Thực Trạng Và Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Stress Ở Điều Dưỡng Tại Bệnh Viện Đa Khoa Tỉnh Lâm Đồng

Chuyên khảo y tế phân tích Luận văn thực trạng và một số yếu tố ảnh hưởng đến stress ở điều dưỡng tại bệnh viện đa khoa tỉnh, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Trần Thị Hà My
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Ngọc Bích
• Trường học: Trường Đại Học Y Tế Công Cộng
• Chuyên ngành: Quản Lý Bệnh Viện
• Đề tài: Thực Trạng Stress Ở Điều Dưỡng Tại Bệnh Viện Đa Khoa Tỉnh Lâm Đồng Năm 2020
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Stress Điều Dưỡng Tại Bệnh Viện Lâm Đồng

Điều dưỡng đóng vai trò then chốt trong hệ thống chăm sóc sức khỏe. Nghề điều dưỡng tiềm ẩn nhiều yếu tố gây stress cho nhân viên y tế. Stress ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe, sự tập trung, và dễ dẫn đến sai sót trong công việc. Các nghiên cứu trên thế giới và Việt Nam đều chỉ ra tỷ lệ stress điều dưỡng là một vấn đề sức khỏe nghề nghiệp cần quan tâm. Tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Lâm Đồng, việc nghiên cứu thực trạng stress điều dưỡng là vô cùng cấp thiết để đưa ra giải pháp can thiệp kịp thời. Cần đánh giá stress để cải thiện điều kiện làm việc, giảm thiểu áp lực, và nâng cao chất lượng chăm sóc bệnh nhân. Bài viết này sẽ đi sâu vào vấn đề stress của điều dưỡng bệnh viện đa khoa tại Lâm Đồng năm 2020, dựa trên nghiên cứu của Trần Thị Hà My.

1.1. Định Nghĩa và Khái Niệm Stress ở Điều Dưỡng

Stress là một hiện tượng chủ quan, khó định nghĩa rõ ràng, nhưng được Hans Selye xác định là "các phản ứng không đặc hiệu trước những thay đổi". Stress vừa là nguyên nhân, vừa là hậu quả, gây ra căng thẳng về tâm lý trong cuộc sống và công việc. Theo tài liệu nghiên cứu, "Các sự kiện hoặc tình huống có thể được gọi là stress khi chúng gây ra một tác động trên trạng thái cân bằng của con người." Stress điều dưỡng có thể hiểu là trạng thái căng thẳng mà người điều dưỡng trải qua do áp lực từ công việc, môi trường làm việc, và các yếu tố cá nhân khác.

1.2. Các Nguyên Nhân Gây Stress Cho Điều Dưỡng Lâm Đồng

Có hai nhóm nguyên nhân chính gây stress: khách quan (bên ngoài) và chủ quan (bên trong cá nhân). Nguyên nhân khách quan bao gồm cường độ công việc quá cao, môi trường làm việc ồn ào, ô nhiễm, thiếu sự hỗ trợ từ đồng nghiệp và lãnh đạo. Áp lực từ bệnh nhân và gia đình cũng là một yếu tố quan trọng. Nguyên nhân chủ quan bao gồm cảm giác thiếu quyền kiểm soát, cảm xúc không ổn định, lo âu, và các hành vi không lành mạnh như hút thuốc, uống rượu. Áp lực công việc điều dưỡng có thể đến từ khối lượng công việc lớn và trách nhiệm cao.

1.3. Hậu Quả Tiêu Cực Của Stress Lên Điều Dưỡng Bệnh Viện

Stress gây ra hậu quả khôn lường, ảnh hưởng đến khả năng ra quyết định chính xác và dễ mắc sai lầm. Mất tập trung, giảm trí nhớ, ảnh hưởng đến công việc, cuộc sống, và sức khỏe. Stress có thể dẫn đến các bệnh tâm lý như trầm cảm, tự kỷ. Stress gây ra rạn nứt trong các mối quan hệ cá nhân và gia đình. Về mặt sức khỏe, stress ảnh hưởng đến mắt, tim, não, da, phổi, và làm giảm chất lượng sống. Hậu quả stress điều dưỡng có thể rất nghiêm trọng, thậm chí ảnh hưởng đến tính mạng.

II. Thực Trạng Stress Của Điều Dưỡng Lâm Đồng Năm 2020

Nghiên cứu của Trần Thị Hà My (2020) đã khảo sát thực trạng stress của điều dưỡng tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Lâm Đồng. Nghiên cứu sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng, với đối tượng là 287 điều dưỡng. Kết quả cho thấy có 43,5% điều dưỡng tại bệnh viện bị stress. Các yếu tố ảnh hưởng đến stress bao gồm: làm các thủ tục gây đau đớn cho người bệnh; cảm giác không đủ khả năng hỗ trợ tâm lý cho gia đình người bệnh; phải chuẩn bị dụng cụ cho bác sỹ trong công việc; thiếu cơ hội nói chuyện cởi mở với đồng nghiệp khác khoa về các vấn đề liên quan đến nơi làm việc trong công việc; chịu trách nhiệm về những việc ngoài nghĩa vụ; quá nhiều nhiệm vụ không liên quan đến công việc điều dưỡng như công tác hành chính; tiếp xúc với những nguy hiểm cho sức khỏe và an toàn của bản thân; gia đình bệnh nhân có những đòi hỏi không hợp lý.

2.1. Tỷ Lệ Stress Ở Điều Dưỡng Tại Bệnh Viện Đa Khoa

Theo nghiên cứu, 43,5% điều dưỡng tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Lâm Đồng bị stress. Đây là một con số đáng báo động, cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp can thiệp kịp thời. So sánh với các nghiên cứu khác trong nước và quốc tế, tỷ lệ stress này có thể cao hơn hoặc thấp hơn tùy thuộc vào điều kiện làm việc, đặc điểm đối tượng, và phương pháp nghiên cứu.

2.2. Các Thang Đo Đánh Giá Stress Cho Điều Dưỡng Được Sử Dụng

Nghiên cứu của Trần Thị Hà My sử dụng bộ câu hỏi tự điền dựa trên thang đo ENSS (Enriched Nursing Stress Scale) và thang đo DASS 21 (Depression Anxiety Stress Scales). ENSS đánh giá các yếu tố gây stress liên quan đến công việc điều dưỡng, trong khi DASS 21 đánh giá mức độ trầm cảm, lo âu, và stress nói chung. Việc sử dụng kết hợp hai thang đo này giúp có được cái nhìn toàn diện về thực trạng stress của điều dưỡng.

2.3. Phân Tích Chi Tiết Các Yếu Tố Gây Stress Cho Điều Dưỡng

Nghiên cứu đã chỉ ra nhiều yếu tố gây stress cho điều dưỡng, bao gồm: làm các thủ tục gây đau đớn cho người bệnh, cảm giác không đủ khả năng hỗ trợ tâm lý cho gia đình người bệnh, phải chuẩn bị dụng cụ cho bác sỹ, thiếu cơ hội giao tiếp với đồng nghiệp, chịu trách nhiệm ngoài nghĩa vụ, quá nhiều nhiệm vụ hành chính, tiếp xúc với nguy hiểm, và áp lực từ gia đình bệnh nhân. Mỗi yếu tố này đều góp phần làm tăng áp lực công việc điều dưỡng và dẫn đến stress.

III. Phân Tích Nguyên Nhân Stress Điều Dưỡng Năm 2020 Tại Lâm Đồng

Nghiên cứu đi sâu vào phân tích các yếu tố cá nhân và môi trường ảnh hưởng đến stress. Thói quen sinh hoạt không lành mạnh như hút thuốc, uống rượu, và không tập thể dục có liên quan đến nguy cơ bị stress. Môi trường làm việc ồn ào, làm thêm giờ, và làm việc ở khu vực khám bệnh cũng làm tăng nguy cơ stress. Các yếu tố này cần được xem xét để có các biện pháp can thiệp phù hợp. Quan trọng là phải xem xét môi trường làm việc điều dưỡng và sức khỏe tinh thần điều dưỡng.

3.1. Ảnh Hưởng Của Thói Quen Sinh Hoạt Đến Stress Điều Dưỡng

Nghiên cứu cho thấy có mối liên quan giữa thói quen sinh hoạt và nguy cơ bị stress. Những điều dưỡng hút thuốc lá, uống rượu bia và không tập thể dục có tỷ lệ stress cao hơn (p>0,05). Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì lối sống lành mạnh để giảm thiểu stress. Cần khuyến khích điều dưỡng tham gia các hoạt động thể thao, hạn chế sử dụng chất kích thích, và duy trì chế độ ăn uống cân bằng.

3.2. Mối Liên Quan Giữa Môi Trường Làm Việc và Stress Điều Dưỡng

Môi trường làm việc đóng vai trò quan trọng trong việc gây stress cho điều dưỡng. Nghiên cứu chỉ ra mối liên quan giữa làm việc ở khu vực có các yếu tố: khu vực khám bệnh, làm thêm giờ và độ ồn. Với điều dưỡng làm việc trong môi trường có các yếu tố trên cao thì điều dưỡng có nguy cơ bị stress cao hơn ( p<0,05). Cần cải thiện môi trường làm việc điều dưỡng bằng cách giảm tiếng ồn, sắp xếp thời gian làm việc hợp lý, và đảm bảo an toàn lao động.

3.3. Tác Động Của Yếu Tố Cá Nhân Đến Stress Điều Dưỡng

Các yếu tố cá nhân như trình độ chuyên môn, kinh nghiệm làm việc, và khả năng ứng phó với stress cũng ảnh hưởng đến thực trạng stress của điều dưỡng. Điều dưỡng có trình độ chuyên môn cao và kinh nghiệm dày dặn có thể ứng phó với stress tốt hơn. Tuy nhiên, ngay cả những điều dưỡng giàu kinh nghiệm cũng cần được trang bị các kỹ năng quản lý stress hiệu quả.

IV. Giải Pháp Giảm Stress Cho Điều Dưỡng Bệnh Viện Tại Lâm Đồng

Dựa trên kết quả nghiên cứu, cần có các giải pháp đồng bộ để giảm stress cho điều dưỡng. Các giải pháp này bao gồm: cải thiện điều kiện làm việc, tăng cường hỗ trợ tâm lý, nâng cao trình độ chuyên môn, và khuyến khích lối sống lành mạnh. Bệnh viện cần quan tâm hơn đến đời sống của điều dưỡng, tạo điều kiện cho họ tham gia các hoạt động vui chơi, giải trí, và có cơ hội chia sẻ những khó khăn trong công việc. Cần có các biện pháp giảm stress cho điều dưỡng hiệu quả.

4.1. Đề Xuất Các Biện Pháp Cải Thiện Điều Kiện Làm Việc

Bệnh viện cần quy hoạch, mở rộng khoa phòng, và có các biện pháp làm giảm tiếng ồn. Sắp xếp thời gian nghỉ ngơi hợp lý, bổ sung nhân lực hoặc có các biện pháp làm giảm khối lượng công việc cho điều dưỡng. Cấp lãnh đạo cần quan tâm hơn nữa đến đời sống của điều dưỡng, cần có các cuộc đối thoại về nguyện vọng, sự phù hợp và sự hài lòng trong công việc. Đẩy mạnh hoạt động của phòng y tế cơ quan và tổ chức khám bệnh định kỳ cho toàn thể điều dưỡng và nhân viên y tế trong bệnh viện nhằm ngăn ngừa và phát hiện kịp thời những trường hợp bị bệnh để có hướng điều trị tốt hơn.

4.2. Tăng Cường Hỗ Trợ Tâm Lý Cho Điều Dưỡng

Bệnh viện cần tổ chức các buổi tư vấn tâm lý, các khóa đào tạo về kỹ năng quản lý stress, và các hoạt động nhóm để điều dưỡng có thể chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ lẫn nhau. Cần có một hệ thống hỗ trợ tâm lý hiệu quả để giúp điều dưỡng đối phó với những khó khăn trong công việc và cuộc sống.

4.3. Nâng Cao Trình Độ Chuyên Môn và Kỹ Năng

Điều dưỡng cần nâng cao trình độ chuyên môn trong việc chăm sóc và kỹ năng giao tiếp, xử lý tình huống. Cần quản lý thời gian một cách có hiệu quả, đồng thời biết cách làm chủ công việc. Yêu cầu sự giúp đỡ của các nhà chuyên môn khi gặp khó khăn. Tăng cường các biện pháp giảm và phòng ngừa stress phù hợp với bản thân và hoàn cảnh.

V. Kết Luận Về Stress Điều Dưỡng và Hướng Nghiên Cứu Tương Lai

Nghiên cứu của Trần Thị Hà My đã cung cấp những thông tin quan trọng về thực trạng stress của điều dưỡng tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Lâm Đồng. Kết quả nghiên cứu cho thấy stress là một vấn đề nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe và hiệu quả làm việc của điều dưỡng. Cần có các biện pháp can thiệp đồng bộ để giảm stress và nâng cao chất lượng chăm sóc bệnh nhân. Các nghiên cứu trong tương lai nên tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các biện pháp can thiệp và tìm kiếm các giải pháp mới để phòng ngừa stress. Cần quan tâm đến sức khỏe nghề nghiệp điều dưỡng.

5.1. Tóm Tắt Các Phát Hiện Chính Về Stress Điều Dưỡng

Nghiên cứu đã chỉ ra tỷ lệ stress cao ở điều dưỡng tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Lâm Đồng. Các yếu tố ảnh hưởng đến stress bao gồm áp lực công việc, môi trường làm việc, thói quen sinh hoạt, và các yếu tố cá nhân. Cần có các biện pháp can thiệp để giảm stress và cải thiện chất lượng cuộc sống của điều dưỡng.

5.2. Hàm Ý Chính Sách và Thực Hành

Kết quả nghiên cứu có hàm ý quan trọng cho việc xây dựng chính sách và thực hành. Cần có các chính sách hỗ trợ điều dưỡng, cải thiện điều kiện làm việc, và cung cấp các dịch vụ tư vấn tâm lý. Bệnh viện cần tạo ra một môi trường làm việc thân thiện, hỗ trợ, và khuyến khích điều dưỡng tham gia các hoạt động giảm stress.

5.3. Đề Xuất Các Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo

Các nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các biện pháp can thiệp, tìm kiếm các giải pháp mới để phòng ngừa stress, và khám phá các yếu tố bảo vệ giúp điều dưỡng đối phó với stress. Cần có các nghiên cứu đa trung tâm để có được cái nhìn toàn diện về thực trạng stress của điều dưỡng trên cả nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Stress là một hiện tượng chủ quan không tuân theo một định nghĩa rõ ràng. Các phản ứng không đặc hiệu trước những thay đổi và các sự kiện hoặc tình huống có thể được gọi là stress khi chúng gây ra một tác động trên trạng thái cân bằng của con người. Đồng thời stress vừa là nguyên nhân, vừa là hậu quả là yếu tố có thể gây ra những nảy sinh trong cuộc sống lao động gây nên sự căng thẳng về tâm lý cũng được gọi là stress. Stress là một vấn đề được các nhà khoa học cũng như các nhà quản lý quan tâm hiện nay.

Đặc biệt đối với nghề y có đối tượng trực tiếp phục vụ là con người nên nghề này tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây stress ở nhân viên y tế (1). Điều dưỡng là 1 bộ phận thiết yếu trong hệ thống chăm sóc sức khỏe. Điều dưỡng cũng là đối tượng gặp nhiều yếu tố gây stress. Trong nghiên cứu Salmond, S and Ropis, P.

Còn đối với Mehrabi T. và cộng sự năm 2010 ở Iran có tới 73, 5% điều dưỡng tại bệnh viện có stress liên quan đến đặc điểm nhân khẩu, tình trạng hôn nhân và giờ giấc làm việc (2). Ở Việt Nam, nhiều nghiên cứu cũng cho thấy tỷ lệ gặp stress ở điều dưỡng là một vấn đề sức khoẻ nghề nghiệp. Nghiên cứu của Trần Thị Thu Thủy và Nguyễn Thị Liên Hương (2016), cho thấy tỷ lệ căng thẳng trong công việc điều dưỡng là 18,5%, những yếu tố liên quan tới sự căng thẳng là tham gia công tác quản lý, mối quan hệ với đồng nghiệp và mâu thuẫn với cấp trên cũng gây stress cho điều dưỡng (3).

Nghiên cứu Đậu Thị Tuyết (2013), cho thấy tỷ lệ điều dưỡng, hộ sinh khối lâm sàng bệnh viện bị stress, lo âu; trầm cảm; có tỷ lệ lần lượt là: 18,1%; 33,2%; 18,4% (4). Stress làm ảnh hưởng đến sức khỏe và còn làm giảm đi sự tập trung và dễ gây ra sai sót trong công việc của điều dưỡng đối với bệnh nhân. Chính vì vậy việc nghiên cứu đặc thù công việc và một số yếu tố ảnh hưởng đến stress ở điều dưỡng tại Bệnh viện đa hoa tỉnh Lâm Đồng là rất cần thiết. 2 Bệnh viện đa hoa tỉnh Lâm Đồng nằm ở vị trí trung tâm thành phố Đà Lạt.

Là bệnh viện hạng II, trực thuộc Sở Y tế Lâm Đồng. Trải qua 90 năm hình thành và phát triển với quy mô ban đầu là 100 giường bệnh đến thời điểm hiện tại quy mô đã đạt 590 giường bệnh, với 700 nhân viên y tế. Hàng ngày, bệnh viện đón tiếp hàng nghìn lượt người đến khám và chữa bệnh, số lượng người bệnh đến khám tăng qua các năm vào năm 2017 BV đón hơn 300.000 lượt người bệnh tăng 0.04% so với năm 2016 điều trị nội trú gần 43000 lượt, và ngoại trú 13000 lượt đến năm 2019 thì tăng gấp đôi so với năm 2017. Nhu cầu ngày càng tăng cao của nhân dân và nâng cao chất lượng điều trị khiến cho stress ở cán bộ y tế nói chung cũng như nhân viên điều dưỡng nói riêng có nguy cơ ngày càng tăng.

Để biết thực trạng stress và các yếu tố ảnh hưởng đến stress của điều dưỡng tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Lâm Đồng như thế nào. Nghiên cứu”Thực trạng và một số yếu tố ảnh hƣởng đến stress ở điều dƣỡng tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Lâm Đồng năm 2020” đã được tiến hành. 3 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Nghiên cứu nhằm đạt được các mục tiêu: 1. Mô tả thực trạng Stress của điều dưỡng tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Lâm Đồng năm 2020.

Phân tích một số yếu tố ảnh hưởng đến Stress của điều dưỡng tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Lâm Đồng năm 2020. 4 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Tổng quan về Stress 1. Khái niệm stress.

Hiện nay đã có rất nhiều tác giả trong và ngoài nước đã đưa ra khái niệm về stress, có những nghiên cứu thuần túy lý thuyết, nghiên cứu thực nghiệm và thực tiễn trên đối tượng nhất định hoặc kết hợp cả hai trên nhiều lĩnh vực y học; sinh học và tâm lý học; xã hội học. Stress là một hiện tượng chủ quan không tuân theo một định nghĩa rõ ràng. Stress sử dụng rộng rãi nhưng bắt nguồn từ năm 1936 do Hans Selye phát hiện và xác định là”Các phản ứng không đặc hiệu trước những thay đổi‟. Các sự kiện hoặc tình huống có thể được gọi là stress khi chúng gây ra một tác động trên trạng thái cân bằng của con người.

Đồng thời stress vừa là nguyên nhân, vừa là hậu quả là yếu tố có thể gây ra những nảy sinh trong cuộc sống lao động gây nên sự căng thẳng về tâm lý cũng được gọi là stress (5). Theo hệ thống về stress: Bản chất của các sự kiện kích thích và những yếu tố thuộc về cá nhân quyết định mức độ stress có hai nhóm nguyên nhân gây stress: Nguyên nhân khách quan (bên ngoài): Mức độ kích thích các tác nhân có 2 mức độ gây ra stress là kích thích quá thấp (thiếu tải) hoặc kích thích quá mạnh (quá tải), vì vậy nếu mức độ kích thích quá thấp thì con người sẽ không cảm thấy phấn khích và thích thú điều gì, hiệu quả làm việc cũng như tâm trạng sẽ không tốt và ngược lại. Môi trường sinh thái: Là do rối loạn chu kỳ thời gian sinh học; rối loạn giấc ngủ; thiên tai; thời tiết; tiếng ồn; giao thông; bụi; và sự ô nhiễm. Những căng thẳng từ xã hội và gia đình; thời hạn của công việc phải hoàn thành, các vấn đề tài chính; công việc gây áp lực; quá tải; môi trường làm việc không thuận lợi; thay đổi về thời gian làm việc; phong cách quản lý độc đoán; tập trung quá nhiều sức lực vào nhiệm vụ hay do sự mất mát của người thân, mâu thuẫn trong gia đình (ly hôn; tranh chấp; xích mích; bất hòa, quan hệ bạn bè không tốt; chia tay người yêu …).

5 Nguyên nhân chủ quan (bên trong cá nhân). Khi cá nhân cảm thấy không có quyền hoặc ít có quyền quyết định những việc của bản thân hoặc việc quan trọng thì sẽ chịu đựng một ít stress bất lợi. Bên cạnh trạng thái cảm xúc không ổn định, hay lo âu căng thẳng né tránh cũng là những nhân cách dễ bị tổn thương và cá nhân có những hành vi không thích hợp, thái quá gây ra những ảnh hưởng tiêu cực đến bản thân và người khác như hút thuốc, uống rượu, hành vi gây hấn…làm nguy cơ bị stress cho bản thân cao (6,7). Ngoài ra, Tác giả Cooper CL đã nêu ra 6 nguyên nhân chính gây stress (47).

 Các điều kiện lao động: Quá tải lao động (lượng và chất), Hysteria dây chuyền, các quyết định của con người, làm việc theo ca, kỹ thuật.  Lao động: Vai trò (chức năng) công việc không rõ ràng, rập khuôn, về giới tính, quấy nhiễu tình dục.  Các yếu tố cá nhân : Điều kiện lao động, hệ nâng đỡ xã hội nghèo nàn, cạnh tranh, ghen tị, hoặc mâu thuẫn về mặt chính trị, thiếu quan tâm đến người lao động.  Phát triển nghề nghiệp: Kém thúc đẩy nghề nghiệp hoặc thúc đẩy quá sức, an toàn nghề nghiệp, các tham vọng và bị hụt hẫng.

 Mối liên quan giữa gia đình- xã hội và công việc.  Các ảnh hưởng từ công việc tác động tới gia đình, thiếu nâng đỡ từ phía vợ/chồng, mâu thẫn hôn nhân. Phân loại Theo Nguyễn Hồng Quỹ (2007), có nhiều cách phân loại stress: Bình thường: Sự đáp ứng thích hợp và giúp cho cá thể có được những phản ứng đúng nhằm tạo ra một cân bằng mới sau khi chịu tác động từ bên ngoài. Stress bệnh lý: Khả năng đáp ứng của cá thể tỏ ra không đầy đủ hay không thích hợp, không thể tạo ra ngay một cân bằng mới, xuất hiện rối loạn chức năng thể hiện qua các dấu hiệu tâm thần cơ thể và tập tính tạm thời hay kéo dài.

Stress sinh thái: Là yếu tố gây nên có nguồn gốc sinh thái. Phát sinh từ mối quan hệ giữa môi trường bên trong và môi trường bên ngoài. 6 Stress do chấn bệnh tật: Nguyên nhân gây nên stress sinh thái, trực tiếp làm tổn hại suy giảm đến chức năng hoạt động của thực thể. Stress tiếng ồn và các tác động vật lý, sinh hóa: Nguyên nhân gây nên stress sinh thái.

Stress tâm lý – xã hội : Yếu tố tâm lý – xã hội tác động gây nên. Stress sinh lý: Học thuyết hành vi đưa ra mô hình (S-R) kích thích – phản ứng. Nhấn mạnh đến những đáp ứng thần kinh và thể dịch (8). Hậu quả Stress gây ra hậu quả khôn lường, không làm chủ được bản thân và đưa những quyết định không chính xác và dễ mắc sai lầm.

Stress cũng làm mất tập trung, giảm trí nhớ, ảnh hưởng rất nhiều đến công việc và cuộc sống đến sức khỏe. Và dễ mắc nhiều bệnh tâm lý, dần dần những cảm xúc bất thường đó có thể hình thành nên căn bệnh trầm cảm hay tự kỷ. Ngoài ra stress gây ra hậu quả đến những mối quan hệ xung quanh, sự rạn nứt đổ vỡ của tình yêu và có thể là cả gia đình. Và ảnh hưởng đến sức khỏe: Ảnh hưởng đến mắt, tim, não, da, phổi… Ảnh hưởng đến chất lượng sống.

Gây ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống tinh thần, mất khả năng tư duy trí nhớ và làm mất khả năng phán đoán. Những ảnh hưởng của stress để lại nhiều hậu quả vô cùng nghiêm trọng và có thể ảnh hưởng đến tính mạng con người (7,9). Mức độ Nguyễn Thị Hải (2009), stress chia thành 3 mức độ: Ít trầm trọng: Stress chỉ biểu hiện một mặt, không kéo dài, chủ thể có thể tự khắc phục được. Trầm trọng: Biểu hiện hai hay một số mặt lặp đi lặp lại trong thời gian tương đối dài, phải khắc phục trong một thời gian nhất định.

Rất trầm trọng: Biểu hiện ở nhiều mặt, diễn ra trong thời gian khá dài, phải khắc phục trong thời gian rất dài (10). Tô Như Khuê (năm 60 của thế kỉ XX), Stress có 3 mức độ: 7 Bình thường: Mức độ này hoạt động diễn ra bình thường không có những tác động đến tâm sinh lý mạnh nên không ảnh hưởng nhiều cho dù có tác nhân gây căng thẳng nhẹ. Cao: Mức độ này kéo dài bởi các tác nhân gây căng thẳng đáng kể lên cơ thể phải sử dụng thêm năng lượng và cấu trúc để thích nghi với những kích thích và phản ứng thích nghi đạt tới mức giới hạn quá sức sẽ gây ra yếu tố gây căng thẳng cao. Bệnh lý: Mức độ này gây ra phản ứng lên cơ thể không còn hiệu quả như mong muốn, môi trường bên trong có nhiều rối loạn và không trở lại bình thường dẫn đến bệnh lý (11).