Luận văn thạc sĩ tài chính ngân hàng các yếu tố tác động đến khả năng sinh lời của các doanh nghiệp ngành dệt may niêm yết trên thị trường chứng khoán việt nam

Chuyên đề nghiên cứu Tác động đến khả năng sinh lời của doanh nghiệp dệt may niêm yết tại Việt Nam, cập nhật xu hướng mới, giá trị tham khảo cao cho

• Tác giả: Vũ Thị Như Quỳnh
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Thị Hà Thương
• Trường học: Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Các Yếu Tố Tác Động Đến Khả Năng Sinh Lời Của Các Doanh Nghiệp Ngành Dệt May Niêm Yết Trên Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT LUẬN VĂN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU
• DANH MỤC PHỤ LỤC
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Đóng góp của nghiên cứu
• 1.7. Kết cấu của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
• 2.1. Khả năng sinh lời của doanh nghiệp dệt may
• 2.1.1. Khái niệm về khả năng sinh lời
• 2.1.2. Đặc điểm khả năng sinh lời của doanh nghiệp dệt may
• 2.1.3. Chỉ tiêu đánh giá khả năng sinh lời của doanh nghiệp
• 2.1.3.1. Tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu
• 2.1.3.2. Tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản
• 2.1.3.3. Tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu
• 2.1.3.4. Tỷ suất lợi nhuận trên tổng vốn đầu tư
• 2.2. Các lý thuyết liên quan
• 2.2.1. Lý thuyết lợi thế theo quy mô
• 2.2.2. Lý thuyết cấu trúc vốn
• 2.2.3. Lý thuyết chi phí đại diện
• 2.2.4. Lý thuyết đánh đổi tĩnh
• 2.2.5. Lý thuyết trật tự phân hạng
• 2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của các doanh nghiệp
• 2.3.1. Các yếu tố bên trong doanh nghiệp
• 2.3.2. Các yếu tố bên ngoài doanh nghiệp
• 2.4. Lược khảo các nghiên cứu trước
• 2.4.1. Các nghiên cứu nước ngoài
• 2.4.2. Các nghiên cứu trong nước
• 2.5. Khoảng trống nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH VÀ GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu
• 3.1.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.1.2. Giải thích các biến
• 3.1.3. Giả thuyết nghiên cứu
• 3.2. Quy trình nghiên cứu
• 3.3. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phân tích thống kê mô tả
• 3.4.2. Phân tích ma trận tương quan
• 3.4.3. Phân tích hồi quy
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Thống kê mô tả các biến
• 4.2. Kết quả nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến ROE
• 4.2.1. Phân tích tương quan giữa các biến
• 4.2.2. Phân tích hồi quy mô hình nghiên cứu
• 4.2.3. Kiểm định lựa chọn mô hình hồi quy
• 4.2.4. Kiểm định các khuyết tật của mô hình
• 4.2.5. Kết quả hồi quy bằng phương pháp ước lượng FGLS
• 4.3. Kết quả hồi quy các yếu tố ảnh hưởng đến ROA
• 4.3.1. Phân tích tương quan giữa các biến
• 4.3.2. Phân tích hồi quy mô hình nghiên cứu
• 4.3.3. Kiểm định lựa chọn mô hình hồi quy
• 4.3.4. Kiểm định các khuyết tật của mô hình
• 4.3.5. Kết quả hồi quy bằng phương pháp ước lượng FGLS
• 4.4. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ
• 5.1. Kết luận kết quả nghiên cứu
• 5.2. Một số hàm ý quản trị
• 5.2.1. Đối với các doanh nghiệp ngành dệt may
• 5.2.2. Đối với cơ quan nhà nước
• 5.3. Một số điểm hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.3.1. Một số điểm hạn chế
• 5.3.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về doanh nghiệp dệt may tại Việt Nam

Ngành doanh nghiệp dệt may đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, không chỉ trong việc tạo ra việc làm mà còn trong việc đóng góp vào kim ngạch xuất khẩu quốc gia. Theo Tổng cục Hải quan, ngành dệt may luôn nằm trong top 10 nhóm hàng xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam. Năm 2023, kim ngạch xuất khẩu của ngành đạt 40,3 tỷ USD, đứng thứ ba trên thế giới sau Trung Quốc và Bangladesh. Điều này cho thấy ngành dệt may Việt Nam có sức cạnh tranh đáng kể trên thị trường quốc tế. Tuy nhiên, ngành này cũng phải đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm sự biến động của thị trường toàn cầu và các yếu tố vĩ mô như lạm phát và dịch bệnh Covid-19. Việc nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của các doanh nghiệp trong ngành là rất cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững.

II. Các yếu tố tác động đến khả năng sinh lời

Nghiên cứu đã xác định nhiều yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của các doanh nghiệp niêm yết trong ngành dệt may. Các yếu tố nội bộ như quy mô doanh nghiệp (SIZE), thời gian hoạt động (AGE), và tăng trưởng doanh thu (GROWTH) có ảnh hưởng tích cực đến tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE). Ngược lại, các yếu tố như mức độ hữu hình của tài sản (TANGI) và lạm phát (IF) có tác động tiêu cực đến ROE. Đối với tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA), các yếu tố SIZE, GROWTH và tốc độ tăng trưởng GDP (GDP) cũng cho thấy mối quan hệ tích cực. Những kết quả này cho thấy rằng việc quản lý các yếu tố nội bộ và theo dõi các điều kiện kinh tế vĩ mô là rất quan trọng để nâng cao lợi nhuận doanh nghiệp.

III. Tác động của môi trường kinh tế đến doanh nghiệp dệt may

Môi trường kinh tế có ảnh hưởng sâu sắc đến hoạt động của các doanh nghiệp dệt may. Các yếu tố như lạm phát, cạnh tranh trong ngành, và dịch bệnh Covid-19 đã gây ra nhiều khó khăn cho doanh nghiệp. Dịch bệnh đã dẫn đến sự gián đoạn trong chuỗi cung ứng, làm giảm doanh thu và tăng chi phí sản xuất. Tình hình này đã khiến cho nhiều doanh nghiệp phải cắt giảm nhân sự và tạm ngưng hoạt động. Do đó, việc phân tích tác động của các yếu tố kinh tế vĩ mô là rất cần thiết để các nhà quản lý có thể đưa ra các chiến lược phù hợp nhằm tối ưu hóa khả năng sinh lời và đảm bảo sự tồn tại của doanh nghiệp trong bối cảnh khó khăn.

IV. Chiến lược kinh doanh cho doanh nghiệp dệt may

Để tăng cường khả năng sinh lời, các doanh nghiệp dệt may cần xây dựng những chiến lược kinh doanh hiệu quả. Việc áp dụng công nghệ mới trong sản xuất, cải thiện quy trình quản lý tài chính, và tối ưu hóa chi phí sản xuất là những yếu tố quan trọng. Ngoài ra, việc đầu tư vào nghiên cứu và phát triển sản phẩm mới cũng có thể giúp doanh nghiệp nâng cao sức cạnh tranh. Các chính sách hỗ trợ từ nhà nước, như chính sách thuế và hỗ trợ tài chính, cũng cần được xem xét để tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của ngành dệt may.

V. Kết luận và hàm ý quản trị

Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng khả năng sinh lời của các doanh nghiệp ngành dệt may chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau. Để duy trì và phát triển, các doanh nghiệp cần chú trọng vào việc quản lý các yếu tố nội bộ, đồng thời theo dõi các biến động của môi trường kinh tế. Các nhà quản lý cần xây dựng những chiến lược phù hợp và linh hoạt để ứng phó với những thách thức từ bên ngoài. Bên cạnh đó, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa doanh nghiệp và các cơ quan nhà nước để phát triển các chính sách hỗ trợ nhằm gia tăng khả năng cạnh tranh của ngành dệt may tại Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành dệt may đóng vai trò then chốt trong nền kinh tế Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu và sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, kim ngạch xuất khẩu ngành dệt may Việt Nam đạt khoảng 40,3 tỷ USD năm 2023, đứng thứ ba thế giới sau Trung Quốc và Bangladesh. Với hơn 314.000 doanh nghiệp dệt may và sản xuất trang phục tính đến năm 2021, ngành này không chỉ tạo ra nguồn thu lớn mà còn góp phần quan trọng vào việc tạo công ăn việc làm và ổn định đời sống xã hội. Tuy nhiên, ngành dệt may cũng phải đối mặt với nhiều thách thức như biến động thị trường, dịch bệnh Covid-19, lạm phát và cạnh tranh gay gắt từ các quốc gia trong khu vực.

Khả năng sinh lời (KNSL) là chỉ tiêu quan trọng phản ánh hiệu quả hoạt động và sức khỏe tài chính của doanh nghiệp, ảnh hưởng trực tiếp đến sự tồn tại và phát triển bền vững. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là xác định các yếu tố ảnh hưởng đến KNSL của các doanh nghiệp ngành dệt may niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2015-2023, đồng thời đo lường mức độ và chiều hướng tác động của các yếu tố này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 34 doanh nghiệp dệt may niêm yết, với hai chỉ tiêu KNSL chính là tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) và tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA). Nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản trị và cơ quan nhà nước xây dựng chiến lược nâng cao hiệu quả kinh doanh và phát triển bền vững ngành dệt may.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên một số lý thuyết kinh tế và tài chính trọng yếu để phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến KNSL:

• Lý thuyết lợi thế theo quy mô: Đề xuất bởi Adam Smith, lý thuyết này cho rằng doanh nghiệp có quy mô lớn hơn sẽ tận dụng được lợi thế kinh tế nhờ quy mô, giảm chi phí sản xuất bình quân và tăng hiệu quả sinh lời.

• Lý thuyết cấu trúc vốn: Theo Modigliani và Miller, cấu trúc vốn tối ưu cân bằng giữa lợi ích thuế từ nợ vay và chi phí rủi ro phá sản, ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của doanh nghiệp.

• Lý thuyết chi phí đại diện: Jensen và Meckling nhấn mạnh chi phí phát sinh do mâu thuẫn lợi ích giữa nhà quản trị và cổ đông, trong đó đòn bẩy tài chính cao có thể giảm chi phí đại diện và thúc đẩy hiệu quả hoạt động.

• Lý thuyết đánh đổi tĩnh: Mô tả sự cân bằng giữa lợi ích thuế và chi phí tài chính khi sử dụng nợ, ảnh hưởng đến quyết định cấu trúc vốn và KNSL.

• Lý thuyết trật tự phân hạng: Myers và Majluf cho rằng doanh nghiệp ưu tiên sử dụng vốn nội bộ, sau đó đến nợ vay và cuối cùng mới phát hành cổ phiếu mới, ảnh hưởng đến tín hiệu tài chính và KNSL.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu bao gồm: tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE), tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA), quy mô doanh nghiệp (SIZE), thời gian hoạt động (AGE), tăng trưởng doanh thu (GROWTH), đòn bẩy tài chính (LEV), khả năng thanh toán (LIQ), mức độ hữu hình của tài sản (TANGI), tốc độ tăng trưởng GDP (GDP), lạm phát (IF) và biến giả dịch bệnh Covid-19 (Covid).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp định tính và định lượng:

• Phương pháp định tính: Tổng hợp, phân tích tài liệu từ các báo cáo tài chính, báo cáo thường niên của 34 doanh nghiệp ngành dệt may niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2015-2023, cùng các dữ liệu vĩ mô từ Ngân hàng Thế giới và Tổng cục Thống kê.

• Phương pháp định lượng: Áp dụng các mô hình hồi quy đa biến như Pooled OLS, Fixed Effects Model (FEM), Random Effects Model (REM) để phân tích mối quan hệ giữa các biến độc lập và biến phụ thuộc ROE, ROA. Các kiểm định đa cộng tuyến, tự tương quan và phương sai sai số thay đổi được thực hiện để đảm bảo tính chính xác của mô hình. Phương pháp ước lượng FGLS được sử dụng để khắc phục các khiếm khuyết của mô hình.

• Cỡ mẫu: 34 doanh nghiệp ngành dệt may niêm yết trên TTCK Việt Nam, dữ liệu thu thập trong 9 năm (2015-2023).

• Phương pháp chọn mẫu: Lựa chọn các doanh nghiệp có đầy đủ dữ liệu báo cáo tài chính và hoạt động liên tục trong giai đoạn nghiên cứu nhằm đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy.

• Timeline nghiên cứu: Thu thập và xử lý dữ liệu trong năm 2023-2024, phân tích và báo cáo kết quả trong năm 2024.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của quy mô doanh nghiệp (SIZE): Quy mô doanh nghiệp có tác động cùng chiều và có ý nghĩa thống kê đến cả ROE và ROA. Cụ thể, doanh nghiệp có quy mô lớn hơn thường đạt tỷ suất lợi nhuận cao hơn, tận dụng được lợi thế kinh tế theo quy mô. Ví dụ, ROE tăng trung bình khoảng 0,15 điểm phần trăm khi log tổng tài sản tăng 1 đơn vị.

2. Thời gian hoạt động (AGE): Thời gian hoạt động có ảnh hưởng cùng chiều đến ROE nhưng không có ý nghĩa thống kê với ROA. Doanh nghiệp hoạt động lâu năm có uy tín và kinh nghiệm, giúp tăng hiệu quả sử dụng vốn chủ sở hữu.

3. Tăng trưởng doanh thu (GROWTH): Tăng trưởng doanh thu ảnh hưởng tích cực và có ý nghĩa đến cả ROE và ROA. Doanh nghiệp có tốc độ tăng trưởng doanh thu cao hơn có khả năng sinh lời tốt hơn, với mức tăng ROA trung bình khoảng 0,12 điểm phần trăm cho mỗi 1% tăng trưởng doanh thu.

4. Đòn bẩy tài chính (LEV): Đòn bẩy tài chính có ảnh hưởng ngược chiều và có ý nghĩa thống kê đến ROA, nhưng không có tác động đáng kể đến ROE. Tỷ lệ nợ cao làm tăng chi phí lãi vay và rủi ro tài chính, làm giảm hiệu quả sử dụng tài sản.

5. Khả năng thanh toán (LIQ): Không tìm thấy mối quan hệ có ý nghĩa thống kê giữa khả năng thanh toán và cả hai chỉ tiêu ROE, ROA trong mô hình nghiên cứu.

6. Mức độ hữu hình của tài sản (TANGI): Ảnh hưởng ngược chiều và có ý nghĩa đến cả ROE và ROA, cho thấy doanh nghiệp có tỷ lệ tài sản cố định cao thường gặp khó khăn trong việc tối ưu hóa lợi nhuận.

7. Tốc độ tăng trưởng GDP (GDP): Ảnh hưởng cùng chiều và có ý nghĩa đến ROE và ROA, phản ánh sự thuận lợi của môi trường kinh tế vĩ mô đối với khả năng sinh lời của doanh nghiệp.

8. Lạm phát (IF): Ảnh hưởng ngược chiều và có ý nghĩa đến ROE, tuy nhiên không có tác động đáng kể đến ROA.

9. Dịch bệnh Covid-19 (Covid): Mặc dù biến Covid không có ý nghĩa thống kê trong mô hình, kết quả cho thấy dịch bệnh đã gây ra tác động tiêu cực nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất kinh doanh, làm giảm doanh thu và tăng chi phí, ảnh hưởng xấu đến khả năng sinh lời của doanh nghiệp dệt may.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với lý thuyết lợi thế theo quy mô khi quy mô doanh nghiệp tăng giúp giảm chi phí bình quân và nâng cao hiệu quả sinh lời. Tác động tích cực của tăng trưởng doanh thu và tốc độ tăng trưởng GDP cũng phản ánh sự liên kết chặt chẽ giữa hiệu quả kinh doanh và môi trường kinh tế thuận lợi. Ngược lại, ảnh hưởng tiêu cực của đòn bẩy tài chính và mức độ hữu hình của tài sản cho thấy các doanh nghiệp cần cân nhắc kỹ lưỡng trong việc sử dụng nợ và quản lý tài sản cố định để tránh làm giảm hiệu quả hoạt động.

So sánh với các nghiên cứu trước, kết quả tương đồng với các nghiên cứu trong nước và quốc tế về ảnh hưởng của quy mô, đòn bẩy tài chính và tăng trưởng doanh thu đến KNSL. Tuy nhiên, sự không rõ ràng về tác động của khả năng thanh toán và biến Covid cho thấy cần có thêm nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố này trong bối cảnh đặc thù của ngành dệt may và các biến động kinh tế gần đây.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ hồi quy thể hiện mức độ ảnh hưởng của từng biến độc lập đến ROE và ROA, cùng bảng thống kê mô tả và ma trận tương quan để minh họa mối quan hệ giữa các biến.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường mở rộng quy mô doanh nghiệp: Doanh nghiệp nên tập trung vào việc mở rộng quy mô sản xuất và kinh doanh nhằm tận dụng lợi thế kinh tế theo quy mô, giảm chi phí bình quân và nâng cao hiệu quả sinh lời. Mục tiêu tăng trưởng quy mô có thể đặt ra trong vòng 3-5 năm tới, do các phòng ban quản lý và ban lãnh đạo doanh nghiệp chịu trách nhiệm.

2. Đẩy mạnh tăng trưởng doanh thu: Tăng cường các hoạt động marketing, mở rộng thị trường xuất khẩu và đa dạng hóa sản phẩm để thúc đẩy tăng trưởng doanh thu bền vững. Các chiến lược này cần được triển khai ngay trong năm tài chính tiếp theo với sự phối hợp của bộ phận kinh doanh và marketing.

3. Quản lý hiệu quả đòn bẩy tài chính: Doanh nghiệp cần xây dựng chính sách sử dụng nợ hợp lý, kiểm soát tỷ lệ đòn bẩy để giảm chi phí tài chính và rủi ro phá sản, đồng thời đảm bảo nguồn vốn hoạt động ổn định. Việc này nên được thực hiện trong kế hoạch tài chính trung hạn 2-3 năm, dưới sự giám sát của phòng tài chính và ban giám đốc.

4. Tối ưu hóa quản lý tài sản cố định: Đánh giá và tái cấu trúc danh mục tài sản cố định, loại bỏ hoặc nâng cấp các tài sản không hiệu quả nhằm giảm chi phí và tăng hiệu quả sử dụng tài sản. Kế hoạch này nên được thực hiện định kỳ hàng năm bởi bộ phận quản lý tài sản và kế toán.

5. Chính sách hỗ trợ từ cơ quan nhà nước: Cơ quan quản lý cần xây dựng các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp dệt may trong việc tiếp cận nguồn vốn, giảm thuế, hỗ trợ đào tạo lao động và thúc đẩy xuất khẩu, đặc biệt trong bối cảnh phục hồi sau đại dịch Covid-19. Các chính sách này nên được triển khai trong vòng 1-2 năm tới nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển bền vững của ngành.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản trị doanh nghiệp ngành dệt may: Giúp hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời, từ đó xây dựng chiến lược phát triển phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh.

2. Nhà đầu tư và phân tích tài chính: Cung cấp cơ sở dữ liệu và phân tích khoa học để đánh giá tiềm năng sinh lời của các doanh nghiệp dệt may niêm yết, hỗ trợ quyết định đầu tư chính xác.

3. Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách: Tham khảo để xây dựng các chính sách hỗ trợ ngành dệt may phát triển bền vững, đặc biệt trong bối cảnh biến động kinh tế và dịch bệnh.

4. Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng, Quản trị kinh doanh: Là tài liệu tham khảo học thuật, giúp nâng cao hiểu biết về các mô hình phân tích tài chính và các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Khả năng sinh lời của doanh nghiệp dệt may được đo lường bằng những chỉ tiêu nào?
   Khả năng sinh lời thường được đo bằng tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) và tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA). ROE phản ánh hiệu quả sử dụng vốn của cổ đông, trong khi ROA đánh giá hiệu quả sử dụng tổng tài sản của doanh nghiệp.

2. Yếu tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến khả năng sinh lời của doanh nghiệp dệt may?
   Quy mô doanh nghiệp và tốc độ tăng trưởng doanh thu là hai yếu tố có ảnh hưởng tích cực và mạnh mẽ nhất đến khả năng sinh lời, giúp doanh nghiệp tận dụng lợi thế quy mô và mở rộng thị trường.

3. Tại sao đòn bẩy tài chính lại có ảnh hưởng ngược chiều đến khả năng sinh lời?
   Đòn bẩy tài chính cao làm tăng chi phí lãi vay và rủi ro phá sản, từ đó giảm lợi nhuận và hiệu quả sử dụng tài sản, dẫn đến ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng sinh lời.

4. Dịch bệnh Covid-19 ảnh hưởng như thế nào đến doanh nghiệp dệt may?
   Dịch bệnh gây gián đoạn chuỗi cung ứng, giảm đơn hàng, tăng chi phí sản xuất và làm giảm doanh thu, từ đó ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng sinh lời của doanh nghiệp.

5. Làm thế nào để doanh nghiệp dệt may cải thiện khả năng sinh lời trong bối cảnh kinh tế biến động?
   Doanh nghiệp cần tập trung vào mở rộng quy mô, tăng trưởng doanh thu, quản lý hiệu quả đòn bẩy tài chính và tối ưu hóa tài sản cố định, đồng thời thích ứng linh hoạt với biến động thị trường và chính sách hỗ trợ từ nhà nước.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định quy mô doanh nghiệp, thời gian hoạt động, tăng trưởng doanh thu và tốc độ tăng trưởng GDP là các yếu tố có ảnh hưởng tích cực đến khả năng sinh lời của doanh nghiệp dệt may niêm yết tại Việt Nam.
• Đòn bẩy tài chính và mức độ hữu hình của tài sản có tác động ngược chiều, làm giảm hiệu quả sinh lời.
• Biến Covid tuy không có ý nghĩa thống kê trong mô hình nhưng đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động và lợi nhuận doanh nghiệp.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các đề xuất quản trị nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh và phát triển bền vững ngành dệt may.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp quản trị, theo dõi tác động chính sách và mở rộng nghiên cứu về các yếu tố mới trong bối cảnh kinh tế thay đổi.

Call-to-action: Các nhà quản trị doanh nghiệp và cơ quan quản lý nên áp dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chiến lược phát triển phù hợp, đồng thời tiếp tục nghiên cứu sâu hơn nhằm nâng cao khả năng sinh lời và sức cạnh tranh của ngành dệt may Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1, tác giả đã trình bày tính cấp thiết của đề tài. Các nội dung như mục tiêu, câu hỏi nghiên cứu và đối tượng, phạm vi nghiên cứu cũng được tác giả làm rõ. Cụ thể, đối tượng nghiên cứu là KNSL của các doanh nghiệp ngành dệt may, với phạm vi nghiên cứu là 34 doanh nghiệp ngành dệt may niêm yết trên TTCK Việt Nam trong giai đoạn 2015-2023. Ngoài ra, một số nội dung quan trọng khác như phương pháp nghiên cứu, đóng góp của nghiên cứu và kết cấu của luận văn được thể hiện ở chương này.

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM Trong chương này tác giả tìm hiểu về khái niệm, đặc điểm và các chỉ tiêu đánh giá KNSL của doanh nghiệp dệt may. Đồng thời tìm hiểu các lý thuyết liên quan mật thiết đến đề tài nghiên cứu và khảo lược các nghiên cứu có liên quan. Từ đó xác định các yếu tố ảnh hưởng đến KNSL của doanh nghiệp dệt may và tìm ra khoảng trống trong các nghiên cứu trước để làm cơ sở xây dựng mô hình cho nghiên cứu của tác giả. KHẢ NĂNG SINH LỜI CỦA DOANH NGHIỆP DỆT MAY 2.

Khái niệm về khả năng sinh lời Khả năng sinh lời (Profitability) đã được nhiều nhà nghiên cứu định nghĩa và bổ sung thêm trong quá trình nghiên cứu. Theo Harward & Upton (1961), khả năng sinh lời là mức lợi nhuận thu được trên số vốn đầu tư vào công ty. Theo Cojocaru (2000), khả năng sinh lời là khả năng doanh nghiệp thu được lợi nhuận từ các hoạt động kinh tế bằng cách sử dụng các nguồn lực của mình và là cơ sở cho mọi quyết định của công ty về quản lý hoạt động trong nội bộ và mối quan hệ với các đối tác kinh doanh, do đó nó được xem là một tiêu chí thiết yếu để đánh giá hiệu quả kinh tế của một doanh nghiệp. (2015) khả năng sinh lời đó là khả năng của công ty để tạo ra thu nhập tương đối so với doanh thu, tài sản và vốn chủ sở hữu.

Có thể thấy, khả năng sinh lời không chỉ là mức lợi nhuận đạt được trên số vốn đầu tư (tài sản, nguồn vốn) mà còn là khả năng lợi nhuận đạt được trên doanh thu bán hàng. (2016) khả năng sinh lời được định nghĩa là khả năng để một khoản đầu tư nhất định có thể kiếm được lợi nhuận từ việc sử dụng nó. Thuật ngữ “khả năng sinh lời” bao gồm hai từ “lợi nhuận” và “khả năng”. Lợi nhuận là số tiền có được bằng cách lấy doanh thu bán hàng thu về trừ tổng chi phí bỏ ra.

Thuật ngữ “khả năng” phản ánh khả năng kiếm lợi nhuận của doanh nghiệp. Khả năng này còn được gọi là khả năng kiếm tiền, khả năng thu nhập hoặc hiệu quả hoạt 9 động của khoản đầu tư liên quan. Mục tiêu tổng thể của một doanh nghiệp là kiếm lợi nhuận thỏa đáng từ số tiền đầu tư vào nó phù hợp với việc duy trì tình hình tài chính lành mạnh. Lợi nhuận thỏa đáng phụ thuộc vào một số yếu tố bao gồm bản chất của rủi ro kinh doanh, cơ hội, v.v… Nếu doanh nghiệp không kiếm được lợi nhuận, vốn đầu tư sẽ bị xói mòn và nếu tình trạng này kéo dài thì doanh nghiệp cuối cùng có thể không còn tồn tại.

Theo Nur (2018), khả năng sinh lời có thể được tính toán thông qua lợi nhuận của một doanh nghiệp. Lợi nhuận là mục tiêu vô cùng quan trọng, nếu doanh nghiệp không có lợi nhuận sẽ khó có thể tồn tại lâu dài. Muốn gia tăng khả năng sinh lời, các doanh nghiệp cần có chiến lược, chích sách quản lý hiệu quả tổng nợ và tổng tài sản, theo đó, doanh nghiệp cần giữ một tỷ lệ nợ phù hợp, đảm bảo năng lực trả nợ cho nhà cung cấp, đồng thời hạn chế các chi phí không thực sự cần thiết, tăng cường các biện pháp đẩy mạnh doanh thu. Như vậy khả năng sinh lời chính là các tiềm lực, nguồn lực hiện có và trong tương lai để có thể mang lại lợi nhuận cho doanh nghiệp.

Khả năng sinh lời theo tác giả hiểu là khả năng doanh nghiệp tạo ra lợi nhuận cao nhất với một mức chi phí tối ưu và tận dụng được các nguồn lực mà doanh nghiệp đang có. Đặc điểm khả năng sinh lời của doanh nghiệp dệt may Dệt may là ngành cung cấp sản phẩm thiết yếu nên thị trường tiêu dùng là rất lớn. Chu kỳ sản xuất và sản phẩm thay đổi theo thời tiết và tùy thuộc vào thị hiếu của người tiêu dùng hay phong tục tập quán ăn mặc. Là ngành thâm dụng nhiều lao động, đòi hỏi tay nghề và sự khéo léo, sử dụng nhiều lao động nữ.

Dệt may là ngành công nghiệp nhẹ, công nghệ bán tự động. Trong sản xuất, dệt may thị trường đầu vào chính là nguyên liệu bông, xơ, sợi hay vải, còn thị trường đầu ra thì rất đa dạng. Kinh tế càng phát triển, đời sống và thu nhập càng cao thì con người càng chú trọng đến các sản phẩm phục vụ tiêu dùng, trong đó có quần áo. Ngành dệt may là ngành có sự cạnh tranh gay gắt, quyết liệt từ các nước trong khu vực, như Bangladesh, Ấn Độ Pakistan và các nước Đông Nam Á như Thái Lan và Indonesia.

Ngành dệt may là một ngành nhạy cảm, chịu ảnh hưởng từ tình hình 10 thị trường thế giới, chuỗi cung ứng và các hiệp định thương mại tự do. Ví dụ, trong năm 2022, cuộc chiến tranh giữa Nga và Ukraina kéo dài, đã ảnh hưởng đến giá dầu, chuỗi cung ứng toàn cầu bị đứt gãy làm cho giá nguyên liệu, nhiên liệu luôn biến động và ở mức cao, sức tiêu thụ hàng hoá giảm kéo theo doanh thu thương mại giảm, các đơn hàng bị đình trệ, nguồn cung cấp bất ổn, v.v… ảnh hưởng tiêu cực đến kết quả hoạt động và các chỉ số KNSL của các doanh nghiệp dệt may. Doanh nghiệp dệt may phải đối diện với nhiều vấn đề trong quá trình sản xuất kinh doanh như: rủi ro về thị trường, giá cả, rủi ro về nguyên vật liệu, rủi ro về lao động, rủi ro về tỷ giá, rủi ro về cơ chế chính sách luật pháp (thuế, hải quan), rủi ro lỗi thời, rủi ro về dịch bệnh, v.v… Tóm lại, vì ngành dệt may là một ngành tốn nhiều chi phí đầu tư, nguồn vốn, nguồn lao động và thời gian để thu hồi vốn và có lời có thể rất lâu, có thể cần từ 5 năm đến 10 năm; vì vậy lợi nhuận hay KNSL trong những năm đầu có thể bị âm, không có lời hoặc lời rất ít. KNSL của các doanh nghiệp ngành dệt may sẽ bị tác động ảnh hưởng đáng kể với những biến động về kinh tế vì các sản phẩm dệt may là những hàng hoá sẽ bị hạn chế chi tiêu khi thu nhập của người tiêu dùng giảm, có tính biến động theo mùa vụ và cạnh tranh cao vì vậy các doanh nghiệp phải thích ứng thay đổi kịp thời để duy trì và nâng cao KNSL.

CHỈ TIÊU ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG SINH LỜI CỦA DOANH NGHIỆP Các chỉ số về KNSL là một loại tỷ số tài chính được sử dụng để đánh giá khả năng tạo ra thu nhập của một doanh nghiệp so với chi phí hoạt động, doanh thu, tài sản hoặc vốn chủ sở hữu của cổ đông theo thời gian, sử dụng dữ liệu từ một thời điểm cụ thể. Các chỉ số về KNSL là thước đo được sử dụng trong phân tích tài chính. Các chỉ tiêu về KNSL phản ánh tình hình hoạt động, sức khoẻ tài chính và hiệu quả hoạt động của một doanh nghiệp, dựa trên chỉ số này nhà quản trị đưa ra các quyết định tài chính và xây dựng chiến lược cho doanh nghiệp. Một số chỉ tiêu thường được các nhà nghiên cứu và các nhà quản lý sử dụng phổ biến như: ROA, ROE, ROS, ROI, v.

Tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu Tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) cho biết mỗi đồng đầu tư của vốn chủ sở hữu thì tạo ra bao nhiêu đồng lợi nhuận sau thuế thu nhập (Ngô Kim Phượng và Lê Hoàng Vinh, 2021). ROE được tính như sau: Lợi nhận sau thuế ROE = Vốn chủ sở hữu Chỉ tiêu này có vai trò quan trọng để đo lường khả năng sinh lợi từ vốn mà các nhà đầu tư đã bỏ ra và là yếu tố được các nhà đầu tư xem trọng. ROE là chỉ số thể hiện mức độ sử dụng vốn đầu tư hiệu quả của một doanh nghiệp. Chỉ số ROE cao là điều tốt, thu nhập ròng cực kỳ lớn so với vốn chủ sở hữu vì hiệu quả hoạt động của công ty rất mạnh.

Tuy nhiên, ROE cực cao thường là do tài khoản vốn chủ sở hữu nhỏ so với thu nhập ròng, điều này cho thấy rủi ro.Vốn chủ sở hữu quá nhỏ có thể là do công ty đã thua lỗ trong thời gian khá dài. Đồng thời, vốn chủ sở hữu cũng sẽ giảm khi công ty dư nợ quá nhiều, kết quả tính được của chỉ số ROE cũng cao bất thường. Tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản Tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA) cho biết mỗi đồng đầu tư vào tài sản thì tạo ra bao nhiêu đồng lợi nhuận, cho thấy hiệu quả của việc đầu tư và sử dụng tài sản của doanh nghiệp (Ngô Kim Phượng và Lê Hoàng Vinh, 2021). ROA được tính theo công thức sau: Lợi nhuận sau thuế ROA = Tổng tài sản Nếu ROA tăng lên thể hiện doanh nghiệp đang đầu tư tốt cho các tài sản của mình và các tài sản này đang sản sinh ra nhiều lợi nhuận.

Ngược lại, nếu ROA của một công ty giảm theo thời gian, chứng tỏ công ty đã đầu đầu tư nguồn lực không tốt. Đây là một chỉ tiêu quan trọng đối với người cho vay, nếu chỉ tiêu này lớn hơn lãi suất cho vay chứng tỏ doanh nghiệp sử dụng vốn có hiệu quả, có khả năng thanh toán được lãi vay. Tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu Tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu (ROS) cho biết một đồng doanh thu thuần mà doanh nghiệp tạo ra trong kỳ thì thu được bao nhiêu đồng lợi nhuận sau thuế, hay nói cách khác chỉ tiêu này cho biết lợi nhuận đang chiếm bao nhiêu phần trăm trên doanh thu (Lê Minh Tú, 2010). ROS được tính bằng cách lấy lợi nhuận sau thuế chia doanh thu thuần: Lợi nhuận sau thuế ROS = Doanh thu thuần Chỉ tiêu này nhằm xem xét doanh nghiệp đã và đang thực hiện quản lý kiểm soát chi tiêu trong kỳ có hiệu quả hay không.

Chỉ tiêu ROS cao, chứng tỏ doanh nghiệp đang làm tốt đồng thời cả việc phát triển thị trường, gia tăng doanh thu và tối ưu các khoản chi phí trong doanh nghiệp, sinh lời tốt, hấp dẫn đối với nhà đầu tư.