Luận văn đánh giá đa dạng và khả năng thích ứng của giống ngô nhập nội tại Học viện Nông nghiệp

Luận văn thạc sĩ phân tích đa dạng và khả năng thích ứng của giống ngô nhập nội, cung cấp thông tin hữu ích cho nghiên cứu và phát triển nông nghiệp.

• Tác giả: Nguyễn Thị Ny
• Người hướng dẫn: GS. Vũ Văn Liết
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Đánh Giá Đa Dạng và Khả Năng Thích Ứng của Giống Ngô Nhập Nội
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 2. TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 3. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 4. MỤC ĐÍCH VÀ YÊU CẦU
• 5. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN
• 6. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 6.1. TÌNH HÌNH SẢN XUẤT NGÔ TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM
• 6.1.1. Tình hình sản xuất ngô trên thế giới
• 6.1.2. Diện tích, năng suất và sản lượng ngô của thế giới năm 2001 - 2014
• 6.1.3. Diện tích, năng suất và sản lượng ngô của Việt Nam giai đoạn 2008 – 2015
• 6.1.4. Tình hình sản xuất ngô theo vùng ở Việt Nam năm 2015
• 6.1.5. Tình hình nhập khẩu ngô về Việt Nam năm 2013
• 6.1.6. Diễn biến thời tiết vụ Xuân và Thu Đông năm 2017 tại Gia Lâm
• 7. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 7.1. Địa điểm và thời gian thực hiện đề tài
• 7.2. Thời gian thực hiện
• 7.3. Vật liệu nghiên cứu
• 7.4. Nội dung nghiên cứu
• 7.5. Phương pháp nghiên cứu
• 7.5.1. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 7.5.2. Phương pháp phân tích đa dạng di truyền và tính ổn định
• 7.5.3. Kỹ thuật áp dụng
• 7.5.4. Các chỉ tiêu theo dõi
• 7.5.5. Xử lý số liệu
• 8. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 8.1. Diễn biến thời tiết - khí hậu trong thời gian thí nghiệm huyện Gia Lâm – Hà Nội
• 8.1.1. Độ ẩm không khí
• 8.2. Đặc điểm sinh trưởng và phát triển của 32 mẫu giống ngô tẻ trong điều kiện vụ xuân và thu đông năm 2017
• 8.3. Đặc điểm hình thái của 32 mẫu giống ngô tẻ trong điều kiện vụ xuân và thu đông năm 2017
• 8.4. Chỉ tiêu số lá của 32 mẫu giống gen ngô tẻ trong điều kiện vụ xuân và thu đông năm 2017
• 8.5. Các yếu tố cấu thành năng suất của 32 mẫu giống gen ngô tẻ trong điều kiện vụ xuân và thu đông năm 2017
• 8.6. Chỉ tiêu năng suất của 32 mẫu giống gen ngô tẻ trong điều kiện vụ xuân và thu đông năm 2017
• 8.7. Đặc điểm hình thái của 32 nguồn gen ngô nhập nội và giống đối chứng GS9989 vụ xuân và thu đông năm 2017
• 8.8. Đặc tính chống chịu của 32 mẫu giống gen ngô nhập nội vụ xuân và thu đông năm 2017
• 8.9. Đánh giá đa dạng di truyền của 32 mẫu gen ngô nhập nội vụ xuân và thu đông năm 2017
• 8.10. Phân tích tính ổn định của các dòng giống qua các môi trường khác nhau
• 9. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Đa Dạng Giống Ngô Nhập Nội

Đánh giá đa dạng và khả năng thích ứng của giống ngô nhập nội là một chủ đề quan trọng trong nghiên cứu nông nghiệp hiện đại. Giống ngô nhập nội không chỉ mang lại tiềm năng năng suất cao mà còn giúp cải thiện khả năng chống chịu với điều kiện khí hậu khắc nghiệt. Việc nghiên cứu này nhằm mục đích mở rộng nguồn gen và nâng cao chất lượng giống ngô tại Việt Nam.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Giống Ngô Nhập Nội

Giống ngô nhập nội đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện năng suất và chất lượng cây trồng. Chúng cung cấp nguồn gen đa dạng, giúp tăng cường khả năng thích ứng với điều kiện môi trường khác nhau.

1.2. Lịch Sử Nghiên Cứu Giống Ngô Nhập Nội

Nghiên cứu về giống ngô nhập nội đã bắt đầu từ những năm đầu thế kỷ 20, với nhiều thành tựu đáng kể trong việc phát triển giống ngô lai. Các nhà khoa học đã chứng minh rằng giống ngô nhập nội có thể mang lại năng suất vượt trội so với giống bản địa.

II. Vấn Đề và Thách Thức Trong Đánh Giá Giống Ngô Nhập Nội

Mặc dù giống ngô nhập nội mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại nhiều thách thức trong quá trình đánh giá và ứng dụng. Các vấn đề như sự thích ứng với điều kiện khí hậu, khả năng chống chịu sâu bệnh và năng suất không ổn định là những yếu tố cần được xem xét kỹ lưỡng.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Đánh Giá Khả Năng Thích Ứng

Khả năng thích ứng của giống ngô nhập nội phụ thuộc vào nhiều yếu tố như điều kiện khí hậu, đất đai và kỹ thuật canh tác. Việc đánh giá chính xác là rất cần thiết để lựa chọn giống phù hợp.

2.2. Vấn Đề Về Sâu Bệnh Trên Giống Ngô Nhập Nội

Giống ngô nhập nội có thể gặp phải nhiều loại sâu bệnh khác nhau, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng. Cần có các biện pháp phòng ngừa và quản lý hiệu quả để giảm thiểu thiệt hại.

III. Phương Pháp Đánh Giá Đa Dạng Giống Ngô Nhập Nội

Để đánh giá đa dạng và khả năng thích ứng của giống ngô nhập nội, nhiều phương pháp nghiên cứu đã được áp dụng. Các phương pháp này bao gồm thí nghiệm thực địa, phân tích di truyền và đánh giá năng suất.

3.1. Thí Nghiệm Thực Địa Đánh Giá Giống Ngô

Thí nghiệm thực địa là phương pháp chính để đánh giá sự sinh trưởng và phát triển của giống ngô trong điều kiện tự nhiên. Các chỉ tiêu như chiều cao cây, số lá và năng suất được ghi nhận và phân tích.

3.2. Phân Tích Di Truyền Của Giống Ngô Nhập Nội

Phân tích di truyền giúp xác định mức độ đa dạng di truyền của giống ngô nhập nội. Các chỉ số di truyền được sử dụng để đánh giá sự khác biệt giữa các giống và khả năng thích ứng của chúng.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Giống Ngô Nhập Nội

Kết quả nghiên cứu cho thấy giống ngô nhập nội có khả năng thích ứng tốt với điều kiện khí hậu tại miền Bắc Việt Nam. Nhiều giống đã thể hiện năng suất cao và khả năng chống chịu tốt với sâu bệnh.

4.1. Đặc Điểm Sinh Trưởng Của Giống Ngô Nhập Nội

Các giống ngô nhập nội cho thấy sự sinh trưởng mạnh mẽ, với chiều cao cây và số lá vượt trội so với giống đối chứng. Điều này cho thấy tiềm năng phát triển của chúng trong điều kiện địa phương.

4.2. Năng Suất Và Chất Lượng Của Giống Ngô Nhập Nội

Năng suất của các giống ngô nhập nội đạt mức cao, với nhiều giống có khả năng cho năng suất vượt trội. Chất lượng hạt cũng được cải thiện, đáp ứng nhu cầu thị trường.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Giống Ngô Nhập Nội

Đánh giá đa dạng và khả năng thích ứng của giống ngô nhập nội là một bước quan trọng trong việc phát triển giống ngô tại Việt Nam. Tương lai của giống ngô nhập nội hứa hẹn sẽ mang lại nhiều cơ hội mới cho ngành nông nghiệp.

5.1. Tầm Nhìn Tương Lai Về Giống Ngô Nhập Nội

Tương lai của giống ngô nhập nội sẽ phụ thuộc vào việc tiếp tục nghiên cứu và phát triển. Cần có các chương trình hỗ trợ để khuyến khích nông dân áp dụng giống mới.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Nghiên Cứu Giống Ngô Nhập Nội

Cần tăng cường hợp tác giữa các nhà nghiên cứu và nông dân để tối ưu hóa việc sử dụng giống ngô nhập nội. Các chính sách hỗ trợ cũng cần được xây dựng để thúc đẩy nghiên cứu và phát triển giống mới.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sản xuất ngô giữ vị trí chiến lược trong an ninh lương thực và ngành công nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi toàn cầu. Trên thế giới, ngô là cây trồng dẫn đầu về sản lượng với hơn 1.037,79 triệu tấn trên diện tích 184,80 triệu ha, trong đó các giống ngô lai chiếm tới 95% diện tích tại các quốc gia phát triển như Hoa Kỳ. Tại Việt Nam, ngô là cây lương thực quan trọng thứ hai sau lúa nước, với sản lượng đạt khoảng 5,29 triệu tấn vào năm 2015. Tuy nhiên, tốc độ gia tăng nhu cầu nguyên liệu thức ăn chăn nuôi trong nước khiến lượng ngô hạt nhập khẩu năm 2016 tăng vọt lên mức 8,33 triệu tấn (tăng 10,1% so với năm 2015). Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao năng suất và chất lượng bộ giống ngô nội địa.

Vấn đề cốt lõi hiện nay là nền tảng di truyền của các giống ngô lai thương mại tại Việt Nam cũng như trên thế giới đang bị thu hẹp đáng kể do quá trình chọn lọc tập trung vào một số ít dòng thuần ưu tú. Hiện tượng này làm gia tăng rủi ro suy giảm năng suất khi đối mặt với các điều kiện thời tiết bất thuận và áp lực sâu bệnh hại mới. Nhằm giải quyết thách thức trên, đề tài tập trung đánh giá mức độ đa dạng di truyền và khả năng thích ứng của 32 nguồn gen ngô tẻ nhập nội (bao gồm 17 dòng tự phối và 15 giống thụ phấn tự do) trong điều kiện sinh thái vùng Đồng bằng sông Hồng.

Nghiên cứu được triển khai trong hai vụ liên tiếp gồm vụ Xuân 2017 và vụ Thu Đông 2017 tại Viện Nghiên cứu và Phát triển Cây trồng thuộc Học viện Nông nghiệp Việt Nam (huyện Gia Lâm, Hà Nội). Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, cung cấp nguồn vật liệu khởi đầu phong phú, hỗ trợ các chương trình chọn tạo giống ngô lai năng suất cao, hướng tới mục tiêu đạt năng suất bình quân 60-65 tạ/ha và mở rộng diện tích ngô cả nước lên 1,3-1,4 triệu ha.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết ưu thế lai khởi xướng bởi George Harrison Shull từ những năm 1908-1909, chứng minh hiện tượng con lai F1 thể hiện sức sống và năng suất vượt trội bố mẹ từ 15% đến 20% khi phối hợp các dòng thuần phân dị di truyền. Đồng thời, đề tài tích hợp lý thuyết về mở rộng nền di truyền của Hallauer, Carena (2013) và Goodman (1990), nhấn mạnh vai trò của nguồn gen ngoại lai (exotic germplasm) trong việc bổ sung các allele quý, tăng cường tính chống chịu và phá vỡ bế tắc di truyền do chọn phối cận huyết kéo dài.

Bên cạnh đó, mô hình đánh giá độ ổn định kiểu hình và tương tác kiểu gen - môi trường (GxE) của Eberhart & Russell (1966) cùng Finlay & Wilkinson (1963) được áp dụng làm khung phân tích định lượng. Mô hình này xác định giá trị phản ứng kiểu hình thông qua hệ số hồi quy tuyến tính ($b_i$) và độ lệch đường hồi quy ($\delta_{ij}$). Trong nghiên cứu này, các khái niệm then chốt bao gồm: dòng tự phối (inbred line - thế hệ S3 đến thuần thục), giống thụ phấn tự do (open-pollinated variety - OPV), nhóm ưu thế lai (heterotic group), và khoảng cách di truyền dựa trên đặc điểm hình thái.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng cỡ mẫu gồm 32 nguồn gen ngô tẻ nhập nội có nguồn gốc từ Hoa Kỳ, Trung Quốc, Ấn Độ, Hà Lan, Peru, Angola cùng 1 giống đối chứng lai thương mại GS9989 (tổng cộng 33 kiểu gen). Phương pháp chọn mẫu áp dụng theo nguyên tắc phân nhóm vật liệu: Nhóm 1 gồm 17 dòng thuần tự phối (từ M27-1 đến M70) và Nhóm 2 gồm 15 giống thụ phấn tự do (từ M40 đến M60).

Thí nghiệm đồng ruộng được bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) với 2 lần lặp lại cho cả hai vụ Xuân 2017 và Thu Đông 2017. Diện tích mỗi ô thí nghiệm là 10 m², tổng diện tích khu thí nghiệm đạt 680 m² (gồm 68 ô thí nghiệm cơ sở). Mật độ gieo trồng đạt 57.000 cây/ha với khoảng cách hàng cách hàng 70 cm và cây cách cây 25 cm. Toàn bộ quy trình canh tác và theo dõi các chỉ tiêu nông sinh học tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01-56:2011/BNNPTNT của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích phương sai (ANOVA) và kiểm định sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa ($LSD_{0.05}$) qua phần mềm IRRISTAT phiên bản 5.0 nhằm loại bỏ sai số ngẫu nhiên của điều kiện đồng ruộng. Phương pháp phân tích đa dạng di truyền UPGMA trên phần mềm NTSYSpc 2.0 được lựa chọn vì tính chính xác cao trong việc thiết lập sơ đồ phả hệ hình thái, giúp định vị chính xác các nhóm ưu thế lai phục vụ công tác lai phối.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo nghiệm 32 nguồn gen ngô nhập nội trong hai vụ canh tác năm 2017 mang lại những phát hiện quan trọng:

• Biến động thời gian sinh trưởng rõ nét: Nhóm dòng thuần có thời gian sinh trưởng vụ Xuân dao động từ 93 đến 109 ngày, vụ Thu Đông từ 91 đến 120 ngày, ngắn hơn giống đối chứng GS9989 (105-114 ngày) từ 3 đến 15 ngày. Đáng chú ý, các dòng ngắn ngày triển vọng như M70 (91 ngày) và M68 (95 ngày) giúp rút ngắn chu kỳ sinh trưởng từ 10-13 ngày so với đối chứng. Nhóm OPV dao động từ 92 đến 123 ngày ở vụ Xuân và 101 đến 122 ngày ở vụ Thu Đông.
• Cấu trúc hình thái và chiều cao đóng bắp lý tưởng: Chiều cao cây của các dòng thuần vụ Xuân biến động từ 112,9 cm (M27-2) đến 153,1 cm (M49, M67), thấp hơn đối chứng GS9989 (198,5 cm) khoảng 23% đến 43%. Chiều cao đóng bắp dao động từ 51,4 cm đến 78,4 cm. Tỷ lệ chiều cao đóng bắp trên chiều cao cây đạt mức cân bằng tối ưu 41,1% - 58,4% (tương đương 1/2 chiều cao thân), tạo trọng tâm vững chắc giúp cây tăng cường khả năng chống đổ gãy.
• Phân nhóm đa dạng di truyền phong phú: Dựa trên chỉ số tương đồng hình thái, 17 dòng thuần được phân thành 13 nhóm ưu thế lai riêng biệt ở mức tương đồng 0,190. Đối với 15 giống ngô thụ phấn tự do, sơ đồ phả hệ chia thành 7 nhóm di truyền phân dị ở mức tương đồng 0,106.
• Khả năng thích ứng vượt trội của nhóm OPV: Nhóm giống ngô thụ phấn tự do thể hiện tính ổn định cao hơn về năng suất thực thu và các yếu tố cấu thành năng suất qua các mùa vụ so với các dòng tự phối, chứng minh khả năng đệm môi trường xuất sắc của quần thể thụ phấn tự do.

Thảo luận kết quả

Sự biến động về sinh trưởng và các chỉ tiêu năng suất phản ánh rõ nét tác động tương tác giữa kiểu gen và điều kiện khí hậu Gia Lâm trong năm 2017. Ở vụ Xuân, nhiệt độ đầu vụ thấp (tháng 2 đạt 21,1°C; tháng 3 đạt 20,7°C) cùng lượng mưa hạn chế (39,1 mm) đã kéo dài giai đoạn cây con. Ngược lại, vụ Thu Đông có nền nhiệt độ và độ ẩm thuận lợi đầu vụ nhưng lại chịu khô hạn vào thời kỳ trỗ cờ - phun râu (lượng mưa tháng 10 chỉ đạt 45,7 mm và tháng 11 đạt 9,9 mm), làm giảm tỷ lệ kết hạt ở một số dòng mẫn cảm.

Dữ liệu hình thái và năng suất có thể được minh họa trực quan thông qua biểu đồ phân tán hai chiều thể hiện tương quan giữa chiều cao cây và chiều cao đóng bắp, kết hợp bảng ma trận khoảng cách di truyền UPGMA. So sánh với các nghiên cứu của Betrán (2003) và Xiang (2010), mức độ đa dạng kiểu hình của tập đoàn ngô nhập nội này cao hơn đáng kể so với các nguồn gen nội địa thuần nhất. Điều này khẳng định việc du nhập nguồn gen từ các vùng sinh thái Nam Mỹ (Peru), Bắc Mỹ và châu Âu đã bổ sung hiệu quả các nguồn biến dị mới, mở ra tiềm năng khai thác ưu thế lai vượt trội khi tiến hành lai chéo với các tester địa phương.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả đánh giá thực nghiệm, bốn nhóm giải pháp hành động được đề xuất nhằm khai thác hiệu quả tập đoàn nguồn gen ngô nhập nội:

• Tuyển chọn và tích hợp dòng thuần vào tổ hợp lai: Viện Nghiên cứu và Phát triển Cây trồng cùng Bộ môn Di truyền - Chọn giống (Học viện Nông nghiệp Việt Nam) cần chọn lọc 5 dòng thuần ưu tú ngắn ngày gồm M70, M68, M69, M29-2, M30-2 để tiến hành lai luân phiên (diallel cross) với các dòng thuần nội địa trong giai đoạn 2018-2020, đặt mục tiêu nâng cao ưu thế lai năng suất hạt thêm 12% đến 15%.
• Khảo nghiệm mở rộng tính thích ứng vùng sinh thái: Cục Trồng trọt phối hợp cùng các Trung tâm Khuyến nông các tỉnh phía Bắc tổ chức mạng lưới khảo nghiệm 7 nhóm giống OPV tiềm năng (như M52, M54, M56) tại 3 vùng sinh thái trọng điểm (Đồng bằng sông Hồng, Trung du miền núi phía Bắc và Bắc Trung Bộ) trong khung thời gian 24 tháng, nhằm xác định các giống thích ứng rộng có năng suất vượt 5,5 tấn/ha.
• Ứng dụng chỉ thị phân tử định danh gen kháng: Các phòng thí nghiệm trọng điểm công nghệ sinh học nông nghiệp cần sử dụng 40-50 chỉ thị phân tử SSR/SNP trong giai đoạn 2019-2021 để sàng lọc các allele chống chịu sâu đục thân (Chilo partellus) và bệnh đốm lá (Helminthosporium spp.) trên các dòng thuần nhập nội, rút ngắn 30% thời gian đánh giá kiểu gen.
• Hoàn thiện quy trình canh tác thâm canh mật độ cao: Các doanh nghiệp sản xuất giống cây trồng cần phối hợp cùng các hợp tác xã chuẩn hóa quy trình bón phân cân đối (160 kg N, 90 kg P2O5, 90 kg K2O cho 1 ha) kết hợp mật độ gieo trồng 57.000 cây/ha, giúp các dòng ngô ngắn ngày phát huy tối đa tiềm năng năng suất trong khung mùa vụ Thu Đông.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu cung cấp nguồn dữ liệu khoa học và thực tiễn giá trị cho 4 nhóm đối tượng chuyên môn:

• Các nhà khoa học và chuyên gia chọn tạo giống cây trồng: Tài liệu cung cấp bản mô tả chi tiết đặc tính nông sinh học của 32 nguồn gen ngô nhập nội cùng sơ đồ phân nhóm 13 nhóm ưu thế lai, hỗ trợ trực tiếp việc định hướng phối hợp dòng bố mẹ trong các chương trình tạo giống ngô lai F1.
• Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Khoa học cây trồng: Công trình là tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp bố trí thí nghiệm đồng ruộng RCBD hai vụ, kỹ thuật xử lý thống kê ANOVA qua IRRISTAT 5.0 và quy trình phân tích khoảng cách di truyền UPGMA qua phần mềm NTSYSpc 2.0.
• Các doanh nghiệp và tập đoàn giống cây trồng nông nghiệp: Doanh nghiệp có thể khai thác các dữ liệu về tỷ lệ đóng bắp cân đối (45% - 55%) và tính trạng chín sớm (dưới 95 ngày) để định hướng thương mại hóa các dòng bố mẹ phục vụ sản xuất hạt lai quy ước chất lượng cao.
• Cán bộ khuyến nông và nhà quản lý phát triển nông nghiệp: Nguồn tư liệu giúp xây dựng cơ cấu luân canh cây trồng vụ Đông trên đất 2 vụ lúa tại các tỉnh miền Bắc, tận dụng quỹ đất trống và hạn chế rủi ro thời tiết cực đoan.

Câu hỏi thường gặp

Nghiên cứu đánh giá bao nhiêu nguồn gen ngô và gồm những nhóm vật liệu nào?
Đề tài khảo nghiệm tổng cộng 32 nguồn gen ngô tẻ nhập nội cùng 1 giống đối chứng GS9989. Tập đoàn nghiên cứu được chia làm hai nhóm rõ rệt: Nhóm 1 gồm 17 dòng thuần tự phối từ Trung Quốc, Hoa Kỳ, Ấn Độ, Hà Lan và Nhóm 2 gồm 15 giống thụ phấn tự do (OPV) có nguồn gốc từ Hoa Kỳ, Peru và Angola.

Những dòng ngô nhập nội nào có tiềm năng chín sớm phục vụ tăng vụ Đông?
Các dòng thuần M70 (thời gian sinh trưởng 91 ngày vụ Thu Đông), M68 (95 ngày), M29-2 (93 ngày vụ Xuân) và M36 (94 ngày) thể hiện ưu thế chín sớm vượt trội. Những dòng này rút ngắn thời gian sinh trưởng từ 10 đến 13 ngày so với đối chứng GS9989 (105-114 ngày), rất thích hợp cho cơ cấu ngô vụ Đông sớm tại Đồng bằng sông Hồng.

Tỷ lệ chiều cao đóng bắp trên chiều cao cây có ý nghĩa gì trong chọn giống ngô?
Tỷ lệ chiều cao đóng bắp trên chiều cao cây của các mẫu giống nhập nội dao động từ 41,1% đến 58,4%, xấp xỉ mức cân bằng lý tưởng 50%. Tỷ lệ này giúp hạ thấp trọng tâm của cây ngô, tăng cường độ vững chắc cơ học và giảm thiểu đáng kể nguy cơ gãy đổ thân khi gặp mưa bão trong vụ Hè Thu và Thu Đông.

Phương pháp nào được sử dụng để phân tích đa dạng di truyền và độ ổn định?
Đề tài ứng dụng thuật toán UPGMA trên phần mềm NTSYSpc 2.0 để phân tích đa dạng hình thái theo chỉ số tương đồng di truyền (0,106 - 0,190). Đồng thời, mô hình hồi quy tuyến tính của Eberhart & Russell (1966) kết hợp phân tích ANOVA trên IRRISTAT 5.0 được sử dụng để định lượng tương tác kiểu gen với môi trường qua 2 mùa vụ.

Khả năng thích ứng của nhóm giống ngô thụ phấn tự do (OPV) thể hiện ra sao?
Nhóm 15 giống ngô thụ phấn tự do (OPV) thể hiện phổ thích ứng sinh thái rộng và độ ổn định năng suất thực thu cao hơn các dòng thuần qua hai vụ Xuân và Thu Đông năm 2017. Cấu trúc di truyền đa dạng của quần thể OPV giúp cây chống chịu tốt hơn trước các biến động về nhiệt độ và lượng mưa tại Gia Lâm.

Kết luận

• Đề tài đã hoàn thành việc đánh giá toàn diện 32 nguồn gen ngô tẻ nhập nội (17 dòng thuần và 15 giống OPV) cùng đối chứng GS9989 qua hai vụ Xuân và Thu Đông năm 2017 tại Gia Lâm, Hà Nội.
• Xác lập cơ sở dữ liệu phả hệ hình thái chuẩn xác, phân chia 17 dòng thuần thành 13 nhóm ưu thế lai (hệ số tương đồng 0,190) và 15 giống OPV thành 7 nhóm phân dị (hệ số tương đồng 0,106).
• Tuyển chọn thành công các dòng tự phối ưu tú ngắn ngày (91-95 ngày như M70, M68) có tỷ lệ đóng bắp tối ưu (45%-50%) và khả năng chống chịu tốt với điều kiện ngoại cảnh bất thuận.
• Khẳng định tính ổn định và khả năng thích ứng cao của nhóm giống thụ phấn tự do (OPV), cung cấp nguồn vật liệu nền tảng quý giá cho các chương trình lai tạo ngô lai thương mại tại Việt Nam.
• Kế hoạch tiếp theo: Triển khai lai thử nghiệm các tổ hợp lai đỉnh trong 12 tháng tới và phân tích chỉ thị phân tử chuyên sâu; các đơn vị nghiên cứu quan tâm có thể liên hệ trực tiếp Học viện Nông nghiệp Việt Nam để hợp tác khai thác nguồn gen.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THỊ NY ĐÁNH GIÁ ĐA DẠNG VÀ KHẢ NĂNG THÍCH ỨNG CỦA CÁC MẪU GIỐNG NGÔ NHẬP NỘI Ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 8620110 Người hướng dẫn khoa học: GS. Vũ Văn Liết NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là hoàn toàn trung thực và chưa được sử dụng cho bảo vệ một học vị nào, mọi sự giúp đỡ cho việc hoàn thành luận văn này đều đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được ghi rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năn 2018 Tác giả luận văn Ngu ễn T ị N i LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy giáo GS. Vũ Văn Liết bộ môn Di Truyền và Chọn giống cây trồng đã hướng dẫn, ch bảo, giúp đỡ tận t nh, chu đáo trong suốt thời gian thực hiện luận án tốt nghiệp.

Em xin gửi lời cảm ơn chân thành tới ban chủ nhiệm, các thầy cô giáo trong khoa Nông học, đặc biệt là các thầy cô giáo trong bộ môn Di truyền – Chọn giống đã giảng dạy và tạo điều kiện tốt cho em trong suốt quá tr nh học tập và nghiên cứu. Em xin chân thành cảm ơn anh(chị) cán bộ Phòng Nghiên cứu và phát triển cây trồng cạn, đặc biệt là chị Trần Thị Thanh Hà và chị Vũ Thị Bích Hạnh cán bộ phòng cây trồng cạn - Học Viện Nông nghiệp Việt Nam đã tạo điều kiện tốt, hướng dẫn và giúp đỡ em nhiệt t nh trong thời gian thực hiện luận án tốt nghiệp. Cuối cùng, em xin gửi lời cảm ơn chân thành tới gia đ nh, bạn bè và người thân đã giúp đỡ, động viên em trong trong suốt quá tr nh học tập và nghiên cứu. Em xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năn 2018 Tác giả luận văn Ngu ễn T ị N ii MỤC LỤC Lời cam đoan.ii Mục lục.

iii Danh mục bảng. v Danh mục hình. vi Danh mục chữ viết tắt.vii Trích yếu luận văn. viii Thesis abstract.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích và yêu cầu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Tổng quan tài liệu.

T nh h nh sản xuất ngô trên thế giới và việt nam. T nh h nh sản xuất ngô trên thế giới. T nh h nh sản xuất ngô ở việt nam. Đa dạng nguồn gen ngô trong tạo giống.

Nguồn gen ngô nhập nội. T nh h nh sản xuất ngô tại hà nội. Vật liệu và p ƣơng p áp ng iên cứu. Địa điểm và thời gian thực hiện đề tài.

Thời gian thực hiện. Vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp bố trí thí nghiệm. Phương pháp phân tích đa dạng di truyền và tính ổn định. Kỹ thuật áp dụng. Các ch tiêu theo dõi.

Xử lý số liệu. Kết quả và thảo luận. Diễn biến thời tiết- khí hậu trong thời gian thí nghiệm huyện Gia Lâm –Hà Nội. Độ ẩm không khí.

Đặc điểm sinh trưởng và phát triển của 32 mẫu giống ngô tẻ trong điều kiện vụ xuân và thu đông năm 2017. Đặc điểm h nh thái của 32 mẫu giống ngô tẻ trong điều kiện vụ xuân và thu đông năm 2017. Ch tiêu số lá của 32 mẫu giống gen ngô tẻ trong điều kiện vụ xuân và thu đông năm 2017. Các yếu tố cấu thành năng suất của 32 mẫu giống gen ngô tẻ trong điều kiện vụ xuân và thu đông năm 2017.

Ch tiêu năng suất của 32 mẫu giống gen ngô tẻ trong điều kiện vụ xuân và thu đông năm 2017. Đặc hiểm h nh thái của 32 nguồn gen ngô nhập nội và giống đối chứng gs9989 vụ xuân và thu đông năm 2017.