mở đầu một bước ngoặt quan trọng của nền tài chính Việt Nam, đặc biệt ngân sách nhà nước đã trở thành công cụ tài chính rất quan trọng, góp phần to lớn vào việc phát triển kinh tế - xã hội. Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ và cũng là quỹ tiền tệ tập trung lớn nhất của Nhà nước, vừa là nguồn lực để đảm bảo hoạt động bộ máy Nhà nước, vừa là công cụ hữu hiệu trong tay Nhà nước để điều tiết nền kinh tế và giải quyết các vấn đề xã hội. Trong những năm qua, cùng với quá trình đổi mới, công tác quản lý quỹ ngân sách Nhà nước đã có những đổi mới cơ bản và từng bước dần hoàn thiện góp phần thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế xã hội. Một quốc gia mạnh hay yếu phụ thuộc rất lớn vào nguồn lực ngân sách.
Một đất nước có tình trạng bội chi ngân sách, thâm hụt ngân sách triền miên, tất yếu sẽ xảy ra khủng hoảng cả kinh tế cũng như chính trị và không giải quyết triệt để được những vấn đề xã hội mới nảy sinh như thất nghiệp, y tế, giáo dục xuống cấp… Do thu, chi NSNN có vị trí, vai trò quan trọng như vậy nên quản lý ngân sách nhà nước được Nhà nước, các Bộ, các Ngành luôn chú trọng ở tất cả các mặt, hình thành khung pháp luật và cơ chế chính sách thu, chi NSNN, xây dựng và hoàn thiện bộ máy quản lý thu, chi thống nhất từ Trung ương đến địa phương, đổi mới quy trình và áp dụng nhiều biện pháp tích cực trong quản lý NSNN. Cùng với việc đổi mới cơ chế quản lý thu, chi NSNN trong cả nước, trên địa bàn thành phố Bắc Giang cũng đã được đổi mới căn bản trong những năm qua, số thu, chi ngân sách xã, phường trên địa bàn thành phố Bắc Giang phát triển ổn định. Nhờ đó, công tác quản lý ngân sách xã, phường trên địa bàn trong thời gian qua đã đạt được những kết quả nhất định. Số thu, chi được tập trung đầy đủ và nhanh chóng chặt chẽ và thống nhất ngày một đáp ứng kịp thời nhiệm vụ chi của ngân sách địa phương, góp phần ổn định và phát triển kinh tế trên địa bàn cũng như của cả nước.
1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tuy nhiên, công tác quản lý thu, chi ngân sách xã, phường còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu trong giai đoạn phát triển của nền kinh tế. Trong điều kiện NSNN còn hạn hẹp, việc tập trung đầy đủ và kịp thời các khoản thu, chi của NSNN luôn được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, cấp thiết của hệ thống chính trị nhằm bảo đảm đủ nguồn lực, phục vụ tốt các nhiệm vụ mà Đảng và Nhà nước đã đề ra. Đặc biệt đối với nước ta hiện nay, trong điều kiện nền kinh tế chưa thật sự phát triển, nguồn thu vào ngân sách nhà nước không lớn như các quốc gia tương đương trong khu vực. Bên cạnh đó tình hình sử dụng công quỹ còn nhiều lãng phí, công tác quản lý ngân sách còn bộc lộ nhiều khiếm khuyết cần phải được điều chỉnh cho phù hợp.
Những năm qua, công tác quản lý ngân sách xã, phường trên địa bàn tỉnh Bắc Giang nói chung và thành phố Bắc Giang nói riêng đã có những chuyển biến tích cực, cơ chế quản lý và kiểm soát thu, chi ngân sách nhà nước đã từng bước được hoàn thiện, ngày một chặt chẽ và đúng mục đích hơn cả về quy mô và chất lượng. Với chức năng nhiệm vụ được giao, cơ quan Phòng Tài chính Kế hoạch thành phố Bắc Giang; Chi Cục thuế thành phố Bắc Giang và Phòng Giao dịch Kho bạc Nhà nước Bắc Giang luôn thực hiện tốt việc quản lý và kiểm soát thu, chi NSNN, thông qua đó đã giúp cho các đơn vị sử dụng NSNN sử dụng kinh phí một cách tiết kiệm, hiệu quả, đúng mục đích. Tuy nhiên, việc quản lý và thu, chi ngân sách xã, phường tại địa bàn thành phố Bắc Giang còn có nhiều vấn đề chưa phù hợp, cơ chế còn bị động và chậm chạp, nhiều vấn đề không được đáp ứng kịp thời hoặc chưa có quan điểm xử lý thích hợp, lúng túng. Các nghiên cứu trước đây về quản lý ngân sách xã đã có, nhưng các luận văn này chỉ nghiên cứu hoàn thiện kiểm soát chi thường xuyên qua Kho bạc Nhà nước và được tiến hành ở các địa phương khác (Trần Văn Vạn - Trường Đại học Kinh tế quốc dân, nghiên cứu đề tài Quản lý chi thường xuyên NSNN tại huyện Kinh môn tỉnh Hải Dương(2013); Lê Thị Hải Vân - Đại Học Đà Nẵng, nghiên cứu đề tài Kiểm soát chi thường xuyên ngân sách xã qua chi nhánh KBNN Kom Tum(2013); Đinh Thị Thu Hiền - Học viện Nông nghiệp Việt Nam, nghiên cứu đề tài Tăng cường quản lý chi thường xuyên ngân sách xã tại Kho bạc Nhà nước huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang, nhưng trên địa bàn thành phố Bắc Giang chưa có nghiên cứu nào.
2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Từ những lý do đã nêu trên, cho thấy việc tăng cường quản lý ngân sách xã, phường là vấn đề rất quan tâm của Chính phủ, Bộ Tài chính và các địa phương. Đó cũng chính là vấn đề luôn phải quan tâm của mọi công chức trong hệ thống Tài chính nói chung và trong ngành Kho bạc Nhà nước nói riêng. Vì vậy, chúng tôi chọn đề tài “Tăng cường quản lý ngân sách xã, phường trên địa bàn thành phố Bắc Giang” để nghiên cứu. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1.
Mục tiêu chung Phân tích thực trạng công tác quản lý ngân sách cấp xã, phường trên địa bàn thành phố Bắc Giang, đánh giá kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân của hạn chế, đề xuất các giải pháp tăng cường quản lý thu, chi ngân sách cấp xã nhằm sử dụng NSNN hiệu quả. Mục tiêu cụ thể - Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý NS xã, phường. - Phân tích thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý ngân sách cấp xã, phường trên địa bàn thành phố Bắc Giang những năm qua. - Đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường quản lý ngân sách cấp xã, phường trên địa bàn thành phố Bắc Giang trong thời gian tới.
CÂU HỎI NGHIÊN CỨU (1) Quản lý ngân sách cấp xã, phường bao gồm những nội dung gì? Cần sử dụng các chỉ tiêu đánh giá nào? (2) Công tác quản lý ngân sách cấp xã, phường tại địa bàn thành phố Bắc Giang những năm qua như thế nào? Những kết quả đạt được, những tồn tại là gì? (3) Để tăng cường quản lý ngân sách cấp xã, phường tại thành phố Bắc Giang cần có những giải pháp gì? 1. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI 1. Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu là các hoạt động quản lý thu, chi ngân sách cấp xã, phường theo Luật NSNN và các văn bản hướng dẫn, được thông qua các đối tượng khảo sát sau: - Các khoản thu NS xã: Thuế, trợ cấp cân đối, Phí, lệ phí, Thu khác; - Các khoản chi NS cấp xã: Chi thường xuyên, chi sự nghiệp kinh tế, chi đầu tư phát triển; 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Đối tượng thu, chi của ngân sách cấp xã: Các doanh nghiệp Nhà nước, doanh nghiệp tư nhân, hộ cá thể, các tổ chức, cá nhân trên địa bàn thành phố Bắc Giang; - Các đơn vị tham gia quản lý ngân sách xã: Các tổ chức chính trị, cơ quan quản lý Nhà nước; - Cơ chế chính sách: Các văn bản liên quan tới quản lý thu, chi ngân sách xã. Phạm vi nghiên cứu a.
Về nội dung Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng các khoản thu chi NSX được phép sử dụng trên địa bàn thành phố Bắc Giang; Những hạn chế cần tăng cường các giải pháp ngân sách cấp xã, phường tại địa bàn thành phố Bắc Giang. Về không gian nghiên cứu Đề tài được thực hiện trên phạm vi 16 xã, phường trên địa bàn thành phố Bắc Giang và các đơn vị tham gia quản lý ngân sách cấp xã, phường như Phòng Tài chính Kế hoạch thành phố Bắc Giang; Chi Cục thuế thành phố Bắc Giang và Phòng Giao dịch Kho bạc Nhà nước Bắc Giang. Về thời gian nghiên cứu - Dữ liệu thứ cấp về quản lý ngân sách cấp xã, phường trên địa bàn thành phố Bắc Giang được thu thập trong 3 năm (từ năm 2013-2015). - Dữ liệu sơ cấp phục vụ cho nghiên cứu này được khảo sát năm 2015.
- Các giải pháp đề xuất cho đến năm 2020. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH XÃ 2.
Ngân sách Ngân sách là một quỹ tiền tệ tập trung của một tổ chức, phản ánh các mối quan hệ kinh tế được nêu trong các điều khoản tiền tệ (Quốc Hội, 2002). Ngân sách nhà nước Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu chi của Nhà nước đã được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng nhiệm vụ của Nhà nước (Quốc Hội, 2002). Ngân sách xã Ngân sách xã là cấp ngân sách cơ sở trong hệ thống NSNN, là quỹ tiền tệ tập trung phản ánh mối quan hệ kinh tế giữa một bên là chính quyền xã với một bên là các chủ thể khác thông qua sự vận động của các nguồn tài chính nhằm đảm bảo thực hiện chức năng, nhiệm vụ của chính quyền xã trên mọi lĩnh vực kinh tế, chính trị, an ninh trật tự và văn hoá, xã hội trên địa bàn theo phân cấp. Nói một cách cụ thể: Ngân sách xã là toàn bộ các khoản thu, chi được quy định trong dự toán một năm do Hội đồng nhân cấp xã quyết định và giao cho uỷ ban nhân dân cấp xã thực hiện nhằm đảm bảo thực hiện các chức năng nhiệm vụ của chính quyền cấp xã (Quốc Hội, 2003).
Quản lý Có nhiều quan điểm khác nhau về quản lý, theo thầy Nguyễn Hữu Ngoan nguyên Phó Hiệu trưởng Học viện Nông nghiệp Việt Nam là cách thức tổ chức, điều khiển và theo dõi việc thực hiện công việc nào đó. Theo quan điểm của thầy Nguyễn Hữu Ngoan thì quản lý về cơ bản và trước hết là tác động đến con người để họ thực hiện, hoàn thành những công việc được giao để họ làm những điều bổ ích, có lợi.