CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ THUYET VE DOI MỚI PHƯƠNG PHÁP VÀ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC 1.1 Líluận về dạy học 11.1 Líluận day học[1] 1. Khái niệm Lí luận dạy học là một bộ phận của Giáo dục học. Cùng với sự pháp triển của các khoa học giáo dục hiện nay, lí luận dạy học đã trở thành một khoa học độc lập.
4 Đối tượng của lí luận dạy học là quá trình giáo dục trí tuệ (trí dục) và hoạt động day học (gọi tắt là quá trình day học). Tóm lại, lí luận dạy học phải tìm ra các cơ sở khoa học và xác lập những biện pháp hiệu nghiệm dé nâng cao chất lượng của việc dạy và học. Vì thé lí luận dạy học là khoa học về trí dục và dạy học.2 Nhiệm vụ của lí luận dạy học + Lí luận đạy học có 2 ngành chủ yếu là Lí luận dạy học đại cương và Lí luận dạy học bộ môn. o Nhiệm vụ chủ yếu của Lí luận day học đại cương là nghiên cửu các luận điểm chung và quy luật phô biến của việc day học tất cả các môn học.
o Nhiệm vụ chủ yêu của Lí luận day học bộ môn là nghiên cứu các quy luật giảng day và tổ chức những môn học cụ thé, phản ánh tinh đặc thù của môn học đó (do mục đích, nội dung và đặc điểm tiếp thu của học sinh quy định). Lí luận dạy học bộ môn còn được gọi là Giáo học pháp bộ môn hay phương pháp giảng dạy bộ môn. o Lí luận dạy học đại cương và Lí luận day học bộ môn có liên quan chặt chẽ va gắn bó với nhau. Lí luận đạy học đại cương phải dựa vào thục tiễn giảng dạy những 5 KHÓA LUAN TOT NGHIEP GVHD: Thay Lé Vin Ding môn học cụ thé làm cơ sở dé khái quát hóa, phát hiện ra những quy luật.
Ngược lai, Lí luận dạy học bộ môn lại sử dụng những quy luật, kết luận khái quát mà Lí luận dạy học đại cương nêu ra để cải tiến quá trình giáng day và nghiên cửu từng môn học. Có thẻ nói, Lí luận dạy học đại cương là hạt nhân khoa học chung, liên kết mọi Giáo học pháp bộ môn và đảm bảo sự thông nhất vẻ các phương pháp, nguyên tắc và tổ chức hoạt động học tập cho học sinh giữa các giáo viên dạy từng bộ môn khác nhau.2 Líluận day học hóa học[3] 1.1 Khái niệm: Lí luận dạy học hóa học là một bộ phận của khoa học giáo dục. Khoa học giáo dục bao gôm rat nhiêu ngành khác nhau: © Giáo dục học đại cương; © Lịch sử giáo dục học: © Giáo dục học vườn trẻ; © Giáo dục học mẫu giáo; © Giáo dục học trường phổ thông; © Giáo dục học chuyên nghiệp và dạy nghề; o Giáo dục học người lớn; © Giáo dục học đặc biệt; © Giáo đục học các chuyên ngành: y hoc, quân sự. thé dục- thé thao.
© Giáo dục học các bộ môn hay “ lí luận day học bộ môn *.2 Đỗi tượng của lí luận dạy học hóa học KHÓA LUẬN TÓT NGHIỆP GVHD: Thay Lê Văn Dang o Là môn học kết hợp lí thuyết và thực nghiệm, giữa trí nhớ và suy luận. Thí nghiệm hóa học là một phương tiện không thé thiếu trong day học hóa học. o Là môn học tư duy trường tượng cần sử dụng nhiều sơ 46, hình vẽ, mô hình. © Luôn có sự liên hệ mật thiết giữa nội dung kiến thức hóa học với thế giới tự nhiên và cuộc sông đời thường của con người.
o Trong day học hóa học có sử dụng các công thức của toán hoc, vật lí học và ngôn ngữ riêng của hóa học. © Trong day học hóa học các phương pháp nhận thức sau đây được sử dụng một cách thường xuyên: * Phương pháp diễn dịch - quy nap; * Phương pháp cụ thé - trừu tượng; * Phương pháp quan sat - thí nghiệm. © Định luật tuần hoàn — Hệ thống tuần hoàn và các kiến thức vé cấu tạo chất là lý thuyết chủ đạo của hệ thống kiến thức hóa học. © Bài tập hóa học là một công cụ rất hiệu nghiệm để cing cố, khắc sâu và mở rộng kiến thức cho học sinh.3 Nhiệm vụ của lí luận dạy học hóa học ° Lí luận dạy học hóa học nghiên cứu bản chất của quá trình dạy học hóa học ở các trường phô thông , trung học chuyên nghiệp, cao đẳng và đại học ở Việt Nam.
© Lí luận day học hóa học nghiên cứu các quy luật chỉ phối sự vận hành của quá trình dạy học hóa học. © Lí luận day học hóa học nghiên cứu các nguyên tắc cơ bản để điều khiển một cách tối ưu quá trình day học hóa học. o Xây dựng hệ thống các phương pháp nghiên cứu quá trình dạy học hóa học. o Xây dựng hệ thống nội dung các môn học hóa học phù hợp với mục tiêu đào tạo của từng loại hình trưởng khác nhau.
KHÓA LUẬN TÓT NGHIỆP GVHD: Thay Lê Văn Đăng o Xây dựng hệ thống các phương pháp dạy học hóa học thích hợp với những điều kiện, hoàn cánh thực tế cụ thẻ, © Xây dựng hệ thống các phương tiện day học hóa học có hiệu quả cao. © Nghiên cứu tổng kết các kinh nghiệm dạy học hóa học trong và ngoài nước.2 Đổi mới phương pháp và phương tiện dạy học 1.1 Déi mới phương pháp day học 1. Phương pháp và phương pháp dạy học[2] a. Phương pháp Có nhiều cách hiểu khác nhau về phương pháp vì nó là một khái niệm rất trừu tượng.
o Theo lý thuyết hoạt động phương pháp là cách thức của chủ thé tác động vào đối tượng nhằm đạt được mục đích đã đề ra. © Phương pháp là cách thức, con đường, phương tiện, là tổ hợp các bước mà chủ thể phải đi theo để đạt được mục đích. © Phương pháp là tổ hợp những quy tắc, nguyên tắc dùng để chỉ đạo hành động. © Phuong pháp là hình thức chi đạo bên trong của nội dung.
© Theo lý thuyết hệ thống thì hoạt động là một hệ thống bao gồm 3 thành tố cơ bản: mục đích — nội dung — phương pháp. Phương pháp là con đường, là sự vận động của nội dung đến mục đích. Khi định nghĩa phương pháp không thẻ tách rời cái đích của nó. Một thành tố chỉ là phương pháp trong một hệ thống nhất định.
Cũng thành tố đặt trong một hệ thống khác có thể nó không còn là phương pháp nữa. Định nghĩa về phương pháp có tính tương đối. Phuong pháp dạy học o_ Phương pháp dạy học là một trong những thành tô quan trọng nhất của quá trình dạy học. Cùng một nội dung nhưng học sinh có hứng thú, tích cực hay không, có hiểu bài một cách sâu sắc không, phần lớn aha thuộc vào phương pháp dạy học của KHÓA LUẬN TOT NGHIỆP GVHD: Thầy Lê Văn Đăng người thầy.
Phương pháp dạy học có tầm quan trọng đặc biệt nên nó luôn luôn được các nhà giáo dục quan tâm. o Phương pháp day học là cách thức thực hiện phối hợp, thông nhất giữa người dạy và người học nhằm thực hiện tối ưu các nhiệm vụ dạy học. Đó là sự thống nhất hữu cơ và thống nhất biện chứng giữa hoạt động dạy và học trong quá trình dạy học. o_ Phương pháp day học theo nghĩa rộng bao gồm: * Phuong tiện dạy học ® - Hình thức tổ chức day học * Phuong pháp dạy học theo nghĩa hẹp 1.2 Tính chất chung của phương pháp dạy học{2] © Phương pháp day học gồm 2 mặt: mặt khách quan gắn liên với đối tượng của phương pháp và điều kiện day học; mặt chủ quan gắn liên với chủ thé sử dụng phương pháp.
© Phương pháp dạy học có điểm đặc biệt so với phương pháp khác ở chỗ nó là một phương pháp kép, là sự tổ hợp của 2 phương pháp : phương pháp đạy và phương pháp học. ° Phương pháp dạy học chịu sự chỉ phối của mục đích dạy học và nội dung dạy học. © Hoạt động sáng tao của người thay vẻ mặt nội dung là có giới hạn, vì không được đi quá xa chương trình. Nhưng sự sáng tạo vẻ phương pháp là vô hạn.
Phương pháp dạy học thể hiện nghiệp vụ sư phạm của giáo viên. Phương pháp dạy học là một nghệ thuật. © Phuong pháp dạy học có tính đa cấp: * Ở cấp vĩ mô (khái quát) * Phương pháp day học đại cương. *⁄ Phương pháp dạy học img với các bậc hoc, cấp học.
KHÓA LUẬN TÓT NGHIỆP GVHD: Thây Lê Văn Đăng * Phương pháp day học ứng với các loại hình trường. ¥ Phương pháp dạy học ứng với từng môn học. * Ở cấp độ vi mô (cụ thé) ¥ Phuong pháp dạy học ứng với từng bài học, từng nội dung cụ thẻ. © Phương pháp dạy học luôn có tính khái quát, tính 6n định tương đôi và luôn biến đổi.
Tính độc lập én định tương đối chủ yếu ở cấp độ vi mô; tính phụ thuộc , luôn biến đổi ở cắp độ vi mô.3 Đặc trưng của phương pháp dạy học hóa học[3] o_ Hóa học là một khoa học thực nghiệm va lý thuyết. Trong dạy học hóa học, thí nghiệm là một phương tiện không thể thiếu. o Trong dạy học hóa học các phương pháp nhận thức sau đây được sử dụng một cách thưởng xuyên: * Phuong pháp diễn dịch - quy nap; * Phương pháp cụ thé - trừu tượng; © Các học thuyết, định luật có vai trò rất lớn trong day học hóa học: * Là công cụ cho phép quy nap và diễn dịch, phân tích và tổng hợp. Là công cụ dé tiên đoán khoa học “ Là công cụ dé dạy về các chất cụ thé.
© Định luật tuần hoàn - hệ thống tuần hoàn và các kiến thức về cấu tạo chất (thuyết nguyên từ phân tử, thuyết cầu tạo nguyên tử, thuyết cấu tạo phân tử, thuyết cấu tạo hóa học.) là lý thuyết chủ đạo của hệ thống kiến thức hóa học. Từ chỗ là đối tượng nhận thức, sau khi học xong nó lại trở thành phương tiện sư phạm rất hiệu nghiệm. © Bài tập hóa học là công cụ rất hiệu nghiệm đẻ củng cố, khắc sâu và mở rộng kiến thức cho học sinh, là câu nối giữa lý thuyết và thực tiễn cuộc sống. 10 KHÓA LUẬN TÓT NGHIỆP GVHD: Thầy Lê Van Đăng o_ Hóa học là bộ môn có nhiều ứng dung trong cuộc sống.4 Các phương pháp day học hóa học cơ bản (bang 1)(2] Bang 1: Các phương pháp dạy học hóa học rar “Truyền đạt được lượng |-Học sinh tương đổi thông tin lớn.
thụ động, chóng quên. -Tén ít thời gian. -Khó áp dụng với kiến thức trừu tượng. -Hiệu qua kinh tế cao.
-Học sinh làm việc tích cực. độc lập, tiếp thu tốt. -Thông tin 2 chiều. -Học sinh tự học, tích cực -Tốn nhiều thời gian.
sáng tạo cao nhất.