Luận án tiến sĩ về chính sách phát triển nghiên cứu và triển khai thuốc y học cổ truyền

Luận án tiến sĩ phân tích chính sách phát triển nghiên cứu và triển khai thuốc y học cổ truyền, nâng cao độ thân thiện với người tiêu dùng.

• Tác giả: Đinh Thanh Hà
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Minh Hà
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý Khoa học và Công nghệ
• Đề tài: Chính Sách Phát Triển Hoạt Động Nghiên Cứu Và Triển Khai (R&D) Để Tăng Độ Thân Thiện Của Thuốc Y Học Cổ Truyền Với Người Tiêu Dùng
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU VÀ TRIỂN KHAI (R&D) ĐỂ TĂNG ĐỘ THÂN THIỆN CỦA THUỐC Y HỌC CỔ TRUYỀN
• 1.1. Hệ khái niệm công cụ
• 1.2. Hệ cơ sở lý thuyết
• 1.3. Hoạt động R&D trong y học cổ truyền
• 1.4. Cơ sở xây dựng, phân tích và đánh giá chính sách R&D trong y học cổ truyền
• 1.5. Sự liên hệ giữa độ thân thiện của thuốc YHCT với người tiêu dùng
• 1.6. Sự liên hệ giữa hoạt động R&D với độ thân thiện của thuốc y học cổ truyền
• 1.7. Tiểu kết
• 2. CHƯƠNG 2: KẾT QUẢ KHẢO SÁT THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH, SỰ TÁC ĐỘNG CỦA HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU VÀ TRIỂN KHAI (R&D) TỚI ĐỘ THÂN THIỆN CỦA THUỐC Y HỌC CỔ TRUYỀN
• 2.1. Ảnh hưởng của độ thân thiện của thuốc y học cổ truyền tới người tiêu dùng
• 2.2. Kết quả khảo sát ảnh hưởng của độ thân thiện của thuốc y học cổ truyền tới người tiêu dùng
• 2.3. Bàn luận sự ảnh hưởng của độ thân thiện của thuốc y học cổ truyền tới người tiêu dùng
• 2.4. Sự tác động của hoạt động R&D tới độ thân thiện của thuốc y học cổ truyền
• 2.5. Kết quả khảo sát sự tác động của hoạt động R&D tới độ thân thiện của thuốc y học cổ truyền
• 2.6. Bàn luận sự tác động của hoạt động R&D tới độ thân thiện của thuốc y học cổ truyền
• 2.7. Thực trạng chính sách và sự tác động của chính sách tới hoạt động R&D trong y học cổ truyền
• 2.8. Kết quả khảo sát thực trạng chính sách và sự tác động của chính sách tới hoạt động R&D trong y học cổ truyền
• 2.9. Bàn luận thực trạng chính sách và sự tác động của chính sách tới hoạt động R&D trong y học cổ truyền
• 2.10. Tiểu kết
• 3. CHƯƠNG 3: KHUNG CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU VÀ TRIỂN KHAI (R&D) ĐỂ TĂNG ĐỘ THÂN THIỆN CỦA THUỐC Y HỌC CỔ TRUYỀN
• 3.1. Định hướng phát triển hoạt động R&D trong việc tạo ra sản phẩm thuốc y học cổ truyền
• 3.2. Đề xuất khung chính sách
• 3.3. Phân tích khung chính sách
• 3.4. Tiểu kết
• 4. CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về thuốc y học cổ truyền

Thuốc y học cổ truyền (YHCT) đã có mặt từ lâu đời trong nền y học Việt Nam. Sự phát triển của thuốc YHCT không chỉ dựa vào kinh nghiệm dân gian mà còn cần sự hỗ trợ từ nghiên cứu khoa học. Để tăng cường độ thân thiện của thuốc YHCT với người tiêu dùng, cần phải cải thiện chất lượng và hiệu quả của sản phẩm. Việc nghiên cứu và phát triển (R&D) trong lĩnh vực này là rất quan trọng. Các yếu tố như an toàn, hiệu quả và giá cả hợp lý là những tiêu chí mà người tiêu dùng quan tâm khi lựa chọn thuốc YHCT. Đặc biệt, việc nâng cao độ thân thiện của thuốc sẽ giúp thu hút người tiêu dùng hơn, từ đó tăng cường sự cạnh tranh với các sản phẩm thuốc hiện đại.

1.1. Tình hình hiện tại của thuốc y học cổ truyền

Hiện nay, thuốc YHCT chiếm một tỷ lệ nhỏ trong tổng số thuốc được sử dụng tại các cơ sở y tế. Mặc dù có nhiều ưu điểm như an toàn và hiệu quả, nhưng thuốc YHCT vẫn chưa được người tiêu dùng đánh giá cao. Một trong những nguyên nhân chính là do chất lượng sản phẩm chưa ổn định và thiếu sự đa dạng. Nghiên cứu cho thấy rằng, khoảng 90% nguyên liệu làm thuốc phải nhập khẩu, điều này làm giảm khả năng cạnh tranh của thuốc YHCT. Để cải thiện tình hình này, cần có những chính sách hỗ trợ cho hoạt động R&D trong lĩnh vực YHCT.

II. Vai trò của nghiên cứu và phát triển trong y học cổ truyền

Hoạt động nghiên cứu thuốc cổ truyền đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng sản phẩm. R&D không chỉ giúp cải tiến công thức mà còn tạo ra những sản phẩm mới, đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng. Việc áp dụng công nghệ hiện đại trong sản xuất thuốc YHCT sẽ giúp tăng cường hiệu quả và an toàn của sản phẩm. Các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, việc đầu tư vào R&D có thể làm tăng giá trị gia tăng cho sản phẩm cuối cùng. Điều này không chỉ có lợi cho người tiêu dùng mà còn cho các nhà sản xuất trong việc cạnh tranh trên thị trường.

2.1. Tác động của R D đến độ thân thiện của thuốc

Nghiên cứu cho thấy rằng, hoạt động R&D có tác động tích cực đến độ thân thiện của thuốc YHCT. Khi các sản phẩm được cải tiến về chất lượng và hiệu quả, người tiêu dùng sẽ có xu hướng lựa chọn thuốc YHCT hơn. Việc áp dụng các tiêu chuẩn GACP, GMP trong sản xuất thuốc cũng góp phần nâng cao độ tin cậy của sản phẩm. Hơn nữa, việc phát triển các sản phẩm mới từ dược liệu tự nhiên sẽ thu hút sự quan tâm của người tiêu dùng, đặc biệt là trong bối cảnh ngày càng nhiều người tìm kiếm các sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên.

III. Chính sách phát triển hoạt động R D trong y học cổ truyền

Để tăng cường độ thân thiện của thuốc YHCT, cần có một khung chính sách rõ ràng nhằm phát triển hoạt động R&D. Chính sách này cần tập trung vào việc hỗ trợ các tổ chức nghiên cứu, tạo điều kiện cho việc hợp tác giữa các khu vực dược liệu, nghiên cứu và sản xuất. Việc xây dựng các chính sách khuyến khích đầu tư vào R&D sẽ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng cường khả năng cạnh tranh của thuốc YHCT. Ngoài ra, cần có các chương trình đào tạo và nâng cao năng lực cho các nhà khoa học và nhà sản xuất trong lĩnh vực này.

3.1. Đề xuất khung chính sách

Khung chính sách phát triển R&D trong YHCT cần bao gồm các yếu tố như: hỗ trợ tài chính cho các dự án nghiên cứu, khuyến khích hợp tác giữa các tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp, và xây dựng các tiêu chuẩn chất lượng cho sản phẩm thuốc YHCT. Chính sách cũng cần tạo ra môi trường thuận lợi cho việc nghiên cứu và phát triển, từ đó nâng cao hiệu quả và an toàn của thuốc. Việc thực hiện các chính sách này sẽ góp phần nâng cao độ thân thiện của thuốc YHCT với người tiêu dùng, từ đó thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành YHCT.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI ĐINH THANH HÀ LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ KH&CN  HÀ NỘI - 2017 TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ĐINH THANH HÀ CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU VÀ TRIỂN KHAI (R&D) ĐỂ TĂNG ĐỘ THÂN THIỆN CỦA THUỐC Y HỌC CỔ TRUYỀN VỚI NGƢỜI TIÊU DÙNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ HÀ NỘI - 2017 6 z ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ĐINH THANH HÀ CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU VÀ TRIỂN KHAI (R&D) ĐỂ TĂNG ĐỘ THÂN THIỆN CỦA THUỐC Y HỌC CỔ TRUYỀN VỚI NGƢỜI TIÊU DÙNG Chuyên ngành: Quản lý Khoa học và Công nghệ Mã số: Đào tạo thí điểm LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Nguyễn Minh Hà 2. Trịnh Ngọc Thạch HÀ NỘI - 2017 7 z LỜI CAM ĐOAN Tôi là Đinh Thanh Hà, nghiên cứu sinh Khóa QH-2013-X, Chuyên ngành Quản lý KH&CN, Khoa Khoa học Quản lý, Trƣờng Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn/Đại học Quốc gia Hà Nội, xin cam đoan: Đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, dƣới sự hƣớng dẫn của hai nhà khoa học: PGS. Nguyễn Minh Hà và TS.

Trịnh Ngọc Thạch. Các thông tin thu đƣợc là từ các kết quả nghiên cứu tài liệu, điều tra, khảo sát và phỏng vấn, do tôi trực tiếp thực hiện. Đề tài nghiên cứu trong bản luận án này không trùng với bất cứ đề tài nghiên cứu nào khác ở trong và ngoài nƣớc. Hà Nội, tháng 8 năm 2017 Tác giả 8 z LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành bản luận án này, tôi đã nhận đƣợc sự giúp đỡ to lớn và quý báu của nhà trƣờng, đơn vị, cơ quan quản lý, các tổ chức YHCT tại Hà Nội; các thầy - cô, nhà khoa học, bạn bè, đồng nghiệp, bệnh nhân; ngƣời thân và gia đình.

Với lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin chân thành cảm ơn:  Khoa Khoa học Quản lý, Trƣờng Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn/Đại học Quốc gia Hà Nội đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập và đóng góp nhiều ý kiến giúp tôi hoàn thiện luận án;  Ban Khoa học Quân sự, Phòng Kế hoạch Tổng hợp, các phòng, khoa, ban, các nhà khoa học và Chỉ huy Viện Y học cổ truyền Quân đội đã hỗ trợ, giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu; Thiếu tƣớng, PGS. Nguyễn Minh Hà và TS. Trịnh Ngọc Thạch đã trực tiếp hƣớng dẫn tôi trong suốt thời gian học tập và viết luận án; Các thầy giáo: PGS. Vũ Cao Đàm - nhà tƣ tƣởng về đổi mới quản lý, khoa học và đào tạo; PGS.

Trần Văn Hải; PGS. Đào Thanh Trƣờng; PGS. Phạm Ngọc Thanh; cùng các thầy - cô của Khoa Khoa học Quản lý, Trƣờng Đại học KHXH&NV, đã truyền đạt cho tôi những kiến thức quý báu về chuyên ngành Quản lý KH&CN, Chính sách KH&CN, cũng nhƣ giúp đỡ tôi hoàn thành luận án này;  Các tổ chức, các nhà khoa học trong lĩnh vực YHCT tại các khu vực: nuôi trồng dƣợc liệu - nghiên cứu, điều trị, đào tạo - sản xuất - kinh doanh; các bệnh nhân; các nhà quản lý YHCT; các nhà thuốc, đã giúp đỡ tôi hoàn thành nhiệm vụ điều tra, khảo sát của đề tài luận án;  Gia đình, ngƣời thân, bạn bè và đồng nghiệp đã động viên, giúp đỡ tôi hoàn thành khoá học. Bản luận án này đƣợc hoàn thành với sự nỗ lực hết sức của ngƣời viết, tuy nhiên sẽ không thể tránh khỏi thiếu sót.

Tôi rất mong nhận đƣợc những ý kiến đóng góp quý báu của các thầy - cô và đồng nghiệp để bản luận án này đƣợc hoàn thiện hơn. Xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, tháng 8 năm 2017 Tác giả 9 z MỤC LỤC NỘI DUNG Trang BÌA LỜI CAM ĐOAN, LỜI CẢM ƠN MỤC LỤC. 1 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT. 3 DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ, HÌNH.

Lý do chọn đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu.

Phƣơng pháp chứng minh giả thuyết. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu. TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Phân tích một số tài liệu, nghiên cứu có liên quan tới luận án.

Những vấn đề còn tồn tại có liên quan tới luận án. Những vấn đề luận án tập trung nghiên cứu. 39 Tiểu kết Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU VÀ TRIỂN KHAI (R&D) ĐỂ TĂNG ĐỘ THÂN THIỆN CỦA THUỐC Y HỌC CỔ TRUYỀN.

Hệ khái niệm công cụ. Hệ cơ sở lý thuyết. Hoạt động R&D trong y học cổ truyền. Cơ sở xây dựng, phân tích và đánh giá chính sách R&D trong y học cổ truyền.

Sự liên hệ giữa độ thân thiện của thuốc YHCT với ngƣời tiêu dùng. Sự liên hệ giữa hoạt động R&D với độ thân thiện của thuốc y học cổ truyền. 71 Tiểu kết Chƣơng 2. KẾT QUẢ KHẢO SÁT THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH, SỰ TÁC ĐỘNG CỦA HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU VÀ TRIỂN KHAI (R&D) TỚI ĐỘ THÂN THIỆN CỦA THUỐC Y HỌC CỔ TRUYỀN.

Ảnh hƣởng của độ thân thiện của thuốc y học cổ truyền tới ngƣời tiêu dùng. Kết quả khảo sát ảnh hƣởng của độ thân thiện của thuốc y học cổ truyền tới ngƣời tiêu dùng. Bàn luận sự ảnh hƣởng của độ thân thiện của thuốc y học cổ truyền tới ngƣời tiêu dùng. Sự tác động của hoạt động R&D tới độ thân thiện của thuốc y học cổ truyền.

Kết quả khảo sát sự tác động của hoạt động R&D tới độ thân thiện của thuốc y học cổ truyền. Bàn luận sự tác động của hoạt động R&D tới độ thân thiện của thuốc y học cổ truyền. Thực trạng chính sách và sự tác động của chính sách tới hoạt động R&D trong y học cổ truyền. Kết quả khảo sát thực trạng chính sách và sự tác động của chính sách tới hoạt động R&D trong y học cổ truyền.

Bàn luận thực trạng chính sách và sự tác động của chính sách tới hoạt động R&D trong y học cổ truyền. 119 Tiểu kết Chƣơng 3. KHUNG CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU VÀ TRIỂN KHAI (R&D) ĐỂ TĂNG ĐỘ THÂN THIỆN CỦA THUỐC Y HỌC CỔ TRUYỀN. Định hƣớng phát triển hoạt động R&D trong việc tạo ra sản phẩm thuốc y học cổ truyền.

Đề xuất khung chính sách. Phân tích khung chính sách. 151 Tiểu kết Chƣơng 4. 157 CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.

158 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 159 PHỤ LỤC 11 z DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BHYT: Bảo hiểm y tế GACP: Good Agricultural and Collection Practices (Thực hành tốt trồng trọt và thu hái cây thuốc) GCP: Good Clinical Practices (Thực hành nghiên cứu lâm sàng tốt) GDP: Good Distribution Practices (Thực hành tốt phân phối thuốc) GLP: Good Laboratory Practice (Thực hành tốt phòng kiểm nghiệm thuốc) GMP: Good Manufacturing Practice (Thực hành tốt sản xuất thuốc) GPP: Good Pharmacy Practices (Thực hành tốt nhà thuốc) GSP: Good Storage Practices (Thực hành tốt bảo quản thuốc) KH&CN: Khoa học và Công nghệ NCKH: Nghiên cứu khoa học NCCB: Nghiên cứu cơ bản NCUD: Nghiên cứu ứng dụng OECD: Organization of Economical Cooperation Development (Tổ chức Hợp tác Phát triển Kinh tế) R&D: Research and Development (Nghiên cứu và Triển khai) SX&KD: Sản xuất và kinh doanh UNESCO: United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hoá Liên hiệp quốc) YHCT: Y học cổ truyền YHHĐ: Y học hiện đại WHO: World Health Organization (Tổ chức Y tế Thế giới) 12 z DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ, HÌNH 1. Danh mục các bảng Trang Bảng 1: Thiết lập các biến số và chỉ số đo lƣờng về độ thân thiện của thuốc YHCT với ngƣời tiêu dùng. 14 Bảng 2: Thiết lập các biến số và chỉ số để đánh giá sự tác động của hoạt động R&D tới độ thân thiện của thuốc YHCT.1: Khái lƣợc hệ thống YHCT Việt Nam.2: Chuỗi giá trị tạo ra sản phẩm thuốc YHCT.1: Tuổi của đối tƣợng khảo sát (ngƣời tiêu dùng).2: Dự định giới thiệu thuốc YHCT cho ngƣời thân giữa các nhóm tuổi.3: Sự khác biệt giữa các nhóm tuổi khi gặp một số tác dụng không mong muốn của thuốc YHCT.4: Đặc điểm của các tổ chức đƣợc khảo sát.5: Tuổi của đối tƣợng khảo sát (nhà khoa học).6: Nhu cầu về nguồn lực R&D của các tổ chức tại ba khu vực khảo sát.7: Hình thức liên kết giữa các tổ chức tại ba khu vực khảo sát (n = 7) .8: Sự liên quan giữa tỷ lệ % kinh phí chi cho hoạt động R&D với sự thay đổi thị phần tiêu thụ sản phẩm thuốc YHCT.9: Nhu cầu về chính sách R&D cụ thể của các tổ chức khoa học.1: Dự báo mức tăng trƣởng bình quân hàng năm của thị trƣờng dƣợc phẩm thế giới giai đoạn 2012 - 2017.2: Đánh giá mô hình R&D hiện tại và mô hình đề xuất.3: Phân tích SWOT hệ thống YHCT hiện tại.4: Mô hình tổng quát về liên kết giữa các khu vực trong chuỗi giá trị.5: Phân tích tác động của Khung chính sách.6: Phân tích ảnh hƣởng của Khung chính sách.7: Phân tích sự phân hóa và phản ứng của các nhóm xã hội.

Danh mục các biểu đồ Biểu đồ 3.1: Giới tính của đối tƣợng khảo sát (ngƣời tiêu dùng).2: Nghề nghiệp của đối tƣợng khảo sát (ngƣời tiêu dùng).3: Yếu tố ảnh hƣởng tới sự lựa chọn thuốc YHCT của ngƣời tiêu dùng.4: Dự định của ngƣời bệnh giới thiệu thuốc YHCT đang dùng cho ngƣời thân.5: Thái độ của ngƣời tiêu dùng đối với YHCT.6: Lựa chọn thuốc trong lần điều trị gần đây nhất của ngƣời bệnh.7: Phản ánh của ngƣời bệnh về một số bất tiện khi sử dụng thuốc YHCT.8: Phản ánh của ngƣời bệnh về một số tác dụng không mong muốn khi sử dụng thuốc YHCT.9: Giới tính của đối tƣợng khảo sát (nhà khoa học).10: Đánh giá của các tổ chức khoa học về các yếu tố nguồn lực R&D có tác động tới độ thân thiện của thuốc YHCT .11: Đánh giá của các nhà khoa học về các yếu tố nguồn lực R&D có tác động tới độ thân thiện của thuốc YHCT.12: Yếu tố sẽ đƣợc các tổ chức YHCT đầu tƣ nhằm tăng tiêu thụ sản phẩm thuốc YHCT.13: Ý kiến của nhà khoa học về việc nên có thêm chính sách R&D trong YHCT.14: Đề xuất của các nhà khoa học về chính sách R&D trong YHCT.15: Đánh giá của các tổ chức khoa học về sự tác động của chính sách tới hoạt động R&D trong YHCT.16: Đánh giá của các nhà khoa học về sự tác động của chính sách tới hoạt động R&D trong YHCT.1: Thị phần thuốc YHCT trong nƣớc.2: Sự thâm nhập thị trƣờng của thuốc YHCT hai năm gần đây. Danh mục các hình Hình 1: Mô hình nghiên cứu của toàn bộ nội dung đề tài luận án .1: Mối quan hệ giữa các loại hình nghiên cứu.