Luận văn thạc sĩ tác động của biến đổi khí hậu đến hoạt động sản xuất nông nghiệp trên địa bàn xã linh sơn huyện đồng hỷ tỉnh thái nguyên

Tác động của biến đổi khí hậu đến sản xuất nông nghiệp tại xã Linh Sơn, huyện Đồng Hỷ, Thái Nguyên được phân tích chi tiết trong bài viết.

• Tác giả: Lương Văn Tuyến
• Người hướng dẫn: ThS. Đặng Thị Bích Huệ
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Phát triển nông thôn
• Đề tài: Tác Động Của Biến Đổi Khí Hậu Đến Sản Xuất Nông Nghiệp Tại Xã Linh Sơn, Huyện Đồng Hỷ, Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• 1. Phần 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Ý nghĩa của chuyên đề
• 1.3.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. Phần 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Một số vấn đề cơ bản về biến đổi khí hậu
• 2.2. Một số vấn đề cơ bản về nông nghiệp
• 2.3. Cơ sở thực tiễn
• 2.4. Biểu hiện và tác động của biến đổi khí hậu đến SXNN trên thế giới
• 2.5. Biểu hiện và tác động của biến đổi khí hậu đến SXNN ở Việt Nam
• 3. Phần 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm thực tập và thời gian thực tập
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp điều tra thu thập số liệu
• 3.3.2. Phương pháp xử lý, phân tích số liệu
• 3.3.3. Phương pháp đối chiếu so sánh
• 3.3.4. Phương pháp thống kê mô tả
• 4. Phần 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 4.2. Thực trạng sản xuất nông nghiệp của các hộ điều tra trên địa bàn xã Linh Sơn
• 4.2.1. Hoạt động trồng trọt
• 4.2.2. Hoạt động chăn nuôi
• 4.3. Tác động của BĐKH đến hoạt động sản xuất nông nghiệp tại xã Linh Sơn, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên
• 4.3.1. Tác động của BĐKH đến SXNN
• 4.3.2. Hệ quả của BĐKH đến hoạt động trồng trọt
• 4.3.3. Hệ quả của BĐKH đến hoạt động chăn nuôi gia súc, gia cầm
• 4.4. Các giải pháp ứng phó, thích nghi với biến đổi khí hậu
• 4.4.1. Giải pháp ứng phó, thích ứng với biến đổi khí hậu trong lĩnh vực trồng trọt
• 4.4.2. Giải pháp ứng phó thích ứng với BĐKH trong lĩnh vực chăn nuôi
• 5. Phần 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Đối với Đảng và nhà nước
• 5.2. Đối với Chính quyền và đoàn thể địa phương
• 5.3. Đối với người dân địa phương
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Biến đổi khí hậu và sản xuất nông nghiệp

Biến đổi khí hậu đang là một vấn đề toàn cầu, ảnh hưởng sâu sắc đến sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là tại các khu vực như xã Linh Sơn, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên. Sự gia tăng nhiệt độ, thay đổi lượng mưa và các hiện tượng thời tiết cực đoan đã tác động tiêu cực đến năng suất cây trồng và vật nuôi. Nghiên cứu này nhằm đánh giá tác động môi trường của biến đổi khí hậu đến nông nghiệp bền vững và đề xuất các giải pháp thích ứng.

1.1. Nguyên nhân biến đổi khí hậu

Biến đổi khí hậu có nguyên nhân từ cả tự nhiên và con người. Các yếu tố tự nhiên như thay đổi cường độ sáng của Mặt trời, hoạt động núi lửa và thay đổi quỹ đạo Trái đất đóng góp một phần nhỏ. Tuy nhiên, hoạt động của con người, như đốt nhiên liệu hóa thạch, phá rừng và thay đổi mục đích sử dụng đất, là nguyên nhân chính. Theo báo cáo của IPCC, hoạt động con người đóng góp đến 95% nguyên nhân gây ra biến đổi khí hậu toàn cầu.

1.2. Biểu hiện của biến đổi khí hậu

Biến đổi khí hậu biểu hiện qua sự gia tăng nhiệt độ trung bình, nước biển dâng và các hiện tượng thời tiết cực đoan. Tại Việt Nam, nhiệt độ đã tăng khoảng 0,5-0,7°C trong 50 năm qua. Xã Linh Sơn cũng chịu ảnh hưởng với sự thay đổi lượng mưa và tần suất thiên tai. Những biểu hiện này đã tác động trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp, làm giảm năng suất cây trồng và tăng nguy cơ dịch bệnh.

II. Tác động của biến đổi khí hậu đến nông nghiệp tại Linh Sơn

Biến đổi khí hậu đã gây ra nhiều thách thức cho sản xuất nông nghiệp tại xã Linh Sơn. Sự thay đổi thời tiết đã làm giảm năng suất lúa, rau màu và cây ăn quả. Các hiện tượng như hạn hán, lũ lụt và sâu bệnh đã trở nên phổ biến hơn. Nghiên cứu này phân tích cụ thể tác động kinh tế và môi trường của biến đổi khí hậu đến các hoạt động trồng trọt và chăn nuôi tại địa phương.

2.1. Tác động đến trồng trọt

Biến đổi khí hậu đã làm thay đổi lịch thời vụ và tăng nguy cơ dịch bệnh trên cây trồng. Tại xã Linh Sơn, diện tích lúa bị nhiễm bệnh đã tăng đáng kể trong giai đoạn 2014-2016. Sự thay đổi lượng mưa và nhiệt độ cũng ảnh hưởng đến năng suất rau màu và cây ăn quả. Các giải pháp như điều chỉnh lịch thời vụ và sử dụng giống cây chịu hạn đang được khuyến khích.

2.2. Tác động đến chăn nuôi

Chăn nuôi tại xã Linh Sơn cũng chịu ảnh hưởng nặng nề từ biến đổi khí hậu. Sự gia tăng nhiệt độ và độ ẩm đã làm tăng nguy cơ dịch bệnh trên đàn gia súc và gia cầm. Số lượng gia súc mắc bệnh và chết do thời tiết cực đoan đã tăng lên đáng kể. Các giải pháp như cải thiện chuồng trại và sử dụng thức ăn chống nóng đang được áp dụng để giảm thiểu thiệt hại.

III. Giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu

Để ứng phó với biến đổi khí hậu, xã Linh Sơn cần áp dụng các giải pháp nông nghiệp bền vững. Các giải pháp này bao gồm cải thiện kỹ thuật canh tác, sử dụng giống cây trồng và vật nuôi chịu hạn, và tăng cường quản lý tài nguyên nước. Nghiên cứu này đề xuất các chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương và sự tham gia tích cực của cộng đồng.

3.1. Giải pháp trong trồng trọt

Các giải pháp như sử dụng giống cây chịu hạn, điều chỉnh lịch thời vụ và áp dụng kỹ thuật tưới tiêu tiết kiệm nước đang được khuyến khích. Xã Linh Sơn cũng cần tăng cường quản lý dịch bệnh và sử dụng phân bón hữu cơ để cải thiện chất lượng đất. Các chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy nông nghiệp bền vững.

3.2. Giải pháp trong chăn nuôi

Để giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu, xã Linh Sơn cần cải thiện chuồng trại, sử dụng thức ăn chống nóng và tăng cường vệ sinh phòng bệnh. Các chương trình tập huấn về kỹ thuật chăn nuôi và quản lý dịch bệnh cũng cần được triển khai rộng rãi. Sự tham gia tích cực của cộng đồng và hỗ trợ từ chính quyền địa phương sẽ giúp nâng cao hiệu quả của các giải pháp này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Biến đổi khí hậu là vấn đề nóng và là mối quan tâm lớn của toàn cầu. Ở Việt Nam với vị trí địa lí bờ biển dài 3260 km, tiếp giáp với biển Đông đang là đối tượng chịu tác động mạnh mẽ của biến đổi khí hậu. Theo tình hình hiện nay thì biến đổi khí hậu ở Việt Nam đang rất rõ rệt với sự gia tăng nhiệt độ lên 10c trong vòng thế kỷ qua, lượng mưa, tần suất đang có dấu hiệu thay đổi.

Mùa mưa có lượng mưa tăng cao, mùa khô lượng mưa giảm đi dần đến các sự kiện thời tiết bất thường có xu hướng tăng lên, Việt Nam phải hứng chịu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, thiên tai, lũ lụt, hạn hán hơn trước. Sự thay đổi quy luật biểu hiện thời tiết đang này càng gia tăng và có tính chất bất thường hơn. Sự xuất hiện của những hiện tượng khí hậu cực đoan đang tác động rất lớn đến cuộc sống của con người và các hoạt động sản xuất mà biểu hiện rõ nhất trong ngành nông nghiệp. Với điều kiện khí hậu như vậy, sản xuất nông nghiệp đang gặp khó khăn trong việc điều chỉnh cây trồng hợp lí, thích nghi với môi trường để năng suất cây trồng không bị ảnh hưởng theo hướng xấu.

Ở nước ta nền nông nghiệp được coi là quan trọng trong nền kinh tế quốc dân. Nông nghiệp là ngành sản xuất ra các sản phẩm trực tiếp để nuôi sống con người, đặc biệt là ngành sản xuất lương thực chiếm vị trí quan trọng trong nền kinh tế xã hội của quốc gia, là chỗ dựa cho các ngành khác phát triển và là nguồn dự trữ cho chính sách xã hội của nhà nước. Với ý nghĩa đó, sản xuất nông nghiệp cần được quan tâm trước thực trạng biến đối khí hậu hiện nay. n 2 Theo kịch bản BĐKH do Bộ TN&MT 2011, nếu nước biển dâng 1m, khoảng 39% diện tích đồng bằng sông Cửu Long, trên 10% diện tích đồng bằng sông Hồng và Quảng Ninh, trên 2,5% diện tích các tỉnh ven biển miền Trung có nguy cơ bị ngập.

Xã Linh Sơn, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên cũng là địa phương chịu ảnh hưởng của BĐKH, đặc biệt là lĩnh vực nông nghiệp. Chính vì vậy để hiểu biết hơn về diễn biến của việc thay đổi khí hậu trên địa bàn xã thì việc nghiên cứu tác động của BĐKH đến tình hình sản xuất nông nghiệp là việc làm cần thiết. Từ những lý do trên, tôi tiến hành thực hiện đề tài “Tác động của biến đổi khí hậu đến hoạt động sản xuất nông nghiệp trên địa bàn xã Linh Sơn, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên’’ 1. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 1.

Mục tiêu chung Đánh giá được thực trạng về những tác động của biến đổi khí hậu đến hoạt động sản xuất nông nghiệp của người dân trong thời gian qua. Từ đó đề xuất những giải pháp nhằm ứng phó với sự tác động của BĐKH đến sản xuất nông nghiệp. Mục tiêu cụ thể - Tìm hiểu được điều kiện tự nhiên, xã hội xã Linh Sơn huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên. - Tìm hiểu được hoạt động sản xuất nông nghiệp của người dân trên địa bàn xã Linh Sơn.

- Đánh giá được những tác động của biến đổi khí hậu đến hoạt động sản xuất nông nghiệp của người dân trên địa bàn xã Linh Sơn, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên. n 3 - Đề suất các giải pháp ứng phó, thích ứng với BĐKH trong lĩnh vực nông nghiệp. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Khóa luận có thể giúp sinh viên có thể vận dụng được các kiến thức đã học vào trong thực tiễn.

- Giúp sinh viên nâng cao kiến thức, kĩ năng và rút ra những kinh nghiệm thực tế phục vụ cho công tác sau này. Ý nghĩa thực tiễn Khóa luận là cơ sở cho địa phương có những giải pháp để ứng phó những biến đổi của khí hậu. Đồng thời là cơ sở để đưa ra được kịch bản khí hậu của địa phương trong những năm tới. n 4 Phần 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2.

Cơ sở pháp lý - Tháng 12 năm 1998, Việt Nam tham gia ký Nghị định thư Kyoto và chính thức phê chuẩn Nghị định thư này vào tháng 9/2002. - Quyết định số 256/2003/QĐ-TTg, ngày 02 tháng 12 năm 2003 của Thủ tướng Chính phủ Phê duyệt Chiến lược Bảo vệ môi trường quốc gia đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020. - Quyết định số 153/2004/QĐ-TTg, ngày 17 tháng 8 năm 2004 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Định hướng chiến lược phát triển bền vững ở Việt Nam (Chương trình Nghị sự 21 của Việt Nam). - Quyết định số 35/2005/QĐ-TTg ngày 17/12/2005, Thủ tướng Chính phủ ban hành về việc hướng dẫn thực hiện Nghị định thư Kyoto ở Việt Nam.

- Quyết định số 47/2007/TTg ngày 6/4/2007, Thủ tướng Chính phủ ra phê duyệt Kế hoạch thực hiện Nghị định thư Kyoto trong giai đoạn 2007-2010. -Năm 2007, Việt Nam công bố Chiến lược Quốc gia về phòng chống, thích nghi và giảm nhẹ thiên tai đến năm 2020 (SRV, 2007). - Quyết định số 172/2007/QĐ-TTg, ngày 16 tháng 11 năm 2007 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Chiến lược quốc gia phòng, chống và giảm nhẹ thiên tai đến năm 2020. - Quyết định số 158/2008/QĐ-TTg, ngày 02 tháng 12 năm 2008, của Thủ tướng Chính phủ Phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với biến đổi khí hậu.

- Quyết định số 1002/QĐ-TTg, ngày 13 tháng 07 năm 2009 của Thủ n 5 tướng Chính phủ Phê duyệt Đề án Nâng cao nhận thức cộng đồng và quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng. - Quyết định số 2139/QĐ-TTg, ngày 5/12/2011, của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu”. Một số vấn đề cơ bản về biến đổi khí hậu 2. Khái niệm khí hậu, thời tiết, biến đổi khí hậu Khí hậu: là trạng thái trung bình của thời tiết tại một khu vực nào đó.

Ví dụ như: Trong phạm vi một tỉnh, một nước, một châu lục, hoặc trên phạm vi toàn cầu trên cơ sở một chuỗi dữ liệu dài (khoảng 30 năm trở lên). Thời tiết: là trạng thái khí quyển tại một thời điểm nhất định, được xác định bằng tổ hợp các yếu tố như: Nhiệt độ, áp suất, độ ẩm, tốc độ, gió, mưa. Các hiện tượng nắng, gió, mưa, mây, nóng, lạnh…thường thay đổi nhanh chóng qua từng ngày, từng tháng, từng năm. Thời tiết có thể dự báo được hàng ngày, hàng giờ, hay dài hơn đến một tuần.

Biến đổi khí hậu : Trái đất là sự thay đổi của hệ thống khí hậu gồm khí quyển, thủy quyển, sinh quyển, thạch quyển hiện tại và trong tương lai bởi các nguyên nhân tự nhiên và nhân tạo. Theo công ước chung của Liên hợp quốc (LHQ) về BĐKH, ta có thể hiểu: BĐKH là những ảnh hưởng có hại do BĐKH gây ra, là những biến đổi trong môi trường vật lý hoặc sinh học gây ra những ảnh hưởng có hại đáng kể đến thành phần, khả năng phục hồi hoặc sinh sản của các hệ sinh thái tự nhiên và được quản lý, đến các hoạt động của các hệ thống kinh tế - xã hội, sức khỏe và phúc lợi của con người. Nguyên nhân gây ra biến đổi khí hậu * Nguyên nhân gây ra BĐKH do tự nhiên Nguyên nhân gây ra BĐKH do tự nhiên bao gồm thay đổi cường độ sáng của Mặt trời, xuất hiện các điểm đen của Mặt trời ( Sunspots), các hoạt n 6 động núi lửa, thay đổi đại dương, thay đổi quỹ đạo quay của Trái đất. Với sự xuất hiện các Sunspots làm cho cường độ tia bức xạ Mặt trời chiếu xuống Trái đất thay đổi, nghĩa là năng lượng chiếu xuống mặt đất làm thay đổi nhiệt độ bề mặt Trái đất.

Sự thay đổi cường độ sáng của Mặt trời cũng gây ra sự thay đổi năng lượng chiếu xuống mặt đất làm thay đổi nhiệt độ bề mặt Trái đất. Cụ thể là từ khi tạo thành Mặt trời đến nay gần 4,5 tỉ năm, cường độ sáng của Mặt trời đã tăng lên hơn 30%. Như vậy có thể thấy khoảng thời gian khá dài như vậy thì sự thay đổi cường độ sáng Mặt trời là không ảnh hưởng lớn đến BĐKH. Núi lửa phun trào – Khi một ngọn núi lửa phun trào sẽ phát thải vào khí quyển một lượng cực kì lớn khí SO2, hơi nước, bụi và tro vào bầu khí quyển.

Khối lượng lớn khí và tro có thể ảnh hưởng đến khí hậu trong nhiều năm. Các hạt nhỏ được gọi là các sol khí được phun ra bởi núi lửa, các sol khí phản chiếu lại bức xạ (năng lượng) mặt trời trở lại vào không gian vì vậy chúng có tác dụng làm giảm nhiệt độ lớp bề mặt trái đất. Đại dương ngày nay – Các đại dương là một thành phần chính của hệ thống khí hậu. Dòng hải lưu di chuyển một lượng lớn nhiệt trên khắp hành tinh.

Thay đổi lưu thông đại dương có thể ảnh hưởng đến khí hậu thông qua sự chuyển động của CO2 vào trong khí quyển. Thay đổi quỹ đạo quay của trái đất – Trái đất quay quanh mặt trời với một quỹ đạo. Trục quay có góc nghiêng 23,5°. Thay đổi độ nghiêng của quỹ đạo quay Trái đất có thể dẫn tới những thay đổi nhỏ.

Tốc độ thay đổi cực kì nhỏ có thể tính đến thời gian hàng tỷ năm, vì vậy ảnh hưởng không lớn tới BĐKH. Có thể thấy rằng các nguyên nhân gây ra BĐKH do các yếu tố tự nhiên đóng góp một phần nhỏ vào sự BĐKH và có tính chu kì kể từ quá khứ đến hiện nay. Theo các kết quả nghiên cứu và công bố từ Ủy ban Liên chính phủ n 7 về BĐKH thì nguyên nhân gây ra BĐKH chủ yếu là do các hoạt động của con người.[5] * Nguyên nhân gây ra BĐKH do con hoạt động con người: Đã có các nghiên cứu chuyên sâu chứng minh rằng nhiệt độ bề mặt trái đất tăng lên nhanh chóng hơn nửa thế kỉ qua chủ yếu là do hoạt động của con người, chẳng hạn như việc đốt các nhiên liệu hóa thạch ( than đá, dầu mỏ,.) phục vụ các hoạt động công nghiệp, giao thông vận tải,.và thay đổi mục đích sử dụng đất (thay đổi albedo bề mặt đất) bao gồm thay đổi trong nông nghiệp và nạn phá rừng. Ngoài ra, còn một số hoạt động khác như đốt sinh khối, sản phẩm sau thu hoạch.

Các khám phá liên quan đến nguyên nhân gây ra BĐKH do hoạt động của con người của Ủy ban Liên Chính Phủ về BĐKH công bố qua các năm như sau: + Trong báo cáo của IPCC 1995: Cho rằng hoạt động của con người chỉ đóng góp vào 50% nguyên nhân gây ra BĐKH.