Tác Động Của Kiều Hối Đến Phúc Lợi Hộ Gia Đình Tại Việt Nam

Chuyên khảo phân tích Luận văn international remittances and household welfare in vietnam from vhlss 2006 to vhlss 2008, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Nguyen Van Phuc
• Trường học: University of Economics
• Chuyên ngành: Development Economics
• Đề tài: Tác Động Của Kiều Hối Đến Phúc Lợi Hộ Gia Đình Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Thesis
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Đặt vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Cấu trúc luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Các khái niệm chính
• 2.2. Tổng quan nghiên cứu thực nghiệm
• 2.3. Khung phân tích thực nghiệm
• 2.4. Tổng quan lý thuyết về đánh giá tác động
• 2.5. Tóm tắt các phương pháp PSM và DD
• 2.5.1. Phương pháp so khớp điểm xu hướng (PSM)
• 2.5.2. Phương pháp sai biệt kép (DD)
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ DỮ LIỆU
• 3.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.2. Mô tả các biến và bộ dữ liệu
• 3.3. Chiến lược ước lượng
• 4. CHƯƠNG 4: KIỀU HỐI QUỐC TẾ TẠI VIỆT NAM
• 4.1. Tổng quan về kiều hối di cư tại Việt Nam
• 4.2. Vai trò của kiều hối quốc tế đối với nền kinh tế
• 4.3. Kiều hối quốc tế và phúc lợi hộ gia đình tại Việt Nam
• 5. CHƯƠNG 5: PHÂN TÍCH THỰC NGHIỆM
• 5.1. Thống kê mô tả các biến
• 5.2. Kết quả hồi quy sai biệt kép (DD) kết hợp so khớp điểm xu hướng (PSM)
• 5.3. Giải thích kết quả nghiên cứu
• 6. CHƯƠNG 6: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 6.1. Tóm tắt các phát hiện chính
• 6.2. Kiến nghị chính sách
• 6.3. Hạn chế của đề tài

Tóm tắt

I. Tổng Quan Kiều Hối Việt Nam Tác Động và Ý Nghĩa Thực Tế

Kiều hối đóng vai trò ngày càng quan trọng trong sự phát triển kinh tế và xã hội của Việt Nam. Với 9 tỷ đô la Mỹ vào năm 2011, Việt Nam là một trong 10 quốc gia nhận kiều hối lớn nhất thế giới. Nghiên cứu này đi sâu vào tác động của kiều hối quốc tế, vốn tăng lên theo thời gian, đối với phúc lợi hộ gia đình nhận kiều hối ở Việt Nam. Các nguồn tài chính bên ngoài lớn nhất cho các nước đang phát triển là kiều hối từ người di cư quốc tế. Các khoản tiền được sử dụng cho tiêu dùng và đầu tư vào các quốc gia quê hương của người di cư. Kiều hối được tìm thấy mang lại những tác động đáng kể đến các hộ gia đình nhận tiền, đặc biệt là đối với các gia đình có thu nhập thấp.

1.1. Vai trò của kiều hối trong nền kinh tế Việt Nam

Kiều hối góp phần đáng kể vào GDP của Việt Nam, là nguồn ngoại tệ quan trọng để ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy tăng trưởng. Theo Vietnamese Oversea Committee (2009), có khoảng 4 triệu người Việt Nam sinh sống, làm việc và học tập vĩnh viễn ở 102 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới. Trung bình kiều hối từ người Việt Nam ở nước ngoài gửi về nước giai đoạn 2008-2010 là hơn 7 tỷ đô la Mỹ/năm, chiếm hơn 7% GDP trong giai đoạn đó. Điều này cho thấy tầm quan trọng của kiều hối quốc tế đối với sự tiến bộ kinh tế nói chung và cải thiện mức sống của các hộ gia đình nhận kiều hối nói riêng.

1.2. Tác động của kiều hối đến phúc lợi hộ gia đình

Kiều hối có thể giúp các hộ gia đình thành lập hoặc mở rộng hoạt động kinh doanh nhỏ, tăng chi tiêu cho gia đình hoặc giảm nghèo đói. Một số nghiên cứu khác xem xét tác động của kiều hối đến phúc lợi hộ gia đình, chẳng hạn như tiết kiệm, tiêu dùng, chăm sóc sức khỏe và giáo dục. Tuy nhiên, các nghiên cứu thực nghiệm đã đưa ra các kết quả khác nhau về tác động của kiều hối đến phúc lợi hộ gia đình.

II. Thách Thức Nghiên Cứu Mâu Thuẫn Về Tác Động Kiều Hối

Các nghiên cứu trước đây cho thấy những kết quả trái chiều về tác động của kiều hối đối với các khía cạnh khác nhau của phúc lợi hộ gia đình. Cần có những nghiên cứu sâu hơn để hiểu rõ hơn về mối quan hệ phức tạp này. Ví dụ: Adams (2005) , Adams và Cuecuecha (2010) nhận thấy rằng kiều hối có tác động tích cực đến chi tiêu cho chăm sóc sức khỏe và giáo dục ở Guatemala. Ahmed và cộng sự (2010) cho thấy những tác động đáng kể của kiều hối đối với thực phẩm, giáo dục, quần áo và giải trí ở Pakistan. Ngược lại, trong nghiên cứu của McKenzie và Rapoport (2006) , tác động tiêu cực của di cư được phát hiện đối với tỷ lệ đi học của trẻ em; hoặc Hildebrandt và McKenzie (2005) phát hiện ra rằng việc chăm sóc sức khỏe phòng ngừa của trẻ em trong các hộ gia đình nhận tiền thấp hơn so với các hộ gia đình không nhận tiền ở Mexico.

2.1. Sự khác biệt trong các nghiên cứu trước đây

Một số nghiên cứu cho thấy tác động tích cực của kiều hối đến giáo dục và y tế, trong khi những nghiên cứu khác lại không tìm thấy tác động đáng kể hoặc thậm chí là tác động tiêu cực. Ví dụ, nghiên cứu của Nguyen (2009) kết luận rằng kiều hối quốc tế có tác động tích cực và đáng kể đến thu nhập, chi tiêu tiêu dùng phi thực phẩm (không bao gồm chi tiêu cho chăm sóc sức khỏe và giáo dục); nhưng không có tác động đáng kể đến chi tiêu cho thực phẩm, chăm sóc sức khỏe và giáo dục.

2.2. Lý do tái kiểm tra tác động của kiều hối

Cần thiết phải tái kiểm tra tác động của kiều hối đến phúc lợi hộ gia đình ở Việt Nam để có những đánh giá chính xác và cập nhật hơn, phục vụ cho việc hoạch định chính sách hiệu quả. Lý do đầu tiên, các nghiên cứu cuối cùng đã sử dụng chuỗi dữ liệu chỉ đến năm 2004. Thứ hai, kết quả của Toan (2010) và Ha (2010), dựa trên VHLSS 2006, về tác động của kiều hối quốc tế khác với kết quả của Nguyen (2009). Lý do cuối cùng, kết quả của các nghiên cứu thực nghiệm là nguồn tham khảo quan trọng cho các nhà hoạch định chính sách về xây dựng các chính sách phù hợp với các giai đoạn khác nhau.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu PSM và DD Đánh Giá Tác Động

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp kết hợp điểm xu hướng (Propensity Score Matching - PSM) và phương pháp sai phân (Difference-in-Differences - DD) để đánh giá tác động của kiều hối quốc tế đến phúc lợi hộ gia đình. Phương pháp này cho phép kiểm soát các yếu tố gây nhiễu và ước tính chính xác hơn tác động thực sự của kiều hối. Về cơ bản, PSM là tìm một nhóm kiểm soát hoặc nhóm so sánh (không có kiều hối), có sự phân phối các biến X tương tự như nhóm điều trị (có kiều hối).

3.1. Ưu điểm của phương pháp PSM và DD

PSM giúp tạo ra một nhóm so sánh tương đồng với nhóm nhận kiều hối, từ đó giảm thiểu sai lệch do lựa chọn. DD cho phép so sánh sự thay đổi trong phúc lợi giữa hai nhóm trước và sau khi có kiều hối, từ đó loại bỏ ảnh hưởng của các yếu tố không đổi theo thời gian.

3.2. Ứng dụng PSM và DD trong các nghiên cứu khác

Phương pháp PSM và DD đã được sử dụng rộng rãi trong nhiều nghiên cứu khác nhau để đánh giá tác động của các chính sách và chương trình. Ví dụ, tác động của việc phục hồi đường nông thôn đến sự phát triển thị trường ở nông thôn Việt Nam (Mu and Walle, 2007) . Các tác động của việc cải thiện đường nông thôn đối với giảm nghèo ở Bangladesh (Khandker et al., 2009), hoặc tác động của việc tăng lương tối thiểu đối với việc làm trung bình ở các bang New Jersey và Pennsylvania của Hoa Kỳ (Angrist and Pischke, 2009).

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Tác Động Kiều Hối Đến Thu Nhập Chi Tiêu

Kết quả nghiên cứu cho thấy kiều hối quốc tế có tác động tích cực và đáng kể đến thu nhập và chi tiêu của các hộ gia đình nhận kiều hối. Tuy nhiên, tác động của kiều hối đến chi tiêu cho y tế và giáo dục không có ý nghĩa thống kê, mặc dù chi tiêu cũng tăng lên theo thời gian. Cần có những phân tích sâu hơn để hiểu rõ hơn về mối quan hệ này.

4.1. Tác động khác biệt giữa khu vực thành thị và nông thôn

Nghiên cứu cũng xem xét sự khác biệt về tác động của kiều hối giữa khu vực thành thị và nông thôn. Kết quả cho thấy tác động của kiều hối quốc tế đến thu nhập và chi tiêu là tích cực và có ý nghĩa thống kê đối với khu vực nông thôn và tích cực và không đáng kể đối với khu vực thành thị; trong khi đó, bài báo không phát hiện ra ảnh hưởng của kiều hối đến giáo dục và chăm sóc sức khỏe ở khu vực thành thị hoặc nông thôn.

4.2. So sánh với các nghiên cứu trước đây

Kết quả nghiên cứu này có sự khác biệt so với một số nghiên cứu trước đây, đặc biệt là về tác động của kiều hối đến chi tiêu cho y tế và giáo dục. Cần có những nghiên cứu tiếp theo để giải thích những khác biệt này.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Chính Sách Khai Thác Hiệu Quả Kiều Hối

Dựa trên kết quả nghiên cứu, cần có những chính sách phù hợp để khai thác hiệu quả nguồn lực kiều hối, góp phần cải thiện phúc lợi hộ gia đình và phát triển kinh tế xã hội. Chính phủ cần tạo điều kiện thuận lợi cho việc chuyển tiền kiều hối, giảm chi phí giao dịch và tăng cường thông tin về các kênh chuyển tiền an toàn và hiệu quả.

5.1. Các khuyến nghị chính sách

Cần khuyến khích các hộ gia đình nhận kiều hối sử dụng nguồn lực này cho các mục đích đầu tư dài hạn, như giáo dục, y tế và phát triển kinh doanh. Đồng thời, cần có những chương trình hỗ trợ đặc biệt cho các hộ gia đình nghèo và dễ bị tổn thương nhận kiều hối.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Cần có những nghiên cứu sâu hơn về tác động của kiều hối đến các khía cạnh khác nhau của phúc lợi hộ gia đình, cũng như tác động của kiều hối đến phát triển kinh tế xã hội ở cấp độ địa phương và quốc gia.

VI. Kết Luận Tầm Quan Trọng và Hướng Đi Của Nghiên Cứu Kiều Hối

Nghiên cứu này góp phần vào việc hiểu rõ hơn về tác động của kiều hối đối với phúc lợi hộ gia đình ở Việt Nam. Kết quả nghiên cứu cung cấp những thông tin hữu ích cho các nhà hoạch định chính sách trong việc xây dựng các chính sách khai thác hiệu quả nguồn lực kiều hối, góp phần cải thiện đời sống của người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội. Việc thực hiện chính sách không phù hợp có thể dẫn đến lãng phí nguồn lực xã hội.

6.1. Tóm tắt các phát hiện chính

Kiều hối có tác động tích cực đến thu nhập và chi tiêu của các hộ gia đình, đặc biệt là ở khu vực nông thôn. Cần có những chính sách khuyến khích sử dụng kiều hối cho các mục đích đầu tư dài hạn.

6.2. Giới hạn của nghiên cứu và hướng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu này có một số hạn chế, chẳng hạn như việc sử dụng dữ liệu từ năm 2006 và 2008. Cần có những nghiên cứu sử dụng dữ liệu mới hơn và các phương pháp phân tích phức tạp hơn để có những đánh giá chính xác hơn về tác động của kiều hối.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kiều hối quốc tế đã trở thành một trong những nguồn tài chính bên ngoài quan trọng nhất đối với các nền kinh tế đang phát triển, đứng thứ hai chỉ sau đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), đạt khoảng 300 tỷ USD/năm trong giai đoạn 1995–2005. Tại Việt Nam, xu hướng này còn nổi bật hơn khi lượng kiều hối tăng vọt từ 2 tỷ USD năm 2001 lên 8,6 tỷ USD năm 2011, đưa Việt Nam vào top 10 quốc gia nhận kiều hối lớn nhất thế giới.

Bất chấp sự tăng trưởng ấn tượng này, tác động thực sự của kiều hối quốc tế đến phúc lợi hộ gia đình Việt Nam vẫn là chủ đề gây tranh luận trong giới học thuật. Một số nghiên cứu trước đó sử dụng bộ dữ liệu đến năm 2004, thời điểm mà lượng kiều hối trung bình chỉ đạt khoảng 2,8 tỷ USD/năm — thấp hơn gần một nửa so với giai đoạn 2006–2008. Khoảng trống này tạo ra nhu cầu cấp thiết để cập nhật bằng chứng thực nghiệm với dữ liệu mới hơn.

Luận văn thạc sĩ này tập trung kiểm định tác động của kiều hối quốc tế đến phúc lợi hộ gia đình Việt Nam thông qua bốn chỉ tiêu: thu nhập bình quân đầu người, chi tiêu tổng thể bình quân đầu người, chi tiêu giáo dục bình quân đầu người và chi tiêu y tế bình quân đầu người. Phạm vi nghiên cứu trải rộng toàn quốc, bao gồm cả khu vực thành thị và nông thôn, với dữ liệu thu thập từ Khảo sát Mức sống Hộ gia đình Việt Nam (VHLSS) năm 2006 và 2008.

Kết quả nghiên cứu không chỉ bổ sung bằng chứng thực nghiệm mới cho cuộc tranh luận học thuật về mối quan hệ giữa kiều hối và phúc lợi hộ gia đình, mà còn cung cấp cơ sở khoa học để các nhà hoạch định chính sách xây dựng các chính sách phù hợp nhằm khai thác hiệu quả nguồn lực kiều hối cho phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết đánh giá tác động (Impact Evaluation Theory) và lý thuyết phúc lợi hộ gia đình (Household Welfare Theory).

Lý thuyết đánh giá tác động xác định rằng thách thức cốt lõi trong đo lường tác động chính sách là tình huống phản thực (counterfactual): làm thế nào để biết điều gì sẽ xảy ra với nhóm can thiệp nếu họ không nhận được tác động? Theo Khandker và cộng sự (2010), sai lệch lựa chọn (selection bias) là vấn đề trung tâm cần giải quyết, bởi các hộ gia đình nhận kiều hối và không nhận kiều hối thường có đặc điểm khác biệt ngay từ đầu.

Lý thuyết phúc lợi hộ gia đình xác định phúc lợi qua các chỉ số đo lường mức sống vật chất, bao gồm thu nhập, chi tiêu tiêu dùng, đầu tư giáo dục và chăm sóc sức khỏe. Trong đó, chi tiêu bình quân đầu người thường được ưu tiên hơn thu nhập vì dữ liệu chi tiêu ổn định và phản ánh thực tế cuộc sống chính xác hơn.

Năm khái niệm chính của nghiên cứu gồm: kiều hối quốc tế qua kênh chính thức, phúc lợi hộ gia đình, nhóm điều trị và nhóm đối chứng, sai lệch lựa chọn, và giả định xu hướng song song (parallel-trend assumption).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng phương pháp kết hợp Propensity Score Matching (PSM) và Difference-in-Differences (DD) — một phương pháp chưa từng được áp dụng trước đó cho bài toán đánh giá tác động kiều hối quốc tế tại Việt Nam.

Nguồn dữ liệu: Bộ dữ liệu bảng (panel data) được xây dựng từ VHLSS 2006 và VHLSS 2008 do Tổng cục Thống kê Việt Nam thực hiện, bao gồm 45.945 hộ gia đình trên 64 tỉnh thành và 3.063 xã/phường đại diện toàn quốc. Sau khi lọc hộ gia đình xuất hiện ở cả hai cuộc khảo sát, mẫu thu được gồm 2.754 hộ không nhận kiều hối và 135 hộ nhận kiều hối quốc tế.

Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Áp dụng kỹ thuật PSM, nghiên cứu xây dựng được bộ dữ liệu bảng gồm 2.738 quan sát (5.476 quan sát trong cả hai năm 2006 và 2008), trong đó nhóm đối chứng có 2.603 hộ và nhóm điều trị có 135 hộ. Phương pháp ghép cặp (matching) đảm bảo hai nhóm có phân phối điểm xu hướng tương đồng, loại bỏ sai lệch lựa chọn dựa trên các đặc điểm quan sát được.

Phương pháp phân tích: Hồi quy OLS theo mô hình bán logarit (semi-log) được áp dụng với biến phụ thuộc là logarithm tự nhiên của bốn chỉ tiêu phúc lợi. Phương pháp DD đo lường tác động thực qua hệ số của biến tương tác (inremit × year), tức là sự thay đổi trong chênh lệch kết quả giữa nhóm điều trị và nhóm đối chứng theo thời gian. Phương pháp này được lựa chọn vì khả năng kiểm soát cả yếu tố không quan sát được bất biến theo thời gian và sai lệch lựa chọn từ các đặc điểm quan sát được. Dữ liệu thu nhập và chi tiêu năm 2006 được điều chỉnh về giá năm 2008 để loại trừ ảnh hưởng lạm phát.

---

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phát hiện 1: Kiều hối quốc tế tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến thu nhập và chi tiêu hộ gia đình. Sau khi kiểm soát các yếu tố khác, kiều hối quốc tế làm tăng thu nhập bình quân đầu người của hộ nhận kiều hối thêm 21,2% ở mức ý nghĩa thống kê 1%, và tăng tổng chi tiêu bình quân đầu người thêm 12% ở mức ý nghĩa 5%. Điều đáng chú ý là tác động lên thu nhập lớn hơn gần hai lần so với chi tiêu, gợi ý rằng kiều hối không chỉ phục vụ tiêu dùng mà còn giúp các hộ gia đình tăng tiết kiệm và đầu tư.

Phát hiện 2: Kiều hối không có tác động thống kê đến chi tiêu giáo dục và y tế. Hệ số DD của tác động lên chi tiêu giáo dục bình quân đầu người mang dấu âm và không có ý nghĩa thống kê (-0,093), trong khi tác động lên chi tiêu y tế mang dấu dương nhưng cũng không có ý nghĩa thống kê. Kết quả này tương đồng với nghiên cứu của Nguyen (2009) và Raihan và cộng sự (2009) tại Bangladesh, nhưng trái ngược với Adams và Cuecuecha (2010) tại Guatemala và Ahmed và cộng sự (2010) tại Pakistan.

Phát hiện 3: Tác động của kiều hối có sự phân hóa rõ rệt giữa khu vực nông thôn và thành thị. Khi phân tích riêng biệt, tác động của kiều hối lên thu nhập và chi tiêu tổng thể là tích cực và có ý nghĩa thống kê ở khu vực nông thôn (với 121 hộ nhận kiều hối trong mẫu nông thôn), nhưng tích cực và không có ý nghĩa thống kê ở khu vực thành thị (với 14 hộ nhận kiều hối trong mẫu thành thị). Không phát hiện tác động của kiều hối lên chi tiêu giáo dục hoặc y tế ở cả hai khu vực.

Phát hiện 4: Kiều hối trong nước (nội địa) tác động tích cực đến chi tiêu tổng thể và đặc biệt mạnh với giáo dục và y tế. Hệ số của biến kiều hối nội địa (loremit) cho thấy kiều hối trong nước làm tăng tổng chi tiêu thêm 7,4%, và làm tăng chi tiêu giáo dục và y tế thêm 23,6% so với hộ không nhận kiều hối nội địa, cả hai đều có ý nghĩa thống kê ở mức 1% và 5%.

Thảo luận kết quả

Tác động không đồng đều của kiều hối giữa khu vực nông thôn và thành thị có thể được giải thích bởi cơ cấu thu nhập và mức độ phụ thuộc vào kiều hối khác nhau. Tại nông thôn, kiều hối chiếm tỷ trọng lớn hơn trong tổng thu nhập hộ gia đình, do đó tác động biên rõ ràng hơn. Ngược lại, tại đô thị, thu nhập hộ đã cao hơn đáng kể và đa dạng hơn, khiến kiều hối không tạo ra sự thay đổi thống kê đáng kể.

Việc kiều hối không tác động rõ ràng đến giáo dục và y tế phù hợp với lý giải về hành vi chi tiêu tại Việt Nam giai đoạn này: phần lớn kiều hối (khoảng 73% theo số liệu khảo sát VHLSS 1997/1998) được dùng cho tiêu dùng thông thường, trong khi chỉ 6% dành cho đầu tư phi nông nghiệp. Kết quả này gợi ý rằng chính sách cần định hướng để nguồn kiều hối chảy nhiều hơn vào phát triển vốn con người.

Nếu trình bày kết quả qua biểu đồ, một đồ thị đường (line chart) so sánh hệ số DD giữa bốn chỉ tiêu phúc lợi (thu nhập, chi tiêu, giáo dục, y tế) theo khu vực thành thị - nông thôn sẽ minh họa rõ sự phân hóa tác động. Một bảng tổng hợp hệ số hồi quy với mức ý nghĩa thống kê cũng sẽ giúp độc giả dễ so sánh kết quả giữa các mô hình cơ sở, đầy đủ và thu hẹp.

---

Đề xuất và khuyến nghị

1. Mở rộng kênh chuyển tiền chính thức và giảm chi phí giao dịch. Nhà nước cần triển khai chính sách giảm phí dịch vụ chuyển tiền xuống dưới 3% giá trị giao dịch (theo chuẩn mục tiêu của G20) trong vòng 3–5 năm tới. Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính cần phối hợp ban hành quy định minh bạch về mức phí, đồng thời thúc đẩy cạnh tranh giữa các tổ chức cung cấp dịch vụ thanh toán quốc tế. Việc gia tăng tỷ lệ kiều hối qua kênh chính thức giúp tăng dữ liệu thống kê và tạo cơ sở để hoạch định chính sách chính xác hơn.

2. Xây dựng chương trình định hướng sử dụng kiều hối vào đầu tư phát triển. Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài cùng Bộ Kế hoạch và Đầu tư cần thiết kế các chương trình tài chính vi mô và quỹ đầu tư cộng đồng, khuyến khích hộ gia đình nhận kiều hối tại nông thôn chuyển ít nhất 20% kiều hối nhận được vào đầu tư sản xuất hoặc giáo dục trong 5 năm tới. Đây là nhóm đối tượng ưu tiên vì tác động của kiều hối lên thu nhập nông thôn đã được chứng minh là có ý nghĩa thống kê.

3. Triển khai chính sách hỗ trợ tiếp cận giáo dục và y tế gắn với hộ nhận kiều hối. Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Y tế cần xây dựng cơ chế kết hợp kiều hối với các chương trình bảo hiểm y tế và học bổng cộng đồng, đặc biệt tại các vùng như Đồng bằng sông Cửu Long và Đông Nam Bộ — hai khu vực có tỷ lệ nhận kiều hối cao nhất (lần lượt chiếm khoảng 34–40% tổng kiều hối cả nước). Mục tiêu là tăng 15% chi tiêu giáo dục và y tế bình quân tại hộ nhận kiều hối trong 3 năm tới.

4. Tăng cường chất lượng lao động xuất khẩu để nâng cao năng suất kiều hối. Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội cần nâng tỷ lệ lao động xuất khẩu qua đào tạo nghề từ 15% hiện tại lên ít nhất 40% vào năm 2030. Lao động có tay nghề không chỉ gửi về lượng kiều hối lớn hơn mà còn tăng khả năng chuyển giao kỹ năng và kinh nghiệm quản lý khi hồi hương, tạo tác động lan tỏa lâu dài hơn cho phúc lợi hộ gia đình.

---

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước là nhóm hưởng lợi trực tiếp nhất từ luận văn này. Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính và Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài có thể sử dụng bằng chứng thực nghiệm về tác động khác biệt giữa thành thị và nông thôn để thiết kế các chính sách kiều hối có mục tiêu rõ ràng hơn, tránh lãng phí nguồn lực xã hội từ các chính sách không phù hợp theo từng giai đoạn phát triển.

Các nhà nghiên cứu kinh tế phát triển và học viên cao học sẽ tìm thấy trong luận văn một ví dụ điển hình về ứng dụng kết hợp PSM và DD — phương pháp luận tiên tiến chưa từng được áp dụng trước đó cho bài toán kiều hối tại Việt Nam. Đây cũng là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nghiên cứu liên quan đến đánh giá tác động chương trình và chính sách kinh tế - xã hội.

Các tổ chức tài chính và ngân hàng thương mại hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ chuyển tiền quốc tế có thể ứng dụng phát hiện về hành vi chi tiêu của hộ nhận kiều hối để phát triển các sản phẩm tài chính phù hợp — từ tài khoản tiết kiệm đặc thù đến các gói bảo hiểm sức khỏe gắn với kiều hối.

Cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài và gia đình nhận kiều hối — đặc biệt tại khu vực nông thôn nơi tác động thống kê rõ ràng nhất — có thể hiểu rõ hơn về hiệu quả thực sự của kiều hối đối với mức sống gia đình và đưa ra quyết định phân bổ nguồn lực thông minh hơn giữa tiêu dùng, đầu tư giáo dục và tiết kiệm dài hạn.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Kiều hối quốc tế tác động như thế nào đến thu nhập hộ gia đình Việt Nam? Theo kết quả hồi quy DD với PSM từ VHLSS 2006–2008, kiều hối quốc tế làm tăng thu nhập bình quân đầu người của hộ nhận kiều hối thêm 21,2% ở mức ý nghĩa thống kê 1%. Tác động này mạnh hơn gần hai lần so với tác động lên chi tiêu (12%), cho thấy kiều hối không chỉ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng hiện tại mà còn tạo dư địa để các hộ gia đình tích lũy và đầu tư về sau.

2. Tại sao kiều hối không tác động rõ đến chi tiêu giáo dục và y tế? Kết quả thực nghiệm cho thấy tác động của kiều hối lên chi tiêu giáo dục và y tế không có ý nghĩa thống kê, dù giá trị tuyệt đối của các khoản chi này vẫn tăng theo thời gian. Điều này phản ánh thực tế rằng phần lớn kiều hối tại Việt Nam được dùng cho tiêu dùng thông thường (khoảng 73% theo số liệu thập niên 1990), trong khi đầu tư vào giáo dục và y tế chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ và thay đổi chủ yếu do các yếu tố khác như thu nhập địa phương, chính sách nhà nước và trình độ học vấn của chủ hộ.

3. Sự khác biệt tác động giữa khu vực thành thị và nông thôn có ý nghĩa gì với chính sách? Tác động của kiều hối lên thu nhập và chi tiêu là tích cực và có ý nghĩa thống kê ở nông thôn, nhưng không có ý nghĩa thống kê ở thành thị. Điều này hàm ý chính sách hỗ trợ hộ nhận kiều hối cần ưu tiên địa bàn nông thôn — nơi kiều hối chiếm tỷ trọng lớn hơn trong tổng thu nhập và tác động biên mạnh hơn. Chính sách đồng đều giữa hai khu vực sẽ không tối ưu hóa được hiệu quả phân bổ nguồn lực.

4. Phương pháp PSM kết hợp DD có ưu điểm gì so với hồi quy OLS thông thường? Phương pháp OLS thuần túy dễ bị sai lệch lựa chọn: hộ nhận kiều hối thường có đặc điểm khác biệt vốn có so với hộ không nhận. PSM giải quyết vấn đề này bằng cách ghép cặp các hộ có điểm xu hướng tương đồng dựa trên các đặc điểm quan sát được, trong khi DD loại bỏ thêm ảnh hưởng của các yếu tố không quan sát được bất biến theo thời gian. Sự kết hợp này mang lại ước lượng tác động nhân quả đáng tin cậy hơn đáng kể.

5. Lượng kiều hối về Việt Nam hiện ở mức nào và xu hướng ra sao? Kiều hối về Việt Nam tăng liên tục từ 2 tỷ USD năm 2001 lên 8,6 tỷ USD năm 2011, chiếm trung bình khoảng 7,34% GDP trong thập kỷ 2001–2010. Trong giai đoạn 2006–2008 — thời kỳ dữ liệu của luận văn này — lượng kiều hối trung bình đạt 5,8 tỷ USD/năm, tăng gấp đôi so với mức 2,8 tỷ USD/năm của giai đoạn 2002–2004. Với khoảng 4 triệu người Việt đang sinh sống tại 102 quốc gia và vùng lãnh thổ, đây vẫn là nguồn tài chính bên ngoài cực kỳ quan trọng.

---

Kết luận

Luận văn này cung cấp bằng chứng thực nghiệm có giá trị cao về tác động của kiều hối quốc tế đến phúc lợi hộ gia đình Việt Nam trong giai đoạn 2006–2008:

• Kiều hối tăng thu nhập và chi tiêu rõ rệt: Thu nhập bình quân tăng 21,2% và chi tiêu tổng thể tăng 12%, cả hai đều có ý nghĩa thống kê.
• Không có tác động thống kê đến chi tiêu giáo dục và y tế: Kết quả này đặt ra thách thức về việc định hướng dòng kiều hối vào phát triển vốn con người.
• Sự phân hóa thành thị - nông thôn rõ ràng: Nông thôn là khu vực hưởng lợi thực sự từ kiều hối và cần được ưu tiên trong thiết kế chính sách.
• Đóng góp phương pháp luận: Lần đầu tiên áp dụng kết hợp PSM và DD để đánh giá tác động kiều hối quốc tế tại Việt Nam với dữ liệu bảng VHLSS 2006–2008.
• Định hướng nghiên cứu tiếp theo: Cần mở rộng phân tích sang giai đoạn sau 2010 khi lượng kiều hối vượt mốc 8 tỷ USD, đồng thời nghiên cứu tác động của kiều hối phi chính thức và cơ chế truyền dẫn đến đầu tư dài hạn.

Các nhà hoạch định chính sách, nhà nghiên cứu và tổ chức tài chính có thể tham khảo toàn văn luận văn để khai thác hiệu quả hơn nguồn lực kiều hối — một trong những đòn bẩy quan trọng nhất cho phát triển kinh tế bền vững của Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UNIVERSITY OF ECONOMICS INSTITUTE OF SOCIAL STUDIES HO CHI MINH CITY THE HUGE VIETNAM THE NETHERLANDS VIETNAM - NETHERLANDS PROJECT FOR M. IN DEVELOPMENT ECONOMICS INTERNATIONAL REMITTANCES AND HOUSEHOLD WELFARE IN VIETNAM FROM VHLSS 2006 AND VHLSS 2008 “This paper was submitted in partial fulfillment of the requirements for the Masters of Development Economics (MDE) degree at the Vietnam - The Netherlands Programme (VNP), August/2012” BY NGUYEN VAN PHUC Ho Chi Minh City, August 2012 1 ABSTRACT International remittances has more important role in progress of economy and society in Vietnam. With US$ 9 billions in 2011, Vietnam is one of 10 top countries received the remittances in the world. This paper examines the impact of international remittances, which increases over time, on the household welfare of receiving households in Vietnam.

The thesis has combined the propensity score matching and difference-in-differences methods with panel data taken from Vietnam Household Living Standard Surveys 2006 and 2008. It is found that international remittances increases income and expenditures for recipients, but the effect of remittances on expenses of healthcare and education is not statistically significant although the expenses also rise over time. When studying separately for urban and rural areas, the thesis found that the impact of international remittance on income and expenditures are positive and statistically significant for rural areas and positive and insignificant for urban areas; meanwhile, the paper has not detected the affects of foreign remittances on education and healthcare in urban or rural areas. Key words: international remittances, household welfare, household surveys, Vietnam 2 TABLE OF CONTENTS ABSTRACT.

i TABLE OF CONTENTS. ii CHAPTER 1: INTRODUCTION. CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW.1 The key concepts.4 Overview of theory on impact evaluation .5 Summary of PSM and DD methods .1 Propensity Score Matching (PSM) .2 Difference-in-difference (DD). CHAPTER 3: METHODOLOGY AND DATA.1 The research model.

CHAPTER 4: INTERNATIONAL REMITTANCES IN VIETNAM .1 General view of migration remittances in Vietnam.2 Role of international remittances on economy…………………………………….3 International remittances and household welfare in Vietnam……………………. CHAPTER 5: EMPIRICAL ANALYSIS………………….3 Interpretation of results. CHAPTER 6: CONCLUSIONS AND RECOMMENDATIONS.3 Limitations of the paper .1 Problem statement After foreign direct investment (FDI), remittances by international migrants to their home countries contribute the largest source of external finance to developing countries, around $300 billion/year in stage of 1995-2005. The funds are used for consumption and investment in migrants’ home countries.

Remittances are found to give significant impacts on receiving households, especially on low-income families. It may help households to establish or expand their small business (Woodruff and Zenteno, 2007 and Amuedo-Dorantes and Pozo, 2006), increase of expenditures in family (Ahmed and et al. 2010), or reduction on poverty (Adams, 1991 and Lopez-Cordova, 2005). Some other studies examine the impact of remittances on household welfare, such as savings, consumption, health care and education.

However, the empirical studies exposed the different results about the impact of remittances on household welfare. For instance, Adams (2005), Adams and Cuecuecha (2010) found that the remittances has positive impacts on health-care and educational expenditures in Guatemala. Ahmed and et al. (2010) showed the significant impacts of remittances on food, education, clothing and recreation in Pakistan.

Conversely, in the study of McKenzie and Rapoport (2006), the negative impact of migration detected on schooling ratio of children; or Hildebrandt and McKenzie (2005) uncovered that the preventative health-care of children in receipt households lower than in non-receipt households in Mexico. According to Vietnamese Oversea Committee (2009), there are about 4 millions Vietnamese living, working and studying permanently in 102 nations and territories in the world. The international remittances have been rising over time in Vietnam. The average of remittances from oversea Vietnamese sent to the home country in 2008-2010 by formal channel is bigger than $7 billion/year, which accounts more 7% of GDP in that period.

So the fact indicates the important of international remittances on economic progress in general and improve the living standard of receiving households in particular. There are many studies on the impact of migration in Vietnam, such as Dang (2001), Djamba and et al. 4 Nonetheless, there are only a few of studies that examined the impact of international remittances on household welfare in Vietnam, such as the studies of Pfau and Long (2008) and Nguyen (2009). Pfau and Long (2008) studied the impact of international remittances on household welfare in term of economic inequality and poverty.

By using the Vietnam (Household) Living Standards Survey in 1992/93, 1997/98, 2002 and 2004, this study found that foreign remittances reduce inequality and poverty in Vietnam with regards to per-capita household expenditures and income. Nguyen (2009) examined the impact of international and internal remittances on welfare of receiving households. By using the panel data from VHLSS 2002 and VHLSS 2004, he concluded that the international remittances have positive and significant impacts on income, expenditures of non-food consumption (excluding health- care and educational spending); but not significant impacts on expenditures of food, health- care and education. He also showed the effect of remittances in urban area is much more than in rural area.

Differently from the paper of Nguyen (2009), the thesis of Toan (2010) and Ha (2010) showed that the foreign remittances have positive and significant impacts on health- care and educational expenditures, but not significant between urban and rural areas through using data from VHLSS 2006. Therefore, the objective of the paper is to re-examine the impact of international remittances on the welfare of receiving household in Vietnam by some reasons. The first, the last studies used the series of data only until 2004, for instant in the period 2002-2004 the average of international remittances is about more US$ 2.8 billion per year. However, in our paper, we use the data from VHLSS 2006 and 2008 with the average of foreign remittances is double more to US$ 5.8 billon per year in 2006-2008 compared to the period of 2002-2004.

The increasing trend of remittances over time, which may be change the relationship between remittances and household welfare, compared the last studies. The second reason is the results of Toan (2010) and Ha (2010), based on VHLSS 2006, about the impact of international remittances, which is difference from Nguyen (2009)’s results. The last reason, the result of empirical studies is important referential sources for policy-makers on building suitable policies with different stages, because of the implementation of non-suitable policy may lead to waste social resources. Relying on that, the thesis is to contribute some new findings to the debate about relationships between international remittances and household welfare in Vietnam and 5 suggest some suitable policies for the government to explore efficiently international remittances on improving the household welfare in Vietnam.2 Research objectives The thesis has three objectives: 1) To determine whether international remittances significantly influence the household welfare in Vietnam through total income, total expenditures, health- care expenditures and education expenditures.

2) To examine whether there is the differential impact of remittances on household welfare between urban and rural area. 3) To make recommendations to policy-makers for efficiently exploiting remittances, this improves the household welfare.3 Research question To meet the objectives, the study has three research questions: 1) Does international remittance significantly influence on the household welfare in Vietnam? 2) Is there the differential impact of international remittances on household welfare between urban and rural area? 3) What are the recommendations could help the policy-makers to explore efficiently remittances on improving the household welfare.4 Thesis structure The thesis consists of six chapters. The first chapter presents the research issues, research objectives and research questions, the thesis structure. The second chapter describes the basic concepts, the results of empirical studies, and summarizes the methods of impact evaluation.

The third chapter presents the research model, describes the variables and the dataset, and estimation strategy. The fourth chapter illustrates an overview of international remittances in Vietnam, the role of the remittance for the economy in general and statistical descriptions of the relationship between the remittance and household welfare in particular. The fifth chapter shows statistical description of the variables, the results of difference-in-difference (DD) 6 regression with propensity score matching (PSM), and interpretation of researching results. The last chapter presents a summary of main findings, policy recommendations and the limitation of the thesis.

7 CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW 2.1 The key concepts International Monetary Fund defined the economic concept of remittances as follows: “Remittances represent household income from foreign economies arising mainly from the temporary or permanent movement of people to those economies. Remittances include cash and non-cash items that flow through formal channels, such as across electric wire, or through informal channels, such money or goods carried across borders. They largely consist of funds and non-cash items sent or given by individuals who have migrated to a new economy and become residents there, and the net compensation of border, seasonal, or other short-term workers who are temporarily employed in an economy in which they are not resident”. In this research, we only examine international remittances by formal channels.

For informal channels, it is very difficult to define how flows in amount of informal remittances and what the effects on the economy are. It needs further deeply studies, which is excluded in the research. Welfare is physical and mental health and happiness, especially of a person. It relates to the income and consumption of a person.

Household is a group of people, often a family, who live together (Cambridge Advanced Learner's Dictionary). However, the economic concept of the household-welfare is very complex and wide. In this paper, we only to analyze the impacts of international remittances on household welfare by examining the impact on indicators of household welfare: income and expenditures of the receipt households.2 Empirical literature There are many researches, which describe the role of remittances in the economic progress of the nations. The motivations of overseas migrants are altruism (Lucas and Stark, 1985), helping family members to improve their house’s infrastructure (Duryea et al.

2005), financing for household business (Woodruff and Zenteno 2007, and Amuedo Dorantes and Pozo 2006), covering medical expenses (Amuedo Dorantes and Pozo, 2006), and contributing 8 in education investment of children (Edward and Ureta, 2003). Many empirical studies explore the impact of international remittances on welfare of receiving households, such as Quartey (2006) in Ghana, Soraya (2007) in Philippines, Subedi (2009) in Nepal, Adams and Cuecuecha (2010) in Guatemala, Ahmed and et al. in Pakistan (2010) and Raihan (2009) in Bangladesh. Quartey (2006) used Ghana Living Standards Survey (GLSS) to examine the impact of international remittances on household welfare in Ghana.

He concluded that international remittances is the important sources of income for consumption smoothing, improving household welfare and decreasing negative effects of economic shocks, and households which own land can withstand economic shocks and have better welfare than those without land. Soraya (2009) found the positive and significant impact of international remittances on education and recreation expenditures in Philippines. By using Nepal Living Standards Survey (NLSS) for analyzing in Nepal, Subedi (2009) realized that remittances from India increase income and decrease inequality on receiving households. At the micro-level, Nepal reached a significant reduction in poverty over the period of 1996-2006 (from 42% in 1995-1996 to 2003-2204), despite a low economic growth and political instability in that period.

Therefore, the remittance is one of key factors for declining the poverty in Nepal. Meanwhile, Raihan et al. (2009) carried out the examining effects of international remittances on household consumption and poverty at macro and household levels in Bangladesh, where the remittances accounted 10% GDP in 2008. At macro level, Raihan found the positive impact of foreign remittances on economy and reducing poverty.

At micro level, he discovered the different effects of remittances on indicators of household welfare: positive and significant impact on food and housing, positive but insignificant on education and health-care, and negative and significant on durable good. The positive and statistically significant impacts on health-care of remittances also were found in Guatemala (Adams and Cuecuecha, A. In Pakistan, Ahmed and et al.