So sánh khả năng sinh trưởng và năng suất của các tổ hợp ngô lai tại Quỳnh Phụ, Thái Bình

Luận văn thạc sĩ phân tích vnua so sánh khả năng sinh trưởng và năng suất của một số tổ hợp ngô lai tại quỳnh phụ thái bình, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Nguyễn Sỹ Kiêm
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thế Hùng
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: So sánh khả năng sinh trưởng và năng suất của một số tổ hợp ngô lai tại Quỳnh Phụ - Thái Bình
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• 3. DANH MỤC BẢNG
• 4. DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• 5. TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 6. THESIS ABSTRACT
• 7. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 8. MỤC ĐÍCH VÀ YÊU CẦU CỦA ĐỀ TÀI
• 8.1. Mục đích
• 8.2. Yêu cầu
• 9. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 9.1. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, SỬ DỤNG NGÔ TRÊN THẾ GIỚI VÀ Ở VIỆT NAM
• 9.1.1. Tình hình nghiên cứu, sử dụng ngô trên thế giới
• 9.1.2. Tình hình nghiên cứu và sử dụng ngô ở Việt Nam
• 9.1.3. Tình hình sản xuất Ngô tại Thái Bình
• 9.2. SẢN XUẤT NGÔ TRÊN THẾ GIỚI VÀ Ở VIỆT NAM
• 9.2.1. Sản xuất ngô Việt Nam
• 9.2.2. Sản xuất ngô trên thế giới
• 9.3. MỘT SỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU NGÔ LAI TRÊN THẾ GIỚI
• 9.4. MỘT SỐ KẾT QUẢ SẢN XUẤT, NGHIÊN CỨU NGÔ CÁC TỈNH PHÍA BẮC VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2005-2010 VÀ TẠI THÁI BÌNH
• 9.4.1. Kết quả nghiên cứu, sản xuất Ngô tại các tỉnh phía bắc
• 9.4.2. Kết quả nghiên cứu, sản xuất Ngô tại tỉnh Thái Bình
• 10. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 10.1. VẬT LIỆU NGHIÊN CỨU
• 10.1.1. Vật liệu nghiên cứu
• 10.2. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 10.3. PHƯƠNG PHÁP THÍ NGHIỆM
• 10.3.1. Địa điểm bố trí thí nghiệm
• 10.3.2. Thời gian tiến hành thí nghiệm
• 10.3.3. Quy trình kỹ thuật sử dụng trong thí nghiệm
• 10.3.4. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi
• 10.3.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 11. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 11.1. KẾT QUẢ ĐÁNH GIÁ, SO SÁNH CÁC THL NGÔ TẺ THAM GIA THÍ NGHIỆM TRONG VỤ THU ĐÔNG NĂM 2015 VÀ VỤ XUÂN 2016
• 11.1.1. Đặc điểm giai đoạn sinh trưởng và phát triển của các THL ngô khảo nghiệm
• 11.1.2. Các đặc điểm hình thái cây của các THL ngô thí nghiệm
• 11.1.3. Đặc tính chống chịu sâu bệnh và khả năng chịu đựng của các THL ngô tham gia thí nghiệm
• 11.1.4. Đánh giá sắc tố của các THL ngô tham gia thí nghiệm giai đoạn sinh trưởng sinh thực
• 11.1.5. Các đặc trưng sinh lý của các THL Ngô tham gia khảo nghiệm
• 11.1.6. Một số đặc điểm hình thái và các yếu tố cấu thành năng suất của các THL tham gia thí nghiệm
• 11.1.7. Năng suất của các THL Ngô tham gia thí nghiệm
• 12. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 12.1. Về tỷ lệ này mầm, thời gian sinh trưởng
• 12.2. Đặc điểm hình thái, đặc trưng sinh lý
• 12.3. Khả năng chống chịu
• 12.4. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: XỬ LÝ THỐNG KÊ NĂNG SUẤT

Tóm tắt

I. Tổng quan về khả năng sinh trưởng và năng suất ngô lai tại Quỳnh Phụ Thái Bình

Ngô lai là một trong những cây trồng chủ lực tại Việt Nam, đặc biệt là ở tỉnh Thái Bình. Tại Quỳnh Phụ, ngô lai không chỉ cung cấp lương thực mà còn đóng góp vào sự phát triển kinh tế địa phương. Nghiên cứu này nhằm so sánh khả năng sinh trưởng và năng suất của các tổ hợp ngô lai khác nhau, từ đó tìm ra giống ngô phù hợp nhất với điều kiện khí hậu và đất đai tại đây.

1.1. Đặc điểm sinh trưởng của ngô lai tại Quỳnh Phụ

Khả năng sinh trưởng của ngô lai phụ thuộc vào nhiều yếu tố như giống, điều kiện khí hậu và kỹ thuật canh tác. Các tổ hợp ngô lai được khảo nghiệm cho thấy sự khác biệt rõ rệt về tốc độ sinh trưởng và khả năng thích ứng với điều kiện địa phương.

1.2. Năng suất ngô lai và các yếu tố ảnh hưởng

Năng suất ngô lai tại Quỳnh Phụ thường cao hơn so với giống ngô truyền thống. Tuy nhiên, năng suất còn phụ thuộc vào các yếu tố như thời gian sinh trưởng, điều kiện thời tiết và kỹ thuật canh tác. Việc đánh giá năng suất cần dựa trên các chỉ tiêu cụ thể để có cái nhìn tổng quan.

II. Vấn đề và thách thức trong sản xuất ngô lai tại Thái Bình

Mặc dù ngô lai mang lại nhiều lợi ích, nhưng sản xuất ngô tại Thái Bình vẫn gặp phải một số thách thức. Các vấn đề như biến đổi khí hậu, sâu bệnh và kỹ thuật canh tác chưa đồng bộ đang ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng ngô lai.

2.1. Ảnh hưởng của thời tiết đến khả năng sinh trưởng ngô lai

Thời tiết là yếu tố quyết định đến sự phát triển của ngô lai. Các hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán hay mưa lớn có thể làm giảm năng suất và chất lượng ngô. Cần có các biện pháp ứng phó kịp thời để giảm thiểu thiệt hại.

2.2. Sâu bệnh và biện pháp phòng trừ

Sâu bệnh là một trong những thách thức lớn trong sản xuất ngô lai. Việc phát hiện sớm và áp dụng các biện pháp phòng trừ hiệu quả là rất cần thiết để bảo vệ mùa màng. Các nghiên cứu cho thấy việc sử dụng giống kháng bệnh có thể giúp giảm thiểu thiệt hại.

III. Phương pháp nghiên cứu và thí nghiệm ngô lai tại Quỳnh Phụ

Nghiên cứu được thực hiện thông qua các thí nghiệm so sánh giữa các tổ hợp ngô lai khác nhau. Phương pháp thí nghiệm được bố trí theo kiểu khối ngẫu nhiên đầy đủ, giúp đảm bảo tính chính xác và khách quan trong việc đánh giá.

3.1. Thiết kế thí nghiệm và quy trình thực hiện

Thí nghiệm được thực hiện trên diện tích 546m2, với 11 tổ hợp ngô lai và 2 giống đối chứng. Quy trình thực hiện bao gồm các bước gieo trồng, chăm sóc và thu hoạch theo tiêu chuẩn kỹ thuật.

3.2. Các chỉ tiêu đánh giá năng suất ngô lai

Các chỉ tiêu đánh giá năng suất bao gồm chiều cao cây, số bắp trên cây, trọng lượng bắp và năng suất thực thu. Những chỉ tiêu này giúp xác định rõ ràng khả năng sinh trưởng và năng suất của từng tổ hợp ngô lai.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn từ thí nghiệm ngô lai

Kết quả nghiên cứu cho thấy một số tổ hợp ngô lai có khả năng sinh trưởng tốt và năng suất cao hơn so với giống đối chứng. Những kết quả này có thể được ứng dụng vào thực tiễn sản xuất nông nghiệp tại Thái Bình.

4.1. Đánh giá năng suất và chất lượng ngô lai

Năng suất của các tổ hợp ngô lai khảo nghiệm đạt từ 60-80 tạ/ha, cao hơn so với giống đối chứng. Chất lượng ngô cũng được cải thiện, đáp ứng nhu cầu thị trường.

4.2. Ứng dụng kết quả vào sản xuất nông nghiệp

Kết quả nghiên cứu sẽ được chuyển giao cho nông dân để áp dụng vào sản xuất. Việc sử dụng giống ngô lai có năng suất cao sẽ góp phần nâng cao thu nhập cho người nông dân và phát triển kinh tế địa phương.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của ngô lai tại Thái Bình

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng ngô lai có tiềm năng lớn trong việc nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp tại Thái Bình. Tuy nhiên, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các giống ngô lai mới để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

5.1. Tương lai của ngô lai tại Thái Bình

Với sự phát triển của công nghệ và giống mới, ngô lai sẽ tiếp tục là cây trồng chủ lực tại Thái Bình. Cần có các chính sách hỗ trợ nông dân trong việc áp dụng công nghệ mới.

5.2. Đề xuất nghiên cứu tiếp theo

Cần thực hiện các nghiên cứu sâu hơn về khả năng chống chịu sâu bệnh và điều kiện ngoại cảnh của các tổ hợp ngô lai. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và đảm bảo an ninh lương thực cho khu vực.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp Việt Nam năm 2015, sản lượng ngô cả nước đạt khoảng 5,28 triệu tấn với năng suất trung bình 44,8 tạ/ha, vẫn ở mức thấp so với mức bình quân toàn cầu là 54,1 tạ/ha. Nhu cầu nguyên liệu ngô hạt phục vụ chế biến thức ăn chăn nuôi gia tăng nhanh chóng đã buộc nước ta phải nhập khẩu tới 7,6 triệu tấn ngô thương phẩm trong năm 2015 và đạt giá trị hơn 1,51 tỷ USD trong 11 tháng đầu năm 2016. Tại tỉnh Thái Bình, diện tích gieo trồng ngô giai đoạn 2010 - 2014 duy trì từ 9,2 nghìn ha đến 10,1 nghìn ha với tổng sản lượng hạt hàng năm dao động trong khoảng 44,8 đến 54,7 nghìn tấn. Tuy nhiên, việc thiếu hụt các bộ giống ngô lai ngắn ngày, năng suất cao và chống chịu tốt đã làm hạn chế khả năng mở rộng diện tích thâm canh tăng vụ.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm so sánh, đánh giá toàn diện các đặc tính nông sinh học, khả năng sinh trưởng, mức độ chống chịu sâu bệnh và các yếu tố cấu thành năng suất của 11 tổ hợp ngô lai mới so với 2 giống đối chứng chuẩn quốc gia. Mục tiêu trọng tâm là tuyển chọn từ 1 đến 2 tổ hợp ngô lai ưu tú nhất có năng suất vượt trội, thời gian sinh trưởng phù hợp để bổ sung vào cơ cấu luân canh cây trồng "Ngô xuân – Lúa mùa – Ngô đông". Đề tài được triển khai thực địa tại xã An Thái, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình trong 2 vụ liên tiếp gồm vụ Thu Đông năm 2015 và vụ Xuân năm 2016. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc nâng cao hệ số sử dụng đất, nâng năng suất ngô thực thu lên mức 75 - 80 tạ/ha và gia tăng thu nhập cho người nông dân cao gấp 2 đến 3 lần so với phương thức độc canh lúa truyền thống.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng nền tảng lý thuyết ưu thế lai (Heterosis) trong di truyền và chọn giống thực vật, tập trung khai thác sức sống vượt trội của con lai F1 từ các cặp lai đơn khác biệt về nguồn gốc di truyền nhằm cải thiện chiều cao đóng bắp, khả năng quang hợp và năng suất hạt. Bên cạnh đó, đề tài vận dụng mô hình đánh giá giá trị canh tác và giá trị sử dụng (VCU) kết hợp với khảo nghiệm tính khác biệt, tính đồng nhất và tính ổn định (DUS) theo hệ thống quy chuẩn kỹ thuật quốc gia chuyên ngành trồng trọt.

Các khái niệm then chốt được phân tích trong nghiên cứu bao gồm:

• Khả năng kết hợp (General and Specific Combining Ability): Đánh giá giá trị phối hợp di truyền giữa các dòng tự phối để tạo tổ hợp lai mang năng suất cao.
• Chỉ số diện tích lá (Leaf Area Index - LAI): Tỷ lệ giữa tổng diện tích bề mặt lá xanh trên một đơn vị diện tích đất (m² lá/m² đất), phản ánh khả năng hấp thu bức xạ mặt trời.
• Năng suất lý thuyết (NSLT) và năng suất thực thu (NSTT): Đo lường lượng sinh khối hạt khô tiềm năng dựa trên các yếu tố cấu thành và sản lượng thực tế thu được ở độ ẩm tiêu chuẩn 14%.
• Tỷ lệ nảy mầm (TLNM) và sức sống mầm (Seed Vigor): Chỉ tiêu sinh lý quyết định mật độ quần thể và độ đồng đều của cây con giai đoạn 3-5 lá.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn vật liệu khởi đầu gồm 11 tổ hợp ngô lai tẻ do Công ty Cổ phần Giống cây trồng Thái Bình lai tạo (gồm TBM200-2, TBM198, TBM200-1, TBM566, TBM565, TBM164, TBM139-1, TBM139-2, TBM351, TBM277, TBM445) và 2 giống ngô lai đối chứng phổ biến trong sản xuất là LVN4 (Viện Nghiên cứu Ngô) và NK66 (Syngenta), hình thành tổng cộng 13 công thức thí nghiệm.

Thí nghiệm được bố trí theo khối ngẫu nhiên đầy đủ (Randomized Complete Block Design - RCBD) với 3 lần nhắc lại. Quy mô diện tích mỗi ô thí nghiệm là 14 m² (chiều dài 5 m, chiều rộng 2,8 m), nâng tổng diện tích khu vực thí nghiệm lên 546 m² trên nền đất thịt nhẹ pha cát tại xã An Thái, huyện Quỳnh Phụ. Mật độ gieo trồng duy trì chuẩn xác ở mức 57.000 cây/ha với khoảng cách hàng cách hàng 0,7 m và cây cách cây 0,25 m. Quy trình thâm canh áp dụng lượng phân bón nguyên chất cho 1 ha gồm 150 kg N + 60 kg P2O5 + 104 kg K2O, phối hợp với phân chuồng hoai mục và phân vi sinh.

Phương pháp chọn mẫu điều tra tuân thủ nghiêm ngặt Quy chuẩn QCVN 01-56:2011/BNNPTNT và QCVN 01-66:2011/BNNPTNT. Cỡ mẫu theo dõi định kỳ là 10 cây ngẫu nhiên tại 2 hàng giữa của mỗi ô thí nghiệm để loại bỏ hiệu ứng biên. Toàn bộ số liệu thực nghiệm được xử lý thống kê sinh học bằng phần mềm IRRISTAT 5.0 và Microsoft Excel để phân tích phương sai (ANOVA), kiểm định độ sai khác có ý nghĩa nhỏ nhất LSD ở mức xác suất 95% (p < 0,05) và hệ số biến động CV%.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình theo dõi và phân tích thực nghiệm qua 2 vụ sản xuất mang lại các phát hiện khoa học quan trọng:

Thứ nhất, về tỷ lệ nảy mầm và tốc độ mọc mầm: Trong vụ Thu Đông 2015, tỷ lệ nảy mầm của các tổ hợp lai dao động từ 84,2% đến 100%, thời gian từ gieo đến mọc đạt 5-7 ngày. Nổi bật nhất là tổ hợp TBM200-2 đạt tỷ lệ nảy mầm tuyệt đối 100%, vượt qua đối chứng LVN4 (98,7%) và NK66 (99,8%). Trong vụ Xuân 2016, do ảnh hưởng của nhiệt độ thấp đầu vụ, thời gian mọc mầm kéo dài lên 10-12 ngày, tỷ lệ nảy mầm đạt 80,3% - 99,5%, trong đó TBM200-2 tiếp tục dẫn đầu với 99,5%.

Thứ hai, về đặc điểm sinh trưởng và chỉ số diện tích lá: Các tổ hợp TBM200-2, TBM164 và TBM445 thể hiện ưu thế thân cây mập mạp, bộ lá xanh đậm và bền màu đến tận giai đoạn thu hoạch. Chỉ số diện tích lá (LAI) của nhóm này đạt mức tối ưu từ 4,2 đến 4,8 m² lá/m² đất tại giai đoạn trỗ cờ - chín sữa, tạo điều kiện quang hợp tích lũy chất khô tối đa.

Thứ ba, về mức độ chống chịu sâu bệnh và điều kiện bất thuận: Các tổ hợp TBM200-2 và TBM164 đạt điểm kháng sâu đục thân rất cao (điểm 1, tỷ lệ hại dưới 5%), sạch bệnh đốm lá lớn và bệnh khô vằn từ giai đoạn 7-9 lá đến cận thu hoạch. Đồng thời, khả năng chống gãy đổ ở giai đoạn chín sáp đạt mức rất tốt (tỷ lệ gãy dưới 5%), vượt trội so với các tổ hợp TBM139-1 và TBM139-2 (nhiễm đốm lá và khô vằn ở mức điểm 3).

Thứ tư, về các yếu tố cấu thành năng suất và sản lượng: Tổ hợp TBM200-2 và TBM164 ghi nhận chiều dài bắp đạt 18,5 - 19,8 cm, đường kính bắp 4,6 - 4,9 cm, số hàng hạt từ 14 đến 16 hàng/bắp và tỷ lệ hạt/bắp đạt trên 78%. Năng suất thực thu của TBM200-2 đạt mức 78,5 - 82,3 tạ/ha, cao hơn đối chứng LVN4 từ 12% đến 15% và tương đương giống đối chứng cao sản NK66.

Thảo luận kết quả

Sự vượt trội về khả năng sinh trưởng và năng suất của tổ hợp TBM200-2 và TBM164 bắt nguồn từ sự kết hợp gen ưu thế giữa các dòng thuần bố mẹ (cặp lai K6 x K1 và K8 x K7), tạo ra hiệu ứng dị hợp tử mạnh mẽ. Góc lá hẹp và thế lá đứng giúp quần thể ngô tận dụng triệt để ánh sáng ở mật độ thâm canh cao 57.000 cây/ha.

Khi so sánh với các nghiên cứu chọn tạo ngô lai tại vùng Đồng bằng sông Hồng của Viện Nghiên cứu Ngô, kết quả này khẳng định xu thế chuyển dịch từ các giống lai thụ phấn tự do sang các tổ hợp lai đơn có khả năng chịu mật độ dày và kháng sâu bệnh sinh học. Dữ liệu động thái tăng trưởng chiều cao cây và chỉ số LAI qua 2 mùa vụ có thể được minh họa trực quan bằng biểu đồ đường biểu diễn sự phát triển sinh khối; trong khi mối tương quan giữa chiều dài bắp, khối lượng 1000 hạt và năng suất thực thu được hiển thị sinh động thông qua bảng phân tích phương sai ANOVA và biểu đồ cột so sánh sai khác LSD ở mức ý nghĩa 0,05.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết luận thực nghiệm, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm phát triển sản xuất ngô lai:

1. Hoàn thiện thủ tục công nhận giống ngô lai mới: Đề nghị Công ty Cổ phần Giống cây trồng Thái Bình phối hợp cùng Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn hoàn thiện hồ sơ khảo nghiệm VCU và DUS quốc gia cho 2 tổ hợp lai triển vọng TBM200-2 và TBM164 trong giai đoạn 2017 - 2018, phấn đấu đưa vào danh mục giống cây trồng chính thức của tỉnh.
2. Mở rộng diện tích luân canh ngô vụ đông: Ủy ban nhân dân huyện Quỳnh Phụ chỉ đạo các xã An Thái, An Hiệp, An Khê mở rộng diện tích gieo trồng ngô vụ đông từ 1.100 ha lên 1.500 ha đến năm 2020 theo công thức "Ngô xuân – Lúa mùa – Ngô đông" trên đất bãi và đất vàn cao.
3. Ban hành quy trình kỹ thuật thâm canh chuẩn: Trung tâm Khuyến nông tỉnh Thái Bình tổ chức tập huấn chuyển giao gói kỹ thuật gieo trồng mật độ 57.000 cây/ha, bón phân cân đối 150 kg N + 60 kg P2O5 + 104 kg K2O/ha kết hợp kỹ thuật tưới rãnh ở các thời điểm xung yếu (7-9 lá, trỗ cờ, chín sữa) cho 100% nông dân tham gia mô hình trong giai đoạn 2017 - 2019.
4. Xây dựng chuỗi liên kết bao tiêu nông sản: Các Hợp tác xã Nông nghiệp chủ động ký kết hợp đồng thu mua hạt ngô thương phẩm với các nhà máy chế biến thức ăn chăn nuôi, cam kết mức giá sàn ổn định từ 7.000 đến 7.500 đồng/kg hạt khô, hướng tới sản lượng tiêu thụ tập trung đạt trên 10.000 tấn/năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng sau:

1. Cán bộ nghiên cứu và chọn tạo giống cây trồng: Tiếp cận hệ thống dữ liệu thực nghiệm về khả năng kết hợp của các dòng thuần bố mẹ (K1 đến K8), phục vụ định hướng lai tạo các tổ hợp ngô lai đơn F1 thích ứng với biến đổi khí hậu.
2. Cơ quan quản lý nông nghiệp và khuyến nông: Sử dụng các số liệu khảo nghiệm VCU làm căn cứ khoa học để quy hoạch vùng sản xuất ngô hàng hóa tập trung, cơ cấu mùa vụ và xây dựng chính sách hỗ trợ giống cây trồng tại Đồng bằng sông Hồng.
3. Doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh giống: Đánh giá tiềm năng thương mại hóa các dòng giống ngô lai mới của Thái Bình, hoàn thiện quy trình nhân giống bố mẹ và sản xuất hạt lai F1 đạt tỷ lệ nảy mầm trên 95%.
4. Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Nông học: Tham khảo phương pháp bố trí thí nghiệm đồng ruộng RCBD, quy trình theo dõi các chỉ tiêu nông sinh học theo quy chuẩn QCVN và kỹ thuật xử lý số liệu thống kê bằng IRRISTAT 5.0.

Câu hỏi thường gặp

1. Tổ hợp ngô lai nào đạt hiệu quả sinh trưởng và năng suất cao nhất trong nghiên cứu? Tổ hợp TBM200-2 đạt kết quả nổi bật nhất với tỷ lệ nảy mầm từ 99,5% đến 100%, thời gian mọc mầm nhanh (5 ngày trong vụ Thu Đông), khả năng kháng sâu bệnh tốt (điểm 1) và cho năng suất thực thu đạt 78,5 - 82,3 tạ/ha, tương đương giống đối chứng cao sản NK66 và vượt trội so với LVN4.

2. Mật độ gieo trồng và lượng phân bón tối ưu được áp dụng trong thí nghiệm là bao nhiêu? Nghiên cứu áp dụng mật độ chuẩn 57.000 cây/ha với khoảng cách 0,7 m x 0,25 m. Lượng phân bón nguyên chất cho 1 ha gồm 150 kg N + 60 kg P2O5 + 104 kg K2O kết hợp phân chuồng hoai mục, chia làm 1 lần bón lót và 2 lần bón thúc vào giai đoạn 4-5 lá và 8-9 lá.

3. Điều kiện thời tiết ảnh hưởng như thế nào đến thời gian sinh trưởng giữa vụ Thu Đông và vụ Xuân? Vụ Thu Đông có nhiệt độ và ẩm độ đất thuận lợi giúp hạt nảy mầm nhanh sau 5-7 ngày. Ngược lại, vụ Xuân thời tiết lạnh sâu đầu vụ kéo dài thời gian mọc mầm lên 10-12 ngày và làm tổng thời gian sinh trưởng của các tổ hợp lai kéo dài thêm khoảng 10-15 ngày so với vụ Thu Đông.

4. Mô hình luân canh nào mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất tại địa bàn Quỳnh Phụ? Mô hình "Ngô xuân – Lúa mùa – Ngô đông" triển khai trên chân đất vàn cao, thịt nhẹ pha cát được chứng minh mang lại giá trị kinh tế cao, giúp nâng cao hệ số sử dụng đất và tăng thu nhập cho nông dân cao gấp 2-3 lần so với phương thức độc canh 2 vụ lúa.

5. Phương pháp xử lý số liệu nào đảm bảo tính chính xác khoa học của các kết luận? Đề tài sử dụng phương pháp phân tích phương sai ANOVA trên phần mềm IRRISTAT 5.0. Mọi sai khác về năng suất và chỉ tiêu sinh trưởng giữa 13 công thức đều được kiểm định chặt chẽ qua chỉ số LSD ở mức xác suất 0,05 và hệ số biến động CV%, đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy thực nghiệm.

Kết luận

• Luận văn đã đánh giá thành công 11 tổ hợp ngô lai tẻ mới của Công ty Cổ phần Giống cây trồng Thái Bình so với 2 đối chứng chuẩn LVN4 và NK66 qua 2 vụ sinh thái Thu Đông 2015 và Xuân 2016.
• Tuyển chọn được 2 tổ hợp ngô lai triển vọng nhất là TBM200-2 và TBM164 với tỷ lệ nảy mầm cao (99,5% - 100%), sinh trưởng khỏe, sạch sâu bệnh hại chính và năng suất thực thu đạt trên 78 tạ/ha.
• Khẳng định tính thích ứng cao của các tổ hợp lai mới trong cơ cấu luân canh tăng vụ "Ngô xuân – Lúa mùa – Ngô đông" tại vùng đất thịt nhẹ pha cát huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình.
• Cung cấp luận cứ khoa học vững chắc và nguồn vật liệu di truyền giá trị phục vụ công tác khảo nghiệm quốc gia công nhận giống ngô mới.
• Kế hoạch tiếp theo giai đoạn 2017 - 2020 là mở rộng khảo nghiệm sản xuất đại trà quy mô 1.500 ha và hoàn thiện quy trình chuyển giao kỹ thuật nhằm thúc đẩy nền nông nghiệp hàng hóa bền vững.

Hãy liên hệ với cơ quan chủ trì hoặc tác giả nghiên cứu để tiếp nhận chuyển giao quy trình kỹ thuật và ứng dụng các tổ hợp ngô lai triển vọng vào sản xuất thực tế ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Trên thế giới, ngô là một trong những cây ngũ cốc quan trọng, diện tích đứng thứ 3 sau lúa mì và lúa nước; sản lượng thứ hai và năng suất cao nhất trong các cây ngũ cốc. Năm 1961, diện tích ngô toàn thế giới đạt 105,5 triệu ha, năng suất 19,4 tạ/ha, sản lượng 205 triệu tấn, đến năm 2009, diện tích trồng ngô thế giới đạt khoảng 159,5 triệu ha, năng suất bình quân 51,3 tạ/ha, sản lượng 817,1 triệu tấn. Trong đó Mỹ, Trung Quốc, Braxin là những nước đứng đầu về diện tích và sản lượng. Ở Việt Nam, ngô là cây lương thực quan trọng thứ hai sau cây lúa và là cây màu quan trọng nhất được trồng ở nhiều vùng sinh thái khác nhau, đa dạng về mùa vụ gieo trồng và hệ thống canh tác.

Cây ngô không chỉ cung cấp lương thực cho người, vật nuôi mà còn là cây trồng xóa đói giảm nghèo tại các tỉnh có điều kiện kinh tế khó khăn. Sản xuất ngô trong những năm gần đây của Việt Nam tăng rất nhanh. So với năm 2000, sản lượng ngô năm 2015 tăng gấp 2,6 lần và năng suất tăng gấp đôi với 95% là giống ngô lai. Tuy nhiên năng suất đạt 44,8 tạ/ha vẫn thấp so với trung bình của thế giới ( 54,1 tạ/ha).

Năm 2015 chúng ta phải nhập một lượng lớn hạt giống cũng như ngô thương phẩm(7,6 triệu tấn) nhiều hơn toàn bộ ngô chúng ta sản xuất ra(5,28 triệu tấn). Theo Bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn năm 2014 Việt Nam nhập 4,61 triệu tấn trị giá 1,2 tỷ USD. So với năm 2014, năm 2015 nhập khẩu của Việt Nam tăng 1,65 lần về lượng và 1,37 lần về giá trị. Mười một tháng đầu năm 2016 nhập khẩu đạt 7,64 triệu tấn với giá trị 1,51 tỷ USD tăng 13,4% về khối lượng và tăng 2,9% về giá trị so với cùng kỳ năm 2015.

Ở các vùng đồng bằng sông Hồng với đặc điểm địa hình chủ yếu là những cánh đồng bằng phẳng và điều kiện khí hậu và thuỷ văn thuận lợi cho việc thâm canh tăng vụ trong sản xuất nông nghiệp. Về diện tích và tổng sản lượng lương thực, Đồng bằng sông Hồng chỉ đứng sau Đồng bằng sông Cửu Long. Hầu hết các tỉnh ở Đồng bằng sông Hồng đều phát triển một số cây trồng đem lại hiệu quả kinh tế lớn như các cây ngô, khoai tây, su hào, bắp cải, cà chua. Tại tỉnh Thái Bình thực tế từ những năm đổi mới cho đến nay, sản xuất nông nghiệp của tỉnh đã giành được nhiều thắng lợi, tương đối toàn diện cả về trồng trọt, chăn 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nuôi, nó còn là đòn bẩy cho ngành công nghiệp chế biến, dịch vụ… phát triển tương đối mạnh cả về chất và lượng.

Bộ mặt nông thôn Thái Bình đã có nhiều khởi sắc đáng ghi nhận trong nhiều lĩnh vực kinh tế, đời sống, văn hóa và xã hội. Thái Bình là tỉnh nằm trong vùng sản xuất lương thực, thực phẩm lớn của Vùng đồng bằng sông Hồng. Điều kiện tự nhiên sinh thái của tỉnh tạo nhiều thuận lợi cho phát triển nông nghiệp toàn diện, cơ cấu cây trồng vật nuôi phong phú, đa dạng. Từ những năm đổi mới cho đến nay, ngành nông nghiệp của tỉnh Thái Bình có tốc độ tăng trưởng khá và luôn giữ vị trí quan trọng hàng đầu trong việc nuôi sống đại bộ phận dân cư nông nghiệp và ổn định xã hội.

Tuy nhiên, trong giai đoạn hiện nay diện tích, năng suất các giống Ngô đang có xu hướng giảm dần, người dân canh tác trồng lúa cho thu nhập thấp. Vấn đề cần đặt ra là phát triển nông nghiệp theo hướng nào cũng luôn phải dựa trên quan điểm tạo ra nhiều của cải nhất, nuôi sống được nhiều người nhất trên cơ sở phấn đấu hiện đại hóa nông nghiệp. Hiện nay tốc độ gia tăng dân số ngày càng tăng và đang là vấn đề được xã hội quan tâm, công nghiệp hóa hiện đại hóa càng phát triển thì quỹ đất nông nghiệp ngày càng bị thu hẹp ,vấn đề giải quyết nhu cầu lương, thực phẩm đang trở thành một trong những thách thức trong việc phát triển kinh tế xã hội. Để giải quyết vấn đề này có hai hướng cơ bản là: một là nâng cao năng suất chất lượng cây trồng bằng các giống mới ưu thế lai ; hai là nâng cao hiệu quả sản xuất cây trồng trên đơn vị diện tích, luân canh tăng vụ.

Theo quan điểm của các nhà khoa học hiện nay, việc tăng năng suất cây trồng chủ yếu dựa vào giống, vào phân bón. Giống được coi là động lực chính để tăng năng suất và sản lượng. Ngô lai là minh chứng điển hình nhất, đó là sự thành công trong việc ứng dụng con lai F1 trong sản xuất nông nghiệp. Việc sử dụng các giống ngô lai thay cho các giống ngô thụ phấn tự do trong sản xuất đã mang lại những kết quả to lớn trong việc tăng nhanh về diện tích cũng như sản lượng ngô ở nước ta.

Tốc độ tăng trưởng ngô qua các năm của nước ta như sau: Năm 1990 có diện tích là 432 nghìn ha, năng suất đạt 1,55 tấn/ha; vào năm 2000 thì diện tích ngô là 730,2 nghìn ha , năng suất đạt 2,51 triệu tấn/ha; đến năm 2013 thì diện tích đã là 1.172,5 nghìn ha và năng suất đạt 4,43 triệu tấn/ha (Tổng cục thống kê, Bộ NN & PTNT). Với mục đích đánh giá và tuyển chọn được một số công thức ngô lai mới có năng suất cao, chất lượng tốt, khả năng chống chịu sâu bệnh và điều kiện ngoại cảnh, thích hợp cho nhiểu điều kiện sinh thái, khả năng thích ứng rộng, tăng nguồn thu nhập cho người nông dân khi canh tác trên cùng một đơn vị diện tích, góp phần 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] làm phong phú thêm nguồn tạo giống ngô lai cho sản xuất nông nghiệp hàng hóa trên địa bàn tỉnh Thái Bình và sự hướng dẫn của thầy PGS.Nguyễn Thế Hùng tôi tiến hành đề tài: " So sánh khả năng sinh trưởng và năng suất của một số tổ hợp Ngô lai tại Quỳnh Phụ - Thái Bình”. MỤC ĐÍCH VÀ YÊU CẦU CỦA ĐỀ TÀI 1. Mục đích + Xác định được một số tổ hợp lai tốt thông qua quá trình so sánh đánh giá đặc tính nông sinh học, năng suất để có căn cứ tiếp tục khảo nghiệm đánh giá, gửi cơ quan khảo kiểm nghiệm quốc gia để sớm có điều kiện để công nhận giống ngô lai mới.

+ Lựa chọn được 1-2 tổ hợp lai triển vọng làm nguồn vật liệu tạo giống ngô lai mới phục vụ sản xuất tại tỉnh Thái Bình nói riêng và vùng đồng bằng Sông Hồng theo phương thức Ngô xuân – Lúa mùa – Ngô vụ đông. Yêu cầu + Tiến hành bố trí thí nghiệm trên đồng ruộng, theo dõi và đánh giá các chỉ tiêu, từ đó chọn ra các THL lai ưu tú phục vụ cho công tác chọn tạo giống ngô. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, SỬ DỤNG NGÔ TRÊN THẾ GIỚI VÀ Ở VIỆT NAM 2.1 Tình hình nghiên cứu, sử dụng ngô trên thế giới Xu hướng phát triển cây ngô trên thế giới có những thay đổi đáng chú ý, năm 2001, diện tích là 140,20 triệu ha, năng suất trung bình 4,3 tấn / ha và tổng sản lượng 600 triệu tấn; Năm 2010, tương ứng đạt 155,93 triệu ha, 5,35 tấn/ ha, và 835 triệu tấn, trong đó các nước đang phát triển đóng góp vào 383,6 triệu tấn (45,9%) (FAOSTAT, 2012), trong khi diện tích ngô của khu vực này chiếm khoảng 73% /tổng diện tích ngô thế giới (Prasanna, 2011), các nước phát triển đạt 415,40 triệu tấn (54,1%).

Thành phần dinh dưỡng có trong 100 gr hạt ngô Khối Khối Thành Khối Thành phần Thành phần lượng lượng phần lượng Năng lượng 86 Kcal Alanine 0.348 g Potassium 270 mg Pantothenic 0.717 mg Lutein 644 μg acid (B5) zeaxanthin Phosphorus 89 mg Thiamine (B1) 0.155 mg Folate (B9) 42 μg Vitamin C 6.093 mg Vitamin A 9 μg Niacin (B3) 1.055 mg (B2) Magnesium 37 mg Iron 0.46 mg Nguồn: en.org Nhờ đa dụng nên ngô là một trong những ngũ cốc rất được quan tâm. Vụ mùa 2012/2013, toàn thế giới có diện tích trồng ngô là 176 triệu ha, tỷ lệ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) tính từ năm 2004 đến nay là 2,2% (BĐ 2.1); sản 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] lượng ngô ước đạt 863 triệu tấn, vượt xa các loại cây trồng khác như lúa gạo (466 triệu tấn), lúa mì (655 triệu tấn), có tỷ lệ tăng trưởng CAGR là 3,4%. Mức tăng ngoạn mục phải kể đến là năng suất trồng ngô ở một số nước như Chi Lê, New Zealand: 12 tấn/ha, Mỹ: 10 tấn/ha và Thụy Sỹ, Thổ Nhĩ Kỳ, Canada đều đạt 9 tấn/ha, trong khi năng suất bình quân trong 10 năm qua của thế giới chỉ khoảng trên dưới 5 tấn/ha. USDA (2011) ước tính rằng trên thế giới sản xuất ngô niên vụ 2011/2012 đạt 876 triệu tấn, tăng 3,8 % so với năm 2010.1: Sản lượng ngô thế giới trong năm 2004 – 2014.

Nguồn: KPMG India Private Limited, India Maize Summit, 2014, USDA Dự báo từ năm 2011 đến năm 2050, nhu cầu về ngô ở các nước đang phát triển sẽ tăng gấp đôi, và đến năm 2025 ngô sẽ trở thành cây trồng có nhu cầu sản xuất lớn nhất trên toàn cầu và ở các nước đang phát triển (CIMMYT, 2011). Hạt Ngô có thành phần dinh dưỡng phong phú gồm protein, vitamin, khoáng chất, chất xơ, chất béo, và giàu năng lượng (Bảng 2.1),… vì thế ngô được sử dụng rất phổ biến để làm thực phẩm, thức ăn gia súc; ngoài ra, nó còn được sử dụng trong rất nhiều sản phẩm công nghiệp như dược phẩm, nhựa, cao su, keo dán, sơn, vải, xà bông, pháo bông, nhuộm, sợi thủy tinh,…đặc biệt là sản xuất nhiên liệu sinh học trong những năm gần đây. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Năng suất trồng ngô ở một số nước, năm 2014 Năng suất Năng suất Quốc gia Quốc gia (Tấn/ha) (Tấn/ha) Chi Lê 12 Pakistan 4 New Zealand 12 Nam Phi 4 Mỹ 10 Thái Lan 4 Thụy Sỹ 9 Campuchia 4 Thổ Nhĩ Kỳ 9 Myanmar 4 Canada 9 Indonesia 3 Ai Cập 8 Cuba 3 Eu-27 7 Philipines 3 Argentina 7 Peru 3 Đài Loan 7 Mexico 3 Malaysia 6 Nigeria 2 Úc 6 Afghanistan 2 Trung Quốc 6 Ấn độ 1 Lào 5 Nhật 1 Hàn Quốc 5 Angola 1 Brazil 5 Somalia 1 Nga 5 Senegal 1 Việt Nam 5 Nicaragua 1 Nguồn: http://www.com/agriculture/?commodity=corn&graph=yield Theo USDA (2/2014), niên vụ 2013/2014 sản lượng ngô đạt 1.065,22 triệu tấn, tăng lên 89,18 triệu tấn so với 2011/2012, tăng 114,69 triệu tấn so với 2012/2013.