Rủi Ro Xuất Khẩu Thủy Sản Việt Nam Sang Hoa Kỳ: Thực Trạng và Giải Pháp

Xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Hoa Kỳ đã trở thành một trong những lĩnh vực quan trọng trong nền kinh tế. 87 trang · Học viện Ngân hàng · 2018.

• Tác giả: Nguyễn Minh Thúy
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thanh Tân
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Kinh doanh quốc tế
• Đề tài: Rủi Ro Xuất Khẩu Thủy Sản Việt Nam Sang Hoa Kỳ Thực Trạng Và Giải Pháp
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU THỦY SẢN
• 1.1. Tổng quan về hoạt động xuất khẩu hàng hóa
• 1.1.1. Khái niệm và đặc điểm
• 1.1.2. Đặc điểm hoạt động xuất khẩu hàng hóa
• 1.1.3. Các hình thức xuất khẩu
• 1.1.4. Vai trò của hoạt động xuất khẩu
• 1.1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu hàng hóa
• 1.1.6. Rủi ro trong hoạt động xuất khẩu thủy sản
• 2. CHƯƠNG 2: RỦI RO XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM SANG HOA KÌ GIAI ĐOẠN 2013-2017
• 2.1. Tổng quan thị trường thủy sản Hoa Kì
• 2.1.1. Đặc điểm thị trường thủy sản Hoa Kì
• 2.1.2. Rào cản thâm nhập thị trường thủy sản Hoa Kì
• 2.2. Thực trạng hoạt động xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Hoa Kì giai đoạn 2013-2017
• 2.2.1. Tổng quan về thị trường thủy sản Việt Nam
• 2.2.2. Rủi ro trong hoạt động xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Hoa Kì
• 2.2.2.1. Rủi ro chính trị và pháp lí
• 2.2.2.2. Rủi ro do rào cản kĩ thuật
• 2.2.2.3. Rủi ro hàng hóa
• 2.2.2.4. Rủi ro về chất lượng và nguồn cung cấp
• 2.2.2.5. Rủi ro trong khâu chế biến và bảo quản
• 2.2.2.6. Rủi ro trong quá trình vận chuyển hàng hóa
• 2.2.2.7. Rủi ro tỷ giá hối đoái
• 2.2.2.8. Rủi ro do biến động giá
• 2.2.2.9. Rủi ro thanh toán
• 2.2.2.10. Rủi ro do thay đổi chính sách thương mại
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ KIẾN NGHỊ VÀ GIẢI PHÁP ĐỂ PHÒNG TRÁNH RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM SANG HOA KÌ
• 3.1. Mục tiêu xuất khẩu và định hướng xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang Hoa Kì
• 3.2. Giải pháp cho các doanh nghiệp nhằm phòng ngừa rủi ro trong xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Hoa Kì
• 3.2.1. Duy trì nguồn nguyên liệu đầu vào chất lượng và ổn định
• 3.2.2. Nâng cao chất lượng sản phẩm. Sử dụng các công cụ phái sinh
• 3.2.3. Nâng cao hiểu biết về luật pháp Hoa Kì
• 3.2.4. Nâng cao sức cạnh tranh
• 3.2.5. Một số biện pháp khác
• 3.3. Một số kiến nghị cho Hiệp hội và các cơ quan quản lí nhằm phòng ngừa rủi ro trong xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Hoa Kì
• 3.3.1. Đề xuất cho các Hiệp hội thủy sản
• 3.3.2. Một số kiến nghị với cơ quan quản lí
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về rủi ro xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Hoa Kỳ

Xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Hoa Kỳ đã trở thành một trong những lĩnh vực quan trọng trong nền kinh tế. Tuy nhiên, việc xuất khẩu này cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro xuất khẩu mà các doanh nghiệp cần phải đối mặt. Từ năm 1994, khi Việt Nam bắt đầu xuất khẩu thủy sản sang Hoa Kỳ, giá trị xuất khẩu đã tăng đáng kể, nhưng vẫn có nhiều lô hàng bị trả lại do không đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng. Việc hiểu rõ về thực trạng xuất khẩu và các rủi ro liên quan là rất cần thiết để các doanh nghiệp có thể phát triển bền vững.

1.1. Đặc điểm thị trường thủy sản Hoa Kỳ

Thị trường thủy sản Hoa Kỳ có quy mô lớn và yêu cầu cao về chất lượng. Người tiêu dùng tại đây thường ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng và đảm bảo an toàn thực phẩm. Các doanh nghiệp xuất khẩu cần nắm rõ các quy định và tiêu chuẩn của thị trường này để tránh rủi ro không đáng có.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro xuất khẩu

Rủi ro trong xuất khẩu thủy sản có thể đến từ nhiều yếu tố như biến động giá, rào cản kỹ thuật và quy định pháp lý. Các doanh nghiệp cần phân tích kỹ lưỡng các yếu tố này để có biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

II. Thực trạng rủi ro xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Hoa Kỳ giai đoạn 2013 2017

Giai đoạn 2013-2017 chứng kiến sự gia tăng mạnh mẽ trong kim ngạch xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Hoa Kỳ. Tuy nhiên, nhiều lô hàng vẫn bị tiêu hủy hoặc trả lại do không đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng. Việc phân tích thực trạng xuất khẩu trong giai đoạn này giúp nhận diện rõ hơn các rủi ro mà doanh nghiệp phải đối mặt.

2.1. Tình hình xuất khẩu thủy sản Việt Nam

Kim ngạch xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Hoa Kỳ đã đạt mốc kỷ lục trên 8,3 tỷ USD vào năm 2017. Tuy nhiên, vẫn có nhiều lô hàng không đạt yêu cầu và bị trả lại, gây thiệt hại cho doanh nghiệp.

2.2. Rủi ro trong hoạt động xuất khẩu

Các rủi ro chính trong hoạt động xuất khẩu thủy sản bao gồm rủi ro về chất lượng sản phẩm, rủi ro thanh toán và rủi ro do biến động giá. Những rủi ro này cần được nhận diện và quản lý hiệu quả để bảo vệ lợi ích của doanh nghiệp.

III. Giải pháp phòng ngừa rủi ro trong xuất khẩu thủy sản sang Hoa Kỳ

Để giảm thiểu rủi ro xuất khẩu, các doanh nghiệp cần áp dụng nhiều giải pháp đồng bộ. Việc nâng cao chất lượng sản phẩm và hiểu biết về quy định của thị trường Hoa Kỳ là rất quan trọng. Các giải pháp này không chỉ giúp doanh nghiệp bảo vệ lợi ích mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

3.1. Nâng cao chất lượng sản phẩm

Doanh nghiệp cần đầu tư vào công nghệ chế biến và bảo quản để đảm bảo chất lượng sản phẩm. Việc này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mà còn tăng cường uy tín thương hiệu trên thị trường.

3.2. Tìm hiểu quy định pháp lý của Hoa Kỳ

Hiểu rõ các quy định và tiêu chuẩn của thị trường Hoa Kỳ là rất cần thiết. Doanh nghiệp cần thường xuyên cập nhật thông tin và tham gia các khóa đào tạo để nâng cao hiểu biết về luật pháp và quy định thương mại.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về rủi ro xuất khẩu

Nghiên cứu về rủi ro xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Hoa Kỳ đã chỉ ra rằng việc áp dụng các giải pháp phòng ngừa có thể giúp giảm thiểu thiệt hại cho doanh nghiệp. Các kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc nâng cao chất lượng sản phẩm và hiểu biết về thị trường là yếu tố quyết định trong việc thành công trong xuất khẩu.

4.1. Kết quả nghiên cứu từ thực tiễn

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng các doanh nghiệp áp dụng các giải pháp phòng ngừa rủi ro đã giảm thiểu đáng kể tỷ lệ hàng hóa bị trả lại. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc đầu tư vào chất lượng và quy trình sản xuất.

4.2. Ứng dụng các giải pháp vào thực tiễn

Các doanh nghiệp cần áp dụng các giải pháp đã được nghiên cứu vào thực tiễn để nâng cao hiệu quả xuất khẩu. Việc này không chỉ giúp bảo vệ lợi ích mà còn tạo ra cơ hội phát triển bền vững.

V. Kết luận và tương lai của xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Hoa Kỳ

Xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Hoa Kỳ có nhiều tiềm năng nhưng cũng đối mặt với nhiều rủi ro. Việc nghiên cứu và áp dụng các giải pháp phòng ngừa là rất cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững trong tương lai. Các doanh nghiệp cần chủ động trong việc nâng cao chất lượng sản phẩm và hiểu biết về thị trường để tối ưu hóa lợi ích.

5.1. Tương lai của ngành thủy sản Việt Nam

Ngành thủy sản Việt Nam có tiềm năng phát triển lớn trong tương lai. Tuy nhiên, để đạt được điều này, các doanh nghiệp cần phải cải thiện chất lượng và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

5.2. Đề xuất cho các doanh nghiệp và cơ quan quản lý

Các doanh nghiệp cần hợp tác chặt chẽ với cơ quan quản lý để xây dựng các chính sách hỗ trợ xuất khẩu hiệu quả. Điều này sẽ giúp giảm thiểu rủi ro và nâng cao khả năng cạnh tranh của thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam đã có sự tăng trưởng mạnh mẽ, từ mốc hơn 30 tỷ USD vào đầu thế kỷ 21 lên gần 400 tỷ USD vào cuối năm 2017. Cùng với sự cải thiện của cán cân thương mại tổng thể, Việt Nam liên tục duy trì trạng thái thặng dư thương mại với Hoa Kỳ – một trong những đối tác thương mại hàng đầu thế giới. Trong cơ cấu hàng hóa xuất khẩu sang thị trường này, thủy sản là ngành hàng mũi nhọn, bắt đầu thâm nhập từ tháng 7 năm 1994 với lô hàng đầu tiên đạt giá trị khiêm tốn 5,8 triệu USD (làm tròn khoảng 6 triệu USD) và đạt mức kỷ lục trên 8,3 tỷ USD tổng kim ngạch toàn ngành vào năm 2017.

Mặc dù kim ngạch và kinh nghiệm thương mại tăng trưởng qua các năm, các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản Việt Nam vẫn phải đối mặt với nhiều tổn thất kinh tế do hàng hóa bị từ chối cập cảng, trả về hoặc tiêu hủy. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc chưa đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn khắt khe về an toàn vệ sinh thực phẩm, quy định bảo vệ môi trường, các rào cản kỹ thuật và hệ thống pháp lý phức tạp của Hoa Kỳ. Thực tế này đòi hỏi một nghiên cứu hệ thống nhằm nhận diện, phân tích các nguy cơ rủi ro và đề xuất giải pháp kiểm soát thiệt hại cho doanh nghiệp.

Khóa luận xác định các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể sau:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về hoạt động xuất khẩu hàng hóa và các nhóm rủi ro đặc thù trong hoạt động xuất khẩu thủy sản.
2. Phân tích thực trạng thị trường thủy sản Hoa Kỳ và đánh giá các rủi ro mà doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản Việt Nam gặp phải trong giai đoạn 2013–2017.
3. Đề xuất các giải pháp đối với doanh nghiệp, khuyến nghị cho Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) và cơ quan quản lý nhà nước nhằm phòng ngừa, hạn chế rủi ro trong bối cảnh thương mại quốc tế mới.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài bao gồm:

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động xuất khẩu thủy sản và các nhóm rủi ro phát sinh trong hoạt động xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ.
• Phạm vi không gian: Thị trường xuất khẩu thủy sản Việt Nam và thị trường nhập khẩu Hoa Kỳ.
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn 5 năm, từ năm 2013 đến năm 2017.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận xây dựng nền tảng phân tích dựa trên các lý thuyết kinh tế quốc tế và quy định pháp lý chuyên ngành:

• Khái niệm và hình thức xuất khẩu: Áp dụng định nghĩa xuất khẩu hàng hóa theo Luật Thương mại số 36/2005/QH11 của Việt Nam. Khóa luận tập trung phân tích hình thức xuất khẩu trực tiếp do đặc thù lưu trữ dữ liệu thống kê thương mại chính thức giữa hai quốc gia.
• Lý thuyết thương mại quốc tế: Vận dụng Lý thuyết Lợi thế tuyệt đối (Adam Smith), Lý thuyết Lợi thế so sánh (David Ricardo) và Định lý Heckscher-Ohlin để giải thích cơ sở chuyên môn hóa sản xuất và xuất khẩu thủy sản của Việt Nam dựa trên lợi thế tài nguyên và lao động.
• Lý luận về rủi ro: Tiếp cận theo hai trường phái: quan điểm truyền thống của Allan H. Willett (1901) định nghĩa rủi ro là sự không chắc chắn về tổn thất; quan điểm hiện đại của Viện Quản trị Rủi ro (IRM) xem xét rủi ro là sự kết hợp giữa khả năng xảy ra biến cố và hệ quả (tích cực hoặc tiêu cực).
• Hệ thống văn bản pháp lý và quy chuẩn kỹ thuật của Hoa Kỳ: Khóa luận khảo cứu các đạo luật và quy định bắt buộc gồm: Hệ thống phân tích mối nguy và điểm kiểm soát tới hạn (HACCP - Mục 123, Tiêu đề 21 Bộ luật Liên bang Hoa Kỳ CFR); Chương trình Giám sát Thủy sản Nhập khẩu (SIMP); Đạo luật Nhãn hiệu 1946 và quy định ghi nhãn dinh dưỡng (21 CFR Part 101); Luật Hiện đại hóa An toàn Thực phẩm 2011 (FSMA); Luật An ninh Y tế và Sẵn sàng Đối phó Khủng bố Sinh học 2002 (Bioterrorism Act); Luật Nông trại 2008 (Farm Bill 2008) với điều khoản chuyển giao thẩm quyền kiểm soát cá da trơn sang Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA); cùng các quy định điều tra và áp thuế chống bán phá giá của Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) và Ủy ban Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ (USITC).

Phương pháp nghiên cứu được thực hiện thông qua việc thu thập, xử lý, phân loại, so sánh và tổng hợp dữ liệu thứ cấp từ các nguồn thống kê chính thức, kết hợp phương pháp phân tích logic - lý luận để làm sáng tỏ bản chất các rủi ro.

Nguồn dữ liệu thứ cấp sử dụng trong nghiên cứu bao gồm số liệu từ Cục Quản lý Khí quyển và Đại dương Hoa Kỳ (NOAA), Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), Tổng cục Thống kê Việt Nam, Tổng cục Hải quan, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam, Hiệp hội VASEP và cơ sở dữ liệu Market Access Map.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về rủi ro trong hoạt động xuất khẩu thủy sản

Chương 1 hệ thống hóa các khái niệm nền tảng về xuất khẩu, phân tích vai trò của xuất khẩu đối với nền kinh tế quốc gia (tạo nguồn vốn nhập khẩu phục vụ công nghiệp hóa, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, giải quyết việc làm, nâng cao uy tín quốc tế) và đối với doanh nghiệp (mở rộng thị trường, tăng doanh thu, nâng cao năng lực cạnh tranh). Tác giả phân chia các yếu tố ảnh hưởng thành môi trường bên ngoài (tự nhiên, chính trị - pháp luật, kinh tế, văn hóa - xã hội, công nghệ - hạ tầng) và môi trường bên trong (năng lực quản trị, tiềm lực tài chính, trình độ công nghệ, năng lực cạnh tranh, chuỗi cung ứng nguyên liệu).

Từ đặc trưng ngành hàng (chuỗi liên kết chặt chẽ từ nuôi trồng đến chế biến, phụ thuộc vào nguồn nước, tính mùa vụ và sinh học phức tạp, giá trị kinh tế cao với mức tiêu thụ toàn cầu tăng từ 9,9 kg/người vào thập niên 1960 lên 19,7 kg/người năm 2013 theo FAO), chương này xác lập 7 nhóm rủi ro chủ yếu:

1. Rủi ro môi trường tự nhiên: Thiên tai, dịch bệnh và ô nhiễm nguồn nước (đặc biệt là hiện tượng phú dưỡng do dư thừa nitơ và phốt pho làm suy giảm oxy hòa tan).
2. Rủi ro quốc gia: Rủi ro chính trị - pháp luật (bất ổn an ninh, cấm vận, thay đổi chính sách ngoại hối như việc Trung Quốc siết chuyển tiền trên 5 triệu USD năm 2016, rào cản SPS/TBT) và rủi ro tẩy chay kinh tế từ truyền thông (như vụ truyền thông Tây Ban Nha phát sóng thông tin sai lệch về cá tra Việt Nam đầu năm 2017).
3. Rủi ro thanh toán quốc tế: Nguy cơ mất tiền hàng hoặc mất hàng do đối tác gian lận chứng từ L/C, vi phạm quy tắc UCP 600. Tác giả dẫn chứng thống kê của VASEP giai đoạn 2015–2016 về tổn thất nợ khó đòi ước tính khoảng 8 tỷ USD (theo số liệu văn bản nêu) và vụ việc công ty Echopack Inc cấu kết với Ngân hàng General Equity (New Zealand) chiếm đoạt hàng hóa.
4. Rủi ro biến động giá: Biến động giá nguyên liệu đầu vào và giá bán sản phẩm đầu ra trên thị trường quốc tế.
5. Rủi ro hàng hóa: Suy giảm chất lượng, nhiễm vi sinh, tồn dư kháng sinh và hư hỏng trong quá trình vận chuyển container lạnh đường biển.
6. Rủi ro tỷ giá hối đoái: Biến động tỷ giá giữa đồng bản tệ (VND) và ngoại tệ thanh toán (USD, EUR) làm giảm biên lợi nhuận của hợp đồng xuất khẩu.
7. Rủi ro từ phía doanh nghiệp: Thiếu hụt thông tin thị trường, hạn chế về năng lực quản lý, sai sót nghiệp vụ lập chứng từ thanh toán và hạn chế về vốn lưu động.

Chương 2: Thực trạng về rủi ro xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Hoa Kì (2013-2017)

Chương 2 tập trung phân tích thực trạng thị trường Hoa Kỳ, hoạt động sản xuất - xuất khẩu của Việt Nam và các rủi ro thực tế phát sinh trong giai đoạn 2013–2017.

Hoa Kỳ là thị trường tiêu thụ thủy sản quy mô lớn với sản lượng nhập khẩu đạt khoảng 2,8 triệu tấn (2017). Dân số trên 300 triệu người với thu nhập bình quân khoảng 60.000 USD/người tạo ra sức mua đa dạng. Mức tiêu thụ thủy sản bình quân đầu người tại Hoa Kỳ duy trì ở mức 6,58 kg (2013), tăng lên 7,03 kg (2015) và đạt 6,76 kg (2016). Cơ cấu tiêu dùng chuyển dịch sang các sản phẩm tươi sống (chiếm 75%), giảm tỷ trọng đồ hộp (chiếm 2%), ưa chuộng các loài tôm, cá hồi và cá ngừ.

Tiêu chí	Năm 2013	Năm 2014	Năm 2015	Năm 2016	Năm 2017
Sản lượng khai thác Hoa Kỳ (nghìn MT)	4.407	-	-	-	-
Sản lượng nuôi trồng Hoa Kỳ (MT)	429.011	421.189	426.002	444.369	-
Kim ngạch xuất khẩu thủy sản Hoa Kỳ (tỷ USD)	5,71	5,88	5,71	5,61	5,92
Kim ngạch nhập khẩu thủy sản Hoa Kỳ (tỷ USD)	18,35	20,65	19,16	19,86	21,95
Thâm hụt thương mại thủy sản Hoa Kỳ (tỷ USD)	12,23	14,33	13,06	13,88	15,68

Nguồn: Tổng hợp từ dữ liệu NOAA trong khóa luận

Về phía Việt Nam, sản lượng thủy sản duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định với mức tăng sản lượng bình quân đạt 4,68%/năm, đạt tổng sản lượng hơn 7,2 triệu tấn vào năm 2017.

Chỉ tiêu sản lượng (nghìn MT)	Năm 2013	Năm 2014	Năm 2015	Năm 2016	Năm 2017
Sản lượng nuôi trồng	3.216	3.413	3.552	3.645	3.833
Sản lượng khai thác	2.804	2.918	3.035	3.226	3.396
Tổng sản lượng	6.020	6.331	6.587	6.871	7.229

Nguồn: Tổng hợp từ số liệu Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn

Kim ngạch xuất khẩu thủy sản toàn cầu của Việt Nam có sự biến động: đạt 6,72 tỷ USD (2013), tăng lên 7,84 tỷ USD (2014), giảm sâu xuống 6,57 tỷ USD (2015) do biến động tỷ giá và rào cản kỹ thuật, sau đó hồi phục lên 7,05 tỷ USD (2016) và đạt kỷ lục 8,32 tỷ USD (2017).

Cơ cấu mặt hàng	Năm 2013	Năm 2014	Năm 2015	Năm 2016	Năm 2017
Tôm các loại (tỷ USD)	3,10 (46,34%)	4,10 (52,36%)	3,00 (45,66%)	3,10 (43,97%)	3,80 (45,67%)
Cá tra (tỷ USD)	1,70 (25,41%)	1,76 (22,48%)	1,60 (24,35%)	1,67 (23,69%)	1,80 (21,63%)
Cá ngừ (tỷ USD)	0,53 (7,92%)	0,48 (6,13%)	0,46 (7,00%)	0,51 (7,23%)	0,59 (7,09%)
Hải sản khác (tỷ USD)	1,40 (20,93%)	1,50 (19,16%)	1,66 (25,27%)	1,77 (25,11%)	2,10 (25,24%)
Tổng kim ngạch (tỷ USD)	6,69	7,83	6,57	7,05	8,32

Nguồn: Tổng hợp từ số liệu VASEP

Đối với thị trường Hoa Kỳ, đây là điểm đến xuất khẩu lớn nhất của thủy sản Việt Nam giai đoạn 2013–2017, chiếm 21% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành, xếp trên thị trường EU (16%) và Nhật Bản (15%).

Thị trường (tỷ USD)	Năm 2013	Năm 2014	Năm 2015	Năm 2016	Năm 2017	Tổng cộng
Hoa Kỳ	1,46	1,71	1,30	1,44	1,40	7,31
EU	1,15	1,40	1,16	1,20	1,42	6,33
Nhật Bản	1,11	1,12	1,03	1,10	1,30	5,66
Trung Quốc	0,42	0,47	0,62	0,68	1,09	3,28
Hàn Quốc	0,51	0,65	0,57	0,61	0,78	3,12
ASEAN	0,38	0,45	0,49	0,52	0,60	2,44
Thị trường khác	1,67	1,96	1,40	1,51	1,71	8,25
Tổng kim ngạch	6,70	7,76	6,57	7,06	8,30	36,39

Nguồn: Tổng hợp từ số liệu Tổng cục Hải quan

Về thuế quan nhập khẩu, phần lớn các mặt hàng thủy sản tươi sống, philê đông lạnh từ Việt Nam vào Hoa Kỳ chịu mức thuế MFN thấp từ 0% đến 0,69% (mức thuế bình quân nhóm sản phẩm chưa qua chế biến là 0,25%). Các mặt hàng chế biến chịu thuế cao hơn, từ 2,25% đến 6,97% (bình quân 4,82%). Doanh nghiệp Việt Nam chủ yếu xuất khẩu sản phẩm thô/sơ chế chịu thuế 0%, do đó thuế quan thông thường không phải là rào cản chính.

Các nhóm rủi ro thực tế được phân tích chi tiết:

• Rủi ro rào cản kỹ thuật và chất lượng: Yêu cầu tuân thủ HACCP nghiêm ngặt; danh mục 11 chất cấm và giới hạn 8 loại kháng sinh cho phép của FDA; chương trình SIMP (áp dụng từ 01/01/2018) truy xuất nguồn gốc chống đánh bắt IUU; số lượng lô hàng bị cảnh báo do tồn dư hóa chất, vi sinh.
• Rủi ro pháp lý và bảo hộ thương mại: Đạo luật Nông trại (Farm Bill 2008) chuyển giao kiểm soát cá da trơn sang USDA từ năm 2014 làm gia tăng kiểm tra thực địa; các đợt rà soát hành chính thuế chống bán phá giá (POR) của DOC đối với cá tra và tôm áp mức thuế cao; Luật Hiện đại hóa An toàn Thực phẩm (FSMA) bắt buộc đăng ký lại cơ sở và người đại diện tại Hoa Kỳ định kỳ 2 năm/lần.
• Rủi ro tỷ giá và cạnh tranh giá: Biến động tỷ giá USD/VND tương quan với sự mất giá mạnh của các đồng tiền cạnh tranh (Rupee Ấn Độ, Baht Thái Lan, Nhân dân tệ Trung Quốc) khiến giá xuất khẩu của Việt Nam năm 2015 bị giảm sức cạnh tranh.
• Rủi ro trong bảo quản, logistics và thanh toán: Suy giảm chất lượng sản phẩm trong hành trình đường biển dài ngày và các tranh chấp thanh toán qua phương thức tín dụng chứng từ L/C.

Chương 3: Một số kiến nghị và giải pháp để phòng tránh rủi ro trong hoạt động xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Hoa Kì

Chương 3 đề xuất định hướng phát triển và hệ thống giải pháp phòng ngừa rủi ro đồng bộ:

• Giải pháp đối với doanh nghiệp xuất khẩu:
  1. Duy trì nguồn nguyên liệu đầu vào ổn định và chất lượng: Xây dựng chuỗi liên kết với vùng nuôi trồng, kiểm soát chất lượng con giống và dư lượng kháng sinh ngay từ đầu vào.
  2. Nâng cao chất lượng sản phẩm và chế biến sâu: Tuân thủ nghiêm ngặt quy trình HACCP, xây dựng hệ thống quản lý an toàn thực phẩm đạt chuẩn quốc tế, đầu tư công nghệ bảo quản lạnh hiện đại nhằm giảm thiểu hao hụt phẩm chất khi vận chuyển đường biển.
  3. Sử dụng các công cụ tài chính phái sinh: Áp dụng các hợp đồng kỳ hạn, hợp đồng quyền chọn tiền tệ để phòng ngừa rủi ro biến động tỷ giá hối đoái USD/VND.
  4. Nâng cao hiểu biết về pháp luật Hoa Kỳ: Chủ động cập nhật các quy định mới của FSMA, chương trình SIMP, quy tắc xuất xứ, đăng ký cơ sở kinh doanh định kỳ với FDA và theo dõi sát các kỳ rà soát thuế chống bán phá giá của DOC.
  5. Nâng cao năng lực cạnh tranh và đa dạng hóa: Tăng cường sản xuất các mặt hàng giá trị gia tăng, cải tiến quy cách bao bì phù hợp thị hiếu tiêu dùng tiện lợi của Hoa Kỳ.
• Kiến nghị đối với Hiệp hội (VASEP):
  1. Tăng cường vai trò cầu nối, cung cấp thông tin thị trường, cập nhật kịp thời các cảnh báo rào cản thương mại và biến động pháp lý từ phía Hoa Kỳ.
  2. Đại diện và hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp trong các vụ kiện chống bán phá giá, rà soát POR và các tranh chấp thương mại quốc tế.
• Kiến nghị đối với cơ quan quản lý nhà nước:
  1. Hoàn thiện quy hoạch vùng nuôi trồng và hạ tầng kiểm soát môi trường nước, ngăn chặn dịch bệnh và ô nhiễm diện rộng.
  2. Nâng cao năng lực của Trung tâm Kiểm tra Chất lượng và An toàn Vệ sinh Thủy sản (thuộc Tổng cục Thủy sản) để thực hiện kiểm định đạt tiêu chuẩn tương đương yêu cầu của FDA và USDA.
  3. Đẩy mạnh đàm phán thương mại song phương nhằm tháo gỡ rào cản kỹ thuật và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thông tin chính sách.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu mang lại các kết quả cụ thể dựa trên số liệu thực tế được trình bày trong văn bản:

• Xác định Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu thủy sản lớn nhất của Việt Nam trong giai đoạn 2013–2017, đạt tổng giá trị 7,31 tỷ USD và chiếm 21% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành.
• Hệ thống hóa toàn diện các rủi ro cụ thể trong từng mắt xích của chuỗi giá trị: từ khâu nuôi trồng (dịch bệnh, ô nhiễm nguồn nước), chế biến - vận chuyển (bảo quản lạnh, rào cản kỹ thuật HACCP, SIMP), đến thương mại quốc tế (thuế chống bán phá giá, Farm Bill 2008, biến động tỷ giá USD/VND và rủi ro thanh toán L/C).
• Phân tích cơ cấu mặt hàng xuất khẩu chủ lực, chỉ ra tôm (chiếm 43,97% – 52,36%) và cá tra (chiếm 21,63% – 25,41%) là hai đối tượng chịu tác động nặng nề nhất từ các biện pháp phòng vệ thương mại và quy chuẩn kỹ thuật của Hoa Kỳ.

Đóng góp mới do tác giả tự nêu: Khóa luận là công trình nghiên cứu hệ thống hóa và phân tích toàn diện về các nhóm rủi ro trong hoạt động xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ giai đoạn 2013–2017, đưa ra hệ thống giải pháp mang tính ứng dụng kết hợp giữa doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề và cơ quan quản lý nhà nước.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có các hạn chế căn cứ trên phạm vi và phương pháp nghiên cứu được trình bày:

• Hạn chế về nguồn dữ liệu và phương pháp: Nghiên cứu hoàn toàn dựa trên việc thu thập và phân tích dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2013–2017, chưa thực hiện khảo sát sơ cấp trực tiếp từ các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản để đo lường mức độ thiệt hại thực tế của từng doanh nghiệp.
• Hạn chế về mô hình định lượng: Chưa áp dụng các mô hình kinh tế lượng để lượng hóa tương quan giữa biến động tỷ giá, mức thuế chống bán phá giá với biên độ sụt giảm kim ngạch xuất khẩu.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu cập nhật chuỗi số liệu sau năm 2017, đánh giá tác động dài hạn khi chương trình SIMP chính thức có hiệu lực toàn diện và áp dụng các mô hình định lượng để đo lường rủi ro kinh tế lượng chuyên sâu.

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị tham khảo chuyên môn đối với các nhóm đối tượng:

• Sinh viên và nhà nghiên cứu ngành Kinh doanh quốc tế, Kinh tế quốc tế, Thương mại quốc tế: Cung cấp tài liệu tham khảo có cấu trúc về phương pháp phân tích rủi ro ngoại thương, hệ thống rào cản phi thuế quan (SPS, TBT) và các công cụ phòng vệ thương mại.
• Doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản sang Hoa Kỳ: Tài liệu hữu ích trong việc tra cứu các quy định pháp lý của Hoa Kỳ (HACCP 21 CFR Part 123, FSMA, SIMP, Farm Bill 2008, các quy tắc kiểm tra kháng sinh và chất cấm của FDA).
• Phần nội dung đáng tham khảo nhất: Hệ thống bảng số liệu thống kê thương mại chi tiết giai đoạn 2013–2017 và khung phân tích nhận diện 7 nhóm rủi ro trong xuất khẩu thủy sản tại Chương 1 và Chương 2.

Câu hỏi thường gặp

1. Thị trường Hoa Kỳ giữ vị trí như thế nào trong cơ cấu xuất khẩu thủy sản của Việt Nam giai đoạn 2013–2017? Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu thủy sản lớn nhất của Việt Nam trong giai đoạn này, đạt tổng kim ngạch 7,31 tỷ USD trong 5 năm, chiếm tỷ trọng 21% tổng giá trị xuất khẩu thủy sản của cả nước, đứng trên thị trường EU (16%) và Nhật Bản (15%).

2. Những rào cản kỹ thuật và đạo luật trọng yếu nào của Hoa Kỳ tác động mạnh nhất đến thủy sản Việt Nam? Các quy định và đạo luật chính bao gồm: Hệ thống quản lý chất lượng HACCP (21 CFR Part 123), Luật Hiện đại hóa An toàn Thực phẩm 2011 (FSMA), Chương trình Giám sát Thủy sản Nhập khẩu (SIMP có hiệu lực từ 01/01/2018), Luật Nông trại 2008 (Farm Bill 2008 chuyển giám sát cá da trơn sang USDA), quy định cấm 11 loại hóa chất và kiểm soát nghiêm ngặt 8 loại kháng sinh được phép sử dụng từ FDA, cùng với các biện pháp áp thuế chống bán phá giá của DOC.

3. Ba mặt hàng thủy sản xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang thị trường quốc tế và Hoa Kỳ là gì? Ba mặt hàng chủ lực chiếm tỷ trọng lớn nhất gồm có: Tôm các loại (chiếm 43,97% – 52,36%), Cá tra (chiếm 21,63% – 25,41%) và Cá ngừ (chiếm 6,13% – 7,92% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản hàng năm).

4. Khóa luận nêu ví dụ thực tế nào về rủi ro thanh toán quốc tế trong xuất khẩu thủy sản? Tác giả dẫn chứng vụ việc công ty Echopack Inc (đại diện là Jason Brown, Canada) cấu kết với Ngân hàng General Equity (New Zealand) mở L/C gài điều khoản chữ ký không khớp nhằm chiếm đoạt bộ chứng từ gốc để nhận hàng mà không thực hiện thanh toán tiền hàng cho các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản Việt Nam.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Minh Thúy đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản trị rủi ro ngoại thương và phân tích bức tranh thực trạng xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ giai đoạn 2013–2017. Thông qua chuỗi dữ liệu thứ cấp từ các tổ chức uy tín, nghiên cứu đã làm rõ các rủi ro kỹ thuật, pháp lý, tỷ giá, giá cả và thanh toán quốc tế ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh của ngành hàng. Các giải pháp và kiến nghị được đề xuất mang tính đồng bộ, cung cấp tài liệu tham khảo cho hoạt động xuất khẩu thủy sản sang các thị trường có tiêu chuẩn kiểm soát nghiêm ngặt.

Trích đoạn nội dung tài liệu

lời mở đầu, kết luận, danh mục các từ viết tắt, danh mục bảng biểu và danh mục tài liệu tham khảo, bài viết gồm có 3 chương chính: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về rủi ro trong hoạt động xuất khẩu thủy sản Chƣơng 2: Thực trạng về rủi ro xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Hoa Kì ( 2013-2017) Chƣơng 3: Một số kiến nghị và giải pháp để phòng tránh rủi ro 4 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU THỦY SẢN 1. TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU HÀNG HÓA 1. Khái niệm và đặc điểm 1. Khái niệm Theo Luật thương mại số 36/2005/QH 11 của Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam, xuất khẩu hàng hóa được định nghĩa là việc hàng hóa được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực hải quan riêng theo quy định pháp luật.

Như vậy, xuất khẩu hàng hóa không chỉ đơn thuần là việc đưa hàng hóa ra khỏi biên giới lãnh thổ địa lý của một quốc gia mà bao gồm cả việc đưa hàng hóa vào khu hải quan riêng của quốc gia đó. Vùng hải quan riêng có thể kể đến như khu chế xuất, khu công nghiệp và vùng đặc quyền kinh tế, tại đó hàng hóa đi vào phải làm thủ tục hải quan như với hàng hóa đi ra nước ngoài và sẽ được hưởng những chính sách ưu đãi về thuế và một số ưu đãi khác từ chính phủ. Tóm lại cần phải hiểu rõ việc xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hóa được đưa ra khỏi biên giới hải quan của một quốc gia. Đặc điểm hoạt động xuất khẩu hàng hóa Hoạt động xuất khẩu là một hình thức cơ bản của hoạt động thương mại quốc tế đã xuất hiện từ rất lâu và ngày càng phát triển.

Hàng hóa được xuất khẩu hay được vận chuyển ra khỏi biên giới hải quan của quốc gia và có yếu tố nước ngoài tạo nên những đặc trưng cơ bản sau: - Về không gian và thời gian: Hoạt động xuất khẩu diễn ra rất rộng ở cả mặt không gian và thời gian. Nó có thể diễn ra trong một hai ngày hoặc kéo dài ra hàng năm và trong phạm vi một số quốc gia cho đến trên toàn thế giới. - Về tiền tệ được sử dụng trong hoạt động thanh toán: Thông thường đồng tiền thanh toán sử dụng trong các hợp đồng xuất khẩu là ngoại tệ với một hoặc cả hai quốc gia. - Về luật pháp: Hoạt động xuất khẩu được điều chỉnh bởi luật pháp quốc tế.

Hệ thống luật này bao gồm luật của nước sở tại, nước chủ nhà và các công ước, thông lệ quốc tế liên quan. 5 - Về chủ thể tham gia: Các doanh nghiệp xuất nhập khẩu là những chủ thể chính trong hoạt động xuất khẩu hàng hóa. Bên cạnh đó còn có sự tham gia của Chính phủ các quốc gia liên quan có nhiệm vụ quản lí và kiểm soát, các ngân hàng và tổ chức tài chính với vai trò là người trung gian để hỗ trợ hoạt động thanh toán, tín dụng vốn.; các tổ chức cung cấp dịch vụ vận tải, logistic, bảo hiểm. và cuối cùng là các tổ chức quốc tế đóng vai trò là bên xây dựng khung hành lang pháp lý thống nhất, phù hợp với áp dụng tại các quốc gia khác nhau.

- Về phương thức giao nhận và thời điểm giao nhận hàng hóa: Đặc điểm của giao nhận quốc tế là hàng hóa và chứng từ liên quan phải chuyển giao trong thời gian dài, cự ly xa. Hàng hóa vận chuyển trên đường dài có thể bị hỏng, giảm phẩm chất (đặc biệt với hàng nông sản) hoặc gặp tai nạn bất ngờ, trộm cướp, chậm trễ giao hàng cho dù hàng hóa đã được mua bảo hiểm nhưng có thể sẽ vẫn gây tổn thất cho cả 2 bên. Với chứng từ liên quan đến hàng hóa, có 2 cách để lưu chuyển chứng từ là chuyển thẳng từ người mua đến người bán và sử dụng ngân hàng là trung gian lưu chuyển. Hàng hóa sẽ chỉ được giao cho người nhận khi họ có đủ các chứng từ liên quan đến hàng hóa và đảm bảo thực hiện nghĩa vụ thanh toán với bên người xuất khẩu.

- Về phương thức thanh toán và thời điểm thanh toán: Thông thường, một giao dịch mua bán sẽ kết thúc bằng việc người mua trả tiền và nhận hàng, người bán giao hàng và nhận tiền. Tuy nhiên với hoạt động xuất khẩu hàng hóa, do những khó khăn về khoảng cách địa lí nên việc người bán giao hàng và nhận tiền cùng một lúc khó có thể thực hiện được. Do đó trong hoạt động xuất khẩu hàng hóa người ta sẽ nghĩ đến ngay về thanh toán quốc tế thông qua sự trợ giúp của ngân hàng là chủ yếu với các phương thức thanh toán phổ biến như phương thức tín dụng chứng từ (L/C), phương thức nhờ thu,.Và thời điểm thanh toán được tính khi người mua nhận biết đã có bằng chứng xác thực về việc người bán đã giao hàng đúng quy cách, phẩm chất như hợp đồng đã kí, bằng chứng đó là chứng từ. - Về thời gian lưu chuyển hàng hóa: Tùy thuộc vào khoảng cách địa lí giữa các quốc gia 2 bên cũng như phương thức vận tải là đường thủy, đường bộ, đường sắt hay đường hàng không mà thời gian vận chuyển hàng hóa cũng khác nhau.

Đường hàng không được cho là phương thức vận chuyển hàng hóa nhanh nhất hiện nay nhưng cũng 6 có chi phí cao nhất. Mặc dù thời gian lưu chuyển là chậm nhất so với các phương thức vận chuyển còn lại nhưng đường biển lại là phương thức vận chuyển phổ biến nhất hiện nay do những ưu điểm của nó mang lại như chi phí thấp hơn, khối lượng hàng hóa mang được nhiều hơn. Các hình thức xuất khẩu Hoạt động xuất khẩu có thể diễn ra dưới các hình thức: trực tiếp, gián tiếp hoặc xuất khẩu tại chỗ. Xuất khẩu gián tiếp là hình thức xuất khẩu qua trung gian chuyên hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu để đưa hàng vào thị trường xuất khẩu (tức là thông qua bên thứ ba).

Nhà xuất khẩu đương nhiên phải chia sẻ lợi nhuận của mình với bên trung gian. Do đó, xuất khẩu gián tiếp là phương thức thường được sử dụng khi sản phẩm lần đầu tiên xâm nhập thị trường xuất khẩu nhằm hạn chế rủi ro và có tính chất thăm dò phản ứng thị trường. Một khi đã nắm được tình hình thị trường, doanh nghiệp xuất khẩu có thể thay đổi sang hình thức xuất khẩu trực tiếp để nâng cao hiệu quả kinh tế. Xuất khẩu tại chỗ là hình thức xuất khẩu thông qua những người tiêu dùng nước ngoài đến Việt Nam hoặc xuất khẩu vào các khu vực phi thuế quan.

Hình thức xuất khẩu này giúp doanh nghiệp tận dụng mọi khả năng để xuất khẩu và cũng mang lại hiệu quả kinh tế cao. Tuy nhiên so với hai hình thức còn lại thì xuất khẩu tại chỗ bị hạn chế về mặt quy mô. Do các số liệu của Hoa Kì, Việt Nam và các tổ chức quốc tế đều chỉ dựa trên hình thức xuất khẩu trực tiếp nên khóa luận sẽ chỉ tập trung đi sâu vào xuất khẩu trực tiếp. Xuất khẩu trực tiếp là hình thức xuất khẩu trong đó người xuất khẩu trực tiếp bán sản phẩm của mình cho khách hàng ở thị trường nước ngoài (bao gồm cả người tiêu dùng và người có nhu cầu mua hàng).

Doanh nghiệp trực tiếp kí kết các hợp đồng xuất khẩu. Ưu điểm của phương thức này là doanh nghiệp có thể nắm bắt chính xác sự thay đổi về nhu cầu, thị hiếu của khách hàng, giảm chi phí trong khâu trung gian nên lợi nhuận kì vọng cao. Tuy nhiên phương thức xâm nhập thị trường này đòi hỏi vốn đầu tư lớn, phải có thông tin về thị trường và cũng hàm chứa độ rủi ro cao hơn do nếu có bất cứ biến động nào sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến doanh nghiệp xuất khẩu và cả doanh nghiệp nhập khẩu mà không có sự chia sẻ rủi ro với các bên thứ ba. Vai trò của hoạt động xuất khẩu Ngay từ xa xưa, lịch sử loài người đã chứng kiến công cuộc khai phá những vùng đất mới, trao đổi hàng hóa giữa những vùng miền với nhau và hình thành nên các hoạt động xuất nhập khẩu ngày nay.

Xuất khẩu hàng hóa bắt nguồn từ sự đa dạng về điều kiện tự nhiên của mỗi quốc gia mà từ đó chuyên môn hóa sản xuất những mặt hàng có lợi thế hơn để xuất khẩu và nhập khẩu từ những mặt hàng mà nước đó kém lợi thế hơn. Điều này đã được thể hiện trên các lý thuyết như lợi thế tuyệt đối của Adam Smith, lợi thế so sánh của David Richardo hay học thuyết Heckcher-Ohlin. Sự chuyên môn hoá này làm cho mỗi quốc gia khai thác được lợi thế của mình một cách tốt nhất, giúp tiết kiệm được những nguồn lực như vốn, lao động, tài nguyên thiên nhiên…trong quá trình sản xuất hàng hoá. Chính vì vậy, vai trò của hoạt động xuất khẩu trong nền kinh tế là rất lớn và quan trọng.

Vai trò đối với quốc gia Xuất khẩu hàng hoá là hoạt động kinh doanh buôn bán trên phạm vi quốc tế.Xuất khẩu hàng hoá có vai trò to lớn đối với sự phát triển kinh tế xã hội của mỗi quốc gia. Nền sản xuất xã hội của một nước phát triển như thế nào phụ thuộc rất lớn vào hoạt động xuất khẩu. Cụ thể những vai trò của xuất khẩu đối với quốc gia được thể hiện ở các khía cạnh sau:  Xuất khẩu tạo nguồn vốn cho nhập khẩu, phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Để phát triển đất nước, công nghiệp hóa hiện đại hóa là một công cuộc vô cùng cần thiết, đặc biệt đối với Việt Nam đang trong giai đoạn quan trọng của cả tiến trình công nghiệp hóa hiện đại hóa. Và để thực hiện đường lối công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước thì đòi hỏi phải có vốn để nhập khẩu một số lượng lớn máy móc thiết bị hiện đại từ bên ngoài, ngoài ra còn phục vụ yêu cầu tăng cường và đổi mới, tiếp thu các công nghệ hiện đại nhằm trang bị cho nền sản xuất cũng như tăng năng lực cạnh tranh với doanh nghiệp các nước khác.

Một số nguồn chủ yếu để có huy động nguồn vốn này là: đi vay nước ngoài, xin viện trợ, đầu tư nước ngoài và nguồn thu từ xuất khẩu. Thực tế, không thể mãi phụ thuộc nguồn vốn vay, viện trợ và đầu tư nước ngoài thì có hạn, hơn nước các nguồn này thường bị phụ thuộc vào nước ngoài do vậy đây 8 chỉ là những phương án tạm thời. Chỉ có nguồn vốn thuộc về sở hữu của quốc gia mới là mãi mãi. Vì thế, nguồn vốn quan trọng nhất để nhập khẩu chính là xuất khẩu.