Đặt vấn đề Việt Nam là một nước thuộc khu vực Đông Nam của Châu Á. Đất nước được hưởng nhiều điều kiện thuận lợi từ tự nhiên, nơi đây những con người chăm chỉ, cần cù và sáng tạo trong lao động, họ đang từng ngày tạo ra nền nông nghiệp Việt Nam một diện mạo mới với những bước nhảy vọt đáng khâm phục. Nền nông nghiệp Việt Nam đang vững bước đi trên đôi chân của chính mình. Hòa theo sự phát triển của các ngành kinh tế thì hiện chăn nuôi cũng là một trong các ngành đang có xu hướng phát triển đi lên.
Một trong số đó là ngành chăn nuôi lợn, hiện nay đang rất phổ biến và trở thành yếu tố quan trọng để phát triển kinh tế của các hộ gia đình nông nghiệp và các trang trại, đặc biệt là các mô hình trang trại VAC. Chăn nuôi lợn là nghề đang được Đảng và Nhà nước ta đã đặc biệt quan tâm và đầu tư về công tác giống, thức ăn, thú y. Để phát triển hơn nữa ngành chăn nuôi lợn cần có sự đầu tư về phương tiện kỹ thuật, giống, thức ăn, công tác thú y để hạn chế dịch bệnh, nâng cao hiệu quả sản xuất. Muốn đảm bảo giống tốt thì cần nâng cao chất lượng chăn nuôi nái sinh sản để có đàn con sinh trưởng và phát triển tốt, cho tỷ lệ nạc cao.
Bên cạnh đó cần phải đảm bảo lợn con nuôi thịt phải có chất lượng tốt, đạt khối lượng tiêu chuẩn, sức đề kháng cao. Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn sản xuất, được sự đồng ý của Ban chủ nhiệm khoa Chăn nuôi Thú y - Đại học Nông lâm Thái Nguyên cùng với sự giúp đỡ của giảng viên hướng dẫn và cơ sở nơi thực tập, tôi tiến hành thực hiện chuyên đề: “Áp dụng quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho lợn nái sinh sản tại trại lợn giống cao sản huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang”. Mục đích và yêu cầu của đề tài - Nâng cao được trình độ chuyên môn và kinh nghiệm thực tế. - Nắm bắt được quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng lợn nái giai đoạn đẻ và giai đoạn nái nuôi con.
- Góp phần giúp cơ sở nâng cao năng suất, chất lượng chăn nuôi. Mục tiêu của đề tài - Đánh giá được tình trạng chăn nuôi tại cơ sở. - Nắm được quy trình chăn nuôi đàn lợn nái sinh sản tại cơ sở. - Thực hiện tốt các yêu cầu và quy định của cơ sở.
- Rèn luyện tay nghề nâng cao hiểu biết kinh nghiệm thực tế, góp phần giúp nâng cao năng suất, chất lượng chăn nuôi. 3 Phần 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2. Điều kiện cơ sở nơi thực tập 2. Điều kiện tự nhiên * Vị trí địa lý: Trại lợn nái cao sản nằm ở trung tâm xã Đức Thắng, huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang.
* Đất đai: Xã Đức Thắng là vùng chuyển tiếp giữa đồi núi và đồng bằng, độ nghiêng theo hướng tây bắc xuống đông nam, đồi núi và gò thấp ở một số xã phía bắc, vùng đồng bằng tập trung ở phía đông nam và giữa huyện. Đất đai đa dạng, thích nghi với nhiều loại cây trồng về lương thực, thực phẩm, công nghiệp. Toàn bộ trại có diện tích 6ha trong đó: - Đất trồng cây: 3. - Đất xây dựng: 2.000m2 * Giao thông: Đường vào xã đã được dải nhựa hoàn toàn, đường thôn xóm đã được bê tông hóa.
Với hệ thống giao thông như vậy rất thuận lợi cho việc trao đổi, vận chuyển hàng hóa, tiêu thụ sản phẩm… * Khí hậu: Khí hậu nhiệt đới gió mùa, nóng và ẩm. Nhiệt độ trung bình 23 - 240C, lượng mưa trung bình mỗi năm 1.700mm, nhiệt lượng bức xạ mặt trời khá lớn khoảng 1.765 giờ nắng một năm. 4 Với điều kiện khí hậu như vậy nhìn chung thuận lợi cho phát triển nông nghiệp cả về trồng trọt và chăn nuôi. Tuy nhiên, vẫn có những giai đoạn khí hậu thay đổi thất thường như lũ lụt, hạn hán cũng ảnh hưởng xấu đến chăn nuôi cũng như trồng trọt.
Điều kiện kinh tế - xã hội - Cơ cấu tổ chức của trại: Trại có đội ngũ công nhân giỏi, yêu nghề, đã có kinh nghiệm trong nghề. Đặc biệt trại có đội ngũ kỹ thuật giỏi, giàu kinh nghiệm thực tế và ban lãnh đạo năng động, nhiệt tình, có năng lực. Toàn trại có 12 người với cơ cấu tổ chức như sau: - Ban lãnh đạo gồm. + Một chủ trại: là người chăn nuôi lâu năm, giàu kinh nghiệm, chịu trách nhiệm điều hành chung.
+ Một kỹ sư trưởng: là kỹ sư chăn nuôi chịu trách nhiệm điều hành sản xuất, kiêm kế toán và thủ quỹ. - Công nhân chia làm 3 tổ: + Tổ ca ngày: 8 người gồm 8 công nhân + Tổ ca đêm: 1 người. + Tổ bảo vệ: 1 người. - Cơ sở vật chất kỹ thuật: + Hệ thống chuồng trại: Khu sản xuất của trại được đặt trên một khu đất cao ráo, dễ thoát nước và tách với khu hành chính, hộ gia đình.
Chuồng trại được xây dựng theo hướng Đông Nam, đảm bảo thoáng mát về mùa hè, ấm áp về mùa đông. Xung quanh trại có tường rào bao bọc, cổng ra vào trại và các nơi sản xuất có hố sát trùng riêng. Khu vực dành cho chăn nuôi 2.000m2 và được bố trí như sau: 5 Khu chuồng phối và chuồng bầu: 2 dãy chuồng. Khu chuồng đẻ: 2 dãy chuồng.
Khu chuồng thịt: 2 dãy chuồng. Ngoài ra, trại còn có phòng trực, văn phòng. Hệ thống chuồng trại ở đây được xây dựng theo thiết kế đảm bảo yêu cầu khép kín kết hợp hầm Biogas tận dụng chất thải trong chăn nuôi để chăm sóc vườn cây trong trang trại. Hệ thống chuồng lồng, nền sàn bê tông cho lợn nái và sàn nhựa cho lợn con, hệ thống cung cấp nước uống tự động.
Hệ thống che chắn kín đáo thoáng mát về mùa hè, ấm áp về mùa đông. Hệ thống máng ăn công nghiệp. Trại có tường rào bao quanh nhằm ngăn chặn dịch bệnh từ bên ngoài xâm nhập vào khu chăn nuôi. Hệ thống nước sạch được lấy từ giếng nước khoan để tắm cho lợn và rửa chuồng hàng ngày.
+ Các công trình phụ trợ: Ngay cạnh khu vực sản xuất có một phòng kỹ thuật, một kho cám, một phòng thuốc và một phòng trực của cán bộ công nhân viên, một nhà để máy phát điện. Trong đó phòng kỹ thuật được trang bị đầy đủ các dụng cụ như: xi lanh, panh, dao mổ, kìm bấm tai, kìm cắt đuôi, cân, bình phun thuốc sát trùng, kính hiển vi, tủ lạnh, nồi để nấu nước cất… Phòng thuốc là nơi để thuốc thú y và các loai vaccine. Nhà kho là nơi để cám cho lợn, trại có 2 bể nước, 4 giếng khoan và 7 máy bơm nước phục vụ cho việc cung cấp nước sạch cho sản xuất và sinh hoạt. Thuận lợi, khó khăn 2.
Thuận lợi - Trại được xây dựng ở vị trí cách xa khu dân cư, thuận tiện đường giao thông. 6 - Đội ngũ quản lý, cán bộ kỹ thuật có trình độ chuyên môn cao, có tinh thần trách nhiệm cao trong công việc. - Công nhân có tay nghề cao, năng động, nhiệt tình và có trách nhiệm với công việc. - Trại được xây dựng theo mô hình công nghiệp, trang thiết bị hiện đại, do đó rất phù hợp với điều kiện chăn nuôi lợn công nghiệp hiện nay.
Khó khăn - Dịch bệnh diễn biến phức tạp nên chi phí dành cho phòng và chữa bệnh cao. - Giá thức ăn chăn nuôi mỗi ngày một tăng khiến chi phí thức ăn tăng cao gây ảnh hưởng tới chăn nuôi của trang trại. Tình hình sản xuất tại cơ sở thực tập - Nhiệm vụ chính của trang trại là sản xuất con giống và chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật. Hiện nay, trung bình lợn nái của trại sản xuất được 2,45 – 2,50 lứa/năm.
Số con sơ sinh là 11,23 con/đàn, số con cai sữa: 9,86 con/đàn. Trại hoạt động vào mức khá theo đánh giá của công ty Hải Thịnh. Tại trại, lợn con theo mẹ được nuôi đến 21 ngày tuổi, chậm nhất là 26 ngày thì tiến hành cai sữa và chuyển sang các trại lợn giống của công ty. Trong trại có 15 con lợn đực giống được chuyển về cùng một đợt, các lợn đực giống này được nuôi nhằm mục đích kích thích động dục cho lợn nái và khai thác tinh để thụ tinh nhân tạo.
Tinh lợn được khai thác từ hai giống lợn Landrace và Yorkshire. Lợn nái được phối 3 lần và được luân chuyển giống cũng như con đực. Thức ăn cho lợn nái là thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh có chất lượng cao, được công ty chăn nuôi Hải Thịnh cấp cho từng đối tượng lợn của trại. 7 * Công tác thú y: Quy trình phòng bệnh cho đàn lợn tại trang trại sản xuất lợn giống luôn thực hiện nghiêm ngặt, với sự giám sát chặt chẽ của kỹ thuật viên công ty Hải Thịnh.
- Công tác vệ sinh: Hệ thống chuồng trại luôn đảm bảo thoáng mát về mùa hè, ấm áp về mùa đông. Hàng ngày luôn có công nhân quét dọn vệ sinh chuồng trại, thu gom phân, nước tiểu, thu gom cống rãnh, đường đi trong trại được quét dọn và rắc vôi theo quy định. Công nhân, kỹ sư, khách tham quan khi vào khu chăn nuôi lợn đều phải sát trùng, tắm bằng nước sạch trước khi thay quần áo bảo hộ lao động. - Công tác phòng bệnh: Trong khu vực chăn nuôi, hạn chế đi lại giữ các chuồng, hành lang giữa các chuồng và bên ngoài chuồng đều được rắc vôi bột, các phương tiện vào trại sát trùng một cách nghiêm ngặt ngay tại cổng vào.
Với phương châm phòng bệnh là chính nên tất cả lợn ở đây đều được cho uống thuốc, tiêm phòng vắc xin đầy đủ. Quy trình phòng bệnh bằng vắc xin luôn được trại thực hiện nghiêm túc, đầy đủ và đúng kỹ thuật. Đối với từng loại lợn có quy trình tiêm riêng, từ lợn nái, lợn hậu bị, lợn đực, lợn con. Lợn được tiêm vắc xin ở trạng thái khỏe mạnh, được chăm sóc nuôi dưỡng tốt, không mắc các bệnh truyền nhiễm và các bệnh mãn tính khác để tạo được trạng thái miễn dịch tốt nhất cho đàn lợn.
Tỷ lệ tiêm phòng vắc xin cho đàn lợn luôn đạt 100%. - Công tác điều trị bệnh: Cán bộ kỹ thuật của trại có nhiệm vụ theo dõi, kiểm tra đàn lợn thường xuyên, các bệnh xảy ra ở lợn nuôi tại trang trại luôn được kỹ thuật viên phát hiện sớm, cách ly, điều trị ngay ở giai đoạn đầu của bệnh nên điều trị đạt hiệu quả từ 80 – 90% trong một thời gian ngắn. Vì vậy, không gây thiệt hại lớn về số lượng đàn lợn. Tổng quan về đối tượng nghiên cứu 2.