Nghiên cứu tình hình lợn con mắc bệnh phân trắng tại trại chăn nuôi Bùi Huy Hạnh, Tứ Kỳ, Hải Dương

Luận văn phân tích tình hình lợn con mắc bệnh phân trắng từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi tại trại Bùi Huy Hạnh, huyện Tứ Kỳ, Hải Dương.

• Tác giả: Trần Quốc Huy
• Người hướng dẫn: ThS. Lê Minh Toàn
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Theo Dõi Tình Hình Lợn Con Mắc Bệnh Phân Trắng Giai Đoạn Từ Sơ Sinh Đến 21 Ngày Tuổi Nuôi Tại Trại Chăn Nuôi Bùi Huy Hạnh, Huyện Tứ Kỳ, Hải Dương Và Biện Pháp Phòng Trị
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Điều kiện cơ sở nơi thực tập
• 2.2. Điều kiện cơ sở vật chất, hạ tầng thực tập
• 2.3. Đối tượng và kết quả sản xuất của cơ sở
• 2.4. Cơ sở khoa học
• 2.4.1. Đặc điểm của lợn con
• 2.4.1.1. Đặc điểm sinh trưởng và phát triển của lợn con
• 2.4.1.2. Đặc điểm phát triển của cơ quan tiêu hóa
• 2.4.1.3. Đặc điểm của cơ năng điều tiết của lợn con
• 2.4.1.4. Đặc điểm về khả năng miễn dịch của lợn con
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi
• 3.4.1. Các chỉ tiêu theo dõi
• 3.4.2. Phương pháp theo dõi, thu thập thông tin
• 3.4.3. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 3.4.4. Phương pháp bố trí dùng thuốc điều trị bệnh phân trắng lợn con
• 3.4.5. Công thức tính toán các chỉ tiêu
• 3.4.6. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Công tác phục vụ sản xuất
• 4.2. Công tác chăn nuôi
• 4.3. Kết quả nghiên cứu
• 4.3.1. Tỷ lệ lợn con nhiễm bệnh phân trắng trong thời gian thực tập
• 4.3.2. Tỷ lệ lợn con nhiễm bệnh phân trắng theo lứa tuổi
• 4.3.3. Tỷ lệ mắc bệnh phân trắng lợn con theo dãy chuồng
• 4.3.4. Tỷ lệ mắc bệnh lợn con phân trắng qua các tháng
• 4.3.5. Tỷ lệ lợn con chết do nhiễm bệnh phân trắng
• 4.3.6. Triệu chứng lâm sàng của lợn mắc bệnh phân trắng
• 4.3.7. Hiệu lực điều trị của 2 loại thuốc
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu

Luận văn này tập trung vào việc theo dõi tình hình lợn con mắc bệnh phân trắng giai đoạn từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi tại trại chăn nuôi Bùi Huy Hạnh, huyện Tứ Kỳ, Hải Dương. Mục tiêu của nghiên cứu là xác định tỷ lệ mắc bệnh, triệu chứng lâm sàng và hiệu quả điều trị, đồng thời đề xuất các biện pháp phòng ngừa. Bệnh phân trắng là một trong những vấn đề nghiêm trọng trong chăn nuôi lợn, đặc biệt là ở lợn con, gây thiệt hại lớn cho các trang trại. Nghiên cứu này không chỉ cung cấp thông tin về tình hình dịch bệnh mà còn là cơ sở cho việc áp dụng các biện pháp phòng trị hiệu quả.

1.1. Tình hình lợn con mắc bệnh phân trắng

Bệnh phân trắng ở lợn con thường xuất hiện trong giai đoạn từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi, với triệu chứng chính là tiêu chảy, mất nước và suy dinh dưỡng. Theo số liệu thu thập tại trại chăn nuôi Bùi Huy Hạnh, tỷ lệ lợn con mắc bệnh này có thể lên tới 30% trong một số đợt dịch. Việc theo dõi tình hình bệnh lý không chỉ giúp nhận diện sớm các triệu chứng mà còn tạo điều kiện cho việc can thiệp kịp thời, từ đó giảm thiểu tổn thất kinh tế cho trang trại.

II. Tổng quan tài liệu

Nghiên cứu về bệnh phân trắng ở lợn con đã được thực hiện bởi nhiều tác giả trong và ngoài nước. Theo các nghiên cứu, bệnh này chủ yếu do vi khuẩn E.coli và các yếu tố môi trường tác động. Đặc điểm sinh lý của lợn con, như hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện và khả năng miễn dịch yếu, khiến chúng dễ bị mắc bệnh. Việc tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của lợn con và mối liên hệ giữa chế độ dinh dưỡng và bệnh lý là rất cần thiết. Điều này không chỉ giúp cải thiện sức khỏe của lợn mà còn nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

2.1. Đặc điểm sinh lý của lợn con

Lợn con có một số đặc điểm sinh lý quan trọng như tỷ lệ nước trong cơ thể cao, khả năng điều tiết thân nhiệt kém và hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Điều này dẫn đến việc lợn con dễ bị nhiễm bệnh, đặc biệt là trong điều kiện môi trường không thuận lợi. Việc bổ sung dinh dưỡng đúng cách và kịp thời có thể giúp cải thiện tình trạng sức khỏe của lợn con và giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh.

2.2. Các nghiên cứu trước đây

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng bệnh phân trắng lợn con có thể được kiểm soát thông qua các biện pháp phòng ngừa và điều trị thích hợp. Các tác giả đã đề xuất nhiều phương pháp điều trị khác nhau, từ việc sử dụng kháng sinh đến các biện pháp tự nhiên nhằm cải thiện sức khỏe đường ruột của lợn con. Tuy nhiên, việc áp dụng các biện pháp này cần phải dựa trên tình hình thực tế tại từng trang trại.

III. Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu được thực hiện bao gồm việc theo dõi trực tiếp lợn con tại trại chăn nuôi Bùi Huy Hạnh. Các chỉ tiêu theo dõi bao gồm tỷ lệ mắc bệnh, triệu chứng lâm sàng, và hiệu quả điều trị của hai loại thuốc khác nhau. Dữ liệu được thu thập và phân tích để đánh giá tình hình sức khỏe của lợn con và đưa ra những khuyến nghị phù hợp. Việc áp dụng phương pháp nghiên cứu khoa học sẽ giúp cung cấp cái nhìn sâu sắc về bệnh lý và cách phòng trị hiệu quả.

3.1. Quy trình theo dõi

Quy trình theo dõi bao gồm việc ghi chép các triệu chứng lâm sàng, tỷ lệ mắc bệnh và tỷ lệ tử vong của lợn con. Các dữ liệu này sẽ được phân tích định lượng để đưa ra kết luận chính xác về tình hình bệnh lý tại trại. Đồng thời, việc so sánh hiệu quả điều trị giữa các phác đồ sẽ giúp xác định phương pháp điều trị tối ưu cho bệnh phân trắng ở lợn con.

IV. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc bệnh phân trắng ở lợn con tại trại chăn nuôi Bùi Huy Hạnh là khá cao, với nhiều triệu chứng lâm sàng điển hình. Hiệu quả điều trị của các phác đồ khác nhau cũng đã được đánh giá, cho thấy một số loại thuốc có tác dụng tốt hơn trong việc kiểm soát bệnh. Dữ liệu thu thập từ nghiên cứu sẽ là cơ sở để cải thiện quy trình chăn nuôi và phòng trị bệnh tại trang trại.

4.1. Tỷ lệ mắc bệnh và triệu chứng

Tỷ lệ mắc bệnh phân trắng ở lợn con được ghi nhận là 30% trong thời gian thực tập. Các triệu chứng lâm sàng bao gồm tiêu chảy, mất nước và suy dinh dưỡng. Những triệu chứng này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của lợn con mà còn làm giảm hiệu quả chăn nuôi, gia tăng chi phí điều trị cho trang trại.

4.2. Hiệu quả điều trị

Các phác đồ điều trị đã được áp dụng cho lợn con mắc bệnh phân trắng, trong đó có hai loại thuốc chính được so sánh. Kết quả cho thấy một loại thuốc có hiệu quả cao hơn, giúp cải thiện tình trạng sức khỏe của lợn con nhanh chóng. Việc lựa chọn thuốc phù hợp là rất quan trọng để giảm thiểu thiệt hại do bệnh gây ra.

V. Kết luận và đề xuất

Nghiên cứu này đã cung cấp cái nhìn tổng quan về tình hình lợn con mắc bệnh phân trắng tại trại chăn nuôi Bùi Huy Hạnh, huyện Tứ Kỳ, Hải Dương. Kết quả cho thấy cần có những biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả nhằm giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh. Đề xuất áp dụng các phương pháp chăn nuôi an toàn và chú trọng đến chế độ dinh dưỡng cho lợn con để nâng cao sức khỏe và hiệu quả chăn nuôi.

5.1. Đề xuất biện pháp phòng ngừa

Để phòng ngừa bệnh phân trắng ở lợn con, cần chú ý đến việc vệ sinh chuồng trại, cải thiện chế độ dinh dưỡng và tiêm phòng đúng lịch. Việc theo dõi sát sao tình hình sức khỏe của lợn con cũng rất quan trọng để phát hiện sớm các triệu chứng bất thường và can thiệp kịp thời.

5.2. Đề xuất nghiên cứu tiếp theo

Cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về cơ chế gây bệnh phân trắng ở lợn con và các yếu tố tác động từ môi trường. Việc này sẽ giúp xây dựng các phương pháp phòng trị hiệu quả hơn, đồng thời nâng cao nhận thức cho các hộ chăn nuôi về tầm quan trọng của việc chăm sóc sức khỏe lợn con.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong cơ cấu ngành nông nghiệp Việt Nam, chăn nuôi lợn đang chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng công nghiệp hóa và quy mô trang trại tập trung. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất gây tổn thất kinh tế cho người chăn nuôi là tình hình dịch bệnh, đặc biệt là hội chứng tiêu chảy phân trắng ở lợn con theo mẹ (Neonatal diarrhoea). Bệnh xuất hiện lúc lẻ tẻ, lúc bùng phát ồ ạt tùy thuộc vào điều kiện thời tiết, quy trình chăm sóc nuôi dưỡng và đặc điểm sinh lý non yếu của gia súc non. Khi lợn con mắc bệnh, tỷ lệ tăng khối lượng giảm sút, chi phí thú y tăng cao, trường hợp nặng dẫn đến tử vong hoặc để lại di chứng còi cọc.

Xuất phát từ thực trạng trên, tác giả Trần Quốc Huy (Khoa Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên) đã thực hiện đề tài nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng nhiễm bệnh và hoàn thiện phác đồ điều trị tại cơ sở sản xuất.

Mục tiêu nghiên cứu:

1. Nắm bắt tình hình phát triển chăn nuôi tại cơ sở, phương pháp chăn nuôi đúng và quy trình phòng chống dịch bệnh tại cơ sở chăn nuôi.
2. Xác định nguyên nhân và đưa ra biện pháp điều trị bệnh phân trắng lợn con có hiệu quả.

Nhiệm vụ (yêu cầu) nghiên cứu:

1. Tìm hiểu quy trình chăn nuôi, vệ sinh phòng bệnh tại trại chăn nuôi Bùi Huy Hạnh, huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương.
2. Theo dõi tình hình lợn con mắc bệnh phân trắng giai đoạn theo mẹ (từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi) tại trại.
3. Xác định nguyên nhân gây bệnh phân trắng lợn con nuôi tại trại và đưa ra phác đồ điều trị đạt hiệu quả cao.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn con theo mẹ từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi (thuộc các tổ hợp giống lợn ngoại Landrace – Yorkshire và Pietrain – Duroc).
• Phạm vi không gian: Trại chăn nuôi lợn nái ngoại tập trung Bùi Huy Hạnh, xã Tái Sơn, huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương.
• Phạm vi thời gian: Từ ngày 18/11/2015 đến ngày 18/05/2016 (thời gian theo dõi liên tục 06 tháng).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở lý thuyết và sinh lý bệnh học

• Đặc điểm sinh lý tiêu hóa của lợn con: Khối lượng lợn con tăng trưởng nhanh (10 ngày tuổi tăng gấp 2 lần, 21 ngày tuổi tăng gấp 4 lần so với sơ sinh), nhu cầu tích lũy protein cao (9–14 g/kg thể trọng/ngày). Tuy nhiên, bộ máy tiêu hóa chưa hoàn thiện. Lợn con dưới 1 tháng tuổi có hiện tượng thiếu axit clohydric tự do (hypohydric), men pepsinogen chưa được hoạt hóa thành pepsin, dịch vị chỉ có khả năng làm vón sữa mà chưa tiêu hóa triệt để protein, tạo môi trường cho vi khuẩn có hại phát triển.
• Đặc điểm điều hòa thân nhiệt và miễn dịch: Lợn sơ sinh có tỷ lệ nước chiếm 82% khối lượng cơ thể, lớp mỡ dưới da mỏng, vỏ đại não chưa hoàn thiện nên khả năng điều tiết thân nhiệt kém, dễ mất nhiệt qua bức xạ trong điều kiện ẩm lạnh. Miễn dịch của lợn con hoàn toàn thụ động qua hấp thu $\gamma$-globulin từ sữa đầu của lợn mẹ bằng con đường ẩm bào trong 24 giờ đầu sau sinh.
• Tác nhân gây bệnh: Vi khuẩn Escherichia coli (E. coli - trực khuẩn Gram âm, hiếu khí và kỵ khí tùy tiện, mang các kháng nguyên O, H, K) là căn nguyên chủ yếu. Khi gặp điều kiện bất lợi (stress nhiệt độ, ẩm độ, thức ăn, vệ sinh kém), E. coli tăng độc lực, tiết ngoại độc tố và nội độc tố (enterotoxin) phá hủy niêm mạc ruột, làm đảo lộn cân bằng nước và điện giải dẫn đến tiêu chảy cấp tính. Ngoài ra, bệnh có thể kết hợp với các tác nhân phụ như Salmonella (S. typhisuis), Rotavirus, Coronavirus, Proteus, Streptococcus.

Phương pháp nghiên cứu thực tế

• Phương pháp điều tra dịch tễ: Kết hợp điều tra gián tiếp (thu thập số liệu từ sổ sách ghi chép của trại) và điều tra trực tiếp (quan sát triệu chứng lâm sàng, kiểm tra phân trên nền chuồng, theo dõi 76 đàn với tổng số 714 cá thể lợn con từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi).
• Phương pháp bố trí thí nghiệm điều trị: Thử nghiệm trên 190 lợn con mắc bệnh phân trắng, chia đều thành 2 nhóm thí nghiệm (mỗi nhóm 95 con) đảm bảo đồng đều về giống, tuổi, thể trọng và chế độ chăm sóc:
  • Phác đồ 1: Kháng sinh MD Nor-100 (tiêm bắp liều 1 ml/10 kg thể trọng/ngày, liệu trình 3–5 ngày) kết hợp bù nước, điện giải bằng Oresol (pha 1 g/lít nước, cho uống 2–3 lần/ngày).
  • Phác đồ 2: Kháng sinh Nova-amcoli (tiêm bắp liều 1 ml/10 kg thể trọng/ngày, liệu trình 3–5 ngày) kết hợp bù nước, điện giải bằng Oresol (pha 1 g/lít nước, cho uống 2–3 lần/ngày).
• Phương pháp xử lý số liệu: Tính toán tỷ lệ mắc bệnh, tỷ lệ chết, tỷ lệ khỏi bệnh, tỷ lệ tái phát và thời gian điều trị trung bình theo phương pháp thống kê sinh vật học trong chăn nuôi thú y (Nguyễn Văn Thiện, 2002) và xử lý bằng phần mềm Microsoft Excel.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh chăn nuôi lợn công nghiệp đối mặt với thiệt hại do bệnh phân trắng lợn con theo mẹ. Xác định rõ mục tiêu, yêu cầu, ý nghĩa khoa học (cung cấp tư liệu dịch tễ học tại trại nái ngoại) và ý nghĩa thực tiễn (kiểm soát dịch bệnh, nâng cao hiệu quả kinh tế cho trại Bùi Huy Hạnh).

Phần 2: Tổng quan tài liệu

• Điều kiện cơ sở thực tập: Trại chăn nuôi Bùi Huy Hạnh (Tứ Kỳ, Hải Dương) thành lập năm 2007, diện tích 3 ha, tổng vốn đầu tư khoảng 20 tỷ đồng, gồm 6 dãy chuồng kín (tổng diện tích xây dựng 10.000 m²), trang bị hệ thống quạt thông gió, giàn mát, sưởi ấm tự động, hầm biogas và ao sinh học. Quy mô đàn gồm 1.200 lợn nái ngoại, 30 lợn đực giống, 120 lợn hậu bị và 2.500 lợn sau cai sữa (giống Landrace – Yorkshire và Pietrain – Duroc do CP cung cấp). Lợi nhuận bình quân đạt hơn 3,36 tỷ đồng/năm từ lợn giống và 250 triệu đồng/năm từ nuôi cá, trồng cây.
• Tổng quan lý thuyết: Hệ thống hóa các công trình nghiên cứu trong nước (Phạm Sỹ Lăng, Nguyễn Đức Lưu, Lê Thị Tài, Lê Văn Phước...) và quốc tế (Glawischnig, Kohler, Jones, Smith...) về cơ chế sinh bệnh của E. coli, đặc điểm thiếu HCl tự do ở dạ dày con non, vai trò của sữa đầu, ảnh hưởng của nhiệt độ - ẩm độ và các giải pháp sử dụng kháng sinh, vắc xin, chế phẩm sinh học.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Quy định tiêu chuẩn chọn mẫu theo dõi (76 đàn, 714 lợn con theo mẹ từ 1 đến 21 ngày tuổi), khung thời gian nghiên cứu (18/11/2015 – 18/05/2016), danh mục các chỉ tiêu dịch tễ (tỷ lệ mắc theo tuổi, theo dãy chuồng, theo tháng, tỷ lệ chết), sơ đồ bố trí thử nghiệm lâm sàng 2 phác đồ điều trị và các công thức toán học thống kê.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

• Công tác phục vụ sản xuất: Tác giả đã tham gia đỡ đẻ 300 ca an toàn; bấm nanh, cắt đuôi, bấm số tai cho 3.600 lợn con (đạt 100% an toàn); tiêm sắt MD-FeB12 cho 3.600 con (đạt 100%); thiến 1.400 lợn đực (đạt 100%); mổ thoát vị hecni 8 ca (khỏi 7 ca, tỷ lệ 87,50%); tiêm phòng vắc xin Mycoplasma phòng suyễn cho 2.600 con (đạt 100%). Đồng thời, tham gia điều trị viêm tử cung ở lợn nái (45 ca, khỏi 43 ca, đạt 95,56%), bệnh đường hô hấp (97 ca, khỏi 96 ca, đạt 98,96%), viêm khớp (8 ca, khỏi 100%) và can thiệp đẻ khó (10 ca, thành công 100%).
• Kết quả dịch tễ học bệnh phân trắng:
  • Tỷ lệ mắc chung: Trong 76 đàn theo dõi (714 con), có 56 đàn mắc bệnh (73,68%) với 190 cá thể mắc bệnh (26,61%).
  • Theo lứa tuổi: Giai đoạn 8–14 ngày tuổi có tỷ lệ mắc cao nhất (37,66% cá thể; 87,50% đàn); giai đoạn sơ sinh – 7 ngày tuổi mắc 23,40% cá thể (73,08% đàn); giai đoạn 15–21 ngày tuổi có tỷ lệ thấp nhất (17,92% cá thể; 61,54% đàn).
  • Theo dãy chuồng: Dãy chuồng 1 có tỷ lệ mắc 26,74% (chết 6,25% trên tổng số mắc); Dãy chuồng 2 có tỷ lệ mắc 26,47% (chết 3,19% trên tổng số mắc).
  • Theo tháng: Tháng 12/2015 có tỷ lệ mắc cao nhất (30,33%), tiếp theo là tháng 4/2016 (30,25%), tháng 5/2016 (26,05%), tháng 1 và 2/2016 (cùng đạt 24,79%), thấp nhất là tháng 3/2016 (23,28%).
• Triệu chứng lâm sàng và hiệu lực điều trị: Lợn bệnh thải phân màu trắng đục, trắng xám hoặc vàng lẫn bọt khí, mùi tanh khắm, dính bết hậu môn và khoeo chân, lợn bỏ bú, lông xù, mắt trũng do mất nước. Tổng số 190 con điều trị bằng 2 phác đồ có 181 con khỏi bệnh (đạt tỷ lệ khỏi 95,26%) và 9 con chết (4,74%).

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Đúc kết các phát hiện dịch tễ, khẳng định tính hiệu quả của công tác điều trị kết hợp bù nước điện giải và đề xuất các giải pháp kỹ thuật về giữ ấm, tiêm sắt, cho bú sữa đầu sớm và tập ăn sớm cho lợn con.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

Chỉ tiêu theo dõi	Nhóm / Giai đoạn	Số theo dõi	Số mắc bệnh	Tỷ lệ mắc (%)	Số chết	Tỷ lệ chết (%)
Theo dõi chung	Theo đàn (đàn)	76	56	73,68	-	-
	Theo cá thể (con)	714	190	26,61	9	4,74
Theo lứa tuổi	Sơ sinh – 7 ngày tuổi	235	55	23,40	-	-
	8 – 14 ngày tuổi	239	92	37,66	-	-
	15 – 21 ngày tuổi	240	43	17,92	-	-
Theo dãy chuồng	Dãy chuồng 1	359	96	26,74	6	6,25
	Dãy chuồng 2	355	94	26,47	3	3,19
Theo tháng theo dõi	Tháng 12/2015	122	37	30,33	-	-
	Tháng 01/2016	121	30	24,79	-	-
	Tháng 02/2016	117	29	24,79	-	-
	Tháng 03/2016	116	27	23,28	-	-
	Tháng 04/2016	119	36	30,25	-	-
	Tháng 05/2016	119	31	26,05	-	-

Nội dung công việc phục vụ sản xuất	Số lượng thực hiện (con/ca)	Số lượng an toàn / khỏi (con/ca)	Tỷ lệ thành công (%)
Tiêm vắc xin Mycoplasma (phòng suyễn)	2.600	2.600	100,00
Điều trị bệnh viêm tử cung lợn nái	45	43	95,56
Điều trị bệnh phân trắng lợn con	190	181	95,26
Điều trị bệnh đường hô hấp	97	96	98,96
Điều trị viêm khớp, chấn thương cơ giới	8	8	100,00
Can thiệp hiện tượng đẻ khó	10	10	100,00
Bấm nanh, cắt đuôi, bấm số tai	3.600	3.600	100,00
Tiêm sắt (MD-FeB12) cho lợn con	3.600	3.600	100,00
Thiến lợn đực	1.400	1.400	100,00
Phẫu thuật thoát vị hecni	8	7	87,50

Giải pháp và khuyến nghị của tác giả

• Chăm sóc và nuôi dưỡng: Giữ ấm ổ úm lợn con bằng bóng điện hồng ngoại (nhiệt độ duy trì 32–35°C), tránh gió lùa và ẩm ướt; cho lợn con bú sữa đầu càng sớm càng tốt ngay sau khi sinh (trong vòng 24 giờ đầu); tiêm bổ sung sắt (MD-FeB12) vào 1–2 ngày tuổi để chống thiếu máu; tập cho lợn con ăn sớm từ 5–7 ngày tuổi bằng cám hoàn chỉnh (mã 550F) nhằm kích thích tiết axit HCl tự do sớm lúc 14 ngày tuổi.
• Vệ sinh thú y và an toàn sinh học: Thực hiện nghiêm ngặt quy trình sát trùng chuồng đẻ, xả vôi gầm chuồng, rắc vôi bột lối đi; áp dụng quy trình "cùng vào - cùng ra" (all in - all out) với thời gian để trống chuồng 3 tuần giữa các lứa nuôi; công nhân và khách tham quan phải qua buồng sát trùng và thay bảo hộ lao động.
• Điều trị: Khi lợn con phát bệnh, cần cách ly và điều trị ngay bằng kháng sinh đặc hiệu (MD Nor-100 hoặc Nova-amcoli) với liều 1 ml/10 kg thể trọng/ngày trong 3–5 ngày, bắt buộc kết hợp cho uống dung dịch Oresol để chống mất nước và rối loạn điện giải.

Đóng góp của đề tài

Cung cấp bộ dữ liệu thực địa có độ tin cậy cao về dịch tễ học bệnh phân trắng lợn con theo mẹ tại một trang trại chăn nuôi lợn nái ngoại quy mô lớn (1.200 nái) tại tỉnh Hải Dương. Khẳng định hiệu quả kiểm soát bệnh thông qua việc kết hợp giữa chăm sóc sinh lý non, bổ sung sắt, tập ăn sớm và can thiệp phác đồ kháng sinh kết hợp điện giải (tỷ lệ khỏi bệnh đạt 95,26%).

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Thời gian thực nghiệm và theo dõi dịch tễ chỉ diễn ra trong vòng 06 tháng (từ tháng 11/2015 đến tháng 5/2016), chưa bao quát trọn vẹn chu kỳ 12 tháng trong năm để so sánh biến động dịch bệnh vào các tháng cao điểm nắng nóng mùa hè hoặc mùa thu; nghiên cứu dừng lại ở mức độ chẩn đoán lâm sàng và theo dõi dịch tễ thực địa, chưa tiến hành phân lập vi sinh vật chuyên sâu, định danh type huyết thanh E. coli hay thực hiện kháng sinh đồ trong phòng thí nghiệm.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu dịch tễ học theo dõi liên tục qua các mùa trong năm; lấy mẫu bệnh phẩm phân lập, định danh các chủng vi khuẩn E. coli, Salmonella và Rotavirus tại trại; làm kháng sinh đồ định kỳ để theo dõi mức độ mẫn cảm và tính kháng thuốc của vi khuẩn; thử nghiệm vắc xin chuồng (Autovaccine) hoặc các chế phẩm vi sinh hữu ích (probiotics) nhằm giảm thiểu phụ thuộc vào kháng sinh.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng:
  • Sinh viên, học viên chuyên ngành Chăn nuôi, Thú y, Bác sĩ thú y tham khảo phương pháp điều tra dịch tễ thực địa, kỹ thuật đỡ đẻ và thiết kế phác đồ điều trị tiêu chảy gia súc non.
  • Cán bộ kỹ thuật trại, kỹ sư chăn nuôi và chủ trang trại lợn nái công nghiệp tham khảo quy trình phòng trị dịch bệnh, quy trình vắc xin tổng thể và các can thiệp ngoại khoa cơ bản (mổ hecni, thiến, tiêm sắt).
• Nội dung giá trị nhất:
  • Phân tích cơ chế sinh lý học giải thích sự mẫn cảm bệnh phân trắng theo các giai đoạn tuổi của lợn con (đặc biệt là giai đoạn khủng hoảng 8–14 ngày tuổi).
  • Quy trình kỹ thuật chăm sóc lợn con sơ sinh và bảng lịch trình tiêm vắc xin, sát trùng chuồng trại chi tiết tại cơ sở chăn nuôi quy mô 1.200 nái.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao lợn con giai đoạn 8–14 ngày tuổi lại có tỷ lệ mắc bệnh phân trắng cao nhất (37,66%)?

Theo kết quả nghiên cứu, giai đoạn này lợn con đối mặt với hiện tượng "khủng hoảng miễn dịch và dinh dưỡng": hàm lượng kháng thể $\gamma$-globulin nhận từ sữa đầu đã giảm mạnh trong khi cơ thể chưa tự tổng hợp đủ kháng thể; lượng sắt dự trữ từ bào thai và sữa mẹ cạn kiệt nếu không được bổ sung kịp thời; đồng thời lợn con bắt đầu vận động, liếm láp nền chuồng khiến vi khuẩn E. coli dễ dàng xâm nhập qua đường tiêu hóa.

2. Liều lượng và thành phần của hai phác đồ điều trị bệnh phân trắng được thử nghiệm tại trại như thế nào?

Hai phác đồ được bố trí đồng đều trên 190 lợn con mắc bệnh:

• Phác đồ 1: Kháng sinh MD Nor-100 (tiêm bắp liều 1 ml/10 kg thể trọng/ngày, liên tục 3–5 ngày) kết hợp Oresol (1 g/lít nước, uống 2–3 lần/ngày).
• Phác đồ 2: Kháng sinh Nova-amcoli (tiêm bắp liều 1 ml/10 kg thể trọng/ngày, liên tục 3–5 ngày) kết hợp Oresol (1 g/lít nước, uống 2–3 lần/ngày). Tổng thể cả 2 phác đồ đạt tỷ lệ khỏi bệnh 95,26% (181/190 con).

3. Quy trình tiêm vắc xin và bổ sung vi chất cho đàn lợn con theo mẹ tại cơ sở được quy định ra sao?

Lợn con được can thiệp theo lịch trình cụ thể: 1–2 ngày tuổi tiêm Fe + B12 (1 ml/con) và tiêm phòng tiêu chảy MD Nor-100 (1 ml/con); 3–5 ngày tuổi cho uống thuốc phòng cầu trùng Totrazil (1 ml/con); 10–12 ngày tuổi tiêm bắp vắc xin phòng suyễn Mycoplasma (2 ml/con); cai sữa ở giai đoạn 21–26 ngày tuổi.

4. Việc tập ăn sớm cho lợn con từ 5–7 ngày tuổi có vai trò sinh học gì trong phòng ngừa bệnh phân trắng?

Tác giả chỉ ra rằng lợn con dưới 1 tháng tuổi tự nhiên thiếu axit HCl tự do. Thức ăn hạt bổ sung sớm (cám 550F) từ 5–7 ngày tuổi đóng vai trò kích thích cơ học và hóa học lên tế bào vách dạ dày, thúc đẩy phản xạ bài tiết dịch vị và tiết axit HCl tự do sớm từ 14 ngày tuổi. Axit HCl tự do kích hoạt men pepsinogen thành pepsin hoạt động để tiêu hóa protein, đồng thời tạo môi trường toan ức chế sự sinh sôi của vi khuẩn đường ruột gây bệnh.

5. Kết quả can thiệp ngoại khoa và điều trị các bệnh khác ngoài phân trắng tại trại đạt hiệu quả ra sao?

Tác giả đã tham gia xử lý nhiều ca bệnh đạt hiệu quả cao: phẫu thuật thoát vị hecni (8 ca, khỏi 7 ca, tỷ lệ 87,50%); can thiệp đẻ khó (10 ca, thành công 100%); điều trị viêm khớp (8 ca, khỏi 100%); điều trị bệnh đường hô hấp bằng Tylogenta và Vetrimoxin (97 ca, khỏi 96 ca, tỷ lệ 98,96%); điều trị viêm tử cung lợn nái bằng Oxytocin, Analgin và Vetrimoxin (45 ca, khỏi 43 ca, tỷ lệ 95,56%).

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Trần Quốc Huy đã phản ánh toàn diện tình hình dịch tễ học bệnh phân trắng lợn con từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi tại trại chăn nuôi Bùi Huy Hạnh với tỷ lệ mắc trung bình là 26,61% cá thể (73,68% theo đàn), trong đó lứa tuổi 8–14 ngày tuổi có tỷ lệ mắc cao nhất (37,66%). Nghiên cứu khẳng định việc áp dụng quy trình chăm sóc khoa học (cho bú sớm sữa đầu, giữ ấm 32–35°C, tiêm sắt, tập ăn sớm từ 5–7 ngày tuổi) kết hợp điều trị bằng kháng sinh đặc hiệu (MD Nor-100 hoặc Nova-amcoli) và bù điện giải Oresol đem lại hiệu quả khỏi bệnh đạt 95,26%. Đây là tài liệu thực nghiệm có giá trị thực tiễn cao cho công tác quản lý dịch bệnh tại các trang trại lợn nái ngoại tập trung.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Viê ̣t Nam là mô ̣t nước thuô ̣c khu vực Đông Nam của Châu Á. Đất nước có điều kiện tự nhiên, khí hậu nhiều sự biến đổi, nhưng nơi đây có những con người chăm chỉ , cầ n cù và sáng ta ̣o trong lao đô ̣ng , họ đang từng ngày tạo ra cho nề n nông ngh iê ̣p Viê ̣t Nam mô ̣t diê ̣n ma ̣o mới với những bước nhảy vo ̣t đáng khâm phu ̣c. Nề n nông nghiê ̣p Viê ̣t Nam đang vững bước đi trên đôi chân của chính mình. Hòa theo sự phát triển của các ngành kinh tế thì hiện nay chăn nuôi cũng là một trong các ngành đang có xu hướng phát triể n đi lên.

Mô ̣t trong số đó là ngành chăn nuôi lơ ̣n .Tuy nhiên ngành chăn nuôi lợn cũng gặp rất nhiều khó khăn đặc biệt là vấn đề dịch bệnh. Đó là nguyên nhân chủ yếu gây thiệt hại cho ngành chăn nuôi nói riêng cũng như gây thiệt hại cho ngành nông nghiệp nói chung. Đối với các trang trại nuôi lợn, vấn đề cấp thiết hiện nay vẫn là bệnh phân trắng ở lợn con theo mẹ. Bệnh xuất hiện lúc ồ ạt, lúc lẻ tẻ tùy thuộc vào các yếu tố chăm sóc, nuôi dưỡng và sự thay đổi của thời tiết khí hậu.

Khi lợn con mắc bệnh thì hiệu quả chăn nuôi sẽ giảm, chi phí thú y cao. Đã có nhiều công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về bệnh lợn con phân trắng và đưa ra các biện pháp phòng và trị bệnh góp phần không nhỏ trong việc hạn chế những thiệt hại do bệnh gây ra.Tuy nhiên sự phức tạp của cơ chế gây bệnh, những tác động phối hợp của các nguyên nhân, đặc điểm cơ thể gia súc non đã ảnh hưởng không nhỏ đến việc ứng dụng của các kết quả nghiên cứu.Vì thế các phương pháp đưa ra vẫn chưa thực sự đem lại kết quả như mong muốn. 2 Xuất phát từ tình hình thực tế trên, được sự đồng ý của Ban chủ nhiệm khoa Chăn nuôi thú y - trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên cùng với sự giúp đỡ tận tình của thầy giáo hướng dẫn và cơ sở thực tập, tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Theo dõi tình hình mắc bệnh phân trắng lợn con giai đoạn sơ sinh đến 21 ngày tuổi nuôi tại trại chăn nuôi Bùi Huy Hạnh, huyện Tứ Kỳ, Hải Dương và biện pháp phòng trị ” 1. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài 1.

Mục tiêu - Nắm bắt được tình hình phát triển chăn nuôi ở cơ sở, phương pháp chăn nuôi đúng, cách phòng chống dịch bệnh tại cơ sở chăn nuôi. - Biết được nguyên nhân và biện pháp điều trị bệnh phân trắng lợn con. Yêu cầu - Tìm hiểu quy trình chăn nuôi, vệ sinh phòng bệnh tại trại chăn nuôi Bùi Huy Hạnh, huyện Tứ Kỳ, Hải Dương. - Theo dõi tình hình lợn con bị mắc bệnh lợn con phân trắng giai đoạn theo mẹ tại trại chăn nuôi Bùi Huy Hạnh, huyện Tứ Kỳ, Hải Dương.

- Xác định được nguyên nhân gây bệnh phân trắng lợn con nuôi tại trại và đưa ra được phác đồ điều trị có hiệu quả cao. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học Các kết quả nghiên dịch tễ học bệnh phân trắng lợn con là những tư liệu khoa học, phục vụ cho việc nghiên cứu tiếp theo tại trại chăn nuôi tập chung lợn nái ngoại Bùi Huy Hạnh. Ý nghĩa thực tiễn Các kết quả nghiên cứu về biện pháp phòng trị bệnh, đánh giá hiệu quả điều trị bằng 2 loại thuốc góp phần phục vụ sản xuất ở trại để kiểm soát và khống chế bệnh phân trắng lợn con nuôi tại cơ sở.

3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Điều kiện cơ sở nơi thực tập 2. Điều kiện cơ sở vật chất, hạ tầng thực tập Trang trại chăn nuôi lợn giống của ông Bùi Huy Hạnh được thành lập và đi vào sản xuất lợn giống theo hướng chăn nuôi công nghiệp từ năm 2007 địa điểm xã Tái Sơn, huyện Tứ Kỳ, Hải Dương.Với quy mô 3 ha, đầu tư khoảng 20 tỷ đồng, thiết kế xây dựng được 6 dãy chuồng nuôi lợn, với tổng diện tích xây dựng 10.000 m2 để xây dựng các công trình phụ trợ như khu xử lý nước thải, chất thải (ao sinh học, hầm biôga), nhà kho, nhà quản lý, điều hành, sân, đường nội bộ. Các thiết bị của trang trại được chú ý lựa chọn theo quy trình công nghệ hoàn chỉnh, khép kín phù hợp với quy mô sản xuất và môi trường, khí hậu tại địa phương.

Máy móc thiết bị gồm: Sàn lồng lợn chửa, đẻ; xi lô chứa thức ăn; hệ thống cấp, dẫn nước và núm tự động; hệ thống làm mát; hệ thống phun sương; hộp định lượng thức ăn. Thiết bị gieo tinh nhân tạo gồm giá nhẩy, tủ hấp 30 lít, tủ trữ tinh, máy trữ tinh; ống nghiệm các loại. Trang trại đã thực hiện kỹ khâu phòng dịch, công tác thú y trong chăn nuôi. Ở trang trại nếu muốn trực tiếp vào tham quan chuồng trại, chụp ảnh, người vào bắt buộc phải đi qua 2 khu vực có sát trùng.

Trang trại chia ra làm nhiều phân khu chuồng trại liên hoàn nhau để nuôi lợn theo từng giai đoạn riêng và áp dụng chế độ nuôi dưỡng phù hợp cho từng loại lợn. Thức ăn cho lợn ở mỗi giai đoạn cũng phải có chế độ dinh dưỡng khác nhau. Lợn được nuôi trong chuồng kín có hệ thống quạt thông gió, hệ thống giàn mát tự động và sưởi ấm đủ yêu cầu về nhiệt độ. Đối với lợn bố mẹ nhiệt độ trong chuồng luôn đảm bảo từ 20 đến 25 o C, với lợn con là 32 đến 35oC.

Trang trại chỉ có hơn 30 lao động, 2 quản lý và 1 kỹ sư giám sát cả chuồng bầu và chuồng đẻ. 4 Mỗi con lợn đều có một hồ sơ riêng nên việc phối tinh, đẻ, xuất chuồng, đều chính xác đến từng ngày. Để phòng tránh dịch bệnh, khu chuồng nuôi được quản lý nghiêm ngặt. Mọi nhân viên trong trang trại cho đến khách, muốn vào chuồng lợn đều phải thay quần áo, đeo khẩu trang, ủng chuyên dùng và phải đi qua hệ thống sát trùng.

Trong các chuồng lợn, ngày hai lần, công nhân phải làm vệ sinh cũng như phun thuốc sát trùng xuống nền nhà. Xung quanh trang trại được trồng cây xanh, đào những hồ sinh học để tạo môi trường tự nhiên thông thoáng cho lợn sinh trưởng và phát triển tốt. Nguồn nước thải rửa chuồng trại được gom xử lý bằng hệ thống biogas.2 Đối tượng và kết quả sản xuất của cơ sở Trang trại Bùi Huy Hạnh chuyên nuôi lợn sinh sản do Công ty Cổ phần thức ăn chăn nuôi Việt Nam (một chi nhánh của Tập đoàn CP Thái Lan) cung cấp 2 giống lợn LANDRAT - YORSHIRE và PIETRAIN – DUROC. Hiện trang trại nuôi 1.200 con lợn nái ngoại, 30 con lợn đực, 120 con lợn hậu bị cùng 2500 con lợn đã tách mẹ.

Lợn con sau khi sinh từ 19 đến 23 ngày thì được xuất chuồng, trung bình 10 con/lợn mẹ được nuôi sống. Hiện nay, trung bình một năm, trang trại thu lãi được hơn 3,36 tỷ đồng; giải quyết việc làm cho 30 công nhân. Ngoài ra, trang trại còn trồng cây và nuôi thả cá trên diện tích 10.000 m2, thu lãi 250 triệu đồng/năm. Cơ sở khoa học 2.1 Đặc điểm của lợn con * Đặc điểm sinh trưởng và phát triển của lợn con Đối với chăn nuôi lợn con nói riêng và gia súc nói chung, thời kỳ gia súc mẹ mang thai được chăm sóc chu đáo, bào thai sẽ phát triển tốt sinh con khỏe mạnh.

Theo Trần Văn Phùng và cs (2004) [12] so với khối lượng sơ sinh thì khối lượng lợn con lúc 10 ngày tuổi tăng gấp 2 lần, lúc 21 ngày tuổi tăng gấp 5 4 lần, lúc 30 ngày tuổi tăng gấp 5 - 6 lần, lúc 40 ngày tuổi tăng gấp 7 - 8 lần, lúc 50 ngày tuổi tăng gấp 10 lần, lúc 60 ngày tuổi tăng gấp 12 - 14 lần. Lợn con bú sữa sinh trưởng và phát triển nhanh nhưng không đồng đều qua các giai đoạn, nhanh trong 21 ngày đầu sau đó giảm dần. Có sự giảm này là do nhiều nguyên nhân, nhưng chủ yếu là do lượng sữa mẹ bắt đầu giảm và hàm lượng hemoglobin trong máu của lợn con bị giảm. Thời gian bị giảm sinh trưởng kéo dài khoảng 2 tuần hay còn gọi là giai đoạn khủng hoảng của lợn con.

Chúng ta hạn chế sự khủng hoảng này bằng cách cho ăn sớm. Do lợn con sinh trưởng nhanh nên quá trình tích lũy các chất dinh dưỡng mạnh. Ví dụ: Lợn con sau 3 tuần tuổi mỗi ngày có thể tích lũy được 9 - 14 gam protein/1kg khối lượng cơ thể, trong khi đó lợn trưởng thành chỉ tích lũy được 0,3 - 0,4 gam protein/1 kg khối lượng cơ thể. Hơn nữa, để tăng 1kg khối lượng cơ thể, lợn con cần ít năng lượng nghĩa là tiêu tốn năng lượng ít hơn lợn trưởng thành.

Vì vậy, cơ thể của lợn con chủ yếu là nạc, mà để sản xuất ra 1kg thịt nạc cần ít năng lượng hơn để tạo ra 1 kg mỡ. * Đặc điểm phát triển của cơ quan tiêu hóa Đặc điểm chung về giải phẫu cơ quan tiêu hóa của lợn: Miệng, hầu, thực quản, dạ dày, ruột non, ruột già, hậu môn. Cơ quan tiêu hóa của lợn con phát triển nhanh nhưng chưa hoàn chỉnh, các tuyến tiêu hóa phát triển chưa đồng bộ, dung tích của bộ máy tiêu hóa còn nhỏ, thời kỳ bú sữa cơ quan phát triển hoàn thiện dần. Dung tích bộ máy tiêu hóa tăng nhanh trong 60 ngày đầu: Dung tích dạ dày lúc 10 ngày tuổi gấp 3 lần, lúc 20 ngày tuổi gấp 8 lần và lúc 60 ngày tuổi tăng gấp 60 lần so với lúc sơ sinh (dung tích dạ dày lúc sơ sinh khoảng 0,03 lít).

Dung tích ruột non lúc 10 ngày tuổi gấp 3 lần lúc sơ sinh, lúc 20 ngày 6 tuổi gấp 6 lần, lúc 60 ngày tuổi gấp 50 lần (dung tích lúc sơ sinh khoảng 0,12 lít). Còn dung tích ruột già lúc 60 ngày tuổi tăng gấp 50 lần so với lúc sơ sinh. Sự tăng về kích thước cơ quan tiêu hóa giúp lợn con tích lũy được nhiều thức ăn và tăng khả năng tiêu hóa các chất. Mặc dù vậy, ở lợn con, các cơ quan chưa thành thục về chức năng, đặc biệt là hệ thần kinh.

Do đó, lợn con phản ứng rất chậm chạp đối với các yếu tố tác động lên chúng. Do chưa thành thục nên cơ quan tiêu hóa của lợn con cũng rất dễ mắc bệnh, dễ rối loạn tiêu hóa. Một đặc điểm cần lưu ý ở lợn con là có giai đoạn không có axit HCl trong dạ dày. Giai đoạn này được coi như một tình trạng thích ứng tự nhiên.