Thủ Tục Tố Tụng Đối Với Người Chưa Thành Niên Trong Luật Tố Tụng Hình Sự Việt Nam

Luận văn thạc sĩ VNU LS phân tích lý luận và thực tiễn thủ tục tố tụng đối với người chưa thành niên trong luật tố tụng hình sự Việt Nam.

• Tác giả: Đỗ Thị Phượng
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Văn Độ
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội khoa Luật
• Chuyên ngành: Luật Hình sự
• Đề tài: Những Vấn Đề Lý Luận Và Thực Tiễn Về Thủ Tục Tố Tụng Đối Với Người Chưa Thành Niên Trong Luật Tố Tụng Hình Sự Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THỦ TỤC TỐ TỤNG HÌNH SỰ ĐỐI VỚI NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm, mục đích của thủ tục tố tụng hình sự đối với người chưa thành niên
• 1.2. Những cơ sở quy định thủ tục tố tụng hình sự đối với người chưa thành niên
• 1.3. Khái quát quá trình phát triển của thủ tục tố tụng hình sự đối với người chưa thành niên
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ NĂM 2003 VỀ THỦ TỤC TỐ TỤNG ĐỐI VỚI NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN VÀ THỰC TIỄN THI HÀNH
• 2.1. Những quy định của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 về thủ tục tố tụng đối với người chưa thành niên
• 2.2. Thực tiễn thi hành quy định của pháp luật tố tụng hình sự đối với người chưa thành niên
• 3. CHƯƠNG 3: NHỮNG GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN THỦ TỤC TỐ TỤNG HÌNH SỰ ĐỐI VỚI NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN
• 3.1. Các giải pháp hoàn thiện Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003
• 3.2. Các giải pháp hoàn thiện pháp luật về tổ chức
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Thủ Tục Tố Tụng Đối Với Người Chưa Thành Niên

Thủ tục tố tụng hình sự đối với người chưa thành niên là một lĩnh vực quan trọng trong hệ thống pháp luật Việt Nam. Luật Tố tụng hình sự (TTHS) năm 2003 đã quy định rõ ràng về quyền lợi và nghĩa vụ của người chưa thành niên trong quá trình tố tụng. Điều này không chỉ bảo vệ quyền lợi của trẻ em mà còn đảm bảo tính nhân đạo trong việc xử lý các vụ án liên quan đến họ. Việc áp dụng các quy định này cần được thực hiện một cách nghiêm túc và đồng bộ để đảm bảo hiệu quả trong công tác phòng ngừa và xử lý tội phạm.

1.1. Khái Niệm và Đặc Điểm Của Thủ Tục Tố Tụng Đối Với Người Chưa Thành Niên

Thủ tục tố tụng đối với người chưa thành niên được định nghĩa là các quy trình pháp lý áp dụng cho những người dưới 18 tuổi khi họ bị cáo buộc phạm tội. Đặc điểm nổi bật của thủ tục này là sự nhấn mạnh vào việc bảo vệ quyền lợi của trẻ em, đảm bảo rằng các quyền của họ được tôn trọng trong suốt quá trình tố tụng. Điều này bao gồm việc tham gia của người đại diện hợp pháp và sự hỗ trợ từ các tổ chức xã hội.

1.2. Quy Định Pháp Luật Về Thủ Tục Tố Tụng Đối Với Người Chưa Thành Niên

Luật TTHS năm 2003 đã đưa ra nhiều quy định cụ thể về thủ tục tố tụng đối với người chưa thành niên. Các quy định này bao gồm việc xác định độ tuổi, quyền lợi của người chưa thành niên trong quá trình điều tra, truy tố và xét xử. Ngoài ra, luật cũng quy định rõ về trách nhiệm của các cơ quan tố tụng trong việc bảo vệ quyền lợi của trẻ em, nhằm đảm bảo rằng họ không bị phân biệt đối xử.

II. Vấn Đề và Thách Thức Trong Thủ Tục Tố Tụng Đối Với Người Chưa Thành Niên

Mặc dù có nhiều quy định bảo vệ quyền lợi của người chưa thành niên, nhưng thực tế vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc thực hiện các quy định này. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thiếu hiểu biết của các cơ quan tố tụng về quyền lợi của trẻ em. Điều này dẫn đến việc áp dụng không đồng bộ và thiếu hiệu quả các quy định pháp luật. Hơn nữa, sự thiếu hụt về nguồn lực và đào tạo cho cán bộ thực thi pháp luật cũng là một yếu tố cản trở.

2.1. Thiếu Hiểu Biết Về Quyền Lợi Của Người Chưa Thành Niên

Nhiều cán bộ trong hệ thống pháp luật chưa nắm rõ các quy định liên quan đến quyền lợi của người chưa thành niên. Điều này dẫn đến việc họ không thể bảo vệ quyền lợi của trẻ em một cách hiệu quả trong quá trình tố tụng. Việc nâng cao nhận thức và đào tạo cho cán bộ là rất cần thiết để cải thiện tình hình này.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Thực Thi Quy Định Pháp Luật

Việc thực thi các quy định pháp luật về thủ tục tố tụng đối với người chưa thành niên gặp nhiều khó khăn do thiếu nguồn lực và sự phối hợp giữa các cơ quan. Điều này dẫn đến tình trạng chậm trễ trong việc giải quyết các vụ án liên quan đến trẻ em, ảnh hưởng đến quyền lợi và sự phát triển của họ.

III. Phương Pháp Giải Quyết Vấn Đề Trong Thủ Tục Tố Tụng Đối Với Người Chưa Thành Niên

Để cải thiện tình hình hiện tại, cần có những phương pháp giải quyết hiệu quả nhằm bảo vệ quyền lợi của người chưa thành niên trong thủ tục tố tụng. Một trong những giải pháp quan trọng là tăng cường đào tạo cho cán bộ thực thi pháp luật về quyền lợi của trẻ em. Bên cạnh đó, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan để đảm bảo rằng các quy định pháp luật được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả.

3.1. Tăng Cường Đào Tạo Cho Cán Bộ Thực Thi Pháp Luật

Đào tạo cán bộ về quyền lợi của người chưa thành niên là một trong những giải pháp quan trọng. Việc này không chỉ giúp cán bộ hiểu rõ hơn về các quy định pháp luật mà còn nâng cao khả năng áp dụng các quy định này trong thực tiễn. Các chương trình đào tạo cần được thiết kế phù hợp với từng đối tượng và tình huống cụ thể.

3.2. Tăng Cường Sự Phối Hợp Giữa Các Cơ Quan Liên Quan

Sự phối hợp giữa các cơ quan tố tụng, tổ chức xã hội và các cơ quan bảo vệ trẻ em là rất cần thiết để đảm bảo quyền lợi của người chưa thành niên. Việc này giúp tạo ra một môi trường pháp lý thân thiện và bảo vệ quyền lợi của trẻ em trong quá trình tố tụng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Về Thủ Tục Tố Tụng Đối Với Người Chưa Thành Niên

Nghiên cứu về thủ tục tố tụng đối với người chưa thành niên đã chỉ ra rằng việc áp dụng các quy định pháp luật hiện hành còn nhiều bất cập. Các nghiên cứu thực tiễn cho thấy rằng nhiều vụ án liên quan đến trẻ em chưa được giải quyết một cách thỏa đáng, dẫn đến việc vi phạm quyền lợi của họ. Cần có những nghiên cứu sâu hơn để đánh giá hiệu quả của các quy định pháp luật và đề xuất các giải pháp cải thiện.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Thực Tiễn Áp Dụng Pháp Luật

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng nhiều quy định pháp luật về thủ tục tố tụng đối với người chưa thành niên chưa được thực hiện đúng cách. Điều này dẫn đến việc trẻ em không được bảo vệ quyền lợi một cách đầy đủ. Cần có những nghiên cứu sâu hơn để tìm ra nguyên nhân và giải pháp khắc phục.

4.2. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện Thực Tiễn

Dựa trên kết quả nghiên cứu, cần đề xuất các giải pháp cải thiện thực tiễn áp dụng pháp luật. Các giải pháp này có thể bao gồm việc sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật hiện hành, cũng như tăng cường công tác đào tạo cho cán bộ thực thi pháp luật.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Thủ Tục Tố Tụng Đối Với Người Chưa Thành Niên

Thủ tục tố tụng đối với người chưa thành niên là một lĩnh vực cần được quan tâm và cải thiện. Việc bảo vệ quyền lợi của trẻ em trong quá trình tố tụng không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan pháp luật mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội. Tương lai của thủ tục này phụ thuộc vào sự nỗ lực của tất cả các bên liên quan trong việc thực hiện và cải thiện các quy định pháp luật hiện hành.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Việc Bảo Vệ Quyền Lợi Của Người Chưa Thành Niên

Bảo vệ quyền lợi của người chưa thành niên trong thủ tục tố tụng là một nhiệm vụ quan trọng, không chỉ đảm bảo công lý mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của xã hội. Việc này cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả để đảm bảo rằng trẻ em không bị thiệt thòi.

5.2. Định Hướng Phát Triển Trong Tương Lai

Trong tương lai, cần có những định hướng phát triển rõ ràng để cải thiện thủ tục tố tụng đối với người chưa thành niên. Điều này bao gồm việc sửa đổi các quy định pháp luật, tăng cường đào tạo cho cán bộ và nâng cao nhận thức của xã hội về quyền lợi của trẻ em.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Luận án tiến sĩ luật học với đề tài "Những vấn đề lý luận và thực tiễn về thủ tục tố tụng đối với người chưa thành niên trong luật tố tụng hình sự Việt Nam" do nghiên cứu sinh Đỗ Thị Phượng thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Trần Văn Độ (Đại học Quốc gia Hà Nội - Khoa Luật, Chuyên ngành Luật hình sự, Mã số: 62.01, năm 2008) là công trình khoa học chuyên khảo tiên phong ở cấp độ tiến sĩ tại Việt Nam nghiên cứu toàn diện, có hệ thống về chế định thủ tục tố tụng hình sự (TTHS) đặc biệt đối với người chưa thành niên. Đặt trong bối cảnh thực hiện Chiến lược cải cách tư pháp theo tinh thần Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 02/01/2002 và Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/06/2005 của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020, nghiên cứu đã giải quyết trực diện khoảng trống học thuật về mô hình lý luận TTHS thân thiện, đáp ứng các cam kết pháp lý quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) cốt lõi được xác định rõ: Mặc dù Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003 đã dành riêng Chương XXXII quy định về thủ tục tố tụng đối với người chưa thành niên, song nền tảng lý luận lập pháp vẫn chưa làm rõ được bản chất, mục đích và cơ sở xác lập của các thủ tục đặc biệt này; đồng thời tồn tại sự thiếu thống nhất trong việc xác định tư cách chủ thể tố tụng, dẫn đến sự lúng túng, hình thức hóa và sai phạm trong thực tiễn áp dụng từ giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử đến thi hành án hình sự.

Nghiên cứu được định hướng thông qua 4 câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết tương ứng:

• RQ1: Bản chất pháp lý, đặc thù tâm sinh lý học và cơ sở xác lập thủ tục tố tụng hình sự đặc biệt đối với người chưa thành niên là gì? (Giả thuyết H1: Thủ tục tố tụng đối với người chưa thành niên không đơn thuần là thủ tục rút gọn hay ưu đãi mà là một tiểu hệ thống thủ tục độc lập tương đối, lấy nguyên tắc bảo đảm lợi ích tốt nhất của trẻ em làm trọng tâm).
• RQ2: Các quy định tại Chương XXXII BLTTHS 2003 có những mâu thuẫn, bất cập nội tại và khoảng trống pháp lý nào khi đối chiếu với chuẩn mực quốc tế? (Giả thuyết H2: Tên gọi, phạm vi chủ thể và quy định về biện pháp ngăn chặn trong BLTTHS 2003 còn chưa đồng bộ, chưa bảo vệ toàn diện quyền của người bị tạm giữ, bị can, bị cáo và người bị kết án).
• RQ3: Thực tiễn áp dụng pháp luật TTHS đối với người chưa thành niên trong 11 năm (1997–2007) trên toàn quốc phản ánh những bất cập, sai phạm có tính quy luật nào? (Giả thuyết H3: Tình trạng vi phạm thủ tục tố tụng xuất phát từ cả sự bất cập của quy phạm pháp luật và năng lực, kỹ năng tâm lý giáo dục hạn chế của đội ngũ tiến hành tố tụng).
• RQ4: Mô hình tổ chức thiết chế tư pháp chuyên biệt (Tòa án người chưa thành niên) và hệ thống giải pháp hoàn thiện BLTTHS cần được thiết kế như thế nào để phù hợp với điều kiện Việt Nam? (Giả thuyết H4: Việc thành lập Tòa án người chưa thành niên và sửa đổi Chương XXXII BLTTHS là yêu cầu tất yếu khách quan của tiến trình cải cách tư pháp).

Khung lý thuyết của luận án được định vị trên nền tảng: Lý thuyết tư pháp phục hồi (Restorative Justice Theory), Thuyết bảo đảm lợi ích tốt nhất của trẻ em (Best Interests of the Child Doctrine theo Điều 3 Công ước LHQ về Quyền trẻ em - CRC 1989), và Nguyên tắc kết hợp cưỡng chế với giáo dục thuyết phục trong Luật TTHS xã hội chủ nghĩa. Phạm vi khảo sát thực tiễn trải rộng trong giai đoạn 11 năm (1997–2007) trên quy mô toàn quốc, kết hợp số liệu thống kê tội phạm học và dữ liệu thụ lý vụ án tại Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát và Tòa án các cấp.

Literature Review và Positioning

Luận án đã tổng thuật và phân tích đa chiều các luồng tài liệu học thuật trong nước và quốc tế:

1. Luồng nghiên cứu giáo trình và lý luận chung: Giáo trình Luật Tố tụng hình sự Việt Nam của Trường Đại học Luật Hà Nội (2006) và Đại học Quốc gia Hà Nội (2001) đã phân tích các nguyên tắc cơ bản nhưng chủ yếu tiếp cận ở góc độ diễn giải quy phạm điều luật hiện hành, chưa đi sâu vào cơ sở tâm sinh lý lứa tuổi và triết lý lập pháp của thủ tục đặc biệt.
2. Luồng công trình chuyên khảo cấp thạc sĩ và đề tài khoa học: Đề tài nghiên cứu của Nguyễn Ngọc Thương (2006) về Thủ tục TTHS đối với những vụ án do người chưa thành niên thực hiện, Nguyễn Thu Huyền (2006) về Thủ tục xét xử những vụ án mà bị cáo là người chưa thành niên, hay Đề tài NCKH cấp ĐHQG Hà Nội (2005) về Nguyên tắc nhân đạo trong các quy định của pháp luật hình sự và pháp luật TTHS đối với người chưa thành niên. Các công trình này đã giải quyết từng khía cạnh đơn lẻ hoặc tích hợp giữa luật nội dung (BLHS) và tội phạm học, để lại khoảng trống về một công trình chuyên khảo hệ thống, chuyên sâu thuần túy dưới góc độ luật hình thức (TTHS).
3. Các báo cáo đánh giá chuyên đề: Các công trình của Viện Nghiên cứu Khoa học Pháp lý - Bộ Tư pháp (1999, 2000, 2006), Tòa án nhân dân tối cao phối hợp với UNICEF (2007) về Thủ tục điều tra và xét xử liên quan đến trẻ em và người chưa thành niên: Đánh giá về các thủ tục nhạy cảm đối với trẻ em cùng các bài báo chuyên ngành của Nguyễn Đức Mai (2007), Mai Bộ (2007), Phan Trung Hoài (2007) trên Tạp chí Kiểm sát, Tạp chí Luật học.
4. Tài liệu pháp luật và tư pháp quốc tế: Các công trình quốc tế tiêu biểu như Juvenile Delinquency Law của Frederick B.B. (New York, 1968), A Guide to Juvenile Court Law của Gilbert H. Selwood (London, 1974), Le Juge des Enfants, Punir ou Éduquer? của J-M Baudoin (Paris, 1990), cùng nghiên cứu hệ thống tư pháp người chưa thành niên của Jumpon Phansumrit và Patcharang Ketkludyoo (Thái Lan, 2006).

Trong y văn học thuật, tồn tại tranh luận gay gắt giữa hai trường phái: Trường phái Trừng trị nghiêm khắc (Crime Control / Retributive Model) nhấn mạnh tính răn đe, cưỡng chế tố tụng nhằm bảo vệ an ninh trật tự xã hội trước xu hướng gia tăng tội phạm đặc biệt nghiêm trọng ở lứa tuổi thanh thiếu niên; đối lập với Trường phái Phúc lợi - Giáo dục (Welfare / Rehabilitative Model) coi người chưa thành niên phạm tội trước hết là "nạn nhân" của hoàn cảnh giáo dục, đòi hỏi phi hình sự hóa thủ tục tố tụng và tối đa hóa việc chuyển hướng xử lý.

Luận án định vị điểm rơi học thuật bằng việc thiết lập sự cân bằng biện chứng: coi thủ tục tố tụng hình sự đặc biệt là cơ chế dung hòa giữa bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật với sứ mệnh giáo dục, cảm hóa và bảo vệ quyền con người của người chưa thành niên. Luận án tiến hành so sánh đối chiếu trực tiếp với Luật Tổ chức Tòa án người chưa thành niên và gia đình năm 1992 của Thái Lan (thiết lập thẩm quyền chuyên biệt, thủ tục thẩm vấn có chuyên gia tâm lý và sự hiện diện bắt buộc của đại diện hợp pháp) và Pháp lệnh số 58-1270 năm 1958/Luật Tổ chức số 94-101 năm 1994 của Cộng hòa Pháp (chế định Thẩm phán chuyên trách trẻ em - Juge des enfants với quy trình thẩm cứu chuyên biệt), từ đó chứng minh tính tất yếu của việc cải cách tư pháp người chưa thành niên tại Việt Nam.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án tạo ra bước tiến quan trọng trong khoa học luật TTHS qua các đóng góp lý thuyết:

• Chuẩn hóa hệ thống khái niệm chủ thể tố tụng: Phân định ranh giới khoa học giữa khái niệm "người chưa thành niên phạm tội" trong luật thực định (BLHS) với khái niệm "người bị bắt, người bị tạm giữ, bị can, bị cáo, người bị kết án là người chưa thành niên" trong khoa học luật TTHS. Luận án chỉ rõ quy định của BLHS áp dụng căn cứ vào thời điểm thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội, trong khi BLTTHS áp dụng căn cứ vào thời điểm cơ quan tiến hành tố tụng thực hiện các hoạt động tố tụng đối với họ (từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi).
• Phát triển định nghĩa khoa học chuẩn xác: Luận án đưa ra định nghĩa: "Thủ tục tố tụng đối với người bị tạm giữ, bị can, bị cáo, người bị kết án là người chưa thành niên là những thủ tục đặc biệt cần thực hiện khi tiến hành giải quyết vụ án mà người bị tạm giữ, bị can, bị cáo, người bị kết án là người từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi nhằm giải quyết đúng đắn, khách quan vụ án và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của họ trong các hoạt động TTHS."
• Xác lập hệ thống mệnh đề lý thuyết (Theoretical Propositions):
  • Mệnh đề P1: Thủ tục TTHS đối với người chưa thành niên mang tính chất phái sinh nhưng độc lập tương đối với thủ tục tố tụng chung, vận hành theo nguyên tắc ưu tiên áp dụng thủ tục đặc biệt.
  • Mệnh đề P2: Đối tượng chứng minh trong vụ án người chưa thành niên đòi hỏi mở rộng bắt buộc sang các yếu tố nhân khẩu học xã hội, điều kiện nuôi dưỡng, mức độ trưởng thành tâm lý và sự hiện diện của người xúi giục thành niên.
  • Mệnh đề P3: Biện pháp ngăn chặn bắt, tạm giữ, tạm giam đối với người chưa thành niên phải là biện pháp cưỡng chế cuối cùng (Ultima Ratio), chịu sự kiểm soát nghiêm ngặt hơn so với người thành niên.
  • Mệnh đề P4: Chủ thể người bị kết án là người chưa thành niên trong giai đoạn thi hành án hình sự phải được thừa nhận đầy đủ tư cách tham gia tố tụng để bảo đảm quyền được giam giữ riêng, học văn hóa và học nghề.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp liên ngành giữa ba trụ cột lý thuyết:

1. Chuẩn mực quốc tế về tư pháp người chưa thành niên: Công ước Liên Hợp Quốc về Quyền trẻ em (1989), Quy tắc tối thiểu của Liên Hợp Quốc về hoạt động tư pháp đối với người chưa thành niên (Quy tắc Bắc Kinh 1985), Hướng dẫn của Liên Hợp Quốc về phòng ngừa tội phạm thanh thiếu niên (Hướng dẫn Riyadh 1990), và Quy tắc bảo vệ người chưa thành niên bị tước quyền tự do (Havana Rules 1990). Như luận án khẳng định: "Công ước quốc tế về quyền trẻ em và các chuẩn mực quốc tế luôn đề cao nguyên tắc 'đảm bảo lợi ích tốt nhất cho trẻ em' làm tư tưởng chủ đạo để xây dựng các chính sách và hoạt động liên quan đến người chưa thành niên".
2. Tâm lý học phát triển và khoa học giáo dục: Khai thác bản chất phát triển chưa hoàn thiện về nhận thức, tính cách dễ bị tổn thương, dễ kích động, giàu tính mạo hiểm nhưng dễ uốn nắn của lứa tuổi vị thành niên. Trích dẫn định nghĩa cốt lõi: "Người chưa thành niên là người chưa phát triển đầy đủ, toàn diện về thể lực, trí tuệ, tinh thần cũng như chưa có đầy đủ quyền và nghĩa vụ công dân".
3. Lý thuyết Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và cải cách tư pháp: Gắn kết các yêu cầu tranh tụng, bảo đảm quyền bào chữa bắt buộc và kiểm soát quyền lực tư pháp theo Nghị quyết 08-NQ/TW và Nghị quyết 49-NQ/TW của Đảng.

Khung phân tích xác lập rõ các điều kiện biên (boundary conditions): Áp dụng chặt chẽ đối với các đối tượng từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi tại thời điểm tiến hành các hoạt động tố tụng hình sự, không mở rộng sang các trường hợp đã đủ 18 tuổi tại thời điểm khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử dù hành vi phạm tội được thực hiện trước 18 tuổi (căn cứ theo tinh thần Nghị quyết 03/2004/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán TANDTC).

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

• Lập trường triết học (Epistemological Stance): Luận án vận dụng thế giới quan duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Nhà nước pháp quyền của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân kết hợp với chủ nghĩa hiện thực phê phán (Critical Realism) trong phân tích luật học thực định.
• Thiết kế hỗn hợp (Mixed-Methods Design): Kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu định tính phân tích chuẩn tắc quy phạm (Normative Legal Analysis), phân tích lịch sử lập pháp (Historical Analysis từ 1945 đến 2003), luật học so sánh (Comparative Law) với nghiên cứu định lượng thống kê tội phạm học và thực tiễn xét xử.
• Mẫu nghiên cứu đa tầng (Multi-level Sample): Khảo sát thực tiễn tại các cơ quan tố tụng trung ương (VKSND Tối cao, TAND Tối cao, Bộ Công an) và địa bàn trọng điểm các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và các địa phương cấp huyện, tỉnh).

Quy trình nghiên cứu rigorous

• Quy trình thu thập dữ liệu: Thu thập dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo tổng kết công tác ngành Tòa án, Viện kiểm sát, Cơ quan điều tra giai đoạn 1997–2007; các bản án hình sự sơ thẩm và phúc thẩm liên quan đến người chưa thành niên; số liệu từ các đề tài nghiên cứu của Bộ Tư pháp và các tổ chức quốc tế (UNICEF).
• Tam giác đạc (Triangulation):
  • Data Triangulation: Kết hợp báo cáo nghiệp vụ của Cơ quan điều tra, cáo trạng của Viện kiểm sát và bản án thực tế của Tòa án các cấp.
  • Method Triangulation: Đối chiếu giữa phân tích quy phạm văn bản quy phạm pháp luật với dữ liệu thống kê án hủy, sửa, án oan sai và phỏng vấn chuyên gia, thẩm phán, điều tra viên.
  • Theory Triangulation: Đánh giá dữ liệu đồng thời dưới lăng kính luật học thực định, tội phạm học và tâm lý học tư pháp.
• Độ giá trị (Validity) và độ tin cậy: Bảo đảm độ giá trị cấu trúc thông qua việc bám sát các tiêu chí chuẩn mực quốc tế của Liên Hợp Quốc; bảo đảm độ giá trị ngoài (external validity) nhờ tập dữ liệu kéo dài liên tục trong chuỗi thời gian 11 năm trên phạm vi cả nước.

Data và phân tích

• Đặc trưng mẫu dữ liệu: Phân tích toàn diện diễn biến cơ cấu tội phạm người chưa thành niên theo các nhóm tội: Nhóm tội xâm phạm sở hữu (chiếm tỷ trọng cao nhất), nhóm tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự; nhóm tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng và nhóm tội phạm về ma túy.
• Kỹ thuật phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả phân tầng, phân tích chuỗi thời gian xu hướng tội phạm từ năm 1997 đến 2007; phân tích định tính nội dung các vụ án có sai phạm nghiêm trọng về thủ tục tố tụng (bắt tạm giam sai đối tượng, vi phạm thời hạn tạm giữ, bỏ sót người bào chữa, vi phạm thành phần Hội đồng xét xử).
• Kiểm định thực tế: Đối chiếu số liệu thụ lý và xét xử để làm rõ tỷ lệ bắt, tạm giữ chuyển khởi tố, tỷ lệ bị can bỏ trốn hoặc tái phạm, và tỷ lệ các bản án bị cấp phúc thẩm, giám đốc thẩm hủy/sửa do vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng đối với người chưa thành niên.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

1. Phát hiện về sự bất hợp lý trong tiêu đề và phạm vi điều chỉnh của Chương XXXII BLTTHS 2003: Việc đặt tên chương là "Thủ tục tố tụng đối với người chưa thành niên" là quá rộng, tạo ra sự nhầm lẫn với người bị hại, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự là người chưa thành niên. Luận án chứng minh sự cần thiết phải chuẩn hóa tên gọi thành "Thủ tục tố tụng đối với người bị tạm giữ, bị can, bị cáo, người bị kết án là người chưa thành niên".
2. Khoảng trống pháp lý về chủ thể "người bị bắt" và "người bị kết án": Điều 301 BLTTHS 2003 đưa ra phạm vi áp dụng đối với người bị bắt nhưng Chương IV lại không quy định quyền và nghĩa vụ tố tụng của người bị bắt; ngược lại, giai đoạn thi hành án hình sự có sự tham gia của người bị kết án là người chưa thành niên nhưng chủ thể này lại bị bỏ sót trong quy định chung về người tham gia tố tụng.
3. Thực trạng hình thức hóa sự tham gia của người đại diện và người bào chữa: Phân tích dữ liệu 1997–2007 chỉ ra tình trạng nhiều vụ án người chưa thành niên không có luật sư chỉ định kịp thời ngay từ giai đoạn lấy lời khai đầu tiên; việc triệu tập gia đình, nhà trường, Đoàn Thanh niên tham gia hỏi cung và xét xử mang tính hình thức, không thực hiện được chức năng trợ giúp tâm lý và giáo dục cảm hóa.
4. Lạm dụng biện pháp ngăn chặn bắt, tạm giữ, tạm giam: Thực tiễn cho thấy Cơ quan điều tra vẫn áp dụng biện pháp tạm giữ, tạm giam một cách tràn lan đối với người chưa thành niên phạm tội ít nghiêm trọng hoặc tội nghiêm trọng do vô ý; tồn tại tình trạng giam giữ chung người chưa thành niên với người thành niên tại các nhà tạm giữ do quá tải cơ sở vật chất.
5. Sự thiếu hụt trầm trọng về kỹ năng tâm lý giáo dục của đội ngũ tiến hành tố tụng: Điều tra viên, Kiểm sát viên và Thẩm phán thiếu kiến thức chuyên sâu về tâm lý học lứa tuổi và phương pháp sư phạm, dẫn đến việc xét hỏi mang tính áp đặt, quy kết, gây khủng hoảng tâm lý cho người chưa thành niên.

Implications đa chiều

• Đóng góp lý thuyết: Bổ sung và hoàn thiện hệ thống lý luận về tư pháp người chưa thành niên trong khoa học luật tố tụng hình sự Việt Nam, đặt nền tảng học thuật cho việc chuyển dịch từ mô hình tố tụng thẩm vấn thuần túy sang mô hình kết hợp tranh tụng thân thiện.
• Đổi mới phương pháp luận: Thiết lập quy trình đánh giá quy phạm TTHS dựa trên sự tích hợp giữa chuẩn mực pháp lý quốc tế, dữ liệu thực nghiệm tư pháp và các chỉ số tâm sinh lý học lứa tuổi.
• Ứng dụng thực tiễn lập pháp: Cung cấp luận cứ khoa học trực tiếp cho Ban soạn thảo sửa đổi, bổ sung Bộ luật Tố tụng hình sự và Bộ luật Thi hành án hình sự; đề xuất cụ thể việc sửa đổi các điều luật về biện pháp giám sát (giao cho gia đình, người giám hộ), rút ngắn thời hạn tạm giam và bắt buộc sự có mặt của người bào chữa.
• Cải cách tổ chức tư pháp: Luận giải và kiến nghị lộ trình thành lập Tòa án người chưa thành niên chuyên trách nằm trong hệ thống Tòa án nhân dân Việt Nam, bao gồm cơ cấu tổ chức, tiêu chuẩn Thẩm phán chuyên trách, sự tham gia của Hội thẩm nhân dân là nhà sư phạm/cán bộ Đoàn, và mô hình phòng xử án thân thiện.

Limitations và Future Research

• Giới hạn nghiên cứu (Limitations):
  • Khó khăn trong việc tiếp cận các văn bản quy phạm pháp luật nguyên bản tiếng nước ngoài chưa được dịch thuật, nên việc so sánh quốc tế chủ yếu dựa trên các bản dịch tham khảo và tài liệu chuyên khảo của một số quốc gia đại diện (Thái Lan, Pháp, Nhật Bản).
  • Thiếu hụt hệ thống cơ sở dữ liệu số hóa đồng bộ về tư pháp người chưa thành niên giai đoạn 1997–2000, khiến một số thống kê liên ngành phải dựa trên báo cáo hành chính tổng kết.
  • Luận án chưa thể khảo sát sâu tác động xã hội học hậu tố tụng đối với các trường hợp người chưa thành niên sau khi chấp hành xong hình phạt tù tái hòa nhập cộng đồng do hạn chế về thời gian và phạm vi đề tài.
• Chương trình nghiên cứu tương lai (Future Research Agenda):
  1. Nghiên cứu cơ chế chuyển hướng (Diversion Mechanisms) và các biện pháp thay thế xử lý chuyển hướng ngoài tố tụng hình sự cho người chưa thành niên vi phạm pháp luật.
  2. Nghiên cứu hoàn thiện thủ tục tố tụng đặc biệt bảo vệ người chưa thành niên là người bị hại và người làm chứng trong các vụ án hình sự đặc biệt nhạy cảm (xâm hại tình dục, bạo lực gia đình).
  3. Đánh giá tác động toàn diện của mô hình Tòa Gia đình và Người chưa thành niên sau khi được luật hóa và triển khai thí điểm trong thực tiễn tư pháp Việt Nam.
  4. Nghiên cứu các khía cạnh tố tụng hình sự đối với tội phạm công nghệ cao và tội phạm không gian mạng do người chưa thành niên thực hiện trong kỷ nguyên số.

Tác động và ảnh hưởng

• Ảnh hưởng học thuật: Là tài liệu tham khảo nền tảng, có chỉ số trích dẫn cao cho các nghiên cứu sinh tiến sĩ, học viên cao học, sinh viên luật học và các nhà nghiên cứu tại Viện Nhà nước và Pháp luật, Viện Khoa học Xét xử, Viện Khoa học Kiểm sát.
• Tác động lập pháp và chính sách: Luận án đóng góp luận cứ khoa học then chốt cho tiến trình sửa đổi toàn diện Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 (đặc biệt là việc thiết kế Phần thứ bảy - Thủ tục đặc biệt đối với người dưới 18 tuổi) và Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2014 quy định về việc thành lập Tòa Gia đình và Người chưa thành niên.
• Lợi ích xã hội: Thúc đẩy xây dựng môi trường tư pháp nhân đạo, thân thiện, tôn trọng nhân phẩm trẻ em; giảm thiểu tỷ lệ tái phạm tội ở thanh thiếu niên, bảo vệ nguồn nhân lực trẻ cho sự phát triển bền vững của quốc gia.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh, Học viên cao học chuyên ngành Luật hình sự & TTHS: Tiếp cận khung lý thuyết hoàn chỉnh, phương pháp nghiên cứu liên ngành và hệ thống tài liệu tham khảo phong phú.
• Giảng viên và Chuyên gia luật học: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy chuyên sâu trong các học phần Luật Tố tụng hình sự, Tội phạm học và Tư pháp người chưa thành niên.
• Thẩm phán, Kiểm sát viên, Điều tra viên: Nắm vững các kỹ năng đặc thù, hiểu biết tâm lý sư phạm và quy tắc nghiệp vụ khi giải quyết các vụ án liên quan đến người chưa thành niên nhằm loại trừ oan sai.
• Đoàn Luật sư và Trợ giúp viên pháp lý: Nâng cao chất lượng kỹ năng bào chữa, bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của người chưa thành niên trong từng giai đoạn tố tụng.
• Cơ quan hoạch định chính sách và Lập pháp: Khai thác các kiến nghị sửa đổi luật thực định và mô hình tổ chức bộ máy tư pháp chuyên biệt.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì?
Luận án đã phân lập và xác lập hệ khái niệm khoa học chuẩn xác về "người bị tạm giữ, bị can, bị cáo, người bị kết án là người chưa thành niên" trong Luật TTHS (dựa trên thời điểm áp dụng thủ tục tố tụng) tách biệt với khái niệm "người chưa thành niên phạm tội" trong BLHS (dựa trên thời điểm thực hiện hành vi), đồng thời mở rộng khung lý thuyết quyền tố tụng bao quát cả giai đoạn thi hành án hình sự.

2. Điểm đổi mới phương pháp luận so với các nghiên cứu trước đây là gì?
Thay vì chỉ tiếp cận phân tích quy phạm tĩnh hoặc nghiên cứu tội phạm học thuần túy, luận án đã tích hợp phương pháp nghiên cứu thực chứng với chuỗi dữ liệu thực tiễn 11 năm (1997–2007) trên phạm vi toàn quốc, tam giác đạc giữa dữ liệu của 3 khối cơ quan (Điều tra - Kiểm sát - Tòa án) và đối chiếu với chuẩn mực quốc tế của Liên Hợp Quốc (CRC, Beijing Rules, Riyadh Guidelines).

3. Phát hiện thực tiễn nào có tính đột phá nhất trong luận án?
Phát hiện về sự lạm dụng biện pháp ngăn chặn bắt, tạm giam đối với người chưa thành niên và tình trạng vi phạm thủ tục mang tính hệ thống do quy định pháp luật thiếu tính khả thi, kết hợp với việc đội ngũ tiến hành tố tụng thiếu trầm trọng kiến thức tâm lý học và khoa học giáo dục.

4. Luận án có cung cấp quy trình/giao thức nhân bản (replication protocol) không?
Có. Luận án thiết kế khung tiêu chí khảo sát và đánh giá thủ tục TTHS gồm 5 nhóm chỉ số: (1) Nhận thức và kỹ năng của người tiến hành tố tụng; (2) Việc thực thi quyền bào chữa và trợ giúp pháp lý; (3) Mức độ tuân thủ quy định áp dụng biện pháp ngăn chặn; (4) Sự tham gia thực chất của gia đình/nhà trường/xã hội; (5) Hiệu quả của mô hình xét xử chuyên biệt. Quy trình này có thể áp dụng để đánh giá định kỳ hệ thống tư pháp người chưa thành niên ở mọi giai đoạn.

5. Chương trình nghị sự nghiên cứu 10 năm được phác thảo thế nào?
Tập trung vào 3 trọng tâm: Thể chế hóa mô hình Tòa án người chưa thành niên và gia đình; Xây dựng Luật Tư pháp người chưa thành niên toàn diện (Juvenile Justice Act); và Thiết lập hệ thống cơ sở dữ liệu tư pháp thân thiện phục vụ chuyển hướng xử lý và tư pháp phục hồi tại Việt Nam.

Kết luận

1. Luận án đã xây dựng hoàn chỉnh hệ thống cơ sở lý luận, mục đích và bản chất của thủ tục tố tụng hình sự đặc biệt đối với người chưa thành niên trong Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam.
2. Làm rõ quá trình phát triển lịch sử lập pháp TTHS Việt Nam đối với người chưa thành niên từ năm 1945 đến BLTTHS 2003, chỉ ra tính kế thừa và quy luật phát triển nhân đạo của chính sách hình sự.
3. Đánh giá toàn diện bức tranh thực tiễn 11 năm (1997–2007) giải quyết các vụ án hình sự người chưa thành niên trên toàn quốc, chỉ rõ nguyên nhân của các bất cập, sai phạm tố tụng.
4. Đề xuất hệ thống giải pháp lập pháp cụ thể nhằm sửa đổi, bổ sung Chương XXXII BLTTHS năm 2003 và các văn bản liên quan, bảo đảm sự tương thích tối đa với chuẩn mực quốc tế (CRC, Beijing Rules).
5. Đặt nền móng khoa học tiên phong cho việc đề xuất mô hình tổ chức Tòa án người chưa thành niên tại Việt Nam, mở ra hướng đi đột phá cho tiến trình cải cách tư pháp và bảo vệ quyền trẻ em trong thế kỷ XXI.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 - Nh÷ng vÊn ®Ò chung vÒ thñ tôc tè tông h×nh sù ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn 11 1.1 Kh¸i niÖm, ®Æc ®iÓm, môc ®Ých cña thñ tôc tè tông h×nh sù ®èi víi 11 ng-êi ch-a thµnh niªn.2 Nh÷ng c¬ së quy ®Þnh thñ tôc tè tông h×nh sù ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn…………………………………………………………………….3 Kh¸i qu¸t qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña thñ tôc tè tông h×nh sù ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn ………………………………………………. 43 Chương 2 - nh÷ng Quy ®Þnh cña Bé luËt tè tông h×nh sù n¨m 59 2003 vÒ thñ tôc tè tông ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn vµ thùc tiÔn thi hµnh 2.1 Nh÷ng qui ®Þnh cña Bé luËt tè tông h×nh sù n¨m 2003 vÒ thñ tôc tè 59 tông ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn.2 Thù Thùc tiÔn thi hµnh qui ®Þnh cña ph¸p luËt tè tông h×nh sù ®èi víi ng-êi 95 ch-a thµnh niªn. Chương 3 – nh÷ng gi¶i ph¸p hoµn thiÖn thñ tôc tè tông h×nh sù ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn 132 3.1 C¸c gi¶i ph¸p hoµn thiÖn Bé luËt tè tông h×nh sù n¨m 2003.2 C¸c gi¶i ph¸p hoµn thiÖn ph¸p luËt vÒ tæ chøc………………………… 158 KẾT LUẬN. 184 DANH MỤC CÔNG TRÌNH Đà CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ 187 TÀI LIỆU THAM KHẢO 188 PHỤ LỤC 201 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] më ®Çu 1.

TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, ViÖt Nam ®· cã nhiÒu tiÕn bé ®¸ng kÓ trong viÖc thùc hiÖn, b¶o vÖ quyÒn trÎ em nãi chung vµ ng-êi ch-a thµnh niªn nãi riªng. §Æc biÖt lµ viÖc thùc hiÖn, b¶o vÖ vµ thóc ®Èy c¸c quyÒn cña ng-êi ch-a thµnh niªn trong lÜnh vùc t- ph¸p, ®-îc thÓ hiÖn trong qu¸ tr×nh khëi tè, ®iÒu tra, truy tè vµ xÐt xö c¸c vô ¸n h×nh sù. Thùc hiÖn c¸c NghÞ quyÕt cña §¶ng, nhÊt lµ NghÞ quyÕt 08- NQ/TW, ngµy 02- 01- 2002 cña Bé ChÝnh trÞ vÒ mét sè nhiÖm vô träng t©m c«ng t¸c T- ph¸p trong thêi gian tíi vµ NghÞ quyÕt 49- NQ/TW ngµy 02- 06- 2005 cña Bé ChÝnh trÞ vÒ ChiÕn l-îc c¶i c¸ch T- ph¸p ®Õn n¨m 2020, c«ng cuéc c¶i c¸ch t- ph¸p ®· ®¹t ®-îc nhiÒu kÕt qu¶. NhËn thøc vµ sù quan t©m ®èi víi c«ng t¸c t- ph¸p cã nhiÒu thay ®æi theo h-íng tÝch cùc; chÊt l-îng ho¹t ®éng t- ph¸p ®· ®-îc n©ng lªn mét b-íc.

ViÖc gi¶i quyÕt c¸c vô ¸n do ng-êi ch-a thµnh niªn thùc hiÖn còng ®-îc quan t©m, chó träng h¬n tr-íc. ViÖc x©y dùng ph¸p luËt vµ ho¹t ®éng ¸p dông ph¸p luËt ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn còng ®-îc chó träng trong ®ã ph¶i kÓ ®Õn viÖc nghiªn cøu ®Ó x©y dùng m« h×nh t- ph¸p th©n thiÖn ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn vµ thµnh lËp Toµ ¸n (TA) chuyªn tr¸ch TA ng-êi ch-a thµnh niªn. Bé luËt tè tông h×nh sù (BLTTHS) vµ c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt kh¸c cña ViÖt Nam ®· cã nhiÒu qui ®Þnh ®Æc biÖt vÒ thñ tôc tè tông cã liªn quan ®Õn ng-êi ch-a thµnh niªn, trong ®ã cã ng-êi bÞ t¹m gi÷, bÞ can, bÞ c¸o, ng-êi bÞ kÕt ¸n lµ ng-êi ch-a thµnh niªn. Tuy nhiªn, sau mét thêi gian thi hµnh, c¸c qui ®Þnh cña ph¸p luËt tè tông h×nh sù (TTHS) cßn nhiÒu ®iÓm ch-a ®¸p øng ®-îc yªu cÇu ho¹t ®éng tè tông ®èi víi nh÷ng vô ¸n mµ ng-êi bÞ t¹m gi÷, bÞ can, bÞ c¸o lµ ng-êi ch-a thµnh niªn.

Mét sè qui ®Þnh cßn mang tÝnh h×nh thøc nh- qui ®Þnh vÒ viÖc tham gia tè tông cña gia ®×nh, nhµ tr-êng vµ c¸c tæ chøc x· 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] héi, qui ®Þnh vÒ b¾t ng-êi, t¹m gi÷, t¹m giam… võa kh«ng ®¶m b¶o ®­îc quyÒn vµ lîi Ých hîp ph¸p cho ng-êi ch-a thµnh niªn, võa g©y khã kh¨n cho viÖc ¸p dông. Thùc tiÔn khëi tè, ®iÒu tra, truy tè, xÐt xö vµ thi hµnh ¸n h×nh sù ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn ®· cho thÊy, sè l-îng ng-êi ch-a thµnh niªn bÞ khëi tè, ®iÒu tra, truy tè, xÐt xö cã chiÒu h-íng gia t¨ng vµ diÔn biÕn téi ph¹m cµng trë nªn phøc t¹p, sè ng-êi ch-a thµnh niªn ph¹m c¸c téi rÊt nghiªm träng, ®Æc biÖt nghiªm träng ngµy cµng nhiÒu. C¸c c¬ quan tiÕn hµnh tè tông ®· cã nhiÒu cè g¾ng, vËn dông mét c¸ch linh ho¹t nh÷ng qui ®Þnh cña ph¸p luËt h×nh sù vµ TTHS ®Ó gi¶m bít t×nh tr¹ng vi ph¹m nghiªm träng c¸c qui ®Þnh cña ph¸p luËt trong qu¸ tr×nh gi¶i quyÕt vô ¸n. MÆc dï vËy, viÖc gi¶i quyÕt vô ¸n h×nh sù do ng-êi ch-a thµnh niªn thùc hiÖn vÉn cßn béc lé nhiÒu h¹n chÕ.

ChÝnh s¸ch h×nh sù ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn vÉn cßn nhiÒu bÊt cËp; ®éi ngò c¸n bé t- ph¸p, bæ trî t- ph¸p cßn thiÕu; tr×nh ®é nghiÖp vô, sù hiÓu biÕt vÒ khoa häc gi¸o dôc ng-êi ch-a thµnh niªn cña nh÷ng ng-êi tiÕn hµnh tè tông cßn yÕu, t×nh tr¹ng oan, sai trong ®iÒu tra, b¾t, giam gi÷, truy tè, xÐt xö vÉn cßn x¶y ra. Thùc tr¹ng ®ã ®Æt ra nhiÒu vÊn ®Ò ph¶i gi¶i quyÕt trong ®ã cã nhu cÇu ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ cña c¸c qui ®Þnh ph¸p luËt TTHS víi vai trß phßng, chèng téi ph¹m lµ ng-êi ch-a thµnh niªn. LiÖu c¸c qui ®Þnh trong ph¸p luËt TTHS vÒ ng-êi ch-a thµnh niªn ®· thùc sù hiÖu qu¶, phï hîp víi C«ng -íc vÒ quyÒn trÎ em vµ c¸c chuÈn mùc quèc tÕ? §Ó ®¸p øng kÞp thêi c¸c yªu cÇu vÒ c¶i c¸ch t- ph¸p, ®Êu tranh phßng, chèng téi ph¹m do ng-êi ch-a thµnh niªn thùc hiÖn, ®ång thêi b¶o vÖ tèt h¬n c¸c quyÒn vµ lîi Ých chÝnh ®¸ng cña hä, viÖc tiÕp tôc nghiªn cøu mét c¸ch cã hÖ thèng vÒ mÆt lý luËn c¸c qui ®Þnh cña ph¸p luËt TTHS ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn, chØ ra nh÷ng h¹n chÕ, v-íng m¾c trong thùc tiÔn ¸p dông, trªn c¬ së ®ã ®-a ra nh÷ng c¨n cø khoa häc nh»m tiÕp tôc hoµn thiÖn hÖ thèng ph¸p luËt TTHS nãi chung vµ thñ tôc tè tông ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn nãi riªng lµ mét viÖc lµm cÇn thiÕt cña khoa häc luËt TTHS hiÖn nay. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

T×nh h×nh nghiªn cøu ®Ò tµi Thñ tôc tè tông ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn ®-îc quy ®Þnh trong Ch-¬ng XXXII BLTTHS n¨m 2003. Tuy nhiªn, cho ®Õn nay vÉn ch-a cã luËn ¸n tiÕn sü nµo nghiªn cøu vÒ ®Ò tµi. Trong khoa häc ph¸p lý h×nh sù, thñ tôc tè tông ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn ®· ®-îc mét sè t¸c gi¶ trong n-íc nghiªn cøu ë c¸c cÊp ®é vµ møc ®é kh¸c nhau. ë cÊp ®é gi¸o tr×nh, cÇn kÓ ®Õn gi¸o tr×nh LuËt TTHS ViÖt Nam cña tr-êng §¹i häc LuËt Hµ Néi xuÊt b¶n n¨m 2006 hay gi¸o tr×nh LuËt TTHS cña §¹i häc Quèc gia Hµ Néi xuÊt b¶n n¨m 2001.

Mét sè c«ng tr×nh nghiªn cøu chuyªn s©u vÒ thñ tôc tè tông ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn nh- luËn v¨n th¹c sü cña NguyÔn Ngäc Th-¬ng víi ®Ò tµi: Thñ tôc TTHS ®èi víi nh÷ng vô ¸n do ng-êi ch-a thµnh niªn thùc hiÖn- Lý luËn vµ thùc tiÔn n¨m 2006 hay luËn v¨n th¹c sü cña NguyÔn Thu HuyÒn víi ®Ò tµi: Thñ tôc xÐt xö nh÷ng vô ¸n mµ bÞ c¸o lµ ng-êi ch-a thµnh niªn: Mét sè vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn n¨m 2006; ®Ò tµi nghiªn cøu khoa häc c¬ b¶n trong khoa häc x· héi vµ nh©n v¨n cÊp §¹i häc Quèc gia Hµ Néi cña tËp thÓ t¸c gi¶: Nguyªn t¾c nh©n ®¹o trong c¸c qui ®Þnh cña ph¸p luËt h×nh sù vµ ph¸p luËt TTHS ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn ë ViÖt Nam, n¨m 2005. Ngoµi nh÷ng nghiªn cøu chuyªn s©u vÒ thñ tôc tè tông ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn trong ph¸p luËt TTHS ViÖt Nam nh- trªn, cßn cã nh÷ng nghiªn cøu ®Ò cËp ®Õn nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn chung hoÆc nghiªn cøu nh÷ng ®Ò tµi kh¸c nh-ng cã mét sè néi dung liªn quan ®Õn thñ tôc tè tông ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn nh- cuèn: T¨ng c-êng n¨ng lùc hÖ thèng t- ph¸p ng-êi ch-a thµnh niªn t¹i ViÖt Nam, th«ng tin khoa häc ph¸p lý cña ViÖn nghiªn cøu khoa häc ph¸p lý, Bé T- ph¸p n¨m 2000, hay cuèn: B¶o vÖ quyÒn trÎ em trong ph¸p luËt ViÖt Nam cña ViÖn nghiªn cøu khoa häc ph¸p lý, Bé T- ph¸p n¨m 1999, cuèn: Thñ tôc ®iÒu tra vµ xÐt xö liªn quan ®Õn trÎ em vµ ng-êi ch-a thµnh niªn: §¸nh gi¸ vÒ c¸c thñ tôc nh¹y c¶m ®èi víi trÎ em cña Tßa ¸n nh©n d©n (TAND) vµ QuÜ nhi 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ®ång Liªn hîp quèc (Unicef) n¨m 2007, cuèn: Thùc tr¹ng t- ph¸p vÞ thµnh niªn cña Bé T- ph¸p vµ Unicef n¨m 2006 vµ mét sè bµi viÕt ®-îc ®¨ng trªn c¸c t¹p chÝ nh-: ¸p dông c¸c qui ®Þnh cña BLTTHS vÒ thñ tôc tè tông ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn ph¹m téi cña NguyÔn §øc Mai ®¨ng trªn T¹p chÝ KiÓm s¸t sè 6 th¸ng 3 n¨m 2007; Hoµn thiÖn c¸c qui ®Þnh cña BLTTHS vÒ viÖc ¸p dông biÖn ph¸p ng¨n chÆn ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn ph¹m téi cña Mai Bé ®¨ng trªn T¹p chÝ KiÓm s¸t sè 6 th¸ng 3 n¨m 2007, hay VÊn ®Ò b¶o ®¶m quyÒn bµo ch÷a cña ng-êi ch-a thµnh niªn ph¹m téi cña Phan Trung Hoµi còng ®¨ng trªn T¹p chÝ KiÓm s¸t sè 6 th¸ng 3 n¨m 2007. T¸c gi¶ còng ®· nghiªn cøu vµ c«ng bè mét sè bµi viÕt trªn c¸c t¹p chÝ LuËt häc nh-: B¾t, t¹m gi÷, t¹m giam vµ gi¸m s¸t bÞ can, bÞ c¸o ch-a thµnh niªn sè 3 n¨m 2002, Bµn vÒ kh¸i niÖm vµ c¬ së ¸p dông thñ tôc ®èi víi ng-êi bÞ b¾t, ng-êi bÞ t¹m gi÷, bÞ can, bÞ c¸o lµ ng-êi ch-a thµnh niªn trong luËt TTHS ViÖt Nam sè 4 n¨m 2004, t¹p chÝ TA: Thi hµnh h×nh ph¹t tï ®èi víi ng-êi bÞ kÕt ¸n lµ ng-êi ch-a thµnh niªn sè 01 n¨m 2007… Bªn c¹nh ®ã cã c¸c ®Ò tµi nghiªn cøu khoa häc cña c¸c bé, ban, ngµnh… nghiªn cøu vÒ ng­êi ch­a thµnh niªn d­íi c¸c gãc ®é kh¸c nhau nh- ®Ò tµi: Nh÷ng gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ c«ng t¸c ®Êu tranh phßng, chèng téi ph¹m ch-a thµnh niªn trªn ®Þa bµn thµnh phè Hµ Néi cña Khoa LuËt, §¹i häc Quèc gia Hµ Néi n¨m 2005; §Ò tµi: T¨ng c-êng xö lý chuyÓn h-íng ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn vi ph¹m ph¸p luËt cña Vô ph¸p luËt H×nh sù- Hµnh chÝnh, Bé T- ph¸p n¨m 2007; hay héi th¶o vÒ: Hoµn thiÖn c¸c qui ®Þnh ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn n¨m 2008 còng cña Vô ph¸p luËt H×nh sù- Hµnh chÝnh, Bé T- ph¸p nh»m lÊy ý kiÕn cho Dù th¶o söa ®æi, bæ sung mét sè ®iÒu cña BLHS, BLTTHS. Mét sè bµi viÕt tiªu biÓu trong c¸c héi th¶o ®ã nh-: Thùc tr¹ng ®iÒu tra téi ph¹m ng-êi ch-a thµnh niªn vµ mét sè kiÕn nghÞ hoµn thiÖn c¸c qui ®Þnh ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn ph¹m téi trong BLHS, cña Ph¹m V¨n Hïng, Thùc tr¹ng xÐt xö ng-êi ch-a thµnh niªn 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.