Khóa luận tốt nghiệp: Xây dựng tiêu chuẩn cơ sở dược liệu lá trà hoa vàng Camellia hakodae tại Ninh

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu xây dựng tiêu chuẩn cơ sở dược liệu lá trà hoa vàng Camellia hakodae Ninh, ứng dụng trong y học cổ truyền.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thủy
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Hải Yến
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội - Trường Đại học Y Dược
• Chuyên ngành: Dược học
• Đề tài: Bước đầu xây dựng tiêu chuẩn cơ sở dược liệu lá Trà hoa vàng (Camellia hakodae Ninh)
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tổng quan về các loài Trà hoa vàng thuộc chi Camellia
• 1.2. Đặc điểm sinh trưởng
• 1.3. Một số loài Trà hoa vàng ở Trung Quốc và Việt Nam
• 1.4. Thành phần hóa học
• 1.5. Tổng quan về loài Trà hoa vàng Camellia Hakodae Ninh
• 1.5.1. Vị trí phân loại
• 1.5.2. Đặc điểm thực vật Trà hoa vàng Camellia Hakodae Ninh
• 1.5.3. Yêu cầu sinh thái
• 1.5.4. Thành phần hóa học
• 1.5.5. Tính, vị, quy kinh
• 1.5.6. Bộ phận dùng
• 1.6. Tổng quan về dược liệu lá Trà hoa vàng (Caemllia hakodae Ninh)
• 1.7. Thành phần hóa học
• 1.8. Dạng bào chế
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Dung môi, hóa chất
• 2.3. Dụng cụ, thiết bị
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Tro toàn phần
• 2.4.2. Tro không tan trong acid
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
• 3.1. Kết quả thực nghiệm
• 3.2. Đặc điểm vi phẫu lá. Đặc điểm bột dược liệu
• 3.3. Kết quả xác định tro toàn phần
• 3.4. Kết quả xác định tro không tan trong acid
• 3.5. Kết quả định tính
• 3.6. Kết quả định lượng
• MỞ ĐẦU
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ

Tóm tắt

I. Tiêu chuẩn cơ sở dược liệu

Nghiên cứu tập trung vào việc xây dựng tiêu chuẩn cơ sở dược liệu cho lá Trà hoa vàng (Camellia hakodae Ninh). Mục tiêu chính là thiết lập các chỉ tiêu chất lượng để đảm bảo tính đồng nhất và hiệu quả của dược liệu. Các phương pháp nghiên cứu bao gồm phân tích thành phần hóa học, xác định hàm lượng polyphenol, và đánh giá các đặc điểm vi phẫu. Kết quả cho thấy lá Trà hoa vàng chứa nhiều hợp chất có hoạt tính sinh học, đặc biệt là polyphenol, có tiềm năng ứng dụng trong y học và dược phẩm.

1.1. Phương pháp nghiên cứu

Các phương pháp được sử dụng bao gồm phân tích tro toàn phần, tro không tan trong acid, và định lượng polyphenol. Phương pháp HPLC và LC–ESI-MS được áp dụng để xác định thành phần hóa học. Kết quả cho thấy hàm lượng polyphenol trong lá Trà hoa vàng cao, đặc biệt là các catechin như EGCG và ECG, có tác dụng chống oxy hóa và chống ung thư.

1.2. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng lá Trà hoa vàng có hàm lượng polyphenol toàn phần đạt 32 mg/g, cao hơn so với nhiều loại dược liệu khác. Đặc điểm vi phẫu lá cho thấy cấu trúc đặc trưng với các tế bào biểu bì và mô mềm giàu hợp chất hoạt tính. Các chỉ tiêu về tro toàn phần và tro không tan trong acid cũng được xác định, đảm bảo chất lượng dược liệu.

II. Dược liệu từ thực vật

Lá Trà hoa vàng (Camellia hakodae Ninh) được xem là một nguồn dược liệu thiên nhiên quý giá. Nghiên cứu tập trung vào việc khai thác các hợp chất có hoạt tính sinh học từ lá, bao gồm polyphenol, saponin, và tinh dầu. Các hợp chất này có tiềm năng ứng dụng trong điều trị các bệnh như huyết áp cao, tiểu đường, và ung thư. Ngoài ra, lá Trà hoa vàng cũng được sử dụng trong các sản phẩm chăm sóc sức khỏe và mỹ phẩm.

2.1. Thành phần hóa học

Lá Trà hoa vàng chứa nhiều hợp chất polyphenol, đặc biệt là các catechin như EGCG và ECG. Ngoài ra, các saponin và tinh dầu cũng được tìm thấy với hàm lượng cao. Các acid amin như GABA và theanin cũng được xác định, có tác dụng hỗ trợ hệ thần kinh và tăng cường sức khỏe.

2.2. Ứng dụng thực tế

Các sản phẩm từ lá Trà hoa vàng được sử dụng trong y học cổ truyền để điều trị các bệnh như huyết áp cao, tiểu đường, và ung thư. Ngoài ra, chiết xuất từ lá cũng được ứng dụng trong các sản phẩm mỹ phẩm, giúp dưỡng da và chống lão hóa. Nghiên cứu này mở ra tiềm năng lớn cho việc phát triển các sản phẩm dược liệu từ Camellia hakodae Ninh.

III. Camellia hakodae Ninh

Camellia hakodae Ninh là một loài cây thuốc quý thuộc chi Camellia, được tìm thấy ở Việt Nam. Nghiên cứu tập trung vào việc phân tích đặc điểm thực vật và thành phần hóa học của loài này. Kết quả cho thấy Camellia hakodae Ninh có nhiều đặc điểm sinh học độc đáo, bao gồm hệ thống rễ nông và khả năng thích nghi với môi trường ẩm ướt. Thành phần hóa học của lá chứa nhiều hợp chất có hoạt tính sinh học, đặc biệt là polyphenol và saponin.

3.1. Đặc điểm thực vật

Camellia hakodae Ninh là cây gỗ nhỏ, cao từ 3-5 m, với lá đơn mọc so le. Hoa có màu vàng đậm, mọc ở đầu cành hoặc nách lá. Cây thích hợp sống trong điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa, với ánh sáng tán xạ từ 30-50%. Đây là loài đặc hữu của Việt Nam, được tìm thấy chủ yếu ở huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.

3.2. Thành phần hóa học

Lá Camellia hakodae Ninh chứa nhiều hợp chất polyphenol, đặc biệt là các catechin như EGCG và ECG. Ngoài ra, các saponin và tinh dầu cũng được tìm thấy với hàm lượng cao. Các acid amin như GABA và theanin cũng được xác định, có tác dụng hỗ trợ hệ thần kinh và tăng cường sức khỏe.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Bối cảnh ngành và thực trạng nguồn dược liệu

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hơn 80% dân số tại các quốc gia đang phát triển dựa vào y học cổ truyền và các sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên để chăm sóc sức khỏe ban đầu. Thị trường dược liệu toàn cầu đạt quy mô hơn 140 tỷ USD và tiếp tục tăng trưởng kép (CAGR) trên 7.5% mỗi năm. Việt Nam sở hữu nguồn tài nguyên thực vật phong phú với hơn 5.000 loài cây thuốc quý, trong đó chi Trà (Camellia, họ Theaceae) được xem là nguồn gen đặc hữu vô cùng giá trị.

Loài Trà hoa vàng Hakoda (Camellia hakodae Ninh) được phát hiện tại Vườn Quốc gia Tam Đảo (Vĩnh Phúc) và phân bố hẹp tại Đại Từ (Thái Nguyên). Dù hoa Trà hoa vàng có giá trị kinh tế cao, nhưng sản lượng thu hoạch theo mùa rất hạn chế. Trong khi đó, lá cây là nguồn sinh khối dồi dào, thu hái quanh năm và chứa hàm lượng hoạt chất chống oxy hóa cao (đặc biệt là nhóm polyphenol, catechin, saponin, flavonoid).

graph TD
    A[Lá Trà hoa vàng Camellia hakodae] --> B[Khảo sát đặc điểm thực vật & Vi học]
    A --> C[Kiểm nghiệm hóa lý theo DĐVN V]
    A --> D[Phân tích định tính nhóm hoạt chất]
    A --> E[Định lượng Polyphenol toàn phần]
    B --> F[Tiêu chuẩn cơ sở Dược liệu]
    C --> F
    D --> F
    E --> F
    F --> G[Kiểm soát chất lượng GMP & Hồ sơ đăng ký lưu hành]

Vấn đề nghiên cứu (Problem Statement)

Mặc dù nhu cầu thương mại đối với lá Trà hoa vàng Hakoda trong sản xuất trà túi lọc, cao chiết và thực phẩm bảo vệ sức khỏe tăng nhanh, nhưng Dược điển Việt Nam V (DĐVN V) hiện chưa có chuyên luận tiêu chuẩn riêng cho lá Camellia hakodae Ninh. Điều này dẫn đến các rủi ro kỹ thuật và pháp lý nghiêm trọng:

1. Thiếu căn cứ kiểm nghiệm pháp lý: Doanh nghiệp không có tiêu chuẩn tham chiếu để kiểm soát chất lượng nguyên liệu đầu vào.
2. Nguy cơ nhầm lẫn và làm giả: Khó phân biệt lá Camellia hakodae với hơn 50 loài Trà hoa vàng khác hoặc các loài trà thông thường nếu chỉ dựa vào cảm quan thông thường.
3. Chất lượng không đồng nhất: Hàm lượng hoạt chất sinh học (polyphenol) biến động mạnh theo phương pháp thu hái và bảo quản, không có ngưỡng định lượng chuẩn hóa.

Mục tiêu dự án

1. Xác lập tiêu chuẩn hình thái và vi học: Khảo sát chi tiết đặc điểm cảm quan, cấu tạo giải phẫu vi phẫu lá và đặc điểm bột dược liệu theo DĐVN V (Phụ lục 12).
2. Xác định các chỉ tiêu hóa lý cơ bản: Thẩm định độ ẩm, độ tro toàn phần và tro không tan trong acid clohydric ($HCl$).
3. Định tính hóa thực vật: Nhận diện sự hiện diện của 10 nhóm hoạt chất chính (flavonoid, saponin, tanin, coumarin, sterol, caroten, đường khử, polysaccharid, alkaloid, chất béo).
4. Xây dựng quy trình định lượng polyphenol toàn phần: Chuẩn hóa phương pháp đo quang phổ hấp thụ phân tử UV-Vis sử dụng thuốc thử Folin-Ciocalteu và chất chuẩn acid gallic theo chuẩn TCVN 9745-1:2013 (ISO 14502-1:2005).

Phương pháp giải quyết và kết quả kỳ vọng

• Phương pháp tiếp cận: Ứng dụng phối hợp kỹ thuật hiển vi quang học phân giải cao, hóa học phân tích định tính và quang phổ UV-Vis để xây dựng bộ thông số kỹ thuật đa tầng.
• Chỉ số đo lường kỳ vọng (Metrics):
  • Giới hạn độ ẩm: $\le 10.0%$.
  • Tro toàn phần: $\le 7.0%$.
  • Tro không tan trong acid: $\le 0.25%$.
  • Đường chuẩn acid gallic có hệ số tương quan tuyến tính $R^2 \ge 0.985$.
  • Hàm lượng polyphenol toàn phần đạt tối thiểu $50.0\text{ mg GAE/g}$ dược liệu khô tuyệt đối.

Phạm vi và giới hạn nghiên cứu

• Phạm vi: Mẫu lá tươi thu hái tại Tam Đảo (Vĩnh Phúc) và mẫu lá sấy khô đạt chuẩn thương mại từ cơ sở sản xuất tại Bắc Ninh.
• Giới hạn: Nghiên cứu dừng ở bước xây dựng Tiêu chuẩn cơ sở (TCCS) ban đầu; chưa thực hiện phân lập sâu từng phân đoạn catechin đơn lẻ (như EGCG, ECG, EGC) bằng sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC).

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng kiểm nghiệm dược liệu Trà hoa vàng

Phương pháp kiểm nghiệm	Ưu điểm	Nhược điểm	Độ khả thi trong nhà máy GMP
Cảm quan đơn thuần	Chi phí bằng 0, thực hiện nhanh tại chỗ	Độ tin cậy thấp, dễ nhầm lẫn loài	Không đáp ứng tiêu chuẩn kiểm nghiệm
Giải phẫu vi phẫu & Soi bột	Phân biệt chính xác mô thực vật đặc trưng, chi phí thiết bị thấp	Đòi hỏi kỹ thuật viên có chuyên môn thực vật	Bắt buộc trong TCCS DĐVN
Phản ứng màu định tính	Xác định nhanh các nhóm hoạt chất đa dạng	Chỉ mang tính định tính, không lượng hóa	Bắt buộc trong TCCS DĐVN
Quang phổ UV-Vis (Folin-Ciocalteu)	Độ nhạy cao, độ lặp lại tốt, chi phí đầu tư vừa phải	Phản ứng với toàn bộ nhóm phenol tự do	Tối ưu cho định lượng hoạt chất chính
HPLC / LC-MS/MS	Phân tích chính xác từng hợp chất đơn lẻ	Chi phí máy móc và dung môi rất cao	Phù hợp nghiên cứu chuyên sâu

Ma trận yêu cầu tiêu chuẩn kỹ thuật (Phân loại MoSCoW)

• Must have (Bắt buộc):
  • Mô tả hình thái lá tươi và lá khô.
  • Vi phẫu gân chính và phiến lá (vị trí bó libe-gỗ, mô cứng, tinh thể calci oxalat hình cầu gai).
  • Đặc điểm bột (thể cứng phân nhánh, lông che chở).
  • Độ ẩm $\le 10%$, tro toàn phần $\le 7%$, tro không tan trong acid $\le 0.25%$.
  • Định lượng polyphenol toàn phần quy về Acid Gallic Equivalent (GAE).
• Should have (Nên có): Định tính hệ thống 10 nhóm chất hóa thực vật để loại trừ tạp chất.
• Could have (Có thể mở rộng): Phổ vân tay HPLC phân đoạn flavonoid.
• Won't have (Chưa thực hiện đợt này): Thử nghiệm hoạt tính sinh học in-vivo và xác định cấu trúc bằng NMR.

Hệ thống thiết bị và hóa chất phân tích

• Hệ thống quang phổ: Máy quang phổ tử ngoại khả kiến UV-Vis Cary 60 (Agilent Technologies, Mỹ), dải bước sóng 190–1100 nm, cuvet thạch anh quang lộ 10 mm.
• Hệ thống hiển vi: Kính hiển vi quang học Axioskop 40 (Carl Zeiss, Đức), thị kính $10\times$, vật kính $10\times, 40\times, 100\times$.
• Hệ thống cân và phân tích nhiệt:
  • Cân phân tích 5 số lẻ Precisa 262SMA-SR (Độ chính xác $\pm 0.01\text{ mg}$, Thụy Sĩ).
  • Cân xác định độ ẩm hồng ngoại Precisa HA 60 (Thụy Sĩ).
  • Lò nung nhiệt độ cao kiểm soát PID $\le 450^\circ\text{C}$ (Nabertherm/Trung Quốc).
• Hóa chất & Dung môi: Thuốc thử Folin-Ciocalteu tinh khiết phân tích; Acid gallic chuẩn $\ge 99.9%$ (Chengdu Biopurify Phytochemicals); $Na_2CO_3$ $\ge 99.5%$; Methanol ($MeOH$) gradient HPLC (Merck, Đức); Nước cất 2 lần.

flowchart LR
    subgraph "Mẫu thử (Lá Camellia hakodae)"
        A1[Lá tươi] --> B1[Vi phẫu gân lá & phiến lá]
        A2[Lá khô] --> B2[Xay nghiền qua rây 250 µm]
    end

    subgraph "Chỉ tiêu Hóa lý & Vi học"
        B1 --> C1[Soi kính hiển vi Axioskop 40]
        B2 --> C2[Xác định độ ẩm bằng Precisa HA 60]
        B2 --> C3[Nung ở 450°C xác định Tro toàn phần]
        C3 --> C4[Hòa tan HCl xác định Tro không tan]
    end

    subgraph "Định tính & Định lượng Hoạt chất"
        B2 --> D1[Chiết MeOH 70% bằng sóng siêu âm 30 kHz]
        D1 --> D2[Phản ứng màu: Flavonoid, Saponin, Tanin, Alkaloid]
        D1 --> D3[Phản ứng tạo phức Folin-Ciocalteu / Na2CO3]
        D3 --> D4[Đo quang phổ UV-Vis Cary 60 tại 765 nm]
    end

Phương pháp luận kiểm nghiệm (Methodology)

Nghiên cứu được thiết kế tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của:

• Dược điển Việt Nam V: Phụ lục 9 (Phương pháp xác định tro, độ ẩm); Phụ lục 12 (Phương pháp nhận thức dược liệu, cấu tạo vi phẫu và soi bột).
• Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 9745-1:2013 (ISO 14502-1:2005): Quy trình xác định hàm lượng polyphenol tổng số trong chè bằng thuốc thử Folin-Ciocalteu.
• Quản lý rủi ro kiểm nghiệm: Loại bỏ sai số quang học bằng cách ủ mẫu ở nhiệt độ phòng chuẩn $25 \pm 1^\circ\text{C}$ trong đúng 60 phút trước khi đo absorbance tại bước sóng $\lambda = 765\text{ nm}$.

---

Implementation và kết quả

Quy trình thực nghiệm chi tiết (Analytical Workflow)

1. Quy trình xử lý mẫu và đo vi học

• Cắt vi phẫu: Cắt ngang gân chính lá tươi, ngâm làm mềm trong dung dịch $NaOH\ 5%$ pha loãng (1:1), đun nhẹ 2–5 phút, rửa sạch bằng nước cất 3 lần. Lên tiêu bản với glycerin 50%, đậy lamen và quan sát dưới kính hiển vi Axioskop 40.
• Soi bột: Mẫu lá khô nghiền mịn, rây qua rây số 250 (kích thước lỗ rây $250\ \mu\text{m}$), phân tán trong dung dịch glycerin-nước (1:1).

2. Quy trình chiết xuất định lượng Polyphenol

• Cân chính xác $1.0000\text{ g}$ bột dược liệu lá khô (đã xác định độ ẩm).
• Chuyển vào bình định mức $100\text{ mL}$, bổ sung dung môi $MeOH\ 70%$.
• Chiết siêu âm bằng máy Ultrasonic Cleaner ở tần số $30\text{ kHz}$ trong 90 phút.
• Lọc dịch chiết qua giấy lọc nếp gấp; hút chính xác $1.0\text{ mL}$ dịch lọc vào bình định mức $10\text{ mL}$, định mức đến vạch bằng $MeOH\ 70%$ (thu được dung dịch thử có hệ số pha loãng $K = 10$).

3. Thuật toán và công thức tính toán

Phản ứng đo màu thực hiện theo tỷ lệ:

• $1.0\text{ mL}$ dung dịch mẫu (hoặc mẫu chuẩn acid gallic) + $5.0\text{ mL}$ thuốc thử Folin-Ciocalteu $10% \xrightarrow{\text{Lắc đều, để 5 phút}} + 4.0\text{ mL } Na_2CO_3\ 7.5%$.
• Ủ tối tại nhiệt độ phòng trong 60 phút, đo mật độ quang ($A$) tại $\lambda = 765\text{ nm}$ đối chứng với mẫu trắng ($MeOH\ 70%$).

import numpy as np

def calculate_total_polyphenol(abs_sample, slope, intercept, purity_std, moisture, dilution_k=10, vol_extract=100, mass_sample=1.000):
    """
    Tính hàm lượng polyphenol toàn phần trong dược liệu khô tuyệt đối (mg GAE/g DL)
    Phương trình đường chuẩn: y = slope * x + intercept  =>  x = (y - intercept) / slope
    """
    # 1. Nồng độ polyphenol trong dung dịch đo quang (ug/mL)
    c_measured = ((abs_sample - intercept) / slope) * (purity_std / 100.0)
    
    # 2. Quy đổi về hàm lượng trong dược liệu khô tuyệt đối (mg GAE/g dược liệu)
    # X = (C * 10^-3 * V * K) / (m_dl * (100 - a) * 10^-2)
    x_gae = (c_measured * 1e-3 * vol_extract * dilution_k) / (mass_sample * (100.0 - moisture) * 1e-2)
    
    return c_measured, x_gae

# Dữ liệu thực nghiệm từ khóa luận:
slope = 0.0118          # Hệ số góc đường chuẩn
intercept = -0.0024     # Hệ số chặn
purity_std = 99.9       # Độ tinh khiết chuẩn Acid Gallic (%)
moisture = 9.79         # Độ ẩm mẫu (%)
abs_mean = 0.564        # Độ hấp thụ quang trung bình (ABS tại 765 nm)

c_val, x_result = calculate_total_polyphenol(abs_mean, slope, intercept, purity_std, moisture)
print(f"Nồng độ dung dịch đo (C): {c_val:.4f} ug/mL")
print(f"Hàm lượng Polyphenol toàn phần (X): {x_result:.3f} mg GAE/g dược liệu khô")
# Output: C = 143.4496 ug/mL; X = 53.006 mg GAE/g

Kết quả thẩm định và dữ liệu thực nghiệm

1. Dữ liệu đường chuẩn Acid Gallic

Đường chuẩn xây dựng tại 5 mức nồng độ: $20, 30, 40, 50, 60\ \mu\text{g/mL}$.

Mức nồng độ ($\mu\text{g/mL}$)	Độ hấp thụ ($ABS$ tại $765\text{ nm}$)	Phương trình hồi quy	Hệ số tương quan ($R^2$)
20	0.265	$y = 0.0118x - 0.0024$	0.9893
30	0.336	(Trong đó $y$ là ABS,	(Đạt yêu cầu tuyến tính
40	0.475	$x$ là nồng độ $\mu\text{g/mL}$)	theo tiêu chuẩn phân tích)
50	0.586
60	0.706

2. Kết quả các chỉ tiêu hóa lý

• Độ ẩm dược liệu: Đo trên cân hồng ngoại Precisa HA 60: $9.79 \pm 0.02%$ (Đạt yêu cầu $\le 10%$).
• Tỷ lệ tro toàn phần: $6.449 \pm 0.096%$ (Đạt yêu cầu $\le 7%$).
• Tỷ lệ tro không tan trong acid $HCl$: $0.228 \pm 0.015%$ (Đạt yêu cầu $\le 0.25%$).

3. Kết quả phân tích định tính nhóm hoạt chất

Nhóm hoạt chất	Phản ứng / Thuốc thử sử dụng	Hiện tượng quan sát	Kết luận
Flavonoid	Phản ứng Cyanidin ($Mg + HCl$ đặc) Dung dịch $FeCl_3\ 5%$ Phản ứng Diazo hóa Phản ứng với kiềm ($NaOH\ 10%$)	Dung dịch hóa đỏ tím Dung dịch xanh sẫm Xuất hiện màu đỏ gạch Tăng sắc vàng đậm	Dương tính (+)
Saponin	Thử nghiệm tạo bọt cơ học Phản ứng Salkowski Phản ứng Lafon ($CuSO_4 + H_2SO_4$)	Cột bọt bền > 10 phút Vòng phân cách đỏ tím Dung dịch xanh lam thẫm	Dương tính (+)
Coumarin	Đóng - mở vòng lacton	Ống kiềm trong suốt, acid hóa đục lại	Dương tính (+)
Tanin	Dung dịch $FeCl_3\ 5%$ Chì acetat $10%$ Gelatin $1%$	Tủa xanh đen Tủa bông lắng Tủa trắng vón	Dương tính (+)
Sterol & Caroten	Liebermann-Burchard (Anhydrid acetic + $H_2SO_4$) $H_2SO_4$ đậm đặc	Mặt phân cách tím đỏ, pha trên xanh lá Dung dịch chuyển xanh đậm	Dương tính (+)
Đường khử	Thuốc thử Fehling A + B đun cách thủy	Kết tủa đỏ gạch ($Cu_2O$)	Dương tính (+)
Polysaccharid	Tủa trong cồn $96^\circ$	Dung dịch trong, không có tủa	Âm tính (-)
Alkaloid	Phản ứng Murexid Thuốc thử Mayer, Bouchardat, Dragendorff	Cắn không đổi màu tím Không xuất hiện kết tủa đặc trưng	Âm tính (-)

4. Kết quả định lượng hoạt chất chính

• Độ hấp thụ quang của mẫu thử ($n=3$): Lần 1: $0.565$, Lần 2: $0.564$, Lần 3: $0.563 \rightarrow \bar{A} = 0.564 \pm 0.001$ ($RSD = 0.18%$).
• Nồng độ dung dịch đo quang: $C = 143.4496\ \mu\text{g/mL}$.
• Hàm lượng polyphenol toàn phần trong lá Camellia hakodae: $53.006\text{ mg GAE/g}$ dược liệu khô (tương đương $5.301%$).

---

Đổi mới và đóng góp

Đổi mới kỹ thuật và chuẩn hóa dữ liệu

1. Xác lập dữ liệu vi học đầu tiên cho lá Camellia hakodae: Cung cấp mô tả tiêu bản giải phẫu chuẩn với hệ thống dẫn libe-gỗ hình cung bao bọc bởi 2–5 lớp tế bào mô cứng, đặc biệt là sự hiện diện dày đặc của thể cứng đa hình phân nhánh nhọn (astrosclereids) và tinh thể calci oxalat hình cầu gai nằm rải rác trong mô mềm gân lá.
2. Chuẩn hóa thông số kiểm nghiệm hóa lý: Xác lập giới hạn kiểm soát cho 3 thông số độ ẩm, tro toàn phần và tro không tan trong acid, tạo hàng rào kỹ thuật ngăn chặn tình trạng trộn lẫn cát, đất hoặc phụ phẩm vô cơ trong dược liệu thương phẩm.
3. Quy trình định lượng quang phổ UV-Vis tối ưu hóa: Ứng dụng thành công chiết xuất siêu âm $MeOH\ 70%$ ở tần số $30\text{ kHz}$, giúp giải phóng tối đa polyphenol liên kết trong mô lá mà không làm phân hủy cấu trúc nhiệt như phương pháp đun hồi lưu truyền thống.

So sánh với các loài Trà hoa vàng khác trong khu vực

Tiêu chí phân tích	Lá Trà hoa vàng Hakoda (C. hakodae - Tam Đảo)	Lá Trà hoa vàng Cúc Phương (C. cucphuongensis)	Lá Trà hoa vàng Quảng Ninh (C. chrysanthoides)	Lá Trà hoa vàng Thái Nguyên (Camellia sp.)
Kích thước phiến lá	$23.5 - 29 \times 9 - 11.5\text{ cm}$ (Lớn nhất)	$14 - 18 \times 5 - 7\text{ cm}$	$11 - 15 \times 4.5 - 6\text{ cm}$	$15 - 20 \times 6 - 8\text{ cm}$
Gân phụ	12–16 cặp	9–11 cặp	8–10 cặp	10–13 cặp
Hàm lượng Polyphenol	$5.301%$ ($53.01\text{ mg/g}$)	~ $4.85%$	$6.20%$	$6.70%$
Sự hiện diện Alkaloid	Âm tính (-)	Âm tính (-)	Âm tính (-)	Âm tính (-)
Nhóm hoạt chất ưu thế	Polyphenol, Saponin, Tanin	Flavonoid, Tanin	Flavonoid, Polyphenol	Polyphenol, Catechin

Đóng góp cho ngành Dược học

• Cơ sở dữ liệu Dược điển: Đóng góp bộ tiêu chí thực nghiệm hoàn chỉnh làm tiền đề xây dựng chuyên luận riêng cho dược liệu lá Trà hoa vàng Hakoda trong các lần bổ sung tiếp theo của Dược điển Việt Nam.
• Giá trị kinh tế nông nghiệp: Nâng tầm giá trị của phụ phẩm lá trà, tạo nguồn thu bền vững cho các vùng đệm Vườn Quốc gia Tam Đảo và Thái Nguyên thay vì chỉ trông chờ vào mùa hoa ngắn hạn.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Tình huống ứng dụng thực tế trong chuỗi cung ứng

1. Kiểm nghiệm nguyên liệu đầu vào tại nhà máy GMP-WHO: Phòng QC sử dụng tiêu chuẩn vi phẫu soi bột và định tính màu để phát hiện nhanh các lô dược liệu bị làm giả hoặc pha trộn lá cây khác loài; sử dụng chỉ tiêu tro và độ ẩm để đánh giá điều kiện sơ chế và bảo quản.
2. Kiểm soát quy trình chiết xuất công nghiệp: Hàm lượng polyphenol chuẩn $53.006\text{ mg GAE/g}$ được dùng làm mốc tính toán hiệu suất chiết xuất (Extraction Yield) trong sản xuất cao định chuẩn lá Trà hoa vàng.
3. Phát triển sản phẩm thương mại: Ứng dụng làm nguyên liệu chính cho trà hòa tan, trà túi lọc bảo vệ sức khỏe tim mạch, viên nang mềm chống lão hóa và mỹ phẩm dưỡng da chống gốc tự do.

journey
    title Lộ trình triển khai kiểm soát chất lượng Dược liệu Lá Trà hoa vàng
    section Thu hái & Sơ chế
      Thu hái lá bánh tẻ tại Tam Đảo: 5: Đạt tiêu chuẩn sinh thái
      Làm sạch, sấy lạnh / sấy nhiệt < 60°C: 4: Độ ẩm < 10%
    section Kiểm nghiệm QC
      Soi kính hiển vi kiểm tra thể cứng: 5: Nhận diện loài Hakoda
      Thử phản ứng màu Flavonoid/Saponin: 5: Xác nhận nhóm hoạt chất
      Định lượng UV-Vis Polyphenol: 4: Đạt >= 50 mg GAE/g
    section Sản xuất GMP
      Chiết xuất cao định chuẩn: 5: Ổn định hàm lượng GAE
      Đóng gói viên nang / túi lọc: 5: Đưa ra thị trường

Phân tích chi phí - lợi ích (Cost-Benefit Analysis)

• Tận dụng sinh khối: Một cây Camellia hakodae trưởng thành cho trung bình $0.5 - 1.5\text{ kg}$ hoa khô/năm nhưng có thể cho từ $8 - 15\text{ kg}$ lá khô/năm mà không ảnh hưởng đến sinh trưởng.
• Giá trị kinh tế: Giá hoa khô dao động $10 - 15\text{ triệu VNĐ/kg}$, giá lá khô dao động $500.000 - 1.200.000\text{ VNĐ/kg}$. Việc thương mại hóa lá trà chuẩn hóa giúp tăng doanh thu trên mỗi hecta trồng trà lên từ $250 - 300%$.
• Chi phí kiểm nghiệm tối ưu: Quy trình đo UV-Vis Folin-Ciocalteu có chi phí hóa chất dưới $15.000\text{ VNĐ/mẫu}$, rẻ hơn $90%$ so với phương pháp HPLC ($150.000 - 300.000\text{ VNĐ/mẫu}$), rất phù hợp để kiểm soát chất lượng đại trà tại các hợp tác xã và doanh nghiệp vừa và nhỏ.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật hiện tại

• Tính đặc hiệu của thuốc thử: Phương pháp Folin-Ciocalteu phản ứng với toàn bộ nhóm hydroxyl phenol tự do và một số chất khử khác trong dịch chiết (như acid ascorbic), chưa tách bạch chi tiết nồng độ của từng phân tử catechin riêng lẻ như (-)-Epigallocatechin gallate (EGCG) hay (-)-Epicatechin (EC).
• Mẫu nghiên cứu theo thời gian: Bộ mẫu khảo sát tập trung tại thời điểm thu hoạch tháng 11–12/2020, chưa bao quát biến thiên hàm lượng hoạt chất theo 4 mùa trong năm.

Hướng nghiên cứu tiếp theo

1. Phát triển chỉ tiêu định lượng HPLC-DAD: Xây dựng phương pháp sắc ký lỏng pha đảo (RP-HPLC) định lượng đồng thời 4 hoạt chất catechin chính (EGCG, ECG, EGC, EC) trong lá.
2. Khảo sát kim loại nặng và dư lượng thuốc BVTV: Bổ sung các chỉ tiêu an toàn theo DĐVN V (chì, cadmi, asen, thủy ngân và dư lượng phospho hữu cơ).
3. Đánh giá tác dụng dược lý chuyên sâu: Thử nghiệm in-vitro khả năng ức chế enzyme alpha-glucosidase (hỗ trợ điều trị tiểu đường) và khả năng bắt gốc tự do DPPH/ABTS của dịch chiết phân đoạn.

---

Đối tượng hưởng lợi

1. Sinh viên và Học viên ngành Dược

• Tiếp cận quy trình mẫu mực về xây dựng Tiêu chuẩn cơ sở dược liệu theo quy định DĐVN V.
• Tài liệu học tập thực tế về kỹ thuật giải phẫu thực vật học, kỹ thuật đo quang UV-Vis và xử lý thống kê số liệu thực nghiệm.

2. Dược sĩ Kiểm nghiệm & Kỹ thuật viên QA/QC

• Cung cấp sổ tay thông số vi học và dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác để đối chiếu khi kiểm tra chất lượng nguyên liệu lá Trà hoa vàng.
• Quy trình pha chế thuốc thử Folin-Ciocalteu và phương pháp dựng đường chuẩn acid gallic ổn định.

3. Doanh nghiệp Sản xuất Dược phẩm & TPCN

• Có bộ tiêu chuẩn kỹ thuật làm căn cứ xây dựng hồ sơ công bố sản phẩm, đăng ký lưu hành với Cục An toàn thực phẩm / Cục Quản lý Dược.
• Cơ sở khoa học để chuẩn hóa nguồn nguyên liệu đầu vào, nâng cao uy tín thương hiệu và chất lượng thành phẩm.

4. Nhà khoa học và Cộng đồng Nghiên cứu Dược liệu

• Bổ sung dữ liệu khoa học về loài đặc hữu Camellia hakodae Ninh vào ngân hàng dược liệu Việt Nam.
• Cung cấp dữ liệu tham chiếu cho các công trình nghiên cứu nông học, nhân giống vô tính và bảo tồn nguồn gen quý Tam Đảo.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật tối thiểu của phòng kiểm nghiệm để áp dụng tiêu chuẩn này là gì?

Phòng kiểm nghiệm chỉ cần trang bị: Kính hiển vi quang học có độ phóng đại tối thiểu $400\times$, cân phân tích 4–5 số lẻ, cân sấy ẩm hồng ngoại, lò nung $450^\circ\text{C}$, bể rửa siêu âm và máy quang phổ tử ngoại khả kiến UV-Vis có khả năng quét bước sóng tại $765\text{ nm}$. Toàn bộ quy trình không đòi hỏi các thiết bị siêu phân tích phức tạp.

2. Làm thế nào để phân biệt nhanh lá Trà hoa vàng Hakoda với các loài trà khác khi ở dạng bột mịn?

Dưới kính hiển vi soi bột, lá Camellia hakodae đặc trưng bởi:

• Rất nhiều thể cứng lớn (astrosclereids) phân nhánh nhọn nằm rải rác.
• Mảnh biểu bì mang lỗ khí kiểu hỗn bào.
• Lông che chở đơn bào ngắn (ở lá non).
• Tinh thể calci oxalat hình cầu gai kích thước rõ nét phân bố dọc theo các mảnh mạch vạch và mô mềm.

3. Phương pháp Folin-Ciocalteu có bị ảnh hưởng bởi đường khử trong lá trà không?

Dù đường khử có thể phản ứng yếu với thuốc thử Folin-Ciocalteu, nhưng ở bước sóng đo quang $\lambda = 765\text{ nm}$ và trong môi trường $Na_2CO_3\ 7.5%$, phức hợp màu xanh molybden-vonfram tạo thành từ phản ứng khử của các nhóm -OH phenol của polyphenol chiếm ưu thế tuyệt đối. Ngoài ra, mẫu trắng đã được chuẩn hóa để loại trừ tối đa độ hấp thụ nền.

4. Dược liệu lá Trà hoa vàng Hakoda cần được bảo quản như thế nào để giữ hàm lượng Polyphenol không bị suy giảm?

Lá trà sau khi thu hái cần được sấy khô ngay (nhiệt độ sấy không quá $60^\circ\text{C}$ hoặc sấy thăng hoa) đến khi độ ẩm đạt $\le 10%$. Dược liệu phải được đóng gói trong túi nhôm hàn kín, có gói hút ẩm và hút oxy, bảo quản ở nơi khô ráo, tránh ánh sáng trực tiếp để ngăn chặn quá trình oxy hóa tự nhiên của polyphenol.

5. Chi phí đầu tư kiểm nghiệm và thời gian hoàn vốn (ROI) khi ứng dụng bộ tiêu chuẩn này?

Chi phí xây dựng phòng kiểm nghiệm đạt chuẩn cơ sở cho phương pháp này dao động từ 150–250 triệu VNĐ (nếu trang bị máy mới). Với chi phí phân tích chỉ khoảng 15.000 VNĐ/mẫu, một đơn vị sản xuất trà quy mô 5 tấn lá khô/năm sẽ tiết kiệm được hơn 100 triệu VNĐ chi phí kiểm nghiệm thuê ngoài mỗi năm, mang lại thời gian hoàn vốn đầu tư trong vòng 1.5–2 năm.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của dược sĩ Nguyễn Thị Thủy (dưới sự hướng dẫn của TS. Nguyễn Thị Hải Yến - Trường Đại học Y Dược, ĐHQGHN) đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu thực nghiệm:

• Xác lập trọn bộ tiêu chuẩn hình thái và giải phẫu vi học đặc trưng của lá Trà hoa vàng Camellia hakodae Ninh, cung cấp bằng chứng khoa học vững chắc giúp nhận dạng loài chính xác.
• Xác định các giới hạn hóa lý nền tảng: Độ ẩm $\le 10.0%$, tro toàn phần $\le 7.0%$, tro không tan trong acid $\le 0.25%$.
• Định tính thành công các nhóm hoạt chất có lợi: Xác nhận lá chứa lượng lớn flavonoid, saponin, tanin, coumarin, sterol, caroten và không chứa độc chất nhóm alkaloid.
• Chuẩn hóa quy trình định lượng quang phổ UV-Vis Folin-Ciocalteu: Xác định hàm lượng polyphenol toàn phần đạt $53.006\text{ mg GAE/g}$ dược liệu khô, chứng minh giá trị chống oxy hóa cao của nguồn dược liệu lá.

Kết quả này là tiền đề kỹ thuật then chốt thúc đẩy việc công nhận chuyên luận chính thức trong Dược điển Việt Nam, đồng thời mở ra hướng đi bền vững cho các doanh nghiệp dược phẩm trong việc khai thác thương mại nguồn dược liệu quý Camellia hakodae phục vụ chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Các đơn vị nghiên cứu và sản xuất có thể trực tiếp tham chiếu bộ tiêu chuẩn cơ sở này để kiểm soát chất lượng từ vùng trồng đến thành phẩm cuối cùng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN 1. Tổng quan về các loài Trà hoa vàng thuộc chi Camellia 1. Đặc điểm sinh trưởng Các loài Trà hoa vàng là loài cây chịu bóng, chúng chỉ có thể phát triển tốt trong điều kiện bóng râm và thường được tìm thấy trong rừng tự nhiên có độ tàn che từ 30 - 80%. Các loài này thường ưa mọc ở vùng đất ẩm cao và những nơi có độ ẩm không khí cao.

Vì vậy, chúng thường được tìm thấy ở các thung lũng, gần suối và các vực có nước, ẩm, chủ yếu ở độ cao 300-700 m. Đôi khi cũng có thể tìm được một số cây trong những vùng đất khô, nhưng chúng phát triển kém, còi cọc và có kích thước tương đối nhỏ. Các loài Trà hoa vàng có kích thước khá đa dạng, cao khoảng từ 2- 20 m; chồi và cành non có thể có lông hoặc không lông, cành già thường trơn nhẵn. Lá cây mọc cách và không có lá kèm, cuống lá tương đối ngắn.

Phần lớn các loài Trà hoa vàng đều có cuống lá nhẵn và lõm sâu ở mặt trên, lá có thể phủ lông ở mức độ khác nhau. Kích thước lá và hình thái phiến lá đa dạng, mép lá có răng cưa. Mặt trên lá thường có màu xanh sẫm và láng bóng, mặt dưới lá thường màu xanh sáng, xanh hơi vàng và nhẵn hoặc có lông và có nhiều điểm tuyến màu đen. Giống như các loài khác trong chi Trà (Camellia), hoa của các loài Trà hoa vàng cho hạt có kích thước lớn, chủ yếu là bị phân tán bởi trọng lực [13,15,44].

Do đó, cây con thường được tìm thấy dưới hoặc gần tán của cây mẹ. Hoa mọc thành cụm trong tự nhiên, ở nách lá hoặc đầu cành. Đối với các cá thể trưởng thành, ở những nơi có nhiều ánh sáng mặt trời, hoa sẽ có màu vàng đậm hơn những nơi có ít ánh sáng mặt trời [15]. Do đó, ánh sáng mặt trời có vai trò rất quan trọng trong việc hình thành nụ và hoa của cây.

Các loài Trà hoa vàng có hệ thống rễ nông và số lượng rễ mịn hạn chế (rễ có đường kính ≤ 2 mm), chúng hấp thụ nước và chất dinh dưỡng cho sự sống của cây [16] dẫn đến khả năng cạnh tranh thấp đối với độ ẩm, chất dinh dưỡng và sự neo đậu của cây so với các loài cây khác. Ngoài ra, hạt trà cũng là thức ăn cho các loài gặm nhấm và động vật hoang dã khác, điều này có thể làm cho mật độ của cây con trong tự nhiên không cao. Vùng phân bố tập trung chủ yếu của các loài Trà hoa vàng là ở miền Nam Trung Quốc và Việt Nam [17]. Một số loài Trà hoa vàng ở Trung Quốc và Việt Nam Bảng 1: Một số loài Trà hoa vàng ở Trung Quốc và Việt Nam [17].

STT Tên khoa học STT Tên khoa học 2 1 Camellia achrysantha Hung 27 Camellia longruiensis S. Ye Liang Liang & X.Dong 2 Camellia aurea H. Chang 28 Camellia nitidissima C.Chi 3 Camellia chrysantha (Hu) 29 Camellia megasepala Hung T. Tuyama Chang &Tr Ninh 4 Camellia chrysanthoides H.

30 Camellia nitidissima var.Tang 5 Camellia crassiphylla Ninh & 31 Camellia multipetala S. Ye Hakoda Liang & C. Deng 6 Camellia cucphuongensis 32 Camellia murauchii Ninh & Ninh & Rosmann Hakoda 7 Camellia dalatensis Luong, 33 Camellia longzhouensis J. Tran & Hakoda Luo 8 Camellia dilinhensis Ninh & 34 Camellia micrantha S.

Zhong 9 Camellia flava (Pit.) 35 Camellia parvifolia Makino 10 Camellia euphlebia Merr. ex 36 Camellia parvipetala J. Su 11 Camellia fascicularis Hung T. 37 Camellia petelotii (Merr.) Chang Sealy 12 Camellia dormoyana (Pierre) 38 Camellia phanii Hakoda et Sealy Ninh 13 Camellia gilbertii (A.

Sealy Fang 14 Camellia grandis (C. Liang 40 Camellia pingguoensis D. terminalis (Liang et Ye Liang (C. Lang 3 15 Camellia hakodae M.Sealy 41 Camellia pubipetala Y.

Huang 16 Camellia hamyenensis 42 Camellia quephongensis M.Sealy Hakoda et Ninh 17 Camellia hirsuta Hakoda et 43 Camellia quinqueloculosa Ninh S. Zhong 18 Camellia huana T. Ming & 44 Camellia flavida var.Ming 19 Camellia huulungensis 45 Camellia tamdaoensis Ninh Rosmann & Ninh et Hakoda 20 Camellia impressinervis Hung 46 Camellia terminalis J. Ye Liang Liang & Z.

Su 21 Camellia indochinensis 47 Camellia thanxaensa Hakoda Merrill et Kirino Camellia indochinensis var. Camellia tonkinensis (Pit. Chang) 48 Cohen-Stuart Camellia T.Zhang vuquangensis Luong, Tran & (C. Nguyen 23 Camellia kirinoi Ninh 49 Camellia tienii Ninh 24 Camellia leptopetala Chang & 50 Camellia tianeensis S.Luo 25 Camellia limonia C.

Liang 51 Camellia vuquangensis & S. Zhong) 26 Camellia flavida H. Chang 52 Camellia rosmannii Ninh 1. Thành phần hóa học Quá trình nghiên cứu về các loài Trà hoa vàng đã được thực hiện từ rất lâu ở các nước trên thế giới, và các thành phần hóa học của chúng cũng đã được mô tả tương đối đầy đủ [34].

Các kết quả nghiên cứu cho thấy trong Trà hoa vàng có khoảng 4 120-130 hoạt chất khác nhau, sắp xếp thành các nhóm như: nhómpolyphenol; nhóm pectin; nhóm tinh dầu; protein và acid amin; các sắc tố; các chất vô cơ; vitamin; các enzim; chất nhựa; các chất hữu cơ; tannin, flavonoid [2, 6, 37, 39]. Nhóm polyphenol Nhóm polyphenol được coi là nhóm chất quan trọng nhất trong các loài Trà hoa vàng do các tác dụng sinh học nổi bật của chúng [4,24]. Các hợp chất polyphenol của lá Trà hoa vàng rất khác với các hợp chất polyphenol được tìm thấy trong các loại cây khác, trong đó chiếm hàm lượng lớn nhất là các catechin. Nghiên cứu năm 2013 của Jia-Ni Lin và cộng sự trên 6 loài Trà hoa vàng đã phát hiện 8 loại catechin là (+)-catechin (C) (5), (-)-epigallocatechin (EGC) (6), (-)-epigallocatechin gallat (EGCG) (7), (-)-epicatechin gallat (ECG), (-)-epicatechin (EC), (-)-gallocatechin (GC), (-)-gallocatechin gallat (GCG) (10), (-) -catechin gallat (CG) [21].

Bên cạnh đó, các flavonol như myricitin (8), kaempferol (9), quercetin (10), và các glycosid của chúng như myricetin-3-glucosid, kaempferol-3-glucosid, quercetin-3- hamnoglucosid,… cũng được tìm thấy, trong đó flavonol glycosid chiếm 2 đến 3% chất rắn chiết xuất tan trong nước của trà [18, 19, 20, 21]. Epigallocatechin (6) Catechin (5) Epigallocatechin gallat (7) Myricitin (8) Kaempferol (9) Quercetin (10) Hình 1: Một số polyphenol trong Trà hoa vàng 5 Gần đây, cũng đã có nhiều nghiên cứu về thành phần hóa học được thực hiện trên các loài Trà hoa vàng. Song và các cộng sự đã tiến hành nghiên cứu và xác định được hàm lượng của polyphenol toàn phần, proanthocyanidin, tannin và flavonoid từ dịch chiết Aceton/EtOH/nước của 6 mẫu Trà hoa vàng bằng phương pháp HPLC và LC–ESI-MS. Kết quả cho thấy các thành phần hóa học trong lá Trà hoa vàng có sự khác biệt rõ rệt so với trà hoa trắng do sự giàu hơn đáng kể về hàm lượng catechin trong Trà hoa vàng, bao gồm EGCG, EGC, ECG, GC, EC, và C [38].

Nhóm saponin Saponin được cho là thành phần chính của nhiều loại thuốc từ thực vật và thuốc dân gian, và được coi là nguyên nhân tạo ra nhiều đặc tính dược lý của cây thuốc. Một số nghiên cứu về loài Trà hoa vàng Camellia niprisssima chỉ ra chiết xuất metanol của lá C. niprisssima chứa nhiều saponin hơn, lên đến 432,40 mg/g được xác định bằng phương pháp so màu axit vanilin-axit axetic-axit perchloric, so với các bộ phận khác của cây, bao gồm hoa (213 mg/g) và hạt (135,3 mg/g). Ngoài ra, chiết xuất metanol của lá C.

niprisssima có hàm lượng saponin cao hơn nhiều so với chiết xuất từ lá của các loài Camellia khác, ví dụ như Camellia chrysanthoides (300,8 mg/g), Camellia impressinervis (362,9 mg/g) và Camellia perpetua (359 mg/g) [39]. Nhóm tinh dầu Từ loài C. nitidissima, các nhà khoa học Trung Quốc đã phân lập được 56 chất tinh dầu từ lá và 34 chất từ hoa. Các tinh dầu chính là eudesmol (13), linalool (15), phytol, cis-geranyl aceton, n-hexanal, methyl salicylat (14),…[20].

Eudesmol (13) Methyl salicylat (14) Linalool (15) Hình 2: Một số tinh dầu trong Trà hoa vàng c. Nhóm acid amin và nguyên tố khoáng 6 Cũng trong nghiên cứu của Jia-Ni Lin và cộng sự đã phát hiện các acid amin trong 6 loài trà hoa vàng như GABA (16), theanin (17), Arg, Tyr (18), Trp (19), Glu (20), Thr (21),… [19]. GABA (Gamma-Aminobutyric Acid) là một dẫn truyền thần kinh quan trọng với hoạt động chính trong hệ thống thần kinh trung ương của động vật có vú. Trong nghiên cứu này, C.

euphlebia có hàm lượng GABA cao nhất trong số sáu loài [19]. Theanin là một axit amin tự do được tìm thấy độc quyền trong cây trà. Nó là một thành phần chính chịu trách nhiệm cho vị ngọt và hương vị của trà, đồng thời nó còn mang một số tác dụng dược lý. Kết quả nghiên cứu cho thấy C.

microcarpa có hàm lượng theanin cao nhất trong số sáu loài được nghiên cứu [19]. Theanin (17) GABA (16) Tyr (18) Trp ( Tryptophan) (19) Glu (20) Thr (21) Hình 3: Một số acid amin chính trong Trà hoa vàng Thành phần các nguyên tố khoáng trong Trà hoa vàng cũng rất đa dạng. Hiện nay, 18 loại nguyên tố khoáng đã được phát hiện trong C. Các nguyên tố khoáng này bao gồm N, P, K, Ca, Mg, Fe, Zn, Mo, Ge, Na, Cu, Mn, Ni, V, Se, Cr, Al và Co.

Hơn nữa, hàm lượng của K và Ca trong các nguyên tố đa lượng và hàm 7 lượng Fe, Mn, Zn trong các nguyên tố vi lượng tương đối cao [33]. Trong Trà hoa vàng cũng chứa nhiều vitamin, đặc biệt là vitamin C [34, 35]. Công dụng Trà đã được sử dụng như là một phương thuốc trong y học phương đông từ rất lâu.Trà hoa vàng theo truyền thống được sử dụng để làm trà vì các đặc tính có lợi của nó và hoa khô được sử dụng thường xuyên hơn lá [15]. Cả hoa và lá tươi hay khô đều dùng được.

Tuy nhiên, các sản phẩm khô được ưa chuộng hơn vì chúng có thể bảo quản được lâu hơn. Ngoài ra, hoa còn được ngâm rượu, được cho là có tác dụng bồi bổ sức khỏe cho người uống. Gần đây, một số mỹ phẩm được làm từ chiết xuất hoa và lá của hoa trà vàng như dầu tơ vàng, dầu hoa trà vàng hữu cơ và kem dưỡng da mặt. Các phát hiện lâm sàng cho thấy hoa trà có thể ức chế ung thư cấy ghép, giảm huyết áp, giảm lipid máu và giảm cholesterol, và ngăn ngừa xơ vữa động mạch [28, 29].

Các loại hoa trà vàng như C. niprisssima đã được sử dụng để điều trị đau họng, tiêu chảy, huyết áp cao, kinh nguyệt không đều và phòng chống ung thư [24]. Các nghiên cứu về C. euphlebia, một loài hoa trà vàng được trồng rộng rãi ở Việt Nam [23], chỉ ra rằng lá có thể được sử dụng để điều trị bệnh kiết lỵ, tăng huyết áp, tiêu chảy, viêm đường ruột và kinh nguyệt không đều [29], trong khi các chất chiết xuất của nó được báo cáo là có tác dụng chống ung thư đặc tính chống oxy hóa, hạ đường huyết, và hạ natri máu [30, 31].

Tổng quan về loài Trà hoa vàng Camellia Hakodae Ninh 2.