Chương 1: Cơ sở lý luận về kiểm soát chi thường xuyên ngân sách xã tại Kho bạc Nhà nước. Chương 2: Thực trạng kiểm soát chi thường xuyên ngân sách xã tại Kho bạc Nhà nước Thạch An. Chương 3: Một số giải pháp tăng cường kiểm soát chi thường xuyên ngân sách xã tại Kho bạc Nhà nước Thạch An. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH XÃ TẠI KHO BẠC NHÀ NƯỚC 1.
Kiểm soát chi thường xuyên ngân sách xã tại Kho bạc Nhà Nước 1. Khái quát về chi ngân sách nhà nước 1. Khái niệm Ngân sách Nhà nước (NSNN) là toàn bộ các khoản thu chi Nhà nước đã được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước. Chi Ngân sách Nhà nước là quá trình Nhà nước sử dụng các nguồn lực tài chính tập trung vào việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ kinh tế, chính trị và xã hội của Nhà nước trong từng công việc cụ thể.
Chi ngân sách có quy mô rộng lớn, bao gồm nhiều lĩnh vực, tại các địa phương và các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp của Nhà nước. Đặc điểm chi ngân sách nhà nước Chi ngân sách nhà nước luôn gắn chặt với quyền lực kinh tế chính trị của nhà nước; việc thực hiện các chức năng của nhà nước, được nhà nước tiến hành trên cơ sở những luật lệ nhất định; Các khoản chi của NSNN được xem xét hiệu quả trên tầm vĩ mô; Các khoản chi NSNN mang tính không hoàn trả trực tiếp; Các khoản chi luôn gắn chặt với sự vận động của các cặp phạm trù giá trị khác nhau như giá cả, tiền lương, tỷ giá hối đoái. Phân loại chi Ngân sách nhà nước a. Căn cứ theo yếu tố thời hạn và phương thức quản lý Một là chi thường xuyên, là nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nước nhằm bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, hỗ trợ hoạt động của các tổ chức khác và thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên của Nhà nước về phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Hai là chi đầu tư phát triển, là nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nước, gồm chi đầu tư xây dựng cơ bản và một số nhiệm vụ chi đầu tư khác theo quy định của pháp luật. Ba là chi trả nợ và viện trợ là nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nước để trả các 5 khoản nợ đến hạn phải trả, bao gồm khoản gốc, lãi, phí và chi phí khác phát sinh từ việc vay. Bốn là chi dự trữ quốc gia là nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nước để mua hàng dự trữ theo quy định của pháp luật về dự trữ quốc gia. Năm là chi bổ sung cho ngân sách cấp dưới.
Căn cứ theo mục đích kinh tế - xã hội Một là, Chi tích lũy, chi cho tăng cường cơ sở vật chất như đầu tư phát triển kinh tế và kết cấu hạ tầng, trong đó phần lớn là xây dựng cơ bản, khấu hao tài sản xã hội. Hai là, Chi tiêu dùng, không tạo ra sản phẩm vật chất để xã hội sử dụng trong tương lai (chi bảo đảm xã hội), bao gồm: giáo dục, y tế, công tác dân số, khoa học công nghệ, văn hóa, thông tin đại chúng, thể thao, lương hưu và trợ cấp xã hội, các khoản liên quan đến can thiệp của chính phủ vào các hoạt động kinh tế; quản lý hành chính; an ninh quốc phòng, dự trữ tài chính, trả nợ nước ngoài, lãi vay nước ngoài,… 1. Kiểm soát chi thường xuyên ngân sách xã 1. Khái niệm chi thường xuyên NSNN xã Chi thường xuyên NSNN là nhiệm vụ chi của NSNN nhằm bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, hỗ trợ hoạt động của các tổ chức khác; qua đó thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước ở các hoạt động sự nghiệp kinh tế, giáo dục và đào tạo, y tế, xã hội, văn hóa thông tin, khoa học công nghệ nhằm đảm bảo phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng an ninh.
Chi thường xuyên ngân sách xã là nhiệm vụ chi thường xuyên NSNN tại địa bàn xã nhằm đảm bảo hoạt động của bộ máy nhà nước (HĐND xã, UBND xã), các tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, hỗ trợ họat động của các tổ chức khác và thực hiện nhiệm vụ về phát triển kinh tế- xã hội, đảm bảo quốc phòng an ninh trên địa bàn xã. Đặc điểm của chi thường xuyên NSNN xã Nguồn lực tài chính trang trải cho các khoản chi thường xuyên NSX được phân bố tương đối đều giữa các quý trong năm, giữa các tháng trong quý, giữa các năm trong kỳ kế hoạch. Hiệu quả của chi thường xuyên NSX không thể đánh giá, xác định cụ thể như chi cho đầu tư phát triển. Hiệu quả của nó không đơn thuần về mặt kinh tế mà được thể hiện qua sự ổn định chính trị - xã hội từ đó thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh trên địa bàn xã.
Nội dung chi thường xuyên Ngân sách xã Chi thường xuyên nhằm đảm bảo quốc phòng, an ninh của Nhà nước: khoản chi cho an ninh nhằm đảm bảo trật tự an toàn xã hội, tạo ra sự yên bình cho người dân. Chi quốc phòng nhằm bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ quốc gia, chống lại sự xâm lấn của các thế lực bên ngoài. Quy mô của khoản chi này phụ thuộc vào sự biến động chính trị, xã hội trong nước và các yếu tố bất ổn từ bên ngoài. Chi quốc phòng an ninh mang tính bí mật của quốc gia nên toàn bộ khoản chi này chỉ ghi số tổng hợp và không công bố công khai như các khoản chi khác.
Chi hoạt động của các cơ quan Nhà nước, Đảng Cộng sản Việt Nam, các tổ chức chính trị xã hội: là các khoản chi để đảm bảo hoạt động của hệ thống các cơ quan QLNN (UBND xã), các bộ phận hành chính, chuyên môn tại UBND xã. Trong xu hướng phát triển của xã hội, các khoản chi quản lý hành chính không chỉ dừng lại ở việc duy trì hoạt động quản lý của bộ máy nhà nước để cai trị mà còn nhằm mục đích phục vụ xã hội. Hoạt động này nhằm bảo vệ và hỗ trợ cho các chủ thể và các hoạt động kinh tế phát triển. Đối với các tổ chức chính trị xã hội – nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội – nghề nghiệp do địa phương quản lý, ngân sách địa phương hỗ trợ thực hiện các nhiệm vụ nhà nước giao theo phân cấp ngân sách hiện hành.
Chi phát triển kinh tế - xã hội: Là các khoản chi tập trung mở rộng và nâng cao chất lượng hệ thống an sinh xã hội, đẩy nhanh xóa đói, giảm nghèo, tạo nền tảng cho tăng trưởng phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Chi khác: Ngoài các khoản chi trên, một số khoản chi không phát sinh đều đặn và liên tục trong các tháng của năm nhưng vẫn thuộc về chi thường xuyên như chi trợ giá theo chính sách của Nhà nước, chi trả lãi tiền vay do Chính phủ vay, chi hỗ trợ quỹ bảo hiểm xã hội… 1. Kiểm soát chi thường xuyên ngân sách xã tại Kho bạc Nhà nước 1.1 Khái niệm của kiểm soát chi thường xuyên NSX tại KBNN Kiểm soát chi thường xuyên NSX tại KBNN là quá trình thực hiện của cơ quan có thẩm quyền thực hiện thẩm định, kiểm tra, kiểm soát các khoản chi NSNN theo các chính sách, chế độ, tiêu chuẩn và định mức chi tiêu do Nhà nước quy định theo những nguyên tắc, hình thức và phương pháp quản lý tài chính trong từng giai đoạn trên cơ sở hồ sơ, chứng từ của đơn vị sử dụng ngân sách (UBND xã) để đảm bảo các khoản chi đúng nguyên tắc, đúng chế độ, tiết kiệm chi phí với mục đích cuối cùng là sử dụng tối ưu hiệu quả nguồn vốn NSNN được giao. Vai trò của kiểm soát chi thường xuyên ngân sách xã tại KBNN Kiểm soát chi thường xuyên ngân sách xã là trách nhiệm của các cấp, các ngành, các cơ quan, đơn vị có liên quan đến việc kiểm soát và sử dụng NSNN cấp xã, trong đó có hệ thống KBNN.
Luật NSNN quy định mọi khoản chi của NSNN nói chung, chi thường xuyên ngân sách xã nói riêng chỉ được thực hiện khi có đủ điều kiện quy định, đồng thời theo nguyên tắc thanh toán trực tiếp cho đơn vị sử dụng ngân sách và các tổ chức được NSNN hỗ trợ thường xuyên, phải mở tài khoản tại KBNN, chịu sự kiểm tra của cơ quan Tài chính và KBNN trong quá trình thanh toán và sử dụng kinh phí. Như vậy, KBNN được coi như “Người gác cửa” trước khi đồng vốn nhà nước ra khỏi quỹ NSNN. Để thực hiện tốt vai trò nói trên, KBNN chủ động bố trí ngân quỹ để chi trả đầy đủ, kịp thời cho đơn vị sử dụng NSNN theo yêu cầu trên cơ sở dự toán được duyệt và tồn quỹ NSNN các cấp. Để thực hiện việc cấp phát, thanh toán kinh phí một cách kịp thời, KBNN đã thường xuyên cải tiến quy trình cấp phát, thanh toán, hoàn thiện chế độ kế toán, hoàn thiện quy trình nghiệp vụ và ứng dụng công nghệ thông tin vào kiểm soát.
Trong quá trình kiểm soát, KBNN phải kiểm tra việc sử dụng kinh phí NSNN cấp cho xã bảo đảm đúng dự toán được giao, đúng mục đích, đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi tiêu của Nhà nước. Nếu KBNN phát hiện thấy đơn vị cấp xã sử dụng kinh phí được NSNN cấp không đúng dự toán được giao, không đúng mục đích, không đúng chế độ, chính sách, tiêu chuẩn, định mức của Nhà nước quy định, KBNN từ chối thanh toán và chịu trách nhiệm về việc từ chối của mình. KBNN tổ chức hạch toán các khoản chi NSNN theo mục lục NSNN, đồng thời cung cấp đầy đủ và chính xác các thông tin cần thiết, phục vụ công tác chỉ đạo và điều hành của cơ quan tài chính và chính quyền các cấp. Ngoài ra, KBNN còn thực hiện phối hợp với cơ quan Tài chính, Thuế, …trong việc bố trí, sắp xếp các nhu cầu chi tiêu, bảo đảm thu - chi NSX luôn được cân đối, việc điều hành quỹ NSX được thuận lợi.