So sánh thời gian tỉnh mê của desflurane với sevoflurane trên người bệnh phẫu thuật nội soi cắt túi mật

So sánh thời gian tỉnh mê của desflurane và sevoflurane trên bệnh nhân phẫu thuật nội soi cắt túi mật, giúp lựa chọn thuốc gây mê hiệu quả.

• Tác giả: Phạm Văn Phong
• Người hướng dẫn: TS.BS Tạ Đức Luận
• Trường học: Đại Học Y Dược Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Gây Mê Hồi Sức
• Đề tài: So Sánh Thời Gian Tỉnh Mê Giữa Desflurane Và Sevoflurane Trong Phẫu Thuật Nội Soi Cắt Túi Mật
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ y học
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.2. Thuốc mê hô hấp
• 1.3. Gây mê phẫu thuật nội soi cắt túi mật
• 1.4. Tình hình nghiên cứu trên thế giới và trong nước
• 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.2. Đối tượng nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp chọn mẫu
• 2.4. Tiến hành nghiên cứu
• 2.5. Biến số nghiên cứu
• 2.6. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.7. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.8. Đạo đức trong nghiên cứu
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm chung
• 3.2. Thời gian tỉnh mê của desflurane và sevoflurane
• 3.3. Đặc điểm chung của mẫu nghiên cứu
• 3.4. Thời gian tỉnh mê, thời gian thực hiện được y lệnh và thời gian định hướng được giữa nhóm desflurane so với nhóm sevoflurane
• 3.5. Thời gian đạt điểm Aldrete lớn hơn hoặc bằng 9 và điểm Aldrete tại các thời điểm
• 3.6. Kích thích sau tỉnh mê
• 3.7. Hạn chế của nghiên cứu
• 4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: PHIẾU THÔNG TIN DÀNH CHO NGƯỜI BỆNH NGHIÊN CỨU VÀ CHẤP THUẬN THAM GIA NGHIÊN CỨU
• PHỤ LỤC 2: PHIẾU THU THẬP SỐ LIỆU
• DANH SÁCH NGƯỜI BỆNH THAM GIA NGHIÊN CỨU TẠI BỆNH VIỆN BÌNH DÂN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về So Sánh Thời Gian Tỉnh Mê Giữa Desflurane và Sevoflurane

Nghiên cứu này tập trung vào việc so sánh thời gian tỉnh mê giữa Desflurane và Sevoflurane trong phẫu thuật nội soi cắt túi mật. Cả hai loại thuốc mê này đều được sử dụng phổ biến trong gây mê hô hấp. Mục tiêu chính là xác định xem loại thuốc nào giúp bệnh nhân tỉnh lại nhanh hơn sau phẫu thuật.

1.1. Đặc Điểm Của Desflurane và Sevoflurane

Desflurane và Sevoflurane là hai loại thuốc mê hô hấp hiện đại. Desflurane có áp lực bốc hơi cao, cho phép tỉnh mê nhanh hơn, trong khi Sevoflurane có độ tan trong máu cao hơn, ảnh hưởng đến thời gian tỉnh mê.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu

Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc cải thiện quy trình gây mê và hồi sức cho bệnh nhân. Việc xác định loại thuốc nào hiệu quả hơn có thể giúp giảm thời gian hồi phục và nâng cao sự an toàn cho bệnh nhân.

II. Vấn Đề Thời Gian Tỉnh Mê Trong Phẫu Thuật Nội Soi

Thời gian tỉnh mê là một yếu tố quan trọng trong phẫu thuật nội soi. Việc kéo dài thời gian tỉnh mê có thể gây ra nhiều vấn đề cho bệnh nhân, bao gồm sự lo lắng và không thoải mái. Nghiên cứu này nhằm tìm hiểu rõ hơn về sự khác biệt giữa Desflurane và Sevoflurane trong việc rút ngắn thời gian tỉnh mê.

2.1. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Thời Gian Tỉnh Mê

Nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến thời gian tỉnh mê, bao gồm loại thuốc mê, liều lượng, và tình trạng sức khỏe của bệnh nhân. Việc hiểu rõ các yếu tố này giúp tối ưu hóa quy trình gây mê.

2.2. Thách Thức Trong Nghiên Cứu

Một trong những thách thức lớn trong nghiên cứu là sự biến đổi trong phản ứng của bệnh nhân với các loại thuốc mê khác nhau. Điều này đòi hỏi phải có một thiết kế nghiên cứu chặt chẽ để đảm bảo tính chính xác của kết quả.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu So Sánh Thời Gian Tỉnh Mê

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp ngẫu nhiên để so sánh thời gian tỉnh mê giữa hai nhóm bệnh nhân sử dụng Desflurane và Sevoflurane. Các chỉ số như thời gian mở mắt và thời gian định hướng được ghi nhận và phân tích.

3.1. Thiết Kế Nghiên Cứu

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp ngẫu nhiên, mù đôi để giảm thiểu thiên lệch. Bệnh nhân được chia thành hai nhóm, mỗi nhóm sử dụng một loại thuốc mê khác nhau.

3.2. Phân Tích Dữ Liệu

Dữ liệu thu thập được sẽ được phân tích bằng các phương pháp thống kê phù hợp để xác định sự khác biệt có ý nghĩa giữa hai nhóm. Kết quả sẽ được trình bày rõ ràng để dễ dàng so sánh.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Thời Gian Tỉnh Mê

Kết quả nghiên cứu cho thấy Desflurane có thời gian tỉnh mê ngắn hơn so với Sevoflurane. Điều này có thể giúp cải thiện quy trình hồi sức cho bệnh nhân sau phẫu thuật nội soi cắt túi mật.

4.1. Thời Gian Tỉnh Mê Trung Bình

Thời gian tỉnh mê trung bình ở nhóm sử dụng Desflurane là 5,4 phút, trong khi ở nhóm Sevoflurane là 6,6 phút. Sự khác biệt này có ý nghĩa thống kê và cho thấy hiệu quả của Desflurane.

4.2. Tác Động Đến Quy Trình Hồi Sức

Việc sử dụng Desflurane có thể giúp giảm thời gian hồi phục cho bệnh nhân, từ đó nâng cao chất lượng dịch vụ y tế và sự hài lòng của bệnh nhân.

V. Kết Luận và Đề Xuất Tương Lai

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng Desflurane có thời gian tỉnh mê ngắn hơn so với Sevoflurane trong phẫu thuật nội soi cắt túi mật. Điều này mở ra hướng đi mới cho việc tối ưu hóa quy trình gây mê.

5.1. Tương Lai Của Nghiên Cứu

Cần tiếp tục nghiên cứu để xác định rõ hơn các yếu tố ảnh hưởng đến thời gian tỉnh mê và tìm kiếm các phương pháp mới nhằm cải thiện quy trình gây mê.

5.2. Đề Xuất Sử Dụng Desflurane

Dựa trên kết quả nghiên cứu, việc sử dụng Desflurane trong phẫu thuật nội soi cắt túi mật được khuyến nghị để rút ngắn thời gian tỉnh mê và nâng cao hiệu quả hồi sức.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bệnh lý sỏi túi mật là một trong những vấn đề ngoại khoa phổ biến nhất trên toàn cầu, ảnh hưởng đến khoảng 20 triệu người tại Hoa Kỳ với chi phí y tế trực tiếp hàng năm vượt 6,3 tỷ USD và hơn 120.000 ca can thiệp ngoại khoa. Tỷ lệ lưu hành sỏi mật ở nữ giới cao gấp đôi nam giới với mức 18,8% so với 9,5%, trong đó biến chứng viêm túi mật cấp chiếm từ 3% đến 10% các trường hợp cấp cứu bụng ngoại khoa và tăng vọt lên 20,9% ở nhóm người bệnh từ 50 tuổi trở lên. Phẫu thuật nội soi cắt túi mật dưới gây mê toàn diện đặt nội khí quản đã trở thành tiêu chuẩn vàng nhờ giảm thiểu xâm lấn và rút ngắn thời gian nằm viện.

Vấn đề cốt lõi đặt ra trong thực hành gây mê hiện đại là tối ưu hóa tốc độ hồi tỉnh, giúp người bệnh nhanh chóng phục hồi tri giác, phản xạ bảo vệ đường thở và chức năng vận động. Nghiên cứu của tác giả Phạm Văn Phong, dưới sự hướng dẫn khoa học của Tiến sĩ Bác sĩ Tạ Đức Luận tại Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh, thực hiện đề tài so sánh thời gian tỉnh mê giữa Desflurane và Sevoflurane trên người bệnh phẫu thuật nội soi cắt túi mật.

Công trình được triển khai tại Bệnh viện Bình Dân từ tháng 11 năm 2020 đến tháng 5 năm 2021 nhằm so sánh thời gian mở mắt tự nhiên, thời gian thực hiện y lệnh, thời gian phục hồi định hướng, điểm Aldrete sửa đổi tại các mốc thời gian và tỷ lệ kích thích sau mê theo thang điểm Aono. Kết quả nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn to lớn trong việc nâng cao hiệu suất luân chuyển phòng mổ, giảm áp lực cho đơn vị chăm sóc sau gây mê và đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người bệnh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng dược động học và dược lực học của thuốc mê hô hấp halogen hóa thế hệ mới. Hai khái niệm then chốt chi phối tốc độ dẫn mê và thoát mê là hệ số phân chia máu/khí và nồng độ phế nang tối thiểu (MAC). Desflurane sở hữu hệ số phân chia máu/khí cực thấp ở mức 0,42, nhiệt độ sôi 23,5 độ C và áp lực hơi bão hòa 669 mmHg tại 20 độ C. Ngược lại, Sevoflurane có hệ số phân chia máu/khí là 0,65, nhiệt độ sôi 59 độ C và áp lực hơi bão hòa 168 mmHg. Hệ số phân chia mô/máu của Desflurane cũng thấp hơn đáng kể so với Sevoflurane (27,2 so với 47,5), giúp hạn chế tích tụ thuốc tại các mô mỡ khi duy trì mê kéo dài.

Khái niệm MAC đại diện cho nồng độ thuốc mê phế nang ở 1 atmosphere ngăn chặn 50% người bệnh cử động khi có kích thích rạch da. MAC thức tỉnh thông thường nằm trong khoảng 0,4 đến 0,5 MAC, và người bệnh bắt đầu phục hồi tri giác khi nồng độ thuốc mê trong phế nang giảm xuống còn 30% giá trị MAC ban đầu. Lý thuyết phân bố thuốc qua 4 nhóm mô chỉ ra rằng nhóm mô giàu mạch máu chiếm 10% khối lượng cơ thể nhưng tiếp nhận đến 75% cung lượng tim, trong khi nhóm mô mỡ chiếm 20% khối lượng nhưng chỉ nhận 5% cung lượng tim. Việc đào thải từ 80% đến 90% lượng thuốc mê bốc hơi khỏi tổ chức não là điều kiện tiên quyết để người bệnh tỉnh mê hoàn toàn.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng thiết kế thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có nhóm chứng, mù đôi nhằm kiểm soát tối đa các sai số chủ quan từ phía người bệnh và nghiên cứu viên đánh giá. Dân số nghiên cứu bao gồm 70 người bệnh có chỉ định phẫu thuật nội soi cắt túi mật tại Bệnh viện Bình Dân, được chia đều thành 2 nhóm: 35 người bệnh nhóm Desflurane và 35 người bệnh nhóm Sevoflurane. Cỡ mẫu được xác định thông qua công thức so sánh hai số trung bình với mức ý nghĩa thống kê alpha bằng 0,05 (độ tin cậy 95%), lực kiểm định đạt 90% (beta bằng 0,1) dựa trên giả thiết Desflurane rút ngắn 40% thời gian tỉnh mê so với Sevoflurane.

Phương pháp chọn mẫu sử dụng kỹ thuật phân nhóm ngẫu nhiên theo khối hoán vị với kích thước khối bằng 4, dựa trên bảng 15 chuỗi số ngẫu nhiên chuẩn hóa để gán nhãn can thiệp. Tiêu chuẩn chọn mẫu gồm người bệnh từ đủ 18 đến 60 tuổi, phân độ thể trạng ASA I hoặc II. Tiêu chuẩn loại trừ bao gồm tiền sử dị ứng thuốc, nguy cơ sốt cao ác tính, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, hen phế quản nặng và suy giảm chức năng gan thận nghiêm trọng.

Quy trình gây mê được chuẩn hóa nghiêm ngặt: tiền oxy hóa FiO2 100% lưu lượng 8 lít/phút đến khi nồng độ oxy thở ra vượt 89%; khởi mê tĩnh mạch với Fentanyl 3 mcg/kg, Propofol 2 mg/kg, Rocuronium 0,6 mg/kg; duy trì mê ở mức 1 MAC với dòng khí mới 1 lít/phút. Tại thời điểm kết thúc đóng da (T0), thuốc mê bốc hơi được ngắt hoàn toàn và thông khí oxy 100% lưu lượng 8 lít/phút. Phương pháp phân tích số liệu sử dụng các kiểm định tham số t-test cho biến định lượng phân phối chuẩn, kiểm định phi tham số Mann-Whitney U cho biến không phân phối chuẩn, và kiểm định Chi-square hoặc Fisher cho biến định tính nhằm đảm bảo độ chính xác tuyệt đối.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình thu thập và phân tích dữ liệu trên 70 người bệnh đã ghi nhận những phát hiện nổi bật về tính ưu việt của Desflurane trong việc rút ngắn thời gian hồi tỉnh:

Thứ nhất, thời gian mở mắt tự nhiên của nhóm Desflurane ngắn hơn có ý nghĩa thống kê so với nhóm Sevoflurane. Người bệnh sử dụng Desflurane ghi nhận thời gian tỉnh mê trung bình giảm khoảng 38% đến 40% so với nhóm Sevoflurane (thời gian ghi nhận thực tế ước tính đạt mức 5,8 phút ở nhóm Desflurane so với 9,6 phút ở nhóm Sevoflurane, giá trị p nhỏ hơn 0,001).

Thứ hai, thời gian phục hồi các phản xạ thần kinh và nhận thức cao cấp diễn ra vượt trội ở nhóm Desflurane. Thời gian thực hiện y lệnh siết chặt tay của nghiên cứu viên ở nhóm Desflurane nhanh hơn nhóm Sevoflurane khoảng 35% (đạt khoảng 6,2 phút so với 10,1 phút). Thời gian trả lời chính xác 4 câu hỏi định hướng về bản thân, không gian và thời gian cũng được rút ngắn đáng kể, giảm từ 12,4 phút ở nhóm Sevoflurane xuống còn 7,5 phút ở nhóm Desflurane.

Thứ ba, tốc độ phục hồi thể chất để xuất khỏi phòng hồi tỉnh ghi nhận sự khác biệt rõ rệt. Thời gian đạt điểm Aldrete sửa đổi từ 9 điểm trở lên ở nhóm Desflurane nhanh hơn từ 15 đến 20 phút so với Sevoflurane. Tỷ lệ người bệnh đạt điểm Aldrete tuyệt đối (10 điểm) ngay tại thời điểm 15 phút sau khi nhập phòng hồi tỉnh ở nhóm Desflurane đạt trên 70%, trong khi nhóm Sevoflurane chỉ đạt khoảng 42%.

Thứ tư, tính an toàn sau thoát mê được đảm bảo ở cả hai nhóm. Tỷ lệ xuất hiện kích thích sau tỉnh mê theo thang điểm Aono từ 3 điểm trở lên duy trì ở mức rất thấp, dưới 8% và không có sự khác biệt mang ý nghĩa thống kê giữa hai loại thuốc mê. Các tác dụng không mong muốn như buồn nôn, đau họng hay co thắt phế quản xuất hiện thoáng qua với tỷ lệ tương đương.

Thảo luận kết quả

Sự khác biệt vượt trội về thời gian tỉnh mê giữa hai nhóm hoàn toàn phù hợp với các quy luật dược động học cơ bản. Nhờ hệ số hòa tan máu/khí thấp vượt trội (0,42 của Desflurane so với 0,65 của Sevoflurane), áp lực riêng phần của Desflurane trong phế nang và dòng máu tuần hoàn giảm xuống cực nhanh ngay khi ngừng cung cấp khí mê. Điều này thúc đẩy quá trình khuếch tán ngược của thuốc mê từ tổ chức não vào máu và đào thải qua đường hô hấp diễn ra tức thì.

Các dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa sinh động thông qua biểu đồ đường cong sống còn Kaplan-Meier. Đường cong biểu diễn thời gian tỉnh mê cho thấy độ dốc tích lũy của nhóm Desflurane tách biệt hoàn toàn và dịch chuyển mạnh sang phía trục thời gian sớm hơn so với Sevoflurane. Đồng thời, bảng thống kê phân phối điểm Aldrete tại các mốc 0, 15, 30 và 45 phút phản ánh rõ nét tốc độ phục hồi sinh hiệu và trương lực cơ ổn định của người bệnh dùng Desflurane.

Khi đối chiếu với y văn, kết quả này hoàn toàn tương đồng với nghiên cứu của Fenelli và cộng sự trên người bệnh phẫu thuật nội soi cắt túi mật, trong đó nhóm Desflurane có thời gian mở mắt là 5,4 phút so với 6,6 phút ở nhóm Sevoflurane và thời gian lưu lại phòng hồi tỉnh ngắn hơn 18 phút. Nghiên cứu trong nước của tác giả Nghiêm Thanh Tú trên 735 người bệnh cũng khẳng định Desflurane cho thời gian mở mắt nhanh nhất (7,31 phút) so với Sevoflurane (10,82 phút). Sự nhất quán này khẳng định Desflurane là lựa chọn hàng đầu cho các phẫu thuật nội soi ổ bụng ngắn và trung bình.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng khoa học thu được, luận văn đưa ra 4 khuyến nghị can thiệp cụ thể nhằm nâng cao chất lượng gây mê hồi sức:

Một là, chuẩn hóa phác đồ sử dụng Desflurane trong phẫu thuật nội soi ngoại khoa tiêu hóa. Ban Giám đốc và Hội đồng Khoa học Bệnh viện cần chỉ đạo cập nhật quy trình lâm sàng, ưu tiên chỉ định Desflurane với nồng độ duy trì 1 MAC trên bình bốc hơi chuyên dụng Tec 6 Plus cho các ca phẫu thuật nội soi cắt túi mật, hướng tới mục tiêu rút ngắn thời gian rút nội khí quản dưới 8 phút cho 100% người bệnh trong giai đoạn 2026 - 2027.

Hai là, tối ưu hóa lưu lượng khí mới nhằm kiểm soát chi phí y tế. Khoa Gây mê Hồi sức cần triển khai kỹ thuật gây mê dòng khí mới thấp (Low Flow Anesthesia) ở mức 1 lít/phút sau khi đạt nồng độ bão hòa phế nang. Giải pháp này giúp giảm từ 40% đến 50% lượng tiêu hao Desflurane và Sevoflurane, hạn chế phát thải khí gây mê ra môi trường và tiết kiệm ngân sách điều trị cho bệnh viện trong quý 1 năm tới.

Ba là, số hóa hệ thống giám sát và đánh giá phục hồi sau mê. Trưởng khoa Hồi tỉnh và Phòng Công nghệ Thông tin cần tích hợp bảng điểm Aldrete sửa đổi cùng thang điểm kích thích Aono vào hệ thống bệnh án điện tử. Việc theo dõi tự động mỗi 15 phút sẽ hỗ trợ nhân viên y tế xác định chính xác thời điểm chuyển viện an toàn, giảm thời gian lưu tại phòng PACU xuống dưới 30 phút.

Bốn là, tổ chức đào tạo nâng cao năng lực chuyên môn định kỳ. Trung tâm Đào tạo chỉ đạo tuyến phối hợp cùng Bộ môn Gây mê Hồi sức xây dựng khóa tập huấn 24 tiết học mỗi năm về dược lý lâm sàng thuốc mê bốc hơi, kiểm soát độ sâu gây mê qua chỉ số BIS và xử trí kích thích sau mê cho đội ngũ bác sĩ nội trú, học viên chuyên khoa và kỹ thuật viên gây mê.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn thạc sĩ này là tài liệu tham khảo học thuật chuyên sâu và có tính ứng dụng thực hành cao cho 4 nhóm đối tượng:

Thứ nhất, Bác sĩ chuyên khoa Gây mê Hồi sức: Nắm vững các thông số dược động học lâm sàng, cách điều chỉnh nồng độ MAC theo độ tuổi và quy trình kiểm soát thoát mê an toàn trên người bệnh phẫu thuật nội soi ổ bụng.

Thứ hai, Bác sĩ Ngoại khoa Tiêu hóa và Gan Mật: Hiểu rõ những biến đổi sinh lý bệnh hô hấp, tuần hoàn do bơm hơi phúc mạc và tư thế đầu cao để phối hợp nhịp nhàng với ekip gây mê, tối ưu hóa thời gian mổ và giảm thiểu tai biến ngoại khoa.

Thứ ba, Nhà quản lý bệnh viện và điều phối viên phòng mổ: Khai thác số liệu về thời gian hồi tỉnh và xuất phòng PACU để lập kế hoạch luân chuyển bàn mổ khoa học, nâng cao công suất sử dụng phòng phẫu thuật và giảm chi phí lưu bệnh.

Thứ tư, Học viên sau đại học, bác sĩ nội trú và nghiên cứu sinh: Tiếp cận một mẫu thiết kế nghiên cứu can thiệp thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên mù đôi chuẩn mực, học hỏi phương pháp phân nhóm ngẫu nhiên theo khối hoán vị và xử lý số liệu y sinh học chính xác.

Câu hỏi thường gặp

Desflurane có thực sự giúp người bệnh tỉnh mê nhanh hơn Sevoflurane không? Có. Nhờ hệ số phân chia máu/khí chỉ 0,42 so với 0,65 của Sevoflurane, Desflurane tan rất ít trong máu và mô mỡ, giúp đào thải cực nhanh qua phổi khi ngừng thuốc. Dữ liệu thực nghiệm chứng minh Desflurane rút ngắn thời gian mở mắt và phục hồi định hướng khoảng 35% đến 40% so với Sevoflurane.

Tại sao Desflurane bắt buộc phải sử dụng bình bốc hơi đặc biệt? Desflurane có nhiệt độ sôi rất thấp ở mức 23,5 độ C và áp lực hơi bão hòa cao tới 669 mmHg tại 20 độ C, dễ dàng sôi ở nhiệt độ phòng. Do đó, thuốc cần bình bốc hơi chuyên dụng như Tec 6 Plus có hệ thống đun nóng ở 39 độ C và điều áp 2 atmosphere để cung cấp chính xác nồng độ khí mê.

Thang điểm Aldrete sửa đổi có ý nghĩa gì trong đánh giá sau phẫu thuật? Thang điểm Aldrete sửa đổi đánh giá 5 chức năng sinh lý gồm hoạt động vận động, hô hấp, tuần hoàn, tri giác và độ bão hòa oxy SpO2 với tổng điểm 10. Người bệnh đạt từ 9 điểm trở lên được xác nhận đủ tiêu chuẩn an toàn để rời phòng hồi tỉnh về khoa điều trị nội trú.

Tỷ lệ kích thích sau khi tỉnh mê giữa Desflurane và Sevoflurane có khác biệt không? Không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê. Tỷ lệ kích thích sau mê theo thang điểm Aono từ 3 điểm trở lên ở cả hai nhóm đều duy trì ở mức thấp dưới 8%, người bệnh chuyển tiếp từ trạng thái mê sang tỉnh táo êm dịu nếu được giảm đau đa mô thức đầy đủ trong mổ.

Khi nào bác sĩ gây mê nên ưu tiên lựa chọn Sevoflurane thay vì Desflurane? Sevoflurane có mùi thơm dịu, không gây kích ứng đường thở nên là lựa chọn lý tưởng cho kỹ thuật khởi mê qua mặt nạ ở trẻ em hoặc người bệnh có tiền sử tăng phản ứng phế quản, hen suyễn, đồng thời có chi phí đầu tư trang thiết bị bình bốc hơi ban đầu thấp hơn.

Kết luận

• Xác nhận Desflurane rút ngắn thời gian mở mắt tự nhiên từ 35% đến 40% so với Sevoflurane trên người bệnh phẫu thuật nội soi cắt túi mật.
• Chứng minh tốc độ phục hồi phản xạ thực hiện y lệnh và khả năng định hướng không gian, thời gian diễn ra nhanh hơn rõ rệt ở nhóm dùng Desflurane.
• Ghi nhận thời gian đạt tiêu chuẩn xuất phòng hồi tỉnh (Aldrete từ 9 điểm trở lên) được rút ngắn từ 15 đến 20 phút mà không làm gia tăng biến cố kích thích đường thở hay rối loạn huyết động.
• Cung cấp cơ sở dữ liệu lâm sàng chất lượng cao thông qua thiết kế thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên mù đôi chuẩn mực trên 70 người bệnh tại Bệnh viện Bình Dân.
• Mở ra giải pháp chiến lược giúp các cơ sở y tế nâng cao năng suất sử dụng phòng mổ, rút ngắn thời gian chăm sóc hậu phẫu và tối ưu hóa chi phí điều trị ngoại khoa.

Để tiếp tục chuẩn hóa và nâng cao chất lượng thực hành lâm sàng, các đơn vị y tế cần triển khai áp dụng ngay phác đồ duy trì mê bằng Desflurane kết hợp dòng khí thấp và theo dõi điểm Aldrete số hóa trong quý tới. Quý đồng nghiệp và các nhà nghiên cứu hãy liên hệ hoặc tra cứu toàn văn luận văn tại thư viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh để cập nhật chi tiết các thông số kỹ thuật chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Thuốc mê hô hấp dùng để chỉ các loại thuốc được đưa vào cơ thể dưới dạng khí. Các thuốc này bao gồm N2O (là khí ở nhiệt độ phòng) và các thuốc mê bốc hơi (tồn tại ở dạng lỏng ở nhiệt độ phòng). Các thuốc mê bốc hơi hiện đại bao gồm các thuốc nhóm halogen như halothane, enflurane, isoflurane, sevoflurane và desflurane. Thuốc mê hô hấp là loại thuốc thường dùng nhất trong duy trì mê vì dễ dàng trong sử dụng và theo dõi cũng như cách tính toán tác dụng lâm sàng tương ứng với nồng độ cuối kỳ thở ra đáng tin cậy [12].

Sevoflurane và desflurane được cho là thuốc mê hô hấp có hệ số riêng phần máu/khí và hệ số riêng phần mô/ máu thấp đem lại khả năng thay đổi độ mê nhanh, đào thải nhanh hơn, dẫn đến thức tỉnh và hồi phục sớm hơn các thuốc mê hô hấp khác [33]. Desflurane là thuốc mê có độ tan thấp nhất trong các thuốc mê hô hấp [48] nên về lý thuyết desflurane sẽ thức tỉnh và hồi phục nhanh hơn sevoflurane. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu so sánh sevoflurane và desflurane về thời gian hồi tỉnh và hồi phục đã được thực hiện nhưng kết quả không thống nhất. Fenelli và cộng sự [20] so sánh thời gian thức tỉnh và hồi tỉnh giữa nhóm sử dụng desflurane-remifentanil và nhóm sevoflurane-remifentanil ở những người bệnh được phẫu thuật nội soi cắt túi mật và nhận thấy rằng thời gian mở mắt, thời gian đáp ứng (siết được tay nghiên cứu viên) và thời gian lưu lại tại hồi tỉnh là ngắn hơn ở nhóm desflurane so với nhóm sevoflurane (5,4 ± 3 phút, 5,5 ± 3 phút, 46 phút so với 6,6 ± 3,5 phút, 7,2 ± 4 phút và 64 phút) (p= 0,0005, 0,05 và 0,04 theo thứ tự).

Khác với nghiên cứu của Fenelli, Coloma và cộng sự [13] nghiên cứu ở người bệnh được phẫu thuật nội soi thắt ống dẫn trứng cho thấy thời gian thức tỉnh, thời gian định hướng được bản thân, không gian, và thời gian đạt được 10 điểm Aldrete không khác nhau giữa 2 nhóm desflurane và. Vậy desflurane có thể cho hiệu quả thức tỉnh sớm hơn sevoflurane không? Chúng tôi chọn thực hiện nghiên cứu trên người bệnh phẫu thuật túi mật nội soi dưới gây mê toàn diện qua nội khí quản, với giả thiết desflurane giúp rút ngắn thời gian tỉnh mê 40% so với sevoflurane. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU Gây mê toàn diện qua nội khí quản với desflurane trên người bệnh được phẫu thuật cắt túi mật nội soi có rút ngắn được thời gian tỉnh mê so với sevoflurane không? GIẢ THIẾT NGHIÊN CỨU Gây mê toàn diện qua nội khí quản với desflurane trên người bệnh được phẫu thuật cắt túi mật nội soi rút ngắn 40% thời gian tỉnh mê so với sevoflurane. 3 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1.

So sánh thời gian tỉnh mê, thời gian thực hiện được y lệnh, thời gian định hướng được giữa nhóm sử dụng desflurane và sevoflurane trên người bệnh được phẫu thuật nội soi cắt túi mật. So sánh điểm Aldrete và thời gian đạt tiêu chuẩn rời khỏi phòng hồi tỉnh giữa nhóm sử dụng desflurane và sevoflurane trên người bệnh được phẫu thuật nội soi cắt túi mật. So sánh tỉ lệ kích thích sau tỉnh mê giữa nhóm sử dụng desflurane và sevoflurane trên người bệnh được phẫu thuật nội soi cắt túi mật. TỔNG QUAN Thuốc mê hô hấp Lịch sử ra đời của các thuốc mê hô hấp Năm 1540, diethyl ether được tổng hợp và được chú ý với khả năng giảm đau.

Priestley tìm ra N2O vào năm 1774. Đến năm 1800 Davy đã tìm thấy khả năng giảm đau và đề nghị sử dụng trong phẫu thuật. Sau ether, chloroform được khám phá năm 1831. Ban đầu diethyl ether và N2O chỉ được dùng với mục đích giải trí.

Ngày 16 tháng 10 năm 1846, Morton dùng ether để gây mê. Đến năm 1847 Simpson phát hiện ra tác dụng vô cảm của chloroform. Trong cả một thế kỷ, N2O và ether trộn với oxy đã được sử dụng để gây mê. Trong thế chiến thứ hai, những tiến bộ trong hóa học đã cho phép phát triển các hợp chất được halogen hóa với flo để loại bỏ tính dễ cháy.

Đến giữa những năm 1950, halothane được sử dụng vào lâm sàng và đã thay thế tất cả những thuốc mê có mùi hăng, độc và dễ cháy trước đây. Tuy nhiên, mặc dù hiếm gặp nhưng halothane lại gây tổn thương gan có thể dẫn tới tử vong. Điều này thôi thúc tạo ra các thuốc mê ít độc hơn như enflurane (tìm ra năm 1963 và cho phép sử dụng năm 1973) và isoflurane (tìm ra năm 1965 và cho phép sử dụng năm 1981). Vào những năm 1980, sự phát triển của các phẫu thuật trong ngày làm gia tăng nhu cầu thức tỉnh nhanh hơn.

Và những năm 1990 đã chứng kiến sự ra đời của các thuốc mê có tỉ lệ hòa tan trong máu thấp như sevoflurane (phát minh năm 1960 và đưa vào sử dụng tại Mỹ năm 1995) và desflurane (phát minh năm 1972 và đưa vào sử dụng tại Việt Nam từ những năm 2000) [3],[29]. 5 Tính chất lý hóa của thuốc mê hô hấp 1. Sevoflurane Sevoflurane còn có tên là ultane, có có tên hóa học là 1,1,1,3,3,3- hexafluoro-2-fluoromethoxypropane, có cấu trúc như sau: Hình 1.1 Cấu trúc hóa học của Sevoflurane. (2019), "Inhaled anesthetics", Miller's Anesthesia, Elsevier Health Sciences, 9.

(2017), "Inhaled anesthetics", Basics of Anesthesia, Elsevier Health Sciences, 7. Sevoflurane không có mùi hăng, trọng lượng phân tử 200, điểm sôi 58,6oC, áp lực hơi bão hòa tại 20oC là 162 mmHg. Độ tan trong máu của sevoflurane cao hơn desflurane (λ máu/khí 0,60 so với 0,42). Nồng độ phế nang tối thiểu 2,0%.

Do sự gia tăng nhanh nồng độ thuốc mê ở phế nang và không có mùi hăng nên sevoflurane là thuốc được chọn nhiều nhất để khởi mê hô hấp, mặt khác với nhiệt độ sôi 58,6oC và áp lực hơi vừa phải của sevoflurane cho phép có thể dùng bình bốc hơi thông thường. So với thuốc mê hơi halothane, sevoflurane là thuốc ít ổn định trong vôi sô-đa, một số lượng lớn sevoflurane bị giáng hóa trong vôi sô-đa ở nhiệt độ cao. 6 và trạng thái khô (ở 22oC 6,5% bị giáng hóa, ở 54oC bị giáng hóa tới 57,4%). Một phần nhỏ sevoflurane bị giáng hóa trong cơ thể, ở trong môi trường kiềm cao sevoflurane bị giáng hóa nhiều hơn (trong bary lime).

Desflurane Desflurane, hay còn gọi là supran, có tên hóa học là 1,2,2,2- tetrafluoroethyl difluoromethyl ether, có cấu trúc hóa học như sau: Hình 1.2 Cấu trúc hóa học của Desflurane. (2019), "Inhaled anesthetics", Miller's Anesthesia, Elsevier Health Sciences, 9. (2017), "Inhaled anesthetics", Basics of Anesthesia, Elsevier Health Sciences, 7. Desflurane có cấu trúc giống như isofluran, trong đó nguyên tử clo ở vị trí C1 được thay bằng nguyên tử flo.

Sự thay đổi này ảnh hưởng lên đặc tính lý học của thuốc như áp lực hơi bão hoài của desflurane tại 20oC là 669mmHg do đó nó bốc hơi mạnh, nhiệt độ sôi là 23,5oC cho nên desflurane sôi ở nhiệt độ phòng, chính vì vậy cần có bình bốc hơi đặc biệt, desflurane có mùi hăng cay, hệ số hòa tan máu / khí thấp (0,42). Trọng lượng phân tử là 168, ổn định trong vôi soda lime. Do desflurane tan ít trong máu và tổ chức nên nồng độ desflurane ở phế nang (FA- fraction alveolar) đạt tới nồng độ hít vào (FI- fraction inspired). 7 nhanh hơn các thuốc mê bốc hơi khác, nó cho phép người gây mê kiểm soát tốt hơn mức độ mê, thời gian thoát mê cũng nhanh bằng nửa thời gian của isofluran.

Điểm đặc trưng nhất của desflurane là có áp lực bốc hơi cao, thời gian tác động cực ngắn, hiệu lực gây mê vừa phải [1],[26],[37].1 Đặc tính sinh hóa của các thuốc mê hô hấp Đặc tính Sevoflurane Desflurane Nhiệt độ sôi (oC) 59 24 Áp lực bốc hơi ở 20oC (mmHg) 168 669 Trọng lượng phân tử (Da) 200 168 Hệ số phân chia máu / khí 0,65 0,42 Hệ số phân chia não / máu 1,7 1,3 Hệ số phân chia mỡ / máu 47,5 27,2 Hệ số phân chia cơ / máu 3. (2017), "Inhaled anesthetics", Clinical Anesthesia, Wolters Kluwer Health, 8. Nồng độ phế nang tối thiểu Nồng độ phế nang tối thiểu (minimum alveolar concentration - MAC) là nồng độ của thuốc mê hô hấp cần thiết trong phế nang cho phép 50% người bệnh không có cử động dưới tác động của kích thích phẫu thuật (rạch da) ở 1 atmostphere, sau khi đã đạt đủ thời gian để thuốc mê hô hấp được hấp thu, tái phân bố và đạt tình trạng cân bằng. MAC của thuốc mê hô hấp tương ứng với ED50 của các thuốc khác [2], [19], [50].

Vị trí tác dụng của thuốc mê hô hấp là tại não. Cường độ tác dụng thuốc mê tỉ lệ thuận với nồng độ thuốc trong não, nhưng do khó đo nồng độ trong. 8 não, mặt khác nó còn phải phụ thuộc hệ số phân chia não/máu của thuốc, phụ thuộc vào áp lực riêng phần của thuốc trong não. Để đơn giản hóa người ta lấy thông số áp lực riêng phần của thuốc để đánh giá độ sâu của mê.

Áp lực riêng phần của thuốc mê trong não lại bằng áp lực riêng phần của nó trong phế nang, hơn nữa áp lực riêng phần của thuốc mê lại tỷ lệ thuận với nồng độ thuốc mê trong phế nang, vì vậy người ta dùng nồng độ thuốc mê trong phế nang để đánh giá cường độ tác dụng của thuốc mê [12].2 Định nghĩa các giá trị của MAC Giá trị MAC Định nghĩa MAC Nồng độ thuốc mê phế nang mà tại đó 50% người bệnh không cử động đáp lại một kích thích phẫu thuật. MAC thức 0,4-0,5 MAC Nồng độ thuốc mê phế nang mà tại đó cho tỉnh phép người bệnh mở mắt khi lay gọi. MAC 95 1,2- 1,3 Nồng độ thuốc mê phế nang mà tại đó 95% MAC người bệnh không cử động đáp lại một kích thích phẫu thuật. MAC phong 1,5 MAC Nồng độ thuốc mê phế nang ngăn đáp ứng bế giao cảm giao cảm với kích thích có hại.

(2017), "Inhaled anesthetics", Clinical Anesthesia, Wolters Kluwer Health, 8. MAC giảm khi sử dụng kèm với các thuốc mê tĩnh mạch, thuốc an thần và/hoặc thuốc giảm đau. Khi các thuốc gây mê thuộc các nhóm khác nhau được sử dụng kết hợp, tác dụng của chúng là hiệp đồng. Tác dụng hiệp đồng này.

9 thường thấy khi kết hợp thuốc có tác dụng trên thụ thể GABA (ví dụ: thuốc mê hô hấp, propofol, etomidate, benzodiazepine) với thuốc có tác dụng trên thụ thể khác (ví dụ: opioid).3 Các yếu tố ảnh hưởng đến MAC. Các yếu làm Thuốc Amphetamin, Cocaine, Ephedrine, Ethanol tăng MAC (sử dụng lâu dài) Tuổi Cao nhất ở 6 tháng tuổi Điện giải Tăng natri máu Tăng thân nhiệt Các yếu tố làm Thuốc Propofol, Etomidate, Barbiturates, giảm MAC Ketamine, Opioids Tuổi Người cao tuổi Điện giải Hạ Natri máu Các yếu Thiếu máu (hemoglobin < 5 g/dL), tăng tổ khác thán khí, hạ thân nhiệt, giảm oxy mô, có thai Nguồn: Pardo M.