Chương 1: CỞ SỞ LÝ LUẬN…………………………………. Vấn đề tiền giả định………………………………………………. Vấn đề phủ định và phủ định bác bỏ………………………………16 2. Khái niệm về phủ định trong logic học………………………….
Phủ định trong ngôn ngữ học…………………………………….17 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Phủ định điển hình và phủ định bác bỏ……………………………19 2. Phủ định điển hình………………………………………………. Phủ định bác bỏ……………………………………………………19 2.
Bác bỏ tiền giả định……………………………………………….20 Tiểu kết Chương 2: CÁC PHƯƠNG PHÁP BÁC BỎ VÀ ĐIỀU KIỆN ĐỂ MỘT CÂU BÁC BỎ CÓ THỂ THỰC HIỆN ĐƯỢC…………………………. Điều kiện thực hiện hành vi bác bỏ………………………………. Các phương thức bác bỏ…………………………………………. Bác bỏ thông qua TGĐ…………………………………………….
Bác bỏ thông qua bác bỏ một TGĐ………………………………. Bác bỏ bằng cách chất vấn………………………………………. Bác bỏ thông qua tính phi lí tiền giả định…………………………26 2. Bác bỏ thông qua hàm ý…………………………………………….
Bác bỏ thông qua hàm ý phản đối ngầm…………………………. Bác bỏ thông qua hàm ý cầu khiến, ra lệnh, yêu cầu……………. Bác bỏ bằng cách sử dụng thành ngữ, tục ngữ……………………. Bác bỏ bằng cách so sánh, tỉ dụ………………………………….
Bác bỏ bằng cách chơi chữ………………………………………. Bác bỏ bằng cách mỉa mai………………………………………. Bác bỏ bằng cách thề………………………………………………35 2. Bác bỏ thông qua hàm ý câu hỏi………………………………….
Các tác tử bác bỏ và mô hình bác bỏ tiếng Việt……………………38 3. Tác tử bác bỏ là gì?.38 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Phân loại và miêu tả các TTBB và các mô hình điển hình…………. Tác tử bác bỏ “nào” và các kết hợp…………………………….
Tác tử bác bỏ “gì” và các kết hợp…………………………………41 3. Tác tử bác bỏ “đâu” và các kết hợp………………………………. Tác tử bác bỏ “sao/làm sao mà”…………………………………. Tác tử bác bỏ “ai”………………………………………………….
Tác tử bác bỏ “mà”………………………………………………. Tác tử bác bỏ “chẳng lẽ…à/hay sao”…………………………….55 Tiểu kết Chương 3: ỨNG DỤNG DẠY TIỀN GIẢ ĐỊNH TRONG CÂU PHỦ ĐỊNH BÁC BỎ CHO NGƯỜI NƯỚC NGOÀI………. Một vài nhận xét về việc dạy tiếng Việt hiện nay…………………. Vấn đề giảng dạy câu phủ định bác bỏ cho người nước ngoài….
Vấn đề tính tình thái trong câu PĐBB………………………………64 2. Vấn đề ngữ cảnh có liên quan đến câu PĐBB………………………65 2. Đặc trưng văn hóa của câu PĐBB…………………………………. Vấn đề mô hình hóa các cấu trúc PĐBB…………………………….
Một số kiến nghị về việc giảng dạy câu PĐBB cho NNN…………. Vấn đề đưa ngữ liệu câu PĐBB trong các giáo trình tiếng Việt……. Vấn đề đưa các mô hình câu PĐBB vào các giáo trình ở các cấp độ.70 Tiểu kết KẾT LUẬN…………………………………………………………….77 TÀI LIỆU TRÍCH DẪN……………………………………………….79 TÀI LIỆU THAM KHẢO…………………………………………….81 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TGĐ : Tiền giả định CN : Chủ ngữ DT : Danh từ ĐT : Động từ TT : Tính từ PĐ : Phủ định BB : Bác bỏ PĐBB : Phủ định bác bỏ NNN : Người nước ngoài TTBB : Tác tử bác bỏ Nxb : Nhà xuất bản => : Tức là, nghĩa là 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỞ ÐẦU 1. Tính cấp thiết, ðối týợng, phạm vi nghiên cứu của ðề tài 1.
Tính cấp thiết của ðề tài Ngôn ngữ là phýõng tiện giao tiếp ðặc biệt quan trọng của con ngýời. Khi con ngýời muốn truyền ðạt thông tin, tý týởng, ý kiến của mình ðều phải nhờ ðến sự trợ giúp của ngôn ngữ, qua ðó ngýời ta mới có thể bộc lộ tâm tý, tình cảm, thái ðộ của mình. Ngôn ngữ làm ngýời ta gần gũi nhau nhýng cũng có thể là nguyên nhân làm cho ngýời ta xa nhau. Chính vì vậy mà ngýời Việt Nam có câu ca dao: "Chim khôn hót tiếng rảnh rang, ngýời khôn nói tiếng dịu dàng dễ nghe" sự dịu dàng ở ðây không chỉ là nói nhẹ nhàng, mà là nói có tình có lí, nói phù hợp với hoàn cảnh.Ðặc biệt là khi bác bỏ một ðiều gì ðó thì lời nói càng cần ðýợc chú trọng ðể khỏi gây sự hiểu lầm vì những yếu tố bác bỏ và ngữ ðiệu gây ra.
Ngôn ngữ vốn ðýợc cấu tạo bởi âm thanh và ðýợc phụ trợ bằng cử chỉ, nét mặt.Tất cả những biểu hiện ðó bộc lộ thái ðộ, quan ðiểm của con ngýời. Khi phủ ðịnh bác bỏ một ðiều gì ðó, ngýời ta sẽ thông qua những hành vi ngôn ngữ hoặc hành ðộng ðó ðể ðoán biết ý tứ của ngýời ðối thoại ðể có những ứng xử phù hợp. Trong thực tế cuộc sống không phải lúc nào cũng có thể "nói cho nhau vừa lòng" mà chỉ một câu nói phủ ðịnh vô tình, ðôi khi dẫn ðến việc làm mất lòng nhau, nhất là khi phủ ðịnh hay bác bỏ ý kiến của ngýời khác. Vì vậy, bên cạnh việc phủ ðịnh bác bỏ một thông tin thì câu phủ ðịnh bác bỏ còn cho thấy ðýợc những phản ứng có thể xảy ra bên ngoài lời nói, ðó là các tiền giả ðịnh (TGÐ) của câu phủ ðịnh bác bỏ (PÐBB), nó hàm chứa một lớp ý sâu xa mà chỉ những ngýời trực tiếp tham gia giao tiếp mới hiểu toàn ý ðýợc.
Ngôn ngữ bác bỏ có liên quan ðến thái ðộ và ngữ cảnh nên khi 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com xem xét hành vi ứng xử ở những hoàn cảnh khác nhau sẽ có những hành ðộng và phát ngôn khác nhau. Vấn ðề này cũng liên quan chặt chẽ với lí thuyết ngữ dụng học. Vào ðầu thập niên 1960, cùng với sự xuất hiện của Lí thuyết Hành ðộng ngôn từ (speech act theory) do J.Searle khởi xýớng, ngữ dụng học bắt ðầu býớc vào thời kì phát triển mạnh mẽ. Nó quan tâm ðến việc vì sao việc truyền ðạt nghĩa không chỉ phụ thuộc vào các kiến thức ngôn ngữ học nhý ngữ pháp, từ vựng mà còn phụ thuộc vào ngữ cảnh của phát ngôn cũng nhý hiểu biết về vị thế của các nhân vật hữu quan và ý ðồ giao tiếp của ngýời nói.
Nói cách khác, ngữ dụng học là ngành khoa học nghiên cứu ngữ nghĩa trong bối cảnh giao tiếp, trong ðó câu phủ ðịnh bác bỏ ðýợc coi nhý là một hành ðộng ngôn ngữ có vai trò quan trọng trong việc thực hiện hành vi giao tiếp của con ngýời. Hành ðộng bác bỏ ðã ðýợc nhiều tác giả quan tâm bởi nó là hành ðộng thông dụng và phổ biến. Trong giao tiếp, không phải lúc nào ngýời ta cũng ðồng tình với một ý kiến, yêu cầu ðýa ra mà ngýời ta dùng hành ðộng bác bỏ ðể thể hiện quan ðiểm của mình. Ðối với ngýời nýớc ngoài (NNN) việc hiểu ðýợc TGÐ trong câu tiếng Việt không ðõn giản bởi vì nó bao gồm nhiều lớp nghĩa hàm ý của ngýời nói.
Làm thế nào ðể hiểu ðýợc TGÐ trong câu PÐBB lại càng phức tạp, ðòi hỏi ngýời ðối thoại, ngýời học phải có một sự hiểu biết khá sâu sắc và chắc chắn về tiếng Việt, bên cạnh ðó phải biết ðýợc phong tục tập quán, thói quen, vãn hoá, lịch sử.của ngýời Việt. Hành ðộng bác bỏ, câu phủ ðịnh bác bỏ, từ ngữ bác bỏ.là ðề tài rộng và thú vị, cho ðến nay ðã có một số công trình nghiên cứu liên quan ðến vấn ðề này. Tuy nhiên, chýa có công trình nào nghiên cứu sâu về lĩnh vực này. Vì vậy, chúng tôi ðã chọn nghiên cứu về vấn ðề "tiền giả ðịnh trong câu phủ ðịnh bác bỏ" thông qua việc phân tích các tác tử bác bỏ và hàm ý của những tác tử 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com bác bỏ ðó ðể thấy ðýợc ý nghĩa hàm ẩn chứa ðựng trong câu phủ ðịnh nhằm góp phần tìm hiểu ý nghĩa sâu và tính ða dạng câu PÐBB.
Qua ðó có thể thấy ðýợc TGÐ ðýợc liên hệ với việc sử dụng rộng rãi các tác tử bác bỏ (TTBB), tổ hợp tác tử bác bỏ trong câu thế nào. Ðồng thời thông qua luận vãn này chúng tôi sẽ trình bày và ðýa ra các ý kiến nhằm ðóng góp cho việc nghiên cứu TGÐ trong câu phủ ðịnh bác bỏ và ứng dụng vào việc dạy tiếng Việt cho NNN. Ðối týợng nghiên cứu Trong luận vãn này chúng tôi tập trung nghiên cứu về các kiểu câu PÐBB trong tiếng Việt, cụ thể là các TTBB (các từ, ngữ sử dụng trong câu PÐBB) thông qua ðó ðể làm nổi bật các TGÐ ẩn chứa trong câu bác bỏ. Phạm vi nghiên cứu Trong khuôn khổ của ðề tài nghiên cứu, luận vãn tập trung vào các vấn ðề sau: - Nghiên cứu những khái niệm cõ bản làm cõ sở lý luận cho việc miêu tả các TTBB trong câu PÐBB.
- Nghiên cứu phân tích và phân loại các TTBB trong câu phủ PÐBB. - Phân tích TGÐ thông qua các TTBB, ðể thấy ðýợc tác ðộng của hàm ý ðối với nội dung BB. - Phân tích thực trạng dạy và học câu PÐBB ðồng thời ðýa ra một số kiến nghị nhằm nâng cao chất lýợng dạy và học tiếng Việt ðối với NNN hiện nay. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Mục ðích nghiên cứu Mục ðích nghiên cứu của luận vãn là làm nổi bật vấn ðề TGÐ, BB TGÐ cũng nhý mô hình câu PÐBB, vai trò của các TTBB và tác ðộng của chúng ðối với các TGÐ có trong câu PÐBB. Luận vãn cũng ðề xuất một số kiến nghị nhằm nâng cao chất lýợng giảng dạy tiếng Việt cho NNN về câu PÐBB, ðồng thời chúng tôi cũng ðýa ra một số mô hình ðõn giản, dễ nhớ, dễ áp dụng ðể phù hợp với NNN, giúp họ nắm bắt ðýợc các kiểu câu này cũng nhý hiểu ý nghĩa sâu của TGÐ trong câu PÐBB và có thể ứng dụng trong giao tiếp tiếng Việt một cách có hiệu quả. Ý nghĩa của ðề tài 3. Ý nghĩa lí luận Về phýõng diện lí luận, luận vãn sẽ góp phần làm rõ một số khái niệm liên quan ðến TGÐ và BB TGÐ ðồng thời trình bày một bức tranh tổng quát về vấn ðề câu PÐBB và những yếu tố liên quan ðó là các TTBB và những hàm ý mà nó thể hiện, hàm ý ðó là những thái ðộ nhý: khen, chê, tin týởng, nghi ngờ, châm biếm, khiêu khích.Luận vãn sẽ góp phần làm sáng tỏ ðặc ðiểm của câu PÐBB tiếng Việt cũng nhý vai trò của nó trong giao tiếp.
Ý nghĩa thực tiễn Về mặt thực tiễn, những kết quả nghiên cứu và so sánh của luận vãn có thể là những cứ liệu, sự gợi ý cho những ngýời làm công tác biên soạn, xây dựng giáo trình dạy tiếng Việt cho NNN, góp phần bổ xung vào phần ngữ 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com pháp một số vấn ðề liên quan ðến câu PÐBB và các TTBB. Mặt khác, luận vãn cũng sẽ phục vụ tích cực và hiệu quả công tác giảng dạy tiếng Việt cũng nhý việc học tiếng Việt ðối với học viên NNN. Phýõng pháp nghiên cứu và tý liệu Trong luận vãn, chúng tôi tập trung vào nghiên cứu TGÐ trong câu PÐBB thông qua các tác tử bác bỏ ðiển hình trong tiếng Việt ðể thấy ðýợc sắc thái biểu cảm, lí do bác bỏ, mối quan hệ, tính vãn hoá.giữa những ngýời tham gia ðối thoại.