Luận văn thạc sĩ nghiên cứu khả năng sinh trưởng phát triển và năng suất của một số giống ngô lai mới tại huyện bắc quang tỉnh hà giang

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu khả năng sinh trưởng phát triển và năng suất của một số giống ngô lai mới tại huyện bắc, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Đặng Thị Thảo
• Người hướng dẫn: TS. Trần Trung Kiên
• Trường học: Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Nghiên cứu khả năng sinh trưởng, phát triển và năng suất của một số giống ngô lai mới tại huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Giới thiệu Nghiên cứu giống ngô lai mới tại Bắc Quang 55 ký tự

Nghiên cứu giống ngô lai mới đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao năng suất và sản lượng cây trồng. Khả năng thích ứng của giống ngô với điều kiện sinh thái khác nhau có sự biến động lớn. Để phát huy tối đa hiệu quả của giống, cần thực hiện nghiên cứu và đánh giá khả năng thích nghi cũng như tiềm năng năng suất của các giống mới trước khi đưa vào sản xuất đại trà, từ đó tìm ra những giống ngô lai mới phù hợp nhất đối với từng vùng sinh thái. Việc chọn tạo và đưa vào thử nghiệm vào sản xuất những giống ngô lai mới có năng suất cao, ổn định và thích nghi với những vùng sinh thái khác nhau là vấn đề rất quan trọng góp phần đưa nhanh các giống ngô tốt vào sản xuất đại trà nhằm nâng cao năng suất, sản lượng ngô. Trong công tác chọn tạo giống cây trồng nói chung và cây ngô nói riêng, việc tạo ra những dòng, giống có khả năng chống chịu với điều kiện ngoại cảnh bất thuận là cần thiết. Sau khi chọn tạo ra bất kỳ một dòng, giống mới nào thì công việc khảo nghiệm và đánh giá các đặc tính nông sinh học của các giống mới đó được xem là một khâu quan trọng trước khi đưa vào sản xuất đại trà.

1.1. Tổng quan về vai trò của giống ngô lai mới

Giống có vai trò rất quan trọng góp phần nâng cao năng suất và sản lượng cây trồng. Khả năng thích ứng của giống với các điều kiện sinh thái rất khác nhau. Vì vậy, muốn phát huy hiệu quả tối đa của giống, cần tiến hành nghiên cứu và đánh giá khả năng thích ứng cũng như tiềm năng năng suất của các giống mới trước khi đưa ra sản xuất đại trà, từ đó tìm ra những giống thích hợp nhất đối với từng vùng sinh thái.

1.2. Tầm quan trọng của việc khảo nghiệm giống ngô lai mới

Việc chọn tạo và đưa vào thử nghiệm vào sản xuất những giống ngô lai mới có năng suất cao, ổn định và thích nghi với những vùng sinh thái khác nhau là vấn đề rất quan trọng góp phần đưa nhanh các giống ngô tốt vào sản xuất đại trà nhằm nâng cao năng suất, sản lượng ngô.

II. Vấn đề Năng suất ngô thấp tại Bắc Quang Hà Giang 58 ký tự

Ngày nay, cùng với sự phát triển của nền kinh tế đã kéo theo sự phát triển của các vùng sản xuất. Mục đích sản xuất ngô hàng hoá với sản lượng cao, quy mô lớn nhằm phục vụ nhu cầu thị trường cần phải có những biện pháp hữu hiệu như đưa ra các giống ngô mới có nhiều ưu thế vào sản xuất thay thế các giống ngô cũ năng suất thấp. Vì vậy cần phải đánh giá một cách khách quan, kịp thời có cơ sở khoa học về những giống ngô mới ở các vùng khác nhau nhằm đánh giá tính khác biệt, tính đồng nhất, tính ổn định, khả năng thích ứng, khả năng chống chịu sâu bệnh và điều kiện ngoại cảnh bất thuận cũng như chất lượng và hiệu quả kinh tế của giống ngô mới.

2.1. Sản xuất ngô hàng hóa và yêu cầu về năng suất

Mục đích sản xuất ngô hàng hoá với sản lượng cao, quy mô lớn nhằm phục vụ nhu cầu thị trường cần phải có những biện pháp hữu hiệu như đưa ra các giống ngô mới có nhiều ưu thế vào sản xuất thay thế các giống ngô cũ năng suất thấp.

2.2. Đánh giá toàn diện giống ngô mới trước khi đưa vào sản xuất

Cần phải đánh giá một cách khách quan, kịp thời có cơ sở khoa học về những giống ngô mới ở các vùng khác nhau nhằm đánh giá tính khác biệt, tính đồng nhất, tính ổn định, khả năng thích ứng, khả năng chống chịu sâu bệnh và điều kiện ngoại cảnh bất thuận cũng như chất lượng và hiệu quả kinh tế của giống ngô mới.

2.3. Phân tích điều kiện sinh thái Bắc Quang ảnh hưởng năng suất

Tại tỉnh Hà Giang, ngô là cây lương thực chính chủ động sau cây lúa. Với diện tích trồng ngô lớn nhất vùng Đông Bắc nhưng năng suất ngô của tỉnh bằng 74,7% so với trung bình cả nước. Nguyên nhân là sản xuất ngô chủ yếu trên đất dốc và nhờ nước trời, chỉ có một phần nhỏ diện tích ở vùng thấp và có tưới. Ngoài ra, do biến đổi khí hậu đang ngày càng ảnh hưởng rõ rệt cho nên các giống ngô trước đây dần bộc lộ sự kém thích nghi với điều kiện thời tiết của vùng, dẫn đến năng suất giảm mạnh, nặng hơn là không cho thu hoạch.

III. Phương pháp Thí nghiệm giống ngô lai mới tại Hà Giang 58 ký tự

Để giải quyết vấn đề năng suất ngô thấp, giải pháp tối ưu là cần liên tục đưa những giống ngô mới và áp dụng các biện pháp kỹ thuật vào sản xuất nhằm đảm bảo và nâng cao năng suất ngô hiện tại của tỉnh một cách bền vững, hiệu quả. Chọn tạo được những giống ngô cho năng suất cao, có khả năng chống chịu tốt, phù hợp với điều kiện sinh thái của từng vùng, để tìm ra được những giống ngô ưu việt nhất đưa vào sản xuất đại trà. Trong giai đoạn hiện nay cần tập trung nghiên cứu, phát triển các giống ngô lai mới theo hướng năng suất, chất lượng, có khả năng thích nghi tốt với điều kiện khô hạn và bất thuận khác thường gặp tại các tỉnh, hiểu rõ mối quan hệ giữa các yếu tố sinh trưởng, phát triển, các yếu tố cấu thành năng suất với năng suất để có những hướng cụ thể từ khi chọn vật liệu lai tạo giống đến sử dụng các biện pháp canh tác phù hợp, phát huy tối đa tiềm năng của từng giống, tại mỗi vùng sinh thái.

3.1. Nghiên cứu phát triển giống ngô lai mới năng suất cao

Trong giai đoạn hiện nay cần tập trung nghiên cứu, phát triển các giống ngô lai mới theo hướng năng suất, chất lượng, có khả năng thích nghi tốt với điều kiện khô hạn và bất thuận khác thường gặp tại các tỉnh.

3.2. Áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến cho ngô lai Bắc Quang

Hiểu rõ mối quan hệ giữa các yếu tố sinh trưởng, phát triển, các yếu tố cấu thành năng suất với năng suất để có những hướng cụ thể từ khi chọn vật liệu lai tạo giống đến sử dụng các biện pháp canh tác phù hợp, phát huy tối đa tiềm năng của từng giống, tại mỗi vùng sinh thái.

3.3. Đánh giá khả năng chống chịu sâu bệnh cho ngô Hà Giang

Qua đó tìm ra những giống thích nghi nhất với điều kiện sinh thái Bắc Quang, Hà Giang, chống chịu được sâu bệnh tốt, để đưa vào sản xuất đại trà.

IV. Kết quả Đánh giá năng suất ngô lai tại Bắc Quang 56 ký tự

Xuất phát từ lợi ích và nhu cầu thực tế hiện nay, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu khả năng sinh trưởng, phát triển và năng suất của một số giống ngô lai mới tại huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang”. Đề tài Chọn được giống ngô lai phù hợp với điều kiện sinh thái để đưa vào cơ cấu cây trồng góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất ngô của tỉnh Hà Giang. Đề tài - Theo dõi thời gian sinh trưởng của các giống ngô qua các thời kỳ phát dục tại huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang. - Theo dõi đặc điểm hình thái của một số giống ngô lai mới. - Theo dõi khả năng chống chịu của một số giống ngô lai mới. - Đánh giá các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của các giống ngô lai mới tại huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang.

4.1. Thời gian sinh trưởng của giống ngô lai thí nghiệm

Theo dõi thời gian sinh trưởng của các giống ngô qua các thời kỳ phát dục tại huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang.

4.2. Đặc điểm hình thái của các giống ngô lai mới

Theo dõi đặc điểm hình thái của một số giống ngô lai mới, bao gồm chiều cao cây, số lá, kích thước bắp.

4.3. Khả năng chống chịu của ngô lai Bắc Quang

Theo dõi khả năng chống chịu của một số giống ngô lai mới với sâu bệnh hại và điều kiện thời tiết bất lợi.

4.4. Yếu tố cấu thành năng suất ngô và đánh giá năng suất.

Đánh giá các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của các giống ngô lai mới tại huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang. Khối lượng hạt, số hàng hạt/bắp, số hạt/hàng.

V. Ý nghĩa Khoa học và thực tiễn từ nghiên cứu ngô 58 ký tự

Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở bước đầu cho việc chọn giống ngô phù hợp với điều kiện sinh thái của vùng. Bổ sung thêm dữ liệu khoa học về các giống ngô lai phù hợp với điều kiện sinh thái vùng Đông Bắc. Đề tài góp phần làm đa dạng tập đoàn giống ngô phù hợp với điều kiện sinh thái tại Hà Giang. Đề tài góp phần chuyển đổi cơ cấu giống cây trồng, tăng năng suất và hiệu quả sản xuất ngô, khai thác tiềm năng đất đai, góp phần xoá đói giảm nghèo, tăng thu nhập cho các hộ nông dân vùng miền núi.

5.1. Cơ sở khoa học cho việc chọn giống ngô Hà Giang

Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở bước đầu cho việc chọn giống ngô phù hợp với điều kiện sinh thái của vùng.

5.2. Dữ liệu về ngô lai thích nghi vùng Đông Bắc

Bổ sung thêm dữ liệu khoa học về các giống ngô lai phù hợp với điều kiện sinh thái vùng Đông Bắc.

5.3. Nghiên cứu nông nghiệp góp phần giảm nghèo

Đề tài góp phần chuyển đổi cơ cấu giống cây trồng, tăng năng suất và hiệu quả sản xuất ngô, khai thác tiềm năng đất đai, góp phần xoá đói giảm nghèo, tăng thu nhập cho các hộ nông dân vùng miền núi.

VI. Tổng quan Tình hình sản xuất ngô trên thế giới 59 ký tự

Giống có vai trò rất quan trọng góp phần nâng cao năng suất và sản lượng cây trồng. Khả năng thích ứng của giống với các điều kiện sinh thái rất khác nhau. Vì vậy, muốn phát huy hiệu quả tối đa của giống, cần tiến hành nghiên cứu và đánh giá khả năng thích ứng cũng như tiềm năng năng suất của các giống mới trước khi đưa ra sản xuất đại trà, từ đó tìm ra những giống thích hợp nhất đối với từng vùng sinh thái. Việc chọn tạo và đưa vào thử nghiệm vào sản xuất những giống ngô lai mới có năng suất cao, ổn định và thích nghi với những vùng sinh thái khác nhau là vấn đề rất quan trọng góp phần đưa nhanh các giống ngô tốt vào sản xuất đại trà nhằm nâng cao năng suất, sản lượng ngô.

6.1. Tình hình sản xuất ngô trên thế giới

Ngô là cây ngũ cốc lâu đời và phổ biến nhất trên thế giới mà không cây trồng nào sánh kịp về tiềm năng năng suất hạt, về quy mô và hiệu quả ưu thế lai.

6.2. Ngô và ứng dụng khoa học kỹ thuật

Ngô còn là cây điển hình được ứng dụng nhiều thành tựu khoa học về các lĩnh vực di truyền học, chọn giống, công nghệ sinh học, cơ giới hoá, điện khí hoá và tin học. vào công tác nghiên cứu và sản xuất (trích theo Ngô Hữu Tình và cs, 1997) [25].

6.3. Thành tựu lai tạo giống ngô mới

Cùng với những thành tựu mới trong chọn tạo giống ngô lai nhờ kết hợp phương pháp truyền thống với công nghệ sinh học thì việc ứng dụng công nghệ cao trong canh tác cây ngô đã góp phần đưa sản lượng ngô thế giới vượt lên trên lúa mì và lúa nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

¾I HÞC THÁI NGUYÊN TR¯ÞNG ¾I HÞC NÔNG LÂM ¾NG THÞ TH¾O NGHIÊN CþU KH¾ NNG SINH TR¯ÞNG, PHÁT TRIÞN VÀ NNG SU¾T CþA MÞT SÞ GIÞNG NGÔ LAI MÞI T¾I HUYÞN B¾C QUANG, TÞNH HÀ GIANG LU¾N VN TH¾C S) KHOA HÞC CÂY TRÞNG Thái Nguyên - 2015 ¾I HÞC THÁI NGUYÊN TR¯ÞNG ¾I HÞC NÔNG LÂM ¾NG THÞ TH¾O NGHIÊN CþU KH¾ NNG SINH TR¯ÞNG, PHÁT TRIÞN VÀ NNG SU¾T CþA MÞT SÞ GIÞNG NGÔ LAI MÞI T¾I HUYÞN B¾C QUANG, TÞNH HÀ GIANG Chuyên ngành: Khoa hßc cây trßng Mã sß ngành: 60.10 LU¾N VN TH¾C S) KHOA HÞC CÂY TRÞNG Ng±ßi h±ßng d¿n khoa hßc : 1. Kißu Xuân àm 2. Tr¿n Trung Kiên Thái Nguyên - 2015 i LÞI CAM OAN Tôi xin cam oan t¿t c¿ các sß lißu, k¿t qu¿ nghiên cÿu nêu trong lu¿n vn là hoàn toàn trung thÿc và ch±a ±ÿc công bß trong b¿t kÿ công trình nào khác. Mßi trích d¿n trong lu¿n vn ã ±ÿc ghi rõ ngußn gßc.

Tôi xin chßu trách nhißm tr±ßc Hßi ßng b¿o vß lu¿n vn, tr±ßc phòng qu¿n lý sau ¿i hßc và nhà tr±ßng vß các thông tin, sß lißu trong ß tài. Tác gi¿ lu¿n vn ¿ng Thß Th¿o ii LÞI C¾M ¡N ß hoàn thành lu¿n vn này, tôi ã nh¿n ±ÿc r¿t nhißu sÿ giúp ÿ cÿa Th¿y giáo h±ßng d¿n, Vißn nghiên cÿu ngô, các t¿p thß và cá nhân. Tôi xin chân thành c¿m ¡n TS. Tr¿n Trung Kiên – Phó giám ßc trung tâm ào t¿o theo nhu c¿u xã hßi và TS.

Kißu Xuân àm – Giám ßc Trung tâm ngô Sông Bôi, vßi c±¡ng vß ng±ßi h±ßng d¿n khoa hßc ã t¿n tâm h±ßng d¿n tôi trong sußt thßi gian tôi thÿc hißn ß tài. Tôi xin chân thành c¿m ¡n các th¿y cô giáo trong Phòng ào t¿o, khoa Nông hßc tr±ßng ¿i hßc Nông Lâm Thái Nguyên, nhÿng ng±ßi ã truyßn thÿ cho tôi nhÿng ki¿n thÿc và ph±¡ng pháp nghiên cÿu quý báu trong sußt thßi gian tôi hßc t¿p t¿i tr±ßng. Và cußi cùng tôi xin gÿi lßi c¿m ¡n sâu s¿c nh¿t tßi gia ình, b¿n bè nhÿng ng±ßi luôn quan tâm giúp ÿ và t¿o ißu kißn cho tôi trong sußt thßi gian hßc t¿p và nghiên cÿu vÿa qua. Tôi xin chân thành c¿m ¡n! Thái Nguyên, ngày 05 tháng 10 nm 2015 Tác gi¿ lu¿n vn ¿ng Thß Th¿o iii MþC LþC MÞ ¾U.

Mÿc ích cÿa ß tài. Ý ngh)a khoa hßc và ý ngh)a thÿc tißn cÿa ß tài. Ý ngh)a thÿc tißn. 3 Ch±¡ng 1: TÞNG QUAN TÀI LIÞU.

C¡ sß khoa hßc cÿa ß tài. Tình hình s¿n xu¿t ngô trên th¿ gißi và ß Vißt Nam. Tình hình s¿n xu¿t ngô trên th¿ gißi. Tình hình s¿n xu¿t ngô ß Vißt Nam.

Tình hình s¿n xu¿t ngô cÿa tßnh Hà Giang. Tình hình nghiên cÿu vß gißng ngô trên th¿ gißi và ß Vißt Nam. Tình hình nghiên cÿu gißng ngô trên th¿ gißi. Tình hình nghiên cÿu vß gißng ngô ß Vißt Nam .19 Ch±¡ng 2:NÞI DUNG VÀ PH¯¡NG PHÁP NGHIÊN CþU.

V¿t lißu nghiên cÿu. ßa ißm và thßi gian nghiên cÿu. Nßi dung nghiên cÿu. Ph±¡ng pháp nghiên cÿu.

Ph±¡ng pháp bß trí thí nghißm. Quy trình kÿ thu¿t. Các chß tiêu và ph±¡ng pháp theo dõi, ánh giá. Ph±¡ng pháp xÿ lý sß lißu.36 Ch±¡ng 3: K¾T QU¾ NGHIÊN CþU VÀ TH¾O LU¾N.

Các thßi kÿ phát dÿc và thßi gian sinh tr±ßng cÿa các gißng ngô trong thí nghißm vÿ Thu ông 2014 và vÿ Xuân 2015 t¿i B¿c Quang - Hà Giang. Giai o¿n tung ph¿n, phun râu. Giai o¿n chín sinh lý. Mßt sß ¿c ißm hình thái, sinh lý cÿa các gißng ngô thí nghißm vÿ Thu ông 2014 và vÿ Xuân 2015 t¿i B¿c Quang – Hà Giang.

Chißu cao cây. Chißu cao óng b¿p. Chß sß dißn tích lá. Kh¿ nng chßng chßu cÿa các gißng ngô thí nghißm vÿ Thu ông 2014 và vÿ Xuân 2015 t¿i B¿c Quang – Hà Giang.

Sâu ÿc thân (Ostrinia nubilalis, Ostrinia funacalis). Tr¿ng thái cây, tr¿ng thái b¿p và ß che kín b¿p cÿa các gißng ngô tham gia thí nghißm t¿i B¿c Quang – Hà Giang. Tr¿ng thái cây. Khßi l±ÿng nghìn h¿t (P1000 h¿t).

Nng su¿t lý thuy¿t. Nng su¿t thÿc thu .60 K¾T LU¾N VÀ Þ NGHÞ. 63 TÀI LIÞU THAM KH¾O. 64 v DANH MþC CÁC CHþ VI¾T T¾T CCC : Chißu cao cây CCB : Chißu cao óng b¿p CIMMYT : International Maize and Wheat Improvement Center (Trung tâm c¿i t¿o ngô và lúa mÿ Qußc t¿) cs : Cßng sÿ CSDTL : Chß sß dißn tích lá CV : Coefficient of Variantion (Hß sß bi¿n ßng) /c : ßi chÿng FAO : Food and Agriculture Organization of the United Nations (Tß chÿc L±¡ng thÿc và Nông nghißp Liên Hÿp Qußc) IPRI : International Rice Research Institute (Vißn nghiên cÿu lúa qußc t¿) LSD.05 : Least Significant Difference (Sai khác nhß nh¿t có ý ngh)a ß mÿc 95%) NS : Nng su¿t NSLT : Nng su¿t lý thuy¿t NSTT : Nng su¿t thÿc thu P : Probability (xác su¿t) P1000 h¿t : Khßi l±ÿng 1000 h¿t PTNT : Phát trißn nông thôn QPM : Quality Protein Maize (ngô ch¿t l±ÿng Protein cao) T14 : Thu ông 2014 USDA : United State Department of Agriculture (Bß Nông nghißp Mÿ) X15 : Xuân 2015 vi DANH MþC CÁC B¾NG B¿ng 1.

Dißn tích, nng su¿t và s¿n l±ÿng cÿa mßt sß cây có h¿t trên th¿ gißi giai o¿n 2005 – 2013 .2: S¿n xu¿t ngô cÿa mßt sß vùng trên th¿ gißi nm 2013. S¿n xu¿t ngô cÿa mßt sß n±ßc trên th¿ gißi nm 2013. Tình hình s¿n xu¿t ngô ß Vißt Nam trong giai o¿n 2006- 2013. Tình hình s¿n xu¿t ngô ß các vùng nm 2013.

S¿n xu¿t ngô cÿa tßnh Hà Giang giai o¿n 2006 - 2013 .1 Ngußn gßc các tß hÿp lai thí nghißm. Các giai o¿n sinh tr±ßng, phát dÿc cÿa các gißng ngô thí nghißm vÿ Thu ông 2014 và vÿ Xuân 2015 t¿i B¿c Quang – Hà Giang. Chißu cao cây, chißu cao óng b¿p cÿa các gißng ngô thí nghißm vÿ Thu ông 2014 và vÿ Xuân 2015 t¿i B¿c Quang – Hà Giang. Sß lá và chß sß dißn tích lá cÿa các gißng ngô thí nghißm vÿ Thu ông 2014 và vÿ Xuân 2015 t¿i B¿c Quang – Hà Giang.

Tình hình nhißm sâu bßnh h¿i cÿa các gißng ngô thí nghißm vÿ Thu ông 2014 và vÿ Xuân 2015 t¿i B¿c Quang – Hà Giang. Kh¿ nng chßng ß cÿa các gißng ngô thí nghißmvÿ Thu ông 2014 và vÿ Xuân 2015 t¿i B¿c Quang – Hà Giang. Tr¿ng thái cây, tr¿ng thái b¿p và ß che kín b¿p cÿa các gißng ngô thí nghißm vÿ Thu ông 2014 và vÿ Xuân 2015 t¿i B¿c Quang – Hà Giang. Các y¿u tß c¿u thành nng su¿t ngô thí nghißm vÿ Thu ông 2014 t¿i B¿c Quang – Hà Giang.

Các y¿u tß c¿u thành nng su¿t ngô thí nghißm vÿ Xuân 2015 t¿i B¿c Quang – Hà Giang. 56 vii DANH MþC CÁC HÌNH Hình 3.1: Chißu cao cây, chißu cao óng b¿p cÿa các gißng ngô thí nghißm vÿ Thu ông 2014 t¿i B¿c Quang – Hà Giang .2: Chißu cao cây, chißu cao óng b¿p cÿa các gißng ngô thí nghißm vÿ Thu ông 2014 t¿i B¿c Quang – Hà Giang .3: Nng su¿t lý thuy¿t, nng su¿t thÿc thu cÿa các gißng ngô lai thí nghißm vÿ Thu ông 2014 t¿i B¿c Quang – Hà Giang .4: Nng su¿t lý thuy¿t, nng su¿t thÿc thu cÿa các gißng ngô lai thí nghißm vÿ Xuân 2015 t¿i B¿c Quang – Hà Giang. ¿t v¿n ß Trên th¿ gißi cây ngô (Zea mays L.) là mßt trong ba cây l±¡ng thÿc quan trßng, cung c¿p l±¡ng thÿc cho con ng±ßi và thÿc n cho v¿t nuôi, ngußn nguyên lißu cho ngành công nghißp. Hißn nay, ngô ang ±ÿc quan tâm ¿c bißt vßi vai trò là ngußn nguyên lißu ß s¿n xu¿t nhiên lißu sinh hßc.

Vßi ý ngh)a quan trßng trong nßn kinh t¿, cùng vßi tính thích ÿng rßng và tißm nng nng su¿t cao, cây ngô ±ÿc h¿u h¿t các qußc gia trên th¿ gißi gieo trßng (166 n±ßc) và dißn tích ngày càng mß rßng. Nm 2013, dißn tích ngô th¿ gißi là 184,2 trißu ha, nng su¿t ¿t 52,2 t¿/ha (FAOSTAT, 2015) [42]. Þ Vißt Nam, ngô tuy chß chi¿m 12,9% dißn tích cây l±¡ng thÿc có h¿t, nh±ng có ý ngh)a quan trßng thÿ hai sau cây lúa. Dißn tích trßng ngô cÿa n±ßc ta chÿ y¿u t¿p trung ß vùng núi n¡i có ß dßc cao, không chÿ ßng n±ßc t±ßi và ít thâm canh.

Vùng Trung du và mißn núi phía B¿c ±ÿc xem là vùng trßng ngô lßn nh¿t, chi¿m 43,14% dißn tích ngô cÿa c¿ n±ßc (Tßng cÿc thßng kê, 2015) [29]. Tuy nhiên, nng su¿t ngô l¿i th¿p so vßi tißm nng nng su¿t cÿa gißng và không ßn ßnh, dß m¿t mùa khi g¿p h¿n và m±a li. Nng su¿t ngô trung bình cÿa n±ßc ta nm 2013 ¿t 44,3 t¿/ha chß b¿ng 80,3% nng su¿t ngô bình quân th¿ gißi (FAOSTAT, 2015) [42]. Hà Giang là tßnh mißn núi n¿m ß cÿc B¿c Vißt Nam, vßi tßng dißn tích tÿ nhiên toàn tßnh là 7.914,8892 km2: Trong ó ¿t nông, lâm nghißp 678.597,13 ha, ¿t phi nông nghißp 26.476,85 ha, ¿t ch±a sÿ dÿng 86.

Vßi nhißu dân tßc cùng sinh sßng và phát trißn trong sußt quá trình lßch sÿ lâu dài, ßa hình chÿ y¿u là ßi núi cao, bß phân c¿t m¿nh nên s¿n xu¿t nông nghißp g¿p không ít khó khn, kéo theo ißu kißn kinh t¿ nhißu n¡i còn kém phát trißn, canh tác nông nghißp v¿n theo h±ßng l¿c h¿u, nng su¿t cây con, nng su¿t lao ßng nông nghißp còn th¿p so vßi c¿ n±ßc và khu vÿc. 2 Þ tßnh Hà Giang, ngô là cây l±¡ng thÿc chính chß ÿng sau cây lúa. Vßi dißn tích trßng ngô lßn nh¿t vùng ông B¿c nh±ng nng su¿t ngô cÿa tßnh b¿ng 74,7% so vßi trung bình c¿ n±ßc (Tßng cÿc thßng kê, 2015) [29]. Nguyên nhân là s¿n xu¿t ngô chÿ y¿u trên ¿t dßc và nhß n±ßc trßi, chß có mßt ph¿n nhß dißn tích ß vùng th¿p và có t±ßi.

Ngoài ra, do bi¿n ßi khí h¿u ang ngày càng ¿nh h±ßng rõ rßt cho nên các gißng ngô tr±ßc ây d¿n bßc lß sÿ kém thích nghi vßi ißu kißn thßi ti¿t cÿa vùng, d¿n ¿n nng su¿t gi¿m m¿nh, n¿ng h¡n là không cho thu ho¿ch. Cing do trình ß và ißu kißn kinh t¿ còn g¿p nhißu khó khn nên vißc ±a các ti¿n bß kÿ thu¿t vào s¿n xu¿t còn r¿t nhißu h¿n ch¿. Vì v¿y, gi¿i pháp tßi ±u là c¿n liên tÿc ±a nhÿng gißng ngô mßi và áp dÿng các bißn pháp kÿ thu¿t vào s¿n xu¿t nh¿m ¿m b¿o và nâng cao nng su¿t ngô hißn t¿i cÿa tßnh mßt cách bßn vÿng, hißu qu¿. Chßn t¿o ±ÿc nhÿng gißng ngô cho nng su¿t cao, có kh¿ nng chßng chßu tßt, phù hÿp vßi ißu kißn sinh thái cÿa tÿng vùng, ß tìm ra ±ÿc nhÿng gißng ngô ±u vißt nh¿t ±a vào s¿n xu¿t ¿i trà.