Sách giáo khoa Địa lí 8 - Bài 1: Địa hình, khoáng sản châu Á (Chi tiết)

• Chuyên ngành: Địa lý
• Đề tài: Địa lý châu Á
• Loại tài liệu: Sách giáo khoa
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về sách giáo khoa Địa lí 8 mới

Sách giáo khoa Địa lí 8 mới là tài liệu học tập chính thức do Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam phát hành. Ấn phẩm này nằm trong chương trình cải cách giáo dục, được biên soạn bởi các chuyên gia hàng đầu như Nguyễn Đức và Nguyễn Phi Hành. Cuốn sách được thiết kế theo định hướng phát triển năng lực học sinh, với nội dung cập nhật và phương pháp trình bày khoa học. Trọng tâm là chương trình về châu Á, cung cấp kiến thức nền tảng về vị trí địa lí, đặc điểm tự nhiên và kinh tế - xã hội của châu lục lớn nhất thế giới. Sách có cấu trúc rõ ràng, kết hợp hình ảnh minh họa và bài tập thực hành giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách trực quan và hiệu quả. Đây là công cụ không thể thiếu trong quá trình giảng dạy và học tập bộ môn Địa lí ở cấp trung học cơ sở.

1.1. Thông tin xuất bản và biên soạn

Sách giáo khoa Địa lí 8 mới do Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam ấn hành lần đầu vào năm 2014, theo quyết định của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Ban biên tập bao gồm các nhà giáo dục có uy tín, với Tổng chủ biên là Nguyễn Đức. Quy trình biên soạn tuân thủ nghiêm ngặt khung chương trình của Bộ, đảm bảo tính chính xác, khoa học và sư phạm. Mã sách được quản lý chặt chẽ, ví dụ 2H816T4 cho một phiên bản cụ thể. Mỗi cuốn sách đều có bản quyền thuộc về nhà xuất bản, thể hiện sự đầu tư nghiêm túc và chất lượng của sản phẩm giáo dục.

1.2. Cấu trúc nội dung tổng thể

Nội dung sách được chia thành các chương, bài học logic. Phần trọng tâm nằm ở nội dung về châu Á, bắt đầu từ bài học về vị trí địa lí, địa hình và khoáng sản. Các kiến thức được sắp xếp theo nguyên tắc từ tổng quan đến chi tiết, từ đặc điểm tự nhiên đến hoạt động kinh tế - xã hội. Mỗi bài học đều có mục tiêu rõ ràng, nội dung chính và hệ thống câu hỏi, bài tập củng cố. Hình ảnh, lược đồ và bảng số liệu được sử dụng phổ biến để minh họa, giúp học sinh hình dung trực quan về các hiện tượng địa lí phức tạp.

II. Phân tích nội dung về châu Á trong sách

Nội dung về châu Á trong sách giáo khoa Địa lí 8 mới được phân tích một cách toàn diện. Châu Á được giới thiệu là châu lục rộng lớn nhất thế giới, trải dài từ vùng cực Bắc đến Xích đạo. Địa hình châu Á vô cùng phức tạp, với các dãy núi hùng vĩ như Himalaya, Côn Lôn và các cao nguyên rộng lớn như Tây Tạng, Iran. Các đồng bằng lớn như Turan, Hoa Bắc xen kẽ giữa các khối núi. Khoáng sản rất phong phú, đặc biệt là dầu mỏ, khí đốt, than đá, sắt và crôm. Khí hậu đa dạng từ lạnh giá ở Bắc Á đến nóng ẩm ở Đông Nam Á. Phần nội dung này cung kiến thức nền tảng, đặt nền móng cho việc hiểu về sự phát triển kinh tế và các vấn đề xã hội của khu vực.

2.1. Vị trí địa hình và khoáng sản

Sách trình bày chi tiết về vị trí địa lí của châu Á, một phần của lục địa Á-Âu, với diện tích đất liền khoảng 41,5 triệu km². Địa hình được mô tả qua hệ thống đới núi chạy theo hai hướng chính: đông-tây và bắc-nam, tạo nên sự chia cắt phức tạp. Các cao nguyên tập trung ở vùng trung tâm. Về khoáng sản, sách nhấn mạnh châu Á sở hữu nguồn tài nguyên rất phong phú và có trữ lượng lớn. Các loại khoáng sản quan trọng nhất được liệt kê là dầu mỏ, khí đốt, than, sắt, crôm và nhiều kim loại màu khác. Kiến thức này giúp học sinh hiểu được tiềm năng tự nhiên to lớn của châu lục.

2.2. Khí hậu sông ngòi và cảnh quan

Phần này phân tích sự đa dạng khí hậu của châu Á do vị trí trải rộng qua nhiều vĩ độ. Sách giải thích cơ chế hình thành gió mùa ở Nam và Đông Á, mang lại lượng mưa lớn vào mùa hè. Các kiểu khí hậu từ lục địa khô hạn đến hải dương ẩm ướt được đề cập. Hệ thống sông ngòi liên quan trực tiếp đến địa hình và khí hậu, với các sông lớn như Trường Giang, Mê Kông. Cảnh quan tự nhiên cũng thay đổi tương ứng, từ rừng rậm nhiệt đới đến thảo nguyên khô cằn. Nội dung này giúp học sinh nắm bắt mối quan hệ biện chứng giữa các thành phần tự nhiên.

III. Phương pháp trình bày và học tập hiệu quả

Sách giáo khoa Địa lí 8 mới áp dụng phương pháp trình bày hiện đại, lấy người học làm trung tâm. Nội dung không chỉ dừng lại ở việc cung cấp thông tin mà còn hướng dẫn học sinh cách tư duy và phân tích vấn đề. Hệ thống câu hỏi được đặt ra ngay trong bài học, yêu cầu học sinh quan sát hình ảnh, lược đồ để tự rút ra nhận xét. Bài tập thực hành đa dạng, từ vẽ sơ đồ đến phân tích số liệu. Phương pháp này khuyến khích sự chủ động, phát triển kĩ năng quan sát, tổng hợp và trình bày. Sách cũng tích hợp nội dung về biển đảo, trong đó có quần đảo Trường Sa của Việt Nam, một phần không thể tách rời của lãnh thổ quốc gia.

3.1. Sử dụng hình ảnh và lược đồ

Một phương pháp nổi bật trong sách là việc sử dụng hiệu quả hình ảnh, lược đồ và bản đồ. Các hình ảnh minh họa cảnh quan, con người, hoạt động kinh tế giúp kiến thức trở nên sinh động. Lược đồ vị trí, lược đồ địa hình, biểu đồ khí hậu được trình bày khoa học, đi kèm hướng dẫn cách đọc và phân tích. Học sinh được rèn luyện kĩ năng khai thác thông tin từ nhiều nguồn tài liệu địa lí khác nhau. Phương pháp trực quan này giúp khắc sâu kiến thức, biến những khái niệm trừu tượng thành hình ảnh cụ thể, dễ nhớ và dễ hiểu.

3.2. Bài tập thực hành và hệ thống câu hỏi

Cuối mỗi bài học và chương đều có hệ thống câu hỏi và bài tập thực hành phong phú. Các câu hỏi được phân tầng từ nhận biết, thông hiểu đến vận dụng, phù hợp với mọi đối tượng học sinh. Bài tập yêu cầu so sánh, phân tích số liệu trong bảng, vẽ lược đồ, hoặc nêu ý nghĩa của các đặc điểm địa lí. Đặc biệt, có những bài tập yêu cầu học sinh liên hệ với thực tế đất nước, như nêu ý nghĩa của vị trí địa lí đối với khí hậu. Hệ thống này không chỉ củng cố kiến thức mà còn phát triển tư duy sáng tạo và khả năng vận dụng vào cuộc sống.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn

Sách giáo khoa Địa lí 8 mới là một sản phẩm giáo dục chất lượng, đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học. Nội dung về châu Á được biên soạn công phu, chính xác, cung cấp cho học sinh một cái nhìn toàn diện về châu lục lớn nhất thế giới. Giá trị của sách không chỉ nằm ở kiến thức địa lí thuần túy mà còn ở việc hình thành thế giới quan khoa học, ý thức bảo vệ tài nguyên và môi trường. Kiến thức về khí hậu, sông ngòi, kinh tế châu Á giúp học sinh hiểu được sự liên kết toàn cầu và vị thế của Việt Nam trong khu vực. Đây là nền tảng quan trọng để học sinh tiếp tục khám phá các môn học xã hội và tự nhiên ở các cấp học cao hơn.

4.1. Giá trị trong nhà trường phổ thông

Trong nhà trường phổ thông, cuốn sách là công cụ giảng dạy không thể thiếu cho giáo viên và học sinh lớp 8. Nó đảm bảo tính thống nhất trong toàn quốc về mặt kiến thức. Giáo viên có thể dựa vào sách để xây dựng kế hoạch bài giảng, thiết kế các hoạt động nhóm, thảo luận. Đối với học sinh, sách là người bạn đồng hành, giúp các em tự học, tự ôn tập. Nội dung sách bám sát chuẩn kiến thức, kĩ năng, đồng thời mở rộng thêm những thông tin cập nhật, giúp học sinh không bị hổng kiến thức và tạo hứng thú học tập.

4.2. Mối liên hệ với thực tế đất nước

Nội dung sách luôn nhấn mạnh mối liên hệ giữa kiến thức châu Á với thực tế Việt Nam. Khi học về tài nguyên khoáng sản, học sinh được liên hệ với tiềm năng dầu khí ở Biển Đông. Khi học về khí hậu gió mùa, các em hiểu rõ hơn về thời tiết nước nhà. Đặc biệt, việc đề cập đến quần đảo Trường Sa trong phần Đông Nam Á khẳng định chủ quyền quốc gia. Điều này giúp học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức sách vở mà còn bồi dưỡng tình yêu quê hương, ý thức trách nhiệm công dân và hiểu biết về vị thế đất nước trong khu vực và trên thế giới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

nhµ xuÊt b¶n gi¸o dôc viÖt nam Bó GIÉO D|C VÄ ßÄO TÑO NGUYŸN D¶úC (TÊng chÒ bi™n) NGUYŸN PHI HÑNH (ChÒ bi™n) ßÖNG V°N ß`C - ßÖNG V°N H¶•NG - NGUYŸN MINH PH¶•NG ßëA Lê (T∏i b∂n l«n th¯ m≠Íi) 8 NHÄ XUƒT BÅN GIÉO D|C VIåT NAM B∂n quy“n thuÈc Nhµ xu†t b∂n Gi∏o dÙc Vi÷t Nam - BÈ Gi∏o dÙc vµ ßµo tπo. 01 - 2014/CXB/243 - 1062/GD M∑ sË : 2H816T4 2 Ph«n mÈt THI£N NHI£N, CON NG¶òI ô CÉC CH¢U L|C (ti’p theo) XI. Ch©u ∏ 3 Bµi 1 : Vfi tr› Æfia l›, Æfia h◊nh vµ kho∏ng s∂n Ch©u É lµ ch©u lÙc rÈng lÌn nh†t, c„ Æi“u ki÷n t˘ nhi™n ph¯c tπp vµ Æa dπng. T›nh ph¯c tπp, Æa dπng Æ„ Æ≠Óc th” hi÷n tr≠Ìc h’t qua c†u tπo Æfia h◊nh vµ s˘ ph©n bË kho∏ng s∂n. Vfi tr› Æfia l› vµ k›ch th≠Ìc cÒa ch©u lÙc Ch©u É lµ mÈt bÈ phÀn cÒa lÙc Æfia É - ¢u. Di÷n t›ch ph«n Ɔt li“n rÈng kho∂ng 41,5 tri÷u km2, n’u t›nh c∂ di÷n t›ch c∏c Æ∂o phÙ thuÈc th◊ rÈng tÌi 44,4 tri÷u km2.1, em h∑y cho bi’t : - ßi”m c˘c Bæc vµ c˘c Nam ph«n Ɔt li“n cÒa ch©u É nªm tr™n nh˜ng v‹ ÆÈ Æfia l› nµo ? - Ch©u É ti’p gi∏p vÌi c∏c Æπi d≠¨ng vµ c∏c ch©u lÙc nµo ? H◊nh 1. L≠Óc Æ vfi tr› Æfia l› ch©u É tr™n ßfia C«u 4 - Chi“u dµi tı Æi”m c˘c Bæc Æ’n Æi”m c˘c Nam, chi“u rÈng tı bÍ T©y sang bÍ ß´ng n¨i l∑nh thÊ mÎ rÈng nh†t lµ bao nhi™u kil´mät ? Ch©u É käo dµi tı vÔng c˘c Bæc Æ’n vÔng X›ch Æπo, ti’p gi∏p vÌi hai ch©u lÙc vµ ba Æπi d≠¨ng rÈng lÌn. ß©y lµ ch©u lÙc rÈng nh†t th’ giÌi. Trường Sa Quốc (Việt Nam) Đ. L≠Óc Æ Æfia h◊nh, kho∏ng s∂n vµ s´ng h ch©u É 5 2. ß∆c Æi”m Æfia h◊nh vµ kho∏ng s∂n a) ß∆c Æi”m Æfia h◊nh D˘a vµo h◊nh 1.2, em h∑y : - T◊m vµ Ɖc t™n c∏c d∑y nÛi ch›nh : Hi-ma-lay-a, C´n Lu©n, Thi™n S¨n, An-tai. vµ c∏c s¨n nguy™n ch›nh : Trung Xi-bia, T©y Tπng, A-r∏p, I-ran, ß™-can. - T◊m vµ Ɖc t™n c∏c ÆÂng bªng rÈng bÀc nh†t : Tu-ran, L≠Ïng Hµ, ƒn - Hªng, T©y X i-bia, Hoa Bæc, Hoa Trung v. - X ∏c Æfinh c∏c h≠Ìng nÛi ch›nh.2, chÛng ta c„ th” th†y : - Ch©u É c„ nhi“u h÷ thËng nÛi, s¨n nguy™n cao, Æ sÈ vµ nhi“u ÆÂng bªng rÈng bÀc nh†t th’ giÌi. - C∏c d∑y nÛi chπy theo hai h≠Ìng ch›nh : Æ´ng - t©y ho∆c g«n Æ´ng - t©y vµ bæc - nam ho∆c g«n bæc - nam lµm cho Æfia h◊nh bfi chia cæt r†t ph¯c tπp. - C∏c nÛi vµ s¨n nguy™n cao tÀp trung chÒ y’u Î vÔng trung t©m. Tr™n c∏c nÛi cao c„ b®ng hµ bao phÒ quanh n®m. b) Kho∏ng s∂n D˘a vµo h◊nh 1.2, em h∑y cho bi’t : - ô ch©u É c„ nh˜ng kho∏ng s∂n chÒ y’u nµo ? - D«u m· vµ kh› ÆËt tÀp trung nhi“u nh†t Î nh˜ng khu v˘c nµo ? Ch©u É c„ nguÂn kho∏ng s∂n r†t phong phÛ vµ c„ tr˜ l≠Óng lÌn. C∏c kho∏ng s∂n quan tr‰ng nh†t lµ d«u m·, kh› ÆËt, than, sæt, cr´m vµ mÈt sË kim loπi mµu nh≠ ÆÂng, thi’c, . Ch©u É lµ ch©u lÙc rÈng lÌn nh†t th’ giÌi, nªm käo dµi tı vÔng c˘c Bæc Æ’n vÔng X›ch Æπo. Tr™n l∑nh thÊ c„ nhi“u h÷ thËng nÛi, s¨n nguy™n cao, Æ sÈ chπy theo hai h≠Ìng ch›nh vµ nhi“u ÆÂng bªng rÈng nªm xen kœ vÌi nhau lµm cho Æfia h◊nh bfi chia cæt ph¯c tπp. Ch©u É c„ nguÂn kho∏ng s∂n phong phÛ, quan tr‰ng nh†t lµ : d«u m·, kh› ÆËt, than, sæt, cr´m vµ nhi“u kim loπi mµu. H∑y n™u c∏c Æ∆c Æi”m v“ vfi tr› Æfia l›, k›ch th≠Ìc cÒa l∑nh thÊ ch©u É vµ ˝ ngh‹a cÒa chÛng ÆËi vÌi kh› hÀu. H∑y n™u c∏c Æ∆c Æi”m cÒa Æfia h◊nh ch©u É.2, h∑y ghi t™n c∏c ÆÂng bªng lÌn vµ c∏c s´ng ch›nh ch∂y tr™n tıng ÆÂng bªng vµo vÎ h‰c theo b∂ng m…u d≠Ìi Æ©y : STT C∏c ÆÂng bªng lÌn C∏c s´ng ch›nh 1 2 3 6 Bµi 2 : Kh› hÀu ch©u ∏ Ch©u É nªm tr∂i dµi tı vÔng c˘c Bæc Æ’n vÔng X›ch Æπo, c„ k›ch th≠Ìc rÈng lÌn vµ c†u tπo Æfia h◊nh ph¯c tπp. ß„ lµ nh˜ng Æi“u ki÷n tπo ra s˘ ph©n ho∏  kh› hÀu Æa dπng vµ mang t›nh lÙc Æfia cao. kh› hÀu ch©u ∏ ph©n ho∏ r†t Æa dπng QĐ. Trường Sa (Việt Nam) Đ. Côn Sơn Quốc ¤FKÅX¥X H◊nh 2. L≠Óc Æ c∏c ÆÌi kh› hÀu ch©u É a) Kh› hÀu ch©u É ph©n ho∏ thµnh nhi“u ÆÌi kh∏c nhau Quan s∏t h◊nh 2.1, em h∑y : - ߉c t™n c∏c ÆÌi kh› hÀu tı vÔng c˘c Bæc Æ’n vÔng X ›ch Æπo d‰c theo kinh tuy’n 80 oß. - Gi∂i th›ch tπi sao kh› hÀu ch©u É lπi chia thµnh nhi“u ÆÌi nh≠ vÀy ? 7 b) C∏c ÆÌi kh› hÀu ch©u É th≠Íng ph©n ho∏ thµnh nhi“u ki”u kh› hÀu kh∏c nhau Quan s∏t h◊nh 2.1, em h∑y chÿ mÈt trong c∏c ÆÌi c„ nhi“u ki”u kh› hÀu vµ Ɖc t™n c∏c ki”u kh› hÀu thuÈc ÆÌi Æ„. Nh≠ vÀy, ch©u É c„ nhi“u ÆÌi kh› hÀu kh∏c nhau. S˘ Æa dπng nµy lµ do l∑nh thÊ tr∂i dµi tı vÔng c˘c Bæc Æ’n vÔng X›ch Æπo. M∆t kh∏c, Î mÈt sË ÆÌi lπi chia thµnh nhi“u ki”u mµ nguy™n nh©n ch›nh lµ do l∑nh thÊ r†t rÈng, c„ c∏c d∑y nÛi vµ s¨n nguy™n cao ng®n ∂nh h≠Îng cÒa bi”n x©m nhÀp s©u vµo nÈi Æfia. Ngoµi ra, tr™n c∏c nÛi vµ s¨n nguy™n cao kh› hÀu cfln thay ÆÊi theo chi“u cao. kh› hÀu ch©u ∏ phÊ bi’n lµ c∏c ki”u kh› hÀu gi„ mÔa vµ c∏c ki”u kh› hÀu lÙc Æfia a) C∏c ki”u kh› hÀu gi„ mÔa Quan s∏t h◊nh 2.1, em h∑y chÿ c∏c khu v˘c thuÈc c∏c ki”u kh› hÀu gi„ mÔa. Kh› hÀu gi„ mÔa ch©u É gÂm c∏c ki”u : kh› hÀu gi„ mÔa nhi÷t ÆÌi ph©n bË Î Nam É vµ ß´ng Nam É, kh› hÀu gi„ mÔa cÀn nhi÷t vµ ´n ÆÌi ph©n bË Î ß´ng É. Trong c∏c khu v˘c kh› hÀu gi„ mÔa, mÈt n®m c„ hai mÔa r‚ r÷t : mÔa Æ´ng c„ gi„ tı nÈi Æfia thÊi ra, kh´ng kh› kh´, lπnh vµ m≠a kh´ng Æ∏ng k”. MÔa hπ c„ gi„ tı Æπi d≠¨ng thÊi vµo lÙc Æfia, thÍi ti’t n„ng »m vµ c„ m≠a nhi“u. ß∆c bi÷t, Nam É vµ ß´ng Nam É lµ hai khu v˘c c„ m≠a vµo loπi nhi“u nh†t th’ giÌi. b) C∏c ki”u kh› hÀu lÙc Æfia Quan s∏t h◊nh 2.1, em h∑y : - Chÿ nh˜ng khu v˘c thuÈc c∏c ki”u kh› hÀu lÙc Æfia. - Cho bi’t c∏c ki”u kh› hÀu lÙc Æfia c„ nh˜ng Æ∆c Æi”m chung g◊ Æ∏ng chÛ ˝ ? C∏c ki”u kh› hÀu lÙc Æfia ph©n bË chÒ y’u trong c∏c vÔng nÈi Æfia vµ khu v˘c T©y Nam É. Tπi c∏c khu v˘c nµy v“ mÔa Æ´ng kh´ vµ lπnh, mÔa hπ kh´ vµ n„ng. L≠Óng m≠a trung b◊nh n®m thay ÆÊi tı 200-500mm, ÆÈ bËc h¨i r†t lÌn n™n ÆÈ »m kh´ng kh› lu´n lu´n th†p. H«u h’t c∏c vÔng nÈi Æfia vµ T©y Nam É Æ“u ph∏t tri”n c∂nh quan b∏n hoang mπc vµ hoang mπc. T„m lπi, kh› hÀu ch©u É ph©n ho∏ r†t Æa dπng, thay ÆÊi theo c∏c ÆÌi tı bæc xuËng nam vµ theo c∏c ki”u tı duy™n h∂i vµo nÈi Æfia. C„ c∏c ki”u kh› hÀu phÊ bi’n : kh› hÀu gi„ mÔa vµ kh› hÀu lÙc Æfia. D˘a vµo c∏c bi”u Æ nhi÷t ÆÈ vµ l≠Óng m≠a cÒa ba Æfia Æi”m d≠Ìi Æ©y, em h∑y cho bi’t : - MÁi Æfia Æi”m nªm trong ki”u kh› hÀu nµo ? - N™u Æ∆c Æi”m v“ nhi÷t ÆÈ vµ l≠Óng m≠a cÒa mÁi Æfia Æi”m Æ„. 40 2750 82 220 Y-an-gun E Ri-∏t U-lan Ba-to (Mi-an-ma) (A-rÀp X™-Ût) (M´ng CÊ) 2.1, h∑y vœ bi”u Æ nhi÷t ÆÈ vµ l≠Óng m≠a vµo vÎ h‰c vµ x∏c Æfinh Æfia Æi”m nµy thuÈc ki”u kh› hÀu nµo ? B∂ng 2. Nhi÷t ÆÈ vµ l≠Óng m≠a trung b◊nh th∏ng tπi Th≠Óng H∂i (Trung QuËc) Th∏ng 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Y’u tË Nhi÷t ÆÈ (oC) 3,2 4,1 8,0 13,5 18,8 23,1 27,1 27,0 22,8 17,4 11,3 5,8 L≠Óng m≠a 59 59 83 93 93 76 145 142 127 71 52 37 (mm) 9 Bµi 3 : s´ng ngfli vµ c∂nh quan Ch©u ∏ Ch©u É c„ mπng l≠Ìi s´ng ngfli kh∏ ph∏t tri”n, song s˘ ph©n bË kh´ng Æ“u vµ ch’ ÆÈ n≠Ìc thay ÆÊi ph¯c tπp. C∏c c∂nh quan t˘ nhi™n ph©n ho∏ Æa dπng. Nh◊n chung, thi™n nhi™n ch©u É c„ nhi“u thuÀn lÓi nh≠ng cÚng kh´ng ›t kh„ kh®n ÆËi vÌi s˘ ph∏t tri”n kinh t’ - x∑ hÈi cÒa c∏c quËc gia Î ch©u lÙc nµy. ß∆c Æi”m s´ng ngfli - S´ng ngfli Î ch©u É kh∏ ph∏t tri”n vµ c„ nhi“u h÷ thËng s´ng lÌn.2, em h∑y cho bi’t : + C∏c s´ng lÌn cÒa Bæc É vµ ß´ng É bæt nguÂn tı khu v˘c nµo, ÆÊ vµo bi”n vµ Æπi d≠¨ng nµo ? + S´ng M™ C´ng (Cˆu Long) ch∂y qua n≠Ìc ta bæt nguÂn tı s¨n nguy™n nµo ? - C∏c s´ng Î ch©u É ph©n bË kh´ng Æ“u vµ c„ ch’ ÆÈ n≠Ìc kh∏ ph¯c tπp. ô Bæc É, mπng l≠Ìi s´ng dµy vµ c∏c s´ng lÌn Æ“u ch∂y theo h≠Ìng tı nam l™n bæc. V“ mÔa Æ´ng c∏c s´ng bfi Æ„ng b®ng käo dµi. MÔa xu©n, b®ng tuy’t tan, m˘c n≠Ìc s´ng l™n nhanh vµ th≠Íng g©y ra lÚ b®ng lÌn.1 em h∑y cho bi’t s´ng §-bi ch∂y theo h≠Ìng nµo vµ qua c∏c ÆÌi kh› hÀu nµo. Tπi sao v“ mÔa xu©n vÔng trung vµ hπ l≠u s´ng §-bi lπi c„ lÚ b®ng lÌn ? ß´ng É, ß´ng Nam É vµ Nam É lµ nh˜ng khu v˘c c„ m≠a nhi“u n™n Î Æ©y mπng l≠Ìi s´ng dµy vµ c„ nhi“u s´ng lÌn. Do ∂nh h≠Îng cÒa ch’ ÆÈ m≠a gi„ mÔa, c∏c s´ng c„ l≠Óng n≠Ìc lÌn nh†t vµo cuËi hπ Æ«u thu vµ thÍi k◊ cπn nh†t vµo cuËi Æ´ng Æ«u xu©n. T©y Nam É vµ Trung É lµ nh˜ng khu v˘c thuÈc kh› hÀu lÙc Æfia kh´ hπn n™n s´ng ngfli käm ph∏t tri”n. Tuy nhi™n, nhÍ nguÂn n≠Ìc do tuy’t vµ b®ng tan tı c∏c nÛi cao cung c†p, Î Æ©y v…n c„ mÈt sË s´ng lÌn. ßi”n h◊nh lµ c∏c s´ng X≠a ßa-ri-a, A-mu ßa-ri-a Î Trung É, Ti-gr¨ vµ •-phr∏t Î T©y Nam É. 10 L≠u l≠Óng n≠Ìc s´ng Î c∏c khu v˘c nµy cµng v“ hπ l≠u cµng gi∂m. MÈt sË s´ng nh· bfi "ch’t" trong c∏c hoang mπc c∏t. - C∏c s´ng cÒa Bæc É c„ gi∏ trfi chÒ y’u v“ giao th´ng vµ thu˚ Æi÷n, cfln s´ng c∏c khu v˘c kh∏c c„ vai trfl cung c†p n≠Ìc cho s∂n xu†t, ÆÍi sËng, khai th∏c thu˚ Æi÷n, giao th´ng, du lfich, Æ∏nh bæt vµ nu´i trÂng thu˚ s∂n. C∏c ÆÌi c∂nh quan t˘ nhi™n QĐ. Trường Sa (Việt Nam) H◊nh 3. L≠Óc Æ c∏c ÆÌi c∂nh quan t˘ nhi™n ch©u É D˘a vµo h◊nh 2.1, em h∑y cho bi’t : - T™n c∏c ÆÌi c∂nh quan cÒa ch©u É theo th¯ t˘ tı bæc xuËng nam d‰c theo kinh tuy’n 80 oß.