MỞ ĐẦU \.Lý do chon dé tài: -Nhằm mục tiêu đổi mới phương pháp day học để nâng cao chất lượng day và học trong trường phổ thông -Nhằm nâng cao kiến thức tin học trong trường học -Nhằm ứng dụng những tiện ích của công nghệ thông tin vào công tác giảng dạy để việc dạy và học được nhẹ nhàng hơn, phát huy tính tích cực chủ động học tập của học sinh hơn, tạo cho các em có thêm niém hãng say và sự hứng thú trong hoc tập. -Với khuynh hướng ngày càng nhiều giáo viên sử dụng giáo án điện tử để dạy học thì “Giáo án điện tử thiết kế cho phan bài tập” sẽ là phan hỗ trợ đắt lực cho các ede giáo viên. Với các thiết kế cho phẩn bài tập trắc nghiệm tự luận lẫn trắc nghiệm khách quan, giáo viên sẽ có nhiều cơ hội để lựa chọn loại bài tập thích hợp với mục đích giảng dạy của mình Với sự thiết chi tiết bài giải của các bài tập, có kèm cả theo những hình ảnh minh họa (tuỳ bài), giáo viên có thể tuỳ theo thời lượng cho phép của tiết dạy mà lựa chọn phan nội dung cẩn để giảng dạy cho học sinh thể hiện - Vé phía bản thân, em mong muốn qua quá trình nghiên cứu thực hiện luận văn này sẽ giúp em: -Mở rộng hơn vốn hiểu biết vé công nghệ thông tin, biết sử dung thành thạo hơn các phan mềm có liên quan đến chuyên môn -Tăng thêm sự đam mê, yêu thích khám phá về lĩnh vực tin học -Đặc biệt, qua đây em sẽ học hỏi được nhiều hơn ở thầy cô những kinh nghiệm trong công tác giảng dạy cũng như những kiến thức về lĩnh vực chuyên môn. Với những lý do trên em đã chọn để tài: Thiết kế giáo án điện tử phần bài tập chương trình hóa hữu cơ lớp 11 trung học phổ thông bằng phần mềm Powerponit” (theo Sách giáo khoa thí điểm-Ban khoa học tự nhiên-xuất bản năm 2004) Sau cùng, vì lý do chuyển đổi từ hình thức thi tự luận sang trắc nghiệm cho kỳ thi Tốt nghiệp Trung học phổ thông và Đại học nên để tài có thêm phẩn mở rộng: thiết kế các bài tập trắc nghiệm trên phần mém Powerponit.Mục đích nghiên cứu: SVTH: Nguyên Yến Trinh Trang 5 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD: Thay Lê Văn Đăng Tìm hiểu hiệu quả của việc sử dụng phẩn mềm Powerpoint trong công tác giảng dạy hóa hữu cơ lớp 11 ở trường Trung học phổ thông.Nhiém vụ nghiên cứu: -Nghiên cứu cơ sở lý luận các vấn để xoay quanh “Bai tập hóa hoc” -Nghiên cứu cơ sở lý luận về Bài tập trắc nghiệm tự luận và trắc nghiêm khách quan.
-Nghiên cứu cơ sở lý luận về phần mềm Microsoft Powerponit -Thiết kế bài giải các bài tập trong Sách giáo khoa thí điểm lớp 11-Ban khoa học tự nhiên-Xuất bản 2004.Cụ thể các bài tập trong chương: e Hiđrocacbon no ® Anken-Ankadien-Ankin ® Aren-Nguồn hiđrocacbon thiên nhiên -Thiết kế một số bài tập trắc nghiệm khách quan -Tìm ra những thuận lợi, khó khăn, để xuất những giải pháp cho việc thiết kế giáo án trên phan mềm Powerpoint và 4p dụng phan thiết kế ấy vào tiết học được hiệu quả.Đổi nghiên tượng ciêu: Việc sử dụng phan mềm Powerpoint để thiết kế một số bài tập hóa học của chương trình lớp 11 thí điểm-Ban khoa học tự nhiên.K thể h ngh á iên ccâu h: Quá trình dạy học hóa học ở trường Trung học phổ thông.Phạm vi nghiên cứu: Chương trình hóa học hữu cơ lớp 11 thí điểm —Ban khoa học tự nhiên-Xuất bản 2004 ở trường Trung học phổ thông.Gid thuyết khoa học: Nếu ứng dụng tốt phần mềm Powerpoint vào giảng dạy hóa học ở trường Trung học phổ thông có thể nâng cao hiệu quả của phương pháp giảng đạy và đem lại lợi ích cho quá trình lĩnh hội tri thức của học sinh.Phương pháp và phương tiện nghiên cứu: -Phương pháp nghiên cứu: e Đọc và nghiên cứu tài liệu có liên quan đến dé tài. e Sưu tắm, tự thiết kế các hình ảnh, thí nghiệm minh họa. e Phân tích, tổng hợp s Tham khảo ý kiến của giáo viên, bạn bè, học sinh -Phương tiện nghiên cứu: máy vi tinh, các phẩn mềm hỗ trợ, sách giáo khoa lớp 11 thí điểm-ban khoa học tự nhiên-xuất bản 2004. SVTH: Nguyen Yến Trinh Trung 6 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD: Thay Lê Văn Đăng NỘI DUNG pHANI: CƠ SỞ LÝ LUẬN CUA VẤN DE NGHIÊN CỨU 1.
BÀI TẬP HÓA HỌC 1. KHÁI NIỆM BÀI TẬP HÓA HỌC Theo các nhà lý luận dạy học cho ring:Bai tập hóa học là một dạng bai làm gồm những bài toán, những câu hỏi hay đồng thời cả những bài toán và câu hỏi mà khi hoàn thành chúng học sinh nấm được một tri thức hay một kỹ năng nhất định hoặc hoàn thiện chúng. Theo tự điển Tiếng Việt định nghĩa: Bài tập là những bài ra cho học sinh để tập vận dụng nhữeng điểu đã học. TAC DUNG CUA BÀI TẬP HÓA HỌC : 1.
Phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh 2. Giúp học sinh hiểu rõ và khắc sâu kiến thức. Hệ thống hóa các kiến thức đã học : một số đáng kể bài tập đòi hỏi học sinh phải vận dụng tổng hợp kiến thức của nhiều nội dung trong bài, trong chương. Dạng bài tổng hợp học sinh phải huy động vốn hiểu biết trong nhiều chương, nhiều bộ môn.
4, Cung cấp thêm kiến thức mới, mở rộng hiểu biết của học sinh về các vấn để thực tiễn đời sống và sản xuất hóa học. Rèn luyện một số kỹ năng kỹ xảo : © Sử dụng ngôn ngữ hóa học © Lập công thức, cân bằng phương trình phản ứng Tính theo công thức và phương trình Các tính toán đại số : quy tắc tam xuất, giải phương trình và hệ phương trình. © Kỹ năng giải từng loại bài tập khác nhau. Phát triển tư duy : Học sinh được rèn luyện các thao tác tư duy như: phân tích, tổng hợp, so sánh, quy nạp, điễn dịch.
Giúp giáo viên đánh giá được kiến thức và kỹ năng của học sinh. Học sinh cũng tự kiểm tra biết được những lỗ hổng kiến thức để kịp thời bổ sung. Rèn cho học sinh tính kiên trì, chịu khó, cẩn thận, chính xác khoa học. Làm cho các em yêu thích bộ môn, say mê khoa học (những bài tập gây hứng thú nhận thức).
SVTH: Nguyễn Yến Trinh Trang 7 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD:Thẩy Lê Văn Đăng Một trong những đặc trưng của phương pháp dạy học hóa học là: Bài tập hóa học là công cụ dạy học rất hiệu nghiệm để củng cố khắc sâu, mở rộng kiến thức cho học sinh, là cầu nối giữa lý thuyết và thực tiễn đời sống. Bài tập hóa học là bài tập có nội dung liên quan đến hóa học. Bài tập hóa học có thể là những bài tập lý thuyết đơn giản, yêu cầu ở học sinh sự tái hiện lại những kiến thức đã học, cũng có thể là những bài tập dựa trên nền tảng kiến thức cũ mở rộng kiến thức mới cho học sinh, hợac đòi hỏi ở học sinh sự tư duy sáng tạo. Tùy từng mục đích của bài, của chương.
có thể đưa ra những nội dung bài tập khác nhau. PHÂN LOẠI CÁC BÀI TẬP HÓA HỌC: Hiện nay có nhiều cách phân loại bài tập khác nhau trong các tài liệu giáo khoa. Vì vậy cần có cách nhìn tổng quát về các dang bài tập dựa vào việc nắm chắc các cơ sở phân loại. Phân loại dựa vào nội dung toán học của bài tập : « Bai tập định tính (không có tính toán) « Bai tập định lượng (có tính toán) 2.
Phân loại dựa vào hoạt động của học sinh khi giải bài tập : © Bai tập lý thuyết (không có tiến hành thí nghiệm) se Bài tập thực nghiệm (có tiến hành thí nghiệm) 3. Phân loại đựa vào nội dung hóa học của bài tập : e© Bài tập đại cương: - Bài tập về chất khí - Bài tập về dung dịch - Bài tập về điện phân. « Bai tập hóa vô cơ - Bài tập về các kim loại - Bài tập về các phi kim - Bài tập về các loại hợp chất oxit, axit, bazơ, muối. « Bai tập hóa hữu cơ - Bài tập về hiđrocacbon - Bài tập về rượu - phenol - amin - Bài tập về anđehit - axit caboxylic ~ este.
Dựa vào nhiệm vụ đặt ra và yêu cầu của bài tập : « Bai tập cân bằng phương trình phản ứng se Bài tập viết chuỗi phản ứng ¢ Bài tập điều chế © Bai tập nhận biết ¢ Bai tập tách các chất ra khỏi hỗn hợp SVTH: Nguyen Yến Trinh Trang 8 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD:Thây Lê Văn Đăng @ Bài tập xác định thành phan hỗn hợp © Bài tập lập công thức phân tử © Bai tập tìm nguyên tố chưa biết. Dựa vào khối lượng kiến thức, mức độ đơn giản hay phức tạp của bài tập : e Bài lập dạng cơ bản e Bài tập tổng hợp 6. Dựa vào cách thức tiến hành kiểm tra : e Bài tập trắc nghiệm e Bài tập tự luận 7. Dựa vào phương pháp giải bài tập : e Bài tập tính theo công thức và phương trình e Bai tập biện luận © Bai tập dùng các giá trị trung bình.
Dựa vào mục đích sử dụng : e Bài tập dùng kiểm tra đầu giờ © Bài tập dùng củng cố kiến thức © Bai tập dùng ôn luyện, tổng kết « Bài tập dùng béi dưỡng học sinh giỏi © Bài tập dùng phụ đạo học sinh yếu. CÁC BƯỚC GIẢI BÀI TẬP TRÊN LỚP : 1. Tóm tất đầu bài một cách ngắn gọn trên bảng. Bài tập về các quá trình hóa học có thể dùng sơ đổ.
Xử lý các số liệu dang thô thành dạng cơ bản. Viết các phương trình phản ứng xảy ra (nếu có) 4. Gợi ý và hướng dẫn học sinh suy nghĩ tìm lời giải. - Phân tích các đữ kiện của để bài xem từ đó cho ta biết được những gì.
- Liên hệ với các dạng bài tập cơ bản đã giải. - Suy luận ngược từ yêu cầu của bài toán. Trình bày lời giải 6. Tóm tắt, hệ thống những vấn để cẩn thiết, quan trọng rút ra từ bài tập (về kiến thức, kỹ năng, phương pháp).
BẢN CHAT CUA VIỆC GIẢI MỘT BÀI TOÁN HÓA HỌC : 1. Cấu trúc của bài toán hóa học : SVTH: Nguyen Yến Trinh Trang 9 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD: Thiy Lê Văn Đăng Ở nước ta trong những năm gắn đây, do yêu cầu của công tác tuyển sinh đại học, bài tập hóa học khá phát triển. Người ta đã xây dựng nhiễu bài tập tổng hợp chứa đựng nhiều nội dung kiến thức hóa học và phải sử dụng nhiều thuật toán phức tạp để giải như hệ phương trình bậc nhất nhiều ẩn số, phương trình bậc 2, phương trình vô định, cấp số nhân, v.