Thiết Kế Bài Giảng Địa Lý Lớp 12: Chương Trình Nâng Cao

Thiết kế bài giảng địa lý lớp 12 nâng cao là một phần quan trọng trong chương trình giáo dục hiện nay. 775 trang · Trường Trung Học Phổ Thông.

• Trường học: Trường Trung Học Phổ Thông
• Chuyên ngành: Địa Lý
• Đề tài: Thiết Kế Bài Giảng Địa Lý Lớp 12: Chương Trình Nâng Cao
• Loại tài liệu: sách
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: VIỆT NAM TRÊN ĐƯỜNG ĐỔI MỚI VÀ HỘI NHẬP
• 1.1. Mục tiêu
• 1.2. Nội dung chính
• 1.3. Hoạt động của GV và HS
• 1.4. Chuyển ý
• 2. CHƯƠNG 2: VỊ TRÍ ĐỊA LÝ, PHẠM VI LÃNH THỔ
• 2.1. Mục tiêu
• 2.2. Nội dung chính
• 2.3. Hoạt động của GV và HS
• 2.4. Chuyển ý

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Thiết Kế Bài Giảng Địa Lý Lớp 12 Nâng Cao

Thiết kế bài giảng địa lý lớp 12 nâng cao là một phần quan trọng trong chương trình giáo dục hiện nay. Chương trình này không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn phát triển kỹ năng tư duy và khả năng phân tích. Việc thiết kế bài giảng cần phải dựa trên các nguyên tắc sư phạm hiện đại, nhằm tạo ra môi trường học tập tích cực và hiệu quả.

1.1. Ý Nghĩa Của Thiết Kế Bài Giảng Địa Lý

Thiết kế bài giảng địa lý không chỉ đơn thuần là việc truyền đạt kiến thức mà còn là cách thức giúp học sinh phát triển tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề.

1.2. Các Yếu Tố Cần Xem Xét Trong Thiết Kế

Các yếu tố như mục tiêu học tập, nội dung bài học, phương pháp giảng dạy và tài liệu hỗ trợ là rất quan trọng trong việc thiết kế bài giảng.

II. Những Thách Thức Trong Thiết Kế Bài Giảng Địa Lý Lớp 12

Việc thiết kế bài giảng địa lý lớp 12 nâng cao gặp phải nhiều thách thức. Một trong số đó là việc làm sao để nội dung bài học phù hợp với nhu cầu và khả năng của học sinh. Ngoài ra, việc sử dụng công nghệ trong giảng dạy cũng là một thách thức lớn.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Lựa Chọn Nội Dung

Nội dung bài học cần phải được lựa chọn sao cho phù hợp với chương trình học và khả năng tiếp thu của học sinh.

2.2. Thách Thức Về Phương Pháp Giảng Dạy

Việc áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại như học tập dựa trên dự án hay học tập trải nghiệm cũng gặp nhiều khó khăn trong thực tiễn.

III. Phương Pháp Thiết Kế Bài Giảng Địa Lý Hiệu Quả

Để thiết kế bài giảng địa lý lớp 12 hiệu quả, giáo viên cần áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực. Các phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn khuyến khích sự tham gia của học sinh trong quá trình học.

3.1. Phương Pháp Học Tập Tích Cực

Học tập tích cực giúp học sinh chủ động hơn trong việc tiếp thu kiến thức và phát triển kỹ năng tư duy.

3.2. Sử Dụng Công Nghệ Trong Giảng Dạy

Việc sử dụng công nghệ như phần mềm mô phỏng hay video giảng dạy có thể làm tăng tính hấp dẫn và hiệu quả của bài giảng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Thiết Kế Bài Giảng Địa Lý

Thiết kế bài giảng địa lý không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn cần được áp dụng thực tiễn. Việc áp dụng các kiến thức đã học vào thực tế sẽ giúp học sinh hiểu rõ hơn về môn học.

4.1. Thực Hành Tại Các Địa Điểm Thực Tế

Việc tổ chức các chuyến đi thực tế giúp học sinh có cơ hội trải nghiệm và áp dụng kiến thức vào thực tiễn.

4.2. Nghiên Cứu Tình Huống Thực Tế

Nghiên cứu các tình huống thực tế trong địa lý giúp học sinh phát triển khả năng phân tích và giải quyết vấn đề.

V. Kết Luận Về Thiết Kế Bài Giảng Địa Lý Lớp 12

Thiết kế bài giảng địa lý lớp 12 nâng cao là một quá trình phức tạp nhưng cần thiết. Việc áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại và tích cực sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục. Tương lai của môn địa lý trong giáo dục cần được chú trọng hơn nữa.

5.1. Tương Lai Của Môn Địa Lý

Môn địa lý cần được phát triển hơn nữa để đáp ứng nhu cầu học tập và nghiên cứu của học sinh trong thời đại mới.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Cải Tiến

Cần có các giải pháp cải tiến trong thiết kế bài giảng để nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Tài liệu Thiết Kế Bài Giảng Địa Lý Lớp 12: Chương Trình Nâng Cao do tác giả Vũ Quốc Lịch biên soạn, Nhà xuất bản Hà Nội ấn hành, là tài liệu nghiệp vụ sư phạm chuyên sâu phục vụ trực tiếp cho chương trình Địa lý lớp 12 Nâng cao tại các trường trung học phổ thông và các cơ sở đào tạo giáo viên Địa lý. Tài liệu đảm nhiệm vị trí bản thiết kế sư phạm mẫu, hỗ trợ giảng viên và giáo viên triển khai các bài học thuộc phân môn Địa lý Việt Nam (bao gồm Địa lý tự nhiên, Địa lý dân cư và Địa lý các ngành, vùng kinh tế).

Mục tiêu học tập cốt lõi của tài liệu được phân định thành ba thành tố chuẩn đầu ra:

• Về kiến thức: Trang bị hệ thống lý thuyết toàn diện về các giai đoạn phát triển địa chất - kiến tạo, đặc trưng vị trí địa lý, chủ quyền lãnh thổ quốc gia và những thành tựu kinh tế - xã hội của Việt Nam trong tiến trình Đổi mới và hội nhập quốc tế.
• Về kỹ năng: Rèn luyện năng lực đọc hiểu bản đồ chuyên đề (Bản đồ Địa chất - Khoáng sản, Bản đồ Cấu trúc địa chất, Atlat Địa lý Việt Nam), kỹ thuật dựng lược đồ không gian bằng lưới ô vuông chuẩn hóa, cùng năng lực phân tích số liệu thống kê kinh tế - xã hội.
• Về thái độ: Xây dựng ý thức trách nhiệm công dân đối với việc bảo vệ chủ quyền biên giới, hải đảo và định hướng phát triển kinh tế bền vững gắn liền với bảo vệ tài nguyên môi trường.

Tài liệu tiếp cận dạy học theo định hướng đổi mới phương pháp giáo dục: cấu trúc từng bài học thành tiến trình hoạt động sư phạm tương tác giữa giáo viên và học sinh (GV - HS), phân chia các phương án giảng dạy phân hóa, đồng thời bổ sung các phụ lục tư liệu pháp lý, lịch sử và thuật ngữ chuyên ngành nhằm cung cấp nền tảng dẫn chứng khoa học chính xác cho bài giảng.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

1. Bài 1: Việt Nam trên đường đổi mới và hội nhập: Phân tích bối cảnh nền kinh tế trước năm 1986 (khủng hoảng, lạm phát giai đoạn 1986–1989 ở mức ba con số, riêng năm 1986 lên tới gần 500%), quá trình khởi xướng từ năm 1979 với chính sách "khoán 100" và "khoán 10" trong nông nghiệp, đường lối đổi mới toàn diện được khẳng định tại Đại hội Đảng lần thứ VI (1986). Cung cấp các số liệu phát triển kinh tế: tốc độ tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 1987–2004 đạt 6,9% (năm 1995 đạt 9,5%, năm 2005 đạt 8,4%); sự chuyển dịch cơ cấu GDP năm 2005 (Nông - lâm - ngư nghiệp giảm còn 21%, Công nghiệp - xây dựng đạt 41%, Dịch vụ đạt 38%); mức độ xóa đói giảm nghèo theo chuẩn 2100 calo/ngày từ năm 1993 đến 2004 (tỷ lệ nghèo chung giảm từ 58,1% xuống 19,5%); các dấu mốc hội nhập quốc tế (bình thường hóa quan hệ với Hoa Kỳ năm 1995, gia nhập ASEAN tháng 7/1995, tham gia APEC và trở thành thành viên thứ 150 của WTO vào tháng 1/2007).

2. Bài 2: Vị trí địa lí, phạm vi lãnh thổ: Xác lập hệ tọa độ địa lý các điểm cực:

   • Điểm cực Bắc: $23^\circ 23'\text{B}$ (xã Lũng Cú, Đồng Văn, Hà Giang).
   • Điểm cực Nam: $8^\circ 34'\text{B}$ (xã Đất Mũi, Ngọc Hiển, Cà Mau), trên biển kéo dài đến khoảng $6^\circ 50'\text{B}$.
   • Điểm cực Tây: $102^\circ 09'\text{Đ}$ (xã Sín Thầu, Mường Nhé, Điện Biên), trên biển mở rộng tới khoảng $101^\circ\text{Đ}$.
   • Điểm cực Đông: $109^\circ 24'\text{Đ}$ (xã Vạn Thạnh, Vạn Ninh, Khánh Hòa), trên biển đạt trên $117^\circ 20'\text{Đ}$.
   • Múi giờ: Lãnh thổ nằm hoàn toàn trong múi giờ thứ 7 (GMT+7).

   Phạm vi lãnh thổ gồm vùng đất ($331.212\text{ km}^2$, hơn $4.600\text{ km}$ đường biên giới bộ tiếp giáp Trung Quốc $>1.400\text{ km}$, Lào $\approx 2.100\text{ km}$, Campuchia $>1.100\text{ km}$; $3.260\text{ km}$ đường bờ biển với 28/64 tỉnh, thành giáp biển); vùng biển ($>1\text{ triệu km}^2$ thuộc Biển Đông gồm nội thủy, lãnh hải $12\text{ hải lý}$, tiếp giáp lãnh hải $12\text{ hải lý}$, đặc quyền kinh tế $200\text{ hải lý}$, thềm lục địa); vùng trời là khoảng không gian bao trùm lên vùng đất và vùng biển.

3. Thực hành: Vẽ lược đồ Việt Nam: Quy trình dựng khung bản đồ chuẩn tỷ lệ gồm 40 ô vuông (5 ô ngang A–E, 8 ô dọc 1–8). Xác định các điểm khống chế tạo hình khung lãnh thổ qua 13 đoạn biên giới và đường bờ biển, xác định tọa độ các đô thị lớn, hệ thống sông ngòi chính (sông Hồng, sông Thái Bình, sông Mã, sông Cả, sông Đà Rằng, sông Cửu Long) cùng hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.

4. Bài 4, Bài 5 và Thực hành: Lịch sử hình thành và phát triển lãnh thổ: Trình bày tiến trình địa chất kiến tạo trải qua 3 giai đoạn:

   • Giai đoạn Tiền Cambri: Kéo dài gần 2 tỷ năm, kết thúc cách đây 542 triệu năm; hình thành các nền móng cổ sơ khai tại Hoàng Liên Sơn, Kon Tum (đá biến chất cổ $\approx 2,5\text{ tỷ năm}$); sinh quyển sơ khai (tảo, thân mềm).
   • Giai đoạn Cổ kiến tạo: Diễn ra trong 477 triệu năm (từ kỷ Cambri cách đây 542 triệu năm đến kỷ Krêta cách đây 65 triệu năm), trải qua 2 đại Cổ sinh (6 kỷ: Cambri, Ođôvic, Silua, Đêvôn, Cacbon, Pecmi) và Trung sinh (3 kỷ: Triat, Jura, Krêta). Các pha uốn nếp Calêđôni, Hecxini, Inđôxini, Kimêri tạo nên các khối nâng Thượng nguồn sông Chảy, Việt Bắc, địa khối Kon Tum; hình thành trầm tích biển (đá vôi Đêvôn, Cacbon - Pecmi) và trầm tích lục địa (than đá Quảng Ninh, Quảng Nam); định hình khung cấu trúc cơ bản của lãnh thổ Việt Nam.
   • Giai đoạn Tân kiến tạo: Bắt đầu cách đây 65 triệu năm thuộc đại Tân sinh và tiếp diễn đến nay. Chịu ảnh hưởng của vận động tạo núi Anpơ - Himalaya làm "trẻ hóa" địa hình núi sông (dãy Hoàng Liên Sơn), tạo các cao nguyên bazan Tây Nguyên, sụt võng và bồi đắp các đồng bằng phù sa châu thổ trẻ Bắc Bộ, Nam Bộ; tạo mỏ khoáng sản ngoại sinh (dầu khí, than nâu, bôxít).

+------------------------------------------------------------------------------------+
|               BẢNG ĐỐI CHIẾU CÁC GIAI ĐOẠN ĐỊA CHẤT - KIẾN TẠO VIỆT NAM            |
+-------------------+--------------------+--------------------+----------------------+
| Tiêu chí          | Tiền Cambri        | Cổ kiến tạo        | Tân kiến tạo         |
+-------------------+--------------------+--------------------+----------------------+
| Thời gian diễn ra | Kéo dài ~2 tỷ năm, | 542 triệu năm đến  | 65 triệu năm trước   |
|                   | kết thúc 542 tr.   | 65 triệu năm trước | đến nay (đang tiếp   |
|                   | năm trước          | (kéo dài 477 tr. N)| diễn)                |
+-------------------+--------------------+--------------------+----------------------+
| Hoạt động         | Chưa định hình rõ, | Trầm tích, uốn nếp | Tạo núi Anpơ-Himalaya|
| kiến tạo chính    | hình thành nền móng| mạnh: Calêđôni,    | nâng cao, hạ thấp, trẻ|
|                   | cổ hẹp             | Hecxini, Inđôxini  | hóa địa hình         |
+-------------------+--------------------+--------------------+----------------------+
| Vùng địa chất     | Hoàng Liên Sơn,    | Khối nâng Việt Bắc,| Đồng bằng Bắc Bộ,    |
| tiêu biểu         | Kon Tum            | Sông Chảy, Kon Tum | Nam Bộ, Tây Nguyên   |
+-------------------+--------------------+--------------------+----------------------+
| Sinh vật &        | Sinh vật đơn giản  | Bò sát, thực vật   | Động vật có vú, cây  |
| Khoáng sản hình   | (tảo, thân mềm);   | hạt trần; than đá, | hạt kín, loài người; |
| thành             | đá biến chất cổ    | đá vôi, kim loại   | dầu khí, than nâu    |
+-------------------+--------------------+--------------------+----------------------+

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Hệ thống lý thuyết địa chất - địa mạo: Phân tích mối tương quan giữa nội lực (hoạt động uốn nếp, đứt gãy, phun trào macma) và ngoại lực (phong hóa, xâm thực, bồi tụ) trong việc định hình các dạng địa hình bán bình nguyên, cao nguyên và đồng bằng.
• Quy luật phân hóa địa lý: Làm rõ quy luật địa đới và phi địa đới quy định tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa của tự nhiên Việt Nam do vị trí nằm hoàn toàn trong vùng nội chí tuyến bán cầu Bắc kết hợp hoàn lưu gió mùa Đông Á.
• Lý luận kinh tế học phát triển: Cơ sở hình thành cơ cấu kinh tế nhiều thành phần, các chỉ số chuyển dịch kinh tế ngành và phân hóa kinh tế lãnh thổ (vùng chuyên canh, vùng kinh tế trọng điểm).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng địa lý học chuyên ngành: Khai thác và đối chiếu dữ liệu từ Bản đồ Địa chất - Khoáng sản, Atlat Địa lý Việt Nam; phân tích biểu đồ tăng trưởng kinh tế, biểu đồ cơ cấu GDP.
• Kỹ năng đồ họa bản đồ: Sử dụng phương pháp kẻ lưới tọa độ 40 ô vuông để vẽ lược đồ không gian lãnh thổ đảm bảo tỷ lệ tương đối.
• Kỹ năng phân tích sư phạm: Xác lập các cấp độ câu hỏi nhận thức (tái hiện thông tin, giải thích nhân quả, liên hệ thực tiễn) và thiết kế phiếu học tập nhóm.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Tài liệu cung cấp hệ thống tổ chức dạy học theo cấu trúc bài giảng tích cực hóa hoạt động của người học, chia tách rõ ràng giữa hoạt động của giáo viên và hoạt động tiếp nhận tri thức của học sinh.

1. Cấu trúc phương án dạy học phân hóa: Trong mỗi bài học lý thuyết phức tạp (như Bài 4 và Bài 5 về lịch sử địa chất), tài liệu đưa ra hai phương án:
   • Phương án 1: Giáo viên phát phiếu học tập tổng hợp theo bảng tiêu chí (Giai đoạn, Thời gian, Đặc điểm khái quát), chia nhóm nghiên cứu độc lập và tổ chức cho học sinh báo cáo, tranh biện.
   • Phương án 2: Giáo viên tổ chức dẫn dắt tuần tự theo mạch nội dung sách giáo khoa kết hợp đọc bản đồ phân tích tại lớp.
2. Hệ thống câu hỏi dẫn dắt (CH): Các câu hỏi được thiết kế theo thang đo nhận thức:
   • Câu hỏi trực quan: Hướng dẫn học sinh đọc số liệu từ Bảng 1 trang 9 SGK về tỷ lệ hộ nghèo hoặc khai thác Bản đồ Các khu vực giờ trên Trái Đất.
   • Câu hỏi liên hệ và giải thích bản chất: Yêu cầu giải thích ý nghĩa kinh tế của chỉ số lạm phát qua ví dụ quy đổi sức mua hàng hóa tiêu dùng (mua tập vở, thực phẩm); giải thích tại sao Việt Nam cùng vĩ độ với các hoang mạc Tây Nam Á và Bắc Phi nhưng lại có cảnh quan rừng nhiệt đới ẩm xanh tốt.
3. Thực hành và bài tập chuyên sâu:
   • Bài tập lập bảng ma trận kiến thức so sánh 3 giai đoạn kiến tạo.
   • Bài tập đo vẽ kỹ thuật lược đồ Việt Nam theo từng bước khống chế đường ranh giới.
   • Nhiệm vụ nối tiếp yêu cầu học sinh sưu tầm các văn bản, số liệu thực tế về nguồn vốn hỗ trợ phát triển (ODA), đầu tư trực tiếp (FDI), đầu tư gián tiếp (FPI), và các chứng cứ chủ quyền biển đảo.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Tài liệu tích hợp các nguồn tư liệu cập nhật về pháp lý, lịch sử và kinh tế tại thời điểm ban hành chương trình nâng cao:

• Dữ liệu kinh tế - xã hội chính thức: Cập nhật dữ liệu từ Tổng cục Thống kê và Ngân hàng Thế giới (WB) về nghèo lương thực và nghèo chung; số liệu tổng kim ngạch xuất nhập khẩu giai đoạn 1986–2005 (tăng từ $3\text{ tỷ USD}$ lên $69,2\text{ tỷ USD}$, tăng bình quân $17,9%/\text{năm}$); phân tích cấu trúc các nguồn vốn quốc tế ODA, FDI, FPI và cơ chế tác động của chúng đến kinh tế trong nước.
• Hệ thống tư liệu pháp lý phân định biên giới: Cung cấp chi tiết các điều khoản và thông số của Hiệp định về Phân định Vịnh Bắc Bộ giữa Việt Nam và Trung Quốc ký ngày 25/12/2000 tại Bắc Kinh: diện tích Vịnh Bắc Bộ ($126.250\text{ km}^2$), phân chia lãnh hải và vùng đặc quyền kinh tế/thềm lục địa qua đường phân định nối 21 điểm tọa độ (Việt Nam hưởng $67.203\text{ km}^2$, chiếm $53,23%$; Trung Quốc hưởng $59.047\text{ km}^2$, chiếm $46,77%$; hiệu lực phân định đảo Bạch Long Vĩ $25%$, đảo Cồn Cỏ $50%$).
• Cơ sở lịch sử và luật pháp quốc tế về chủ quyền biển đảo: Trích dẫn các văn bản pháp lý quốc tế: Điều 2 Khoản 4 Hiến chương Liên Hợp Quốc (1945), Nghị quyết 1514 (1960), Nghị quyết 26/25 (1970) của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc về cấm dùng vũ lực xâm phạm lãnh thổ. Trích xuất các nguồn sử liệu cổ: Tống sử (sự kiện sứ giả Tông Cảo năm 990); sách Lĩnh ngoại đại đáp (1178) của Chu Khứ Phi ghi nhận ranh giới Thiên Phân Dao giữa biển Giao Chỉ và biển Quỳnh Châu; thơ Nam quốc sơn hà; các chỉ dụ biên phòng thời Lê Thái Tổ, Lê Thánh Tông (1473); Điều 74 và 88 trong Luật Hồng Đức (1483); các ghi chép trong Đại Nam Thực Lục Chính biên về hoạt động đo đạc, cắm bia của vua Minh Mạng (1833, 1835, 1836); tư liệu của Đô đốc Pháp D'Estaing (1768); công trình khảo cứu của Giáo sư Monique Chemillier-Gendreau (Chủ quyền trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, Paris, 1996).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên các ngành Sư phạm Địa lý (Đại học và Cao đẳng): Sử dụng làm tài liệu học tập nghiệp vụ phương pháp giảng dạy Địa lý, thực hành soạn thảo giáo án và thiết kế tiến trình bài giảng phân hóa theo chuẩn chương trình nâng cao.
• Giáo viên Địa lý cấp Trung học phổ thông: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chính thức để định hình khung hoạt động lên lớp, chuẩn bị hệ thống câu hỏi tương tác và mở rộng nguồn tài liệu tư liệu địa phương, tư liệu lịch sử.
• Học sinh lớp 12 ban Nâng cao và học sinh ôn thi học sinh giỏi: Dùng để đào sâu các vấn đề lý thuyết địa chất kiến tạo, rèn luyện kỹ năng thực hành phân tích Atlat và giải toán thống kê địa lý.
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết: Người học cần nắm vững kiến thức Địa lý đại cương (Thạch quyển, Khí quyển, Thủy quyển), kỹ năng đọc bản đồ địa hình và các nguyên lý lịch sử Việt Nam cơ bản.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào?

Giáo trình được thiết kế chuyên biệt cho giảng viên, sinh viên ngành Sư phạm Địa lý và giáo viên Địa lý tại các trường THPT giảng dạy chương trình Địa lý 12 Nâng cao, đồng thời là tài liệu tham khảo cho học sinh tự ôn luyện chuyên sâu.

2. Cần kiến thức nền tảng nào trước khi tiếp cận tài liệu?

Người học cần có kiến thức cơ bản về Địa lý tự nhiên đại cương (vận động kiến tạo, chu trình trầm tích, hoàn lưu khí quyển) và kỹ năng sử dụng Atlat Địa lý Việt Nam, bản đồ địa chất chuyên ngành.

3. Điểm khác biệt của giáo trình so với các sách bài giảng khác là gì?

Tài liệu cung cấp cụ thể hai phương án giảng dạy cho từng bài học, chi tiết hóa lời dẫn và câu hỏi phân hóa của giáo viên, đồng thời tích hợp các chuyên đề bổ trợ sâu về số liệu kinh tế và chứng cứ lịch sử - pháp lý phân định lãnh thổ.

4. Làm thế nào để tự học và nghiên cứu hiệu quả với giáo trình?

Người học cần bám sát các câu hỏi dẫn dắt (CH) để tự giải quyết vấn đề, hoàn thành hệ thống phiếu học tập đối chiếu với Bảng niên biểu địa chất và thực hành vẽ lược đồ theo đúng quy trình 13 bước lưới ô vuông.

5. Tài liệu có đính kèm các phụ lục tham khảo chuyên môn không?

Có. Tài liệu có các phần chú giải thuật ngữ đầu tư (ODA, FDI, FPI), bảng tổng hợp 3 giai đoạn phát triển địa chất, tư liệu hiệp định phân định Vịnh Bắc Bộ 2000 và hệ thống văn bản lịch sử xác lập chủ quyền Hoàng Sa, Trường Sa.

---

Kết luận

Thiết Kế Bài Giảng Địa Lý Lớp 12: Chương Trình Nâng Cao là tài liệu sư phạm định hình cấu trúc bài dạy chuẩn mực, tích hợp giữa nội dung lý thuyết khoa học địa lý và phương pháp tổ chức giảng dạy tích cực. Tài liệu xác lập lộ trình học tập logic từ việc nhận diện vị trí - phạm vi không gian, truy nguyên tiến trình lịch sử kiến tạo địa chất đến phân tích thực trạng kinh tế - xã hội thời kỳ Đổi mới. Hệ thống chứng cứ lịch sử và cơ sở pháp lý đính kèm mang lại giá trị tư liệu khoa học chuẩn xác, phục vụ hiệu quả cho công tác đào tạo và giảng dạy phân môn Địa lý Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

vò quèc lÞch ThiÕt kÕ bμi gi¶ng Nhμ xuÊt b¶n Hμ néi 1 Lêi nãi ®Çu ®Æc ®iÓm tù nhiªn vµ kinh tÕ − x· héi cña ®Êt n−íc ta. ViÖc n¾m Néi dung ch−¬ng tr×nh §Þa lÝ líp 12 ®Ò cËp mét c¸ch toµn diÖn b¾t ®−îc c¸c kiÕn thøc nµy cã ý nghÜa ®Æc biÖt quan träng nh»m t¹o ra c¸c líp HS cã kh¶ n¨ng lµm chñ thiªn nhiªn, x· héi còng nh− vËn héi ph¸t triÓn cña ®Êt n−íc hiÖn nay. Dùa vµo néi dung ch−¬ng tr×nh SGK vµ thùc tiÔn gi¶ng d¹y, chóng t«i ®· biªn so¹n cuèn s¸ch nµy. S¸ch ThiÕt KÕ Bµi Gi¶ng §Þa LÝ 12 (Ch−¬ng tr×nh n©ng cao) ®−îc viÕt theo tinh thÇn ®æi míi.

Trong ®ã chóng t«i ®−a ra c¸c ph−¬ng ¸n d¹y kh¸c nhau ®Ó gi¸o viªn (GV) cã thÓ lùa chän, ®−a ra nh÷ng c©u hái dÉn d¾t ®Ó GV cã thÓ tæ chøc h−íng dÉn häc sinh (HS) tÝch cùc, chñ ®éng khai th¸c c¸c kªnh ch÷, kªnh h×nh vµ n¾m kiÕn thøc ®−îc tèt. Trong qu¸ tr×nh biªn so¹n s¸ch, chóng t«i ®· nhËn ®−îc rÊt nhiÒu ý kiÕn ®ãng gãp cña c¸c chuyªn gia lµ t¸c gi¶ SGK, cña c¸c thµy c« gi¸o ®ång nghiÖp ®ang trùc tiÕp gi¶ng d¹y ë c¸c tr−êng trung häc phæ th«ng trªn c¶ n−íc, ®Æc biÖt lµ c¸c thµy c« ë c¸c tr−êng thùc hiÖn d¹y thÝ ®iÓm ch−¬ng tr×nh §Þa lÝ 12. Chóng t«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n sù hîp t¸c vµ nh÷ng gãp ý rÊt quan träng vµ hiÖu qu¶ ®ã. ThiÕt thùc phôc vô cho viÖc d¹y vµ häc ch−¬ng tr×nh §Þa lÝ líp 12 võa ®−îc triÓn khai ®¹i trµ trªn toµn quèc, chóng t«i xin tr©n träng giíi thiÖu cuèn ThiÕt KÕ Bµi Gi¶ng ®Þa lÝ 12 (Ch−¬ng tr×nh n©ng cao) cïng b¹n ®äc.

T¸c gi¶ rÊt mong tiÕp tôc nhËn ®−îc nhiÒu ý kiÕn gãp ý cña c¸c b¹n ®ång nghiÖp, c¸c b¹n sinh viªn vµ c¸c em HS ®Ó néi dung cuèn s¸ch ngµy cµng ®−îc hoµn thiÖn h¬n. Xin ch©n thµnh c¶m ¬n! T¸c gi¶ 2 3 ®Þa lÝ viÖt nam Bμi 1 ViÖt Nam trªn ®−êng ®æi míi vμ héi nhËp I. Môc tiªu Sau bµi häc, HS cÇn: 1. VÒ kiÕn thøc − N¾m ®−îc c¸c thµnh tùu to lín cña c«ng cuéc §æi míi ë ®Êt n−íc ta.

− HiÓu ®−îc t¸c ®éng cña bèi c¶nh quèc tÕ vµ khu vùc ®èi víi c«ng cuéc §æi míi vµ qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ cña n−íc ta. − N¾m ®−îc mét sè ®Þnh h−íng chÝnh ®Ó ®Èy m¹nh c«ng cuéc §æi míi. VÒ kÜ n¨ng − BiÕt liªn hÖ c¸c kiÕn thøc ®Þa lÝ víi c¸c kiÕn thøc vÒ lÞch sö, gi¸o dôc c«ng d©n trong lÜnh héi tri thøc míi. − BiÕt liªn hÖ SGK víi c¸c vÊn ®Ò cña thùc tiÔn cuéc sèng, khi t×m hiÓu c¸c thµnh tùu cña c«ng cuéc §æi míi.

VÒ th¸i ®é X¸c ®Þnh tinh thÇn tr¸ch nhiÖm cña mçi ng−êi ®èi víi sù nghiÖp ph¸t triÓn cña ®Êt n−íc. ph−¬ng tiÖn d¹y − häc − Mét sè h×nh ¶nh, t− liÖu, video,. vÒ c¸c thµnh tùu cña c«ng cuéc §æi míi. − Mét sè dÉn liÖu vÒ sù héi nhËp quèc tÕ vµ khu vùc.

Ho¹t ®éng trªn líp Më bµi: NÒn kinh tÕ – x· héi n−íc ta ®· vµ ®ang cã nh÷ng b−íc ph¸t triÓn nhanh chãng, lµm thay ®æi c¬ b¶n diÖn m¹o ®Êt n−íc vµ b¾t nhÞp víi xu thÕ 4 ph¸t triÓn míi cña thêi ®¹i – Xu thÕ héi nhËp ®Ó t¹o ra mét ThÕ giíi ph¼ng. Trong bµi häc h«m nay chóng ta sÏ nghiªn cøu tiÕn tr×nh ViÖt Nam trªn con ®−êng ®æi míi vµ héi nhËp. Ho¹t ®éng cña GV vµ HS Néi dung chÝnh Ho¹t ®éng 1: T×m hiÓu vÒ c«ng 1. C«ng cuéc §æi míi lµ mét cuéc §æi míi nÒn kinh tÕ – x· héi cuéc c¶i c¸ch toµn diÖn vÒ ViÖt Nam kinh tÕ – x∙ héi a) Bèi c¶nh CH: Dùa vµo néi dung SGK vµ sù hiÓu biÕt cña m×nh, em h·y cho biÕt c«ng cuéc §æi míi trªn ®Êt n−íc ta ®−îc tiÕn hµnh trong bèi c¶nh nÒn kinh tÕ – x· héi nh− thÕ nµo? Sau ngµy ®Êt n−íc thèng nhÊt − MiÒn Nam ®−îc gi¶i phãng, ®Êt 30/4/1975, c¶ n−íc tËp trung vµo hµn n−íc thèng nhÊt.

g¾n vÕt th−¬ng chiÕn tranh vµ x©y dùng mét n−íc ViÖt Nam hoµ b×nh, thèng nhÊt, ®éc lËp, d©n chñ vµ giµu m¹nh. − N−íc ta ph¸t triÓn tõ nÒn kinh tÕ n«ng nghiÖp lµ chñ yÕu, l¹i chÞu hËu qu¶ nÆng nÒ do chiÕn tranh. L¹m ph¸t cã thêi k× lu«n ë møc 3 con − NÒn kinh tÕ ®Êt n−íc khñng ho¶ng, sè. l¹m ph¸t trÇm träng.

b) DiÔn biÕn CH: C«ng cuéc §æi míi trªn ®Êt n−íc ta ®−îc diÔn ra nh− thÕ nµo? − C«ng cuéc §æi míi ®−îc manh nha tõ n¨m 1979. 5 Ho¹t ®éng cña GV vµ HS Néi dung chÝnh GV: Nh÷ng ®æi míi ®Çu tiªn lµ tõ lÜnh vùc n«ng nghiÖp víi chÝnh s¸ch "kho¸n 100" vµ "kho¸n 10", sau ®ã lan ra c¸c lÜnh vùc c«ng nghiÖp vµ dÞch vô. − §−êng lèi §æi míi ®−îc kh¼ng ®Þnh tõ §¹i héi §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam lÇn thø VI n¨m 1986. CH: Dùa vµo néi dung SGK, em h·y cho biÕt 3 xu thÕ næi bËt ®Ó ®æi míi nÒn kinh tÕ – x· héi ViÖt Nam ®−îc x¸c ®Þnh t¹i §¹i héi §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam lÇn thø VI n¨m 1986 lµ g×? 3 xu thÕ: + D©n chñ ho¸ ®êi sèng kinh tÕ – x· héi.

+ Ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn theo ®Þnh h−íng x· héi chñ nghÜa. + T¨ng c−êng giao l−u vµ hîp t¸c víi c¸c n−íc trªn thÕ giíi. c) C«ng cuéc §æi míi ®· ®¹t ®−îc nh÷ng thµnh tùu to lín CH: Sau hai m−¬i n¨m thùc hiÖn c«ng cuéc §æi míi, nÒn kinh tÕ – x· héi n−íc ta ®· ®¹t ®−îc nh÷ng thµnh tùu quan träng nµo? (Møc l¹m ph¸t tr−íc ®©y cã thêi k× − N−íc ta ®· tho¸t khái t×nh tr¹ng th−êng xuyªn 3 con sè th× nay ®−îc khñng ho¶ng kinh tÕ – x· héi kÐo dµi, kiÒm chÕ ë møc 1 con sè) kiÒm chÕ ®−îc l¹m ph¸t. CH: Quan s¸t h×nh 1.1, em h·y nªu râ nh÷ng thµnh c«ng trong viÖc kiÒm chÕ l¹m ph¸t, h¹n chÕ chØ sè gi¸ tiªu dïng ë n−íc ta.

6 Ho¹t ®éng cña GV vµ HS Néi dung chÝnh Ta thÊy chØ sè gi¸ tiªu dïng n−íc ta: − Giai ®o¹n 1986 − 1989 lu«n ë møc 3 con sè, ®Æc biÖt n¨m 1986 lªn tíi gÇn 500%. §Ó hiÓu ý nghÜa con sè l¹m ph¸t nµy, GV nªu vÝ dô cïng mét sè tiÒn nÕu ®Çu n¨m mua ®−îc 5 cuèn vë th× cuèi n¨m chØ mua ®−îc 1 cuèn mµ th«i. HoÆc ®Çu n¨m nÕu b¸n 5 con gµ ®−îc mét sè tiÒn th× sè tiÒn ®ã cuèi n¨m chØ cã thÓ mua ®−îc mét con gµ,. − Giai ®o¹n 1990 – 1992 chØ sè gi¸ tiªu dïng ®· gi¶m xuèng møc 2 con sè.

− Tõ 1996 ®Õn nay chØ sè gi¸ tiªu dïng c¬ b¶n ®−îc kiÒm chÕ ë møc mét con sè. ThËm chÝ hai n¨m 2000, 2001 cã møc t¨ng chØ sè gi¸ tiªu dïng lµ ©m. − Tèc ®é t¨ng tr−ëng kinh tÕ kh¸ cao. Cô thÓ tèc ®é t¨ng GDP: (So víi giai ®o¹n 1975 – 1980 chØ + 1988: 6,0% t¨ng 0,2%) + 1995: 9,5% + 1999 t¨ng 4,8% (Do chÞu ¶nh h−ëng cña cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh khu vùc) + 2005: 8,4% Trong 10 n−íc ASEAN, n−íc ta cã + Trung b×nh giai ®o¹n 1987 – 2004 tèc ®é t¨ng tr−ëng GDP ®øng thø hai lµ 6,9%.

sau Xingapo (7,0%) 7 Ho¹t ®éng cña GV vµ HS Néi dung chÝnh − C¬ cÊu kinh tÕ chuyÓn dÞch theo h−íng c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸. CH:Sù chuyÓn dÞch c¬ cÊu GDP theo h−íng c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ë n−íc ta ®−îc thÓ hiÖn cô thÓ nh− thÕ nµo? + TØ träng khu vùc n«ng, l©m, ng− nghiÖp ngµy cµng gi¶m. + TØ träng khu vùc c«ng nghiÖp vµ dÞch vô ngµy cµng t¨ng. Cho tíi ®Çu thËp kØ 90 cña thÕ kØ XX tØ träng khu vùc n«ng, l©m, ng− nghiÖp vÉn chiÕm tØ träng cao nhÊt trong GDP.

Nh−ng sau ®ã t×nh h×nh ®· thay ®æi ng−îc trë l¹i. + §Õn n¨m 2005: N«ng − l©m − ng− nghiÖp cßn 21% C«ng nghiÖp vµ x©y dung ®¹t 41% DÞch vô ®¹t 38% − C¬ cÊu kinh tÕ theo l·nh thæ còng cã nh÷ng chuyÓn biÕn râ nÐt. + H×nh thµnh vµ ph¸t triÓn c¸c vïng kinh tÕ träng ®iÓm, c¸c vïng chuyªn canh quy m« lín, c¸c trung t©m c«ng nghiÖp vµ dÞch vô lín. + C¸c vïng s©u, vïng xa, vïng nói vµ biªn giíi, h¶i ®¶o ®−îc −u tiªn ph¸t triÓn.

− Thµnh c«ng lín trong xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo, c¶i thiÖn ®êi sèng vËt chÊt vµ tinh thÇn cña nh©n d©n. 8 Ho¹t ®éng cña GV vµ HS Néi dung chÝnh GV h−íng dÉn HS ph©n tÝch b¶ng 1 trang 9 SGK. Tr−íc hÕt GV gi¶i thÝch chuÈn ®ãi nghÌo do Tæng côc thèng kª vµ Ng©n hµng ThÕ giíi phèi hîp ®−a ra dùa trªn thu nhËp cña ng−êi d©n. + ë møc thÊp lµ ng−ìng nghÌo l−¬ng thùc – thùc phÈm øng víi thu nhËp vµ chi tiªu ®Ó ®¶m b¶o 2100 calo mçi ngµy cho mét ng−êi.

+ Ng−ìng nghÌo chung khi thu nhËp vµ chi tiªu ®ñ ®¸p øng nhu cÇu l−¬ng thùc – thùc phÈm vµ phi l−¬ng thùc. Ta thÊy tõ 1993 ®Õn 2004: − TØ lÖ nghÌo chung gi¶m tõ 58,1% xuèng 19,5% (gi¶m 3 lÇn). − TØ lÖ nghÌo l−¬ng thùc gi¶m tõ 24,9% xuèng 6,9% (gi¶m 3,6 lÇn). GV chèt l¹i c¸c vÊn ®Ò chÝnh vµ nhÊn m¹nh lµ §¶ng ta ®· l·nh ®¹o nh©n d©n tiÕn hµnh §æi míi thµnh c«ng, t¹o ra sù æn ®Þnh kinh tÕ – x· héi vµ sù ph¸t triÓn ngµy cµng tèt h¬n trªn ®Êt n−íc ta.

§Þnh h−íng trong ®Èy m¹nh ®æi míi mµ §¶ng ta x¸c ®Þnh lµ nh»m môc tiªu ph¸t triÓn bÒn v÷ng c¶ vÒ kinh tÕ, x· héi vµ m«i tr−êng. ChuyÓn ý: Bªn c¹nh thµnh c«ng trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ, n−íc ta ®· ngµy cµng b¾t nhÞp ®−îc tèt vµo xu thÕ toµn cÇu ho¸ vµ khu vùc ho¸ trªn thÕ giíi hiÖn nay. Sù ®æi míi kinh tÕ – x· héi cña ®Êt n−íc kh«ng t¸ch rêi viÖc héi nhËp quèc tÕ vµ khu vùc. §Ó hiÓu râ h¬n vÒ vÊn ®Ò nµy, chóng ta h·y cïng t×m hiÓu môc 2 sau ®©y.

9 Ho¹t ®éng cña GV vµ HS Néi dung chÝnh Ho¹t ®éng 2: T×m hiÓu vÒ sù héi 2. N−íc ta trong héi nhËp nhËp cña n−íc ta vµo quèc tÕ vµ quèc tÕ vµ khu vùc khu vùc a) Bèi c¶nh − Toµn cÇu ho¸ lµ mét xu thÕ tÊt yÕu hiÖn nay. GV: Xu thÕ toµn cÇu ho¸, khu vùc ho¸ võa t¹o ra thêi c¬ míi, võa t¹o ra nh÷ng th¸ch thøc. − Thêi c¬: Tranh thñ ®−îc c¸c nguån lùc bªn ngoµi, ®Æc biÖt lµ nguån vèn, c«ng nghÖ vµ thÞ tr−êng.

− Th¸ch thøc: + §Æt nÒn kinh tÕ n−íc ta vµo thÕ bÞ c¹nh tranh quyÕt liÖt bëi c¸c nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn h¬n trong khu vùc vµ trªn thÕ giíi.