Luận văn thạc sĩ về ảnh hưởng của thời vụ đến khả năng tạo hạt đơn bội của nguồn vật liệu ngô

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ảnh hưởng của thời vụ đến khả năng tạo hạt đơn bội của một số nguồn vật liệu ngô khi lai với dòng, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Kiều Quang Luận
• Người hướng dẫn: TS. Đặng Ngọc Hạ
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Ảnh hưởng của thời vụ đến khả năng tạo hạt đơn bội từ nguồn vật liệu ngô
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Danh mục chữ viết tắt
• 1.2. Danh mục bảng
• 1.3. Danh mục biểu đồ, hình ảnh
• 1.4. Trích yếu luận văn
• 1.5. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.6. Mục đích, yêu cầu của đề tài
• 1.7. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 1.8. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.9. Cơ sở khoa học và tổng quan tài liệu
• 1.9.1. Tình hình sản xuất ngô trên thế giới
• 1.9.2. Tình hình sản xuất ngô tại Việt Nam
• 1.10. Các yếu tố sinh học, phi sinh học tác động đến sinh trưởng, phát triển cây ngô
• 1.10.1. Các yếu tố sinh học tác động đến sinh trưởng, phát triển cây ngô
• 1.10.2. Các yếu tố phi sinh học tác động đến sinh trưởng, phát triển cây ngô
• 1.11. Giống ngô lai và phương pháp chọn tạo
• 1.11.1. Giống ngô lai
• 1.11.2. Phương pháp tạo giống ngô lai
• 1.11.3. Dòng thuần, các phương pháp tạo dòng thuần
• 1.11.4. Vật liệu tạo dòng thuần
• 1.11.5. Các phương pháp tạo dòng thuần
• 1.11.6. Phương pháp tạo dòng bằng cây kích tạo đơn bội
• 1.11.7. Đánh giá khả năng kích tạo của các dòng kích tạo đơn bội nhiệt đới
• 1.12. Phân loại hạt đơn bội
• 1.13. Đánh giá tỷ lệ hạt đơn bội trên từng nguồn vật liệu
• 1.14. Lưỡng bội nhiễm sắc thể (NST)
• 1.15. Quản lý nông học cây D0
• 1.16. Những nghiên cứu sự ảnh hưởng của thời vụ đến sản xuất ngô và tỷ lệ tạo hạt đơn bội trên thế giới và Việt Nam
• 1.16.1. Tình hình nghiên cứu ảnh hưởng của thời vụ trồng ngô trên thế giới
• 1.16.2. Nghiên cứu về thời vụ sản xuất ngô tại Việt Nam
• 1.16.3. Những nghiên cứu sự ảnh hưởng của thời vụ đến tỷ lệ tạo hạt đơn bội trên các nguồn vật liệu ngô khác nhau
• 1.17. Vật liệu, nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 1.17.1. Vật liệu nghiên cứu
• 1.17.2. Nội dung nghiên cứu
• 1.17.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.17.3.1. Phương pháp nghiên cứu trên đồng ruộng
• 1.17.3.2. Các chỉ tiêu theo dõi
• 1.17.3.3. Phương pháp tính toán và xử lý số liệu
• 1.17.4. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 1.17.4.1. Địa điểm nghiên cứu
• 1.17.4.2. Thời gian nghiên cứu
• 1.18. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
• 1.18.1. Đánh giá đặc điểm nông sinh học, tính thích ứng và khả năng kích tạo của 3 dòng kích tạo đơn bội nhiệt đới
• 1.18.1.1. Đặc điểm nông, sinh học và tính thích ứng của 3 dòng kích tạo tại hai địa điểm nghiên cứu
• 1.18.1.2. Đánh giá tỷ lệ kích tạo đơn bội của 3 dòng kích tạo thông qua cây liguleless
• 1.18.1.3. Đánh giá khả năng tạo hạt đơn bội của từng vật liệu ở các thời vụ
• 1.18.2. Đánh giá kết quả thí nghiệm lai tạo hạt đơn bội trên từng nguồn vật liệu trong vụ Hè Thu 2015 tại Chiềng Sung – Mai Sơn – Sơn La
• 1.18.3. Đánh giá kết quả thí nghiệm lai tạo hạt đơn bội trên từng nguồn vật liệu trong vụ Xuân 2015 tại Viện Nghiên cứu Ngô
• 1.18.4. Đánh giá kết quả thí nghiệm lai tạo hạt đơn bội trên từng nguồn vật liệu trong vụ Thu Đông 2015
• 1.18.5. Kết quả đánh giá, so sánh tỷ lệ hạt đơn bội trong ba thời vụ
• 1.18.6. Kết quả thí nghiệm xử lý lưỡng bội hóa và đánh giá số cây đơn bội kép thu được
• 1.19. Kết luận và kiến nghị
• 1.20. Danh mục các công trình đã công bố
• 1.21. Tài liệu tham khảo
• 1.22. Một số hình ảnh thực hiện đề tài
• 1.22.1. Hình ảnh thí nghiệm tạo hạt đơn bội
• 1.22.2. Hình ảnh phân loại hạt đơn bội

Tóm tắt

I. Tổng quan về ảnh hưởng của thời vụ đến khả năng tạo hạt đơn bội

Thời vụ là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến khả năng tạo hạt đơn bội từ nguồn vật liệu ngô. Nghiên cứu này nhằm làm rõ mối liên hệ giữa thời vụ và tỷ lệ tạo hạt đơn bội, từ đó giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất ngô. Việc hiểu rõ ảnh hưởng của thời vụ sẽ giúp các nhà nghiên cứu và nông dân có những quyết định đúng đắn trong việc chọn thời điểm gieo trồng.

1.1. Thời vụ và điều kiện sinh trưởng của cây ngô

Thời vụ gieo trồng ảnh hưởng trực tiếp đến điều kiện sinh trưởng của cây ngô. Các yếu tố như nhiệt độ, độ ẩm và ánh sáng đều thay đổi theo mùa vụ, từ đó tác động đến sự phát triển và khả năng tạo hạt đơn bội.

1.2. Tầm quan trọng của hạt đơn bội trong nghiên cứu giống ngô

Hạt đơn bội đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra các giống ngô mới. Việc nghiên cứu khả năng tạo hạt đơn bội sẽ giúp cải thiện quy trình chọn giống và nâng cao năng suất ngô.

II. Vấn đề và thách thức trong việc tạo hạt đơn bội từ nguồn vật liệu ngô

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về khả năng tạo hạt đơn bội, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc tối ưu hóa quy trình này. Các yếu tố như thời tiết, giống ngô và kỹ thuật canh tác đều có thể ảnh hưởng đến tỷ lệ tạo hạt đơn bội.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ tạo hạt đơn bội

Tỷ lệ tạo hạt đơn bội phụ thuộc vào nhiều yếu tố như giống ngô, thời điểm gieo trồng và điều kiện khí hậu. Việc xác định các yếu tố này là rất cần thiết để nâng cao hiệu quả sản xuất.

2.2. Thách thức trong việc duy trì khả năng kích tạo đơn bội

Duy trì khả năng kích tạo đơn bội là một thách thức lớn. Các dòng kích tạo đơn bội cần được nghiên cứu và cải thiện để đảm bảo tỷ lệ hạt đơn bội cao nhất.

III. Phương pháp nghiên cứu ảnh hưởng của thời vụ đến khả năng tạo hạt đơn bội

Nghiên cứu này sử dụng các phương pháp thực nghiệm để đánh giá ảnh hưởng của thời vụ đến khả năng tạo hạt đơn bội từ các nguồn vật liệu ngô khác nhau. Các thí nghiệm được thực hiện tại nhiều địa điểm và thời điểm khác nhau để có được kết quả chính xác.

3.1. Thiết kế thí nghiệm và quy trình thực hiện

Thí nghiệm được thiết kế với nhiều biến thể về thời vụ và nguồn vật liệu. Quy trình thực hiện bao gồm việc gieo trồng, chăm sóc và thu hoạch để đánh giá tỷ lệ tạo hạt đơn bội.

3.2. Phân tích số liệu và đánh giá kết quả

Số liệu thu thập từ các thí nghiệm sẽ được phân tích để đánh giá ảnh hưởng của thời vụ đến khả năng tạo hạt đơn bội. Các phương pháp thống kê sẽ được áp dụng để đảm bảo tính chính xác của kết quả.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy thời vụ có ảnh hưởng lớn đến khả năng tạo hạt đơn bội. Các thí nghiệm cho thấy vụ Hè Thu mang lại tỷ lệ hạt đơn bội cao nhất, từ đó có thể áp dụng vào thực tiễn sản xuất ngô.

4.1. Tỷ lệ hạt đơn bội theo từng thời vụ

Kết quả cho thấy tỷ lệ hạt đơn bội cao nhất được ghi nhận trong vụ Hè Thu. Điều này cho thấy thời điểm gieo trồng là yếu tố quyết định trong việc tạo hạt đơn bội.

4.2. Ứng dụng kết quả vào sản xuất ngô

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng vào thực tiễn sản xuất ngô, giúp nông dân chọn thời điểm gieo trồng hợp lý để tối ưu hóa tỷ lệ tạo hạt đơn bội.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng thời vụ có ảnh hưởng lớn đến khả năng tạo hạt đơn bội từ nguồn vật liệu ngô. Việc hiểu rõ mối liên hệ này sẽ giúp cải thiện quy trình sản xuất ngô trong tương lai.

5.1. Tóm tắt kết quả chính

Kết quả nghiên cứu cho thấy vụ Hè Thu là thời điểm tối ưu cho việc tạo hạt đơn bội. Điều này mở ra hướng đi mới cho việc nghiên cứu và phát triển giống ngô.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về ảnh hưởng của các yếu tố khác đến khả năng tạo hạt đơn bội, từ đó hoàn thiện quy trình sản xuất giống ngô.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM KIỀU QUANG LUẬN ẢNH HƯỞNG CỦA THỜI VỤ ĐẾN KHẢ NĂNG TẠO HẠT ĐƠN BỘI CỦA MỘT SỐ NGUỒN VẬT LIỆU NGÔ KHI LAI VỚI DÒNG KÍCH TẠO ĐƠN BỘI Chuyên ngành : Khoa học cây trồng Mã số : 60.10 Người hướng dẫn khoa học : TS. Đặng Ngọc Hạ NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn này là kết quả nghiên cứu của tôi dưới sự chỉ dẫn của Thầy hướng dẫn và sự giúp đỡ của các đồng nghiệp ở Viện Nghiên cứu Ngô. Các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nào khác. Mọi sự giúp đỡ cho việc hoàn thành luận văn này đã được cảm ơn.

Các thông tin trích dẫn trong luận văn đều ghi rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Kiều Quang Luận i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc TS. Đặng Ngọc Hạ đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn.

Tôi xin gửi lời cảm ơn tới Ban lãnh đạo Viện Nghiên cứu Ngô và tập thể cán bộ Bộ môn Chọn tạo giống Ngô, Bộ môn Công Nghệ Hạt giống đã luôn giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt thời gian học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Đào tạo sau đại học Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Xin gửi lời cảm ơn tới Ban Giám đốc và toàn thể cán bộ Công ty Cổ phần Nông Nghiệp Chiềng Sung đã giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện thí nghiệm. Nhân dịp này tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn tới gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, luôn động viên, chia sẻ, khuyến khích tôi hoàn thành luận văn.

Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Kiều Quang Luận ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng.

vii Danh mục biểu đồ, hình ảnh. ix Trích yếu luận văn. Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích, yêu cầu của đề tài.

Mục đích của đề tài. Yêu cầu của đề tài. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài. Ý nghĩa khoa học.

Ý nghĩa thực tiễn. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Cơ sở khoa học và tổng quan tài liệu. Tình hình sản xuất ngô trên thế giới và Việt Nam. Tình hình sản xuất ngô trên thế giới. Tình hình sản xuất ngô tại Việt Nam.

Các yếu tố sinh học, phi sinh học tác động đến sinh trưởng, phát triển cây ngô 7 2. Các yếu tố sinh học tác động đến sinh trưởng, phát triển cây ngô. Các yếu tố phi sinh học tác động đến sinh trưởng, phát triển cây ngô 8 2. Giống ngô lai và phương pháp chọn tạo.

Giống ngô lai. Phương pháp tạo giống ngô lai. Dòng thuần, các phương pháp tạo dòng thuần. Vật liệu tạo dòng thuần.

Các phương pháp tạo dòng thuần. Phương pháp tạo dòng bằng cây kích tạo đơn bội. Đánh giá khả năng kích tạo của các dòng kích tạo đơn bội nhiệt đới 19 2. Phân loại hạt đơn bội.

Đánh giá tỷ lệ hạt đơn bội trên từng nguồn vật liệu. Lưỡng bội nhiễm sắc thể (NST). Quản lý nông học cây D0. Những nghiên cứu sự ảnh hưởng của thời vụ đến sản xuất ngô và tỷ lệ tạo hạt đơn bội trên thế giới và Việt Nam.

Tình hình nghiên cứu ảnh hưởng của thời vụ trồng ngô trên thế giới 22 2. Nghiên cứu về thời vụ sản xuất ngô tại Việt Nam. Những nghiên cứu sự ảnh hưởng của thời vụ đến tỷ lệ tạo hạt đơn bội trên các nguồn vật liệu ngô khác nhau. Vật liệu, nội dung và phương pháp nghiên cứu.

Vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu trên đồng ruộng.

Các chỉ tiêu theo dõi. Phương pháp tính toán và xử lý số liệu. Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu.

Thời gian nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Đánh giá đặc điểm nông sinh học, tính thích ứng và khả năng kích tạo của 3 dòng kích tạo đơn bội nhiệt đới. Đặc điểm nông, sinh học và tính thích ứng của 3 dòng kích tạo tại hai địa điểm nghiên cứu.

Đánh giá tỷ lệ kích tạo đơn bội của 3 dòng kích tạo thông qua cây liguleless. Đánh giá khả năng tạo hạt đơn bội của từng vật liệu ở các thời vụ 53 4. Đánh giá kết quả thí nghiệm lai tạo hạt đơn bội trên từng nguồn vật liệu trong vụ Hè Thu 2015 tại Chiềng Sung – Mai Sơn – Sơn La. Đánh giá kết quả thí nghiệm lai tạo hạt đơn bội trên từng nguồn vật liệu trong vụ Xuân 2015 tại Viện Nghiên cứu Ngô.

Đánh giá kết quả thí nghiệm lai tạo hạt đơn bội trên từng nguồn vật liệu trong vụ Thu Đông 2015. Kết quả đánh giá, so sánh tỷ lệ hạt đơn bội trong ba thời vụ. Kết quả thí nghiệm xử lý lưỡng bội hóa và đánh giá số cây đơn bội kép thu được. Kết luận và kiến nghị.73 Danh mục các công trình đã công bố.

74 Tài liệu tham khảo. 81 Một số hình ảnh thực hiện đề tài. 81 Hình ảnh thí nghiệm tạo hạt đơn bội. 82 Hình ảnh phân loại hạt đơn bội.

86 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt ASI Chênh lệch tung phấn phun râu BNNPTNT Bộ Nông nghiệp Phát triển nông thôn CIMMYT Centro Internacional de Mejoramiento de Maiz y Trigo – Trung tâm Nghiên cứu ngô và lúa mỳ quốc tế CS Cộng sự CV Coefficients of variation - Hệ số biến động DH Double haploid – Đơn bội kép FAOSTAT Food and Agriculture Organization of United Nations statistics division – Cơ sở dữ liệu thống kê của tổ chức lương thực và nông nghiệp thế giới HIR Haploid induction rate – Tỷ lệ đơn bội NSTT Năng suất thực thu P1000 hạt Khối lượng 1000 hạt UTL Ưu thế lai vi DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Tình hình sản xuất ngô trên thế giới trong những năm gần đây. Tình hình sản xuất ngô của một số nước trên thế giới năm 2015 5 Bảng 2. Tình hình sản xuất ngô ở Việt Nam giai đoạn 1990-2014.

Nguồn gốc và đặc điểm chính của các dòng kích tạo đơn bội nhiệt đới (Tails) nhập từ CIMMYT và 1 dòng ngô liguleless làm tester. Nguồn gốc và đặc điểm chính của các giống (vật liệu khởi đầu) tham gia tạo đơn bội. Các thời kỳ phát dục, thời gian sinh trưởng của 3 dòng kích tạo tại xã Chiềng Sung, huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La. Các thời kỳ phát dục, thời gian sinh trưởng của 3 dòng kích tạo tại Viện Nghiên cứu Ngô.

Các thời kỳ phát dục, thời gian sinh trưởng của 3 dòng kích tạo tại Viện Nghiên cứu Ngô. Đặc điểm hình thái của 3 dòng kích tạo đơn bội tại xã Chiềng Sung, huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La 43 Bảng 4. Đặc điểm hình thái của 3 dòng kích tạo đơn bội tại. Đặc điểm hình thái của 3 dòng kích tạo đơn bội tại.

Mức độ nhiễm sâu, bệnh và tỷ lệ đổ cây của 3 dòng kích tạo. Mức độ nhiễm sâu, bệnh và tỷ lệ đổ cây của 3 dòng kích tạo. Hình thái bắp và các yếu tố cấu thành năng suất của 3 dòng kích tạo đơn bội tại xã Chiềng Sung, huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La. Hình thái bắp và các yếu tố cấu thành năng suất của 3 dòng kích tạo đơn bội tại Viện Nghiên cứu Ngô.

Hình thái bắp và các yếu tố cấu thành năng suất của 3 dòng kích tạo đơn bội tại Viện Nghiên cứu Ngô. Tỷ lệ kích tạo đơn bội của 3 dòng TAILS khi lai với cây liguleless tại Viện Nghiên cứu Ngô. Tỷ lệ kích tạo đơn bội của 3 dòng TAILS khi lai với cây liguleless tại Sơn La 52 Bảng 4. Tỷ lệ hạt đơn bội trên các nguồn vật liệu gieo ngày 1/4/2015.

Tỷ lệ hạt đơn bội trên các nguồn vật liệu gieo ngày 12/4/2015. Tỷ lệ hạt đơn bội trên các nguồn vật liệu gieo ngày 25/4/2015. Tỷ lệ hạt đơn bội trên các nguồn vật liệu gieo ngày 6/2/2015. Tỷ lệ hạt đơn bội trên các nguồn vật liệu gieo ngày 18/2/2015.

Tỷ lệ hạt đơn bội trên các nguồn vật liệu gieo ngày 28/2/2015. Tỷ lệ hạt đơn bội trên các nguồn vật liệu gieo ngày 1/8/2015. Tỷ lệ hạt đơn bội trên các nguồn vật liệu gieo ngày 10/8/2015. Tỷ lệ hạt đơn bội trên các nguồn vật liệu gieo ngày 20/8/2015.

Ảnh hưởng của thời vụ đến tỷ lệ hạt đơn bội ( HIR). Kết quả xử lý lưỡng bội hóa và chăm sóc cây Do. Kết quả phân loại đánh giá cây đơn bội kép trên đồng ruộng.71 viii DANH MỤC BIỂU ĐỒ, HÌNH ẢNH Hình 2. Phương pháp tạo dòng thuần: A) chọn tạo truyền thống; B) công nghệ đơn bội kép.

Phương pháp nhận biết hạt đơn bội thông qua chỉ thị Rl-nj. Tỷ lệ hạt đơn bội trên các nguồn vật liệu khi lai với dòng P1. Tỷ lệ hạt đơn bội trên các nguồn vật liệu khi lai với dòng P2. Tỷ lệ hạt đơn bội trên các nguồn vật liệu khi lai với dòng P3.

Tỷ lệ hạt đơn bội trên các nguồn vật liệu khi lai với dòng P1. Tỷ lệ hạt đơn bội trên các nguồn vật liệu khi lai với dòng P2. Tỷ lệ hat đơn bội trên các nguồn vật liệu khi lai với dòng P3. Tỷ lệ hạt đơn bội trên các nguồn vật liệu khi lai với dòng P1.

Tỷ lệ hạt đơn bội trên các nguồn vật liệu khi lai với dòng P2. Tỷ lệ hạt đơn bội trên các nguồn vật liệu khi lai với dòng P3. Tỷ lệ hạt đơn bội trên các nguồn vật liệu trong năm 2015 .68 ix TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Kiều Quang Luận Tên Luận văn: Ảnh hưởng của thời vụ đến khả năng tạo hạt đơn bội của một số nguồn vật liệu ngô khi lai với dòng kích tạo đơn bội Ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 60.10 Tên cơ sở đào tạo: Viện Khoa học nông nghiệp việt nam 1.