địa lý, sinh thái ở mỗi vùng miền, mặt khác lại phụ thuộc vào hoàn cảnh cụ thể trong từng giai đoạn lịch sử” [18, tr.

Ở mức độ cụ thể theo đề tài này, tôi chọn khái niệm văn hóa vùng theo nghĩa hẹp của Trần Ngọc Thêm để nhấn mạnh tính cách văn hóa vùng đất Nam bộ là không gian mà đề tài nghiên cứu. Việc nghiên cứu văn hóa Nam bộ và tính cách con người Nam bộ luôn là đề tài nghiên cứu đầy sức lôi cuốn đối với các nhà khoa học và các nhà khảo cứu địa phương. Trong số đó có nhà văn Sơn Nam (còn được giới nghiên cứu văn hóa gọi là ông già Nam bộ), là một trong những người tiên phong trong việc khảo sát tính cách con người Nam bộ.