Giải pháp mở rộng thị trường xuất khẩu nông sản của công ty cổ phần tập đoàn chế biến nông sản mạnh cường

Giải pháp mở rộng thị trường xuất khẩu nông sản là một trong những vấn đề quan trọng đối với Công ty Cổ phần Tập… 79 trang · Trường Đại Học Thương Mại · 2024.

• Tác giả: Lê Thị Thắm Hồng
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Thùy Dương
• Trường học: Trường Đại Học Thương Mại
• Chuyên ngành: Kinh Tế & Kinh Doanh Quốc Tế
• Đề tài: Giải Pháp Mở Rộng Thị Trường Xuất Khẩu Nông Sản Từ Công Ty Cổ Phần Tập Đoàn Chế Biến Nông Sản Mạnh Cường
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
• 1.3. Mục đích nghiên cứu
• 1.4. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.5. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.6. Đối tượng nghiên cứu
• 1.7. Phạm vi nghiên cứu
• 1.8. Phương pháp nghiên cứu
• 1.9. Kết cấu của khóa luận
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MỞ RỘNG THỊ TRƯỜNG XUẤT KHẨU HÀNG HÓA
• 2.1. Lý luận chung về xuất khẩu hàng hóa
• 2.2. Khái niệm xuất khẩu hàng hóa. Vai trò của hoạt động xuất khẩu hàng hóa
• 2.3. Các hình thức xuất khẩu hàng hóa. Lý luận chung về thị trường và thị trường xuất khẩu
• 2.4. Khái niệm về thị trường
• 2.5. Khái niệm về thị trường xuất khẩu
• 2.6. Phân loại thị trường xuất khẩu
• 2.7. Lý luận chung về hoạt động mở rộng thị trường xuất khẩu hàng hóa
• 2.8. Khái niệm mở rộng thị trường xuất khẩu hàng hóa. Vai trò của hoạt động mở rộng thị trường xuất khẩu hàng hóa
• 2.9. Phương thức mở rộng thị trường xuất khẩu hàng hóa
• 2.10. Nội dung hoạt động mở rộng thị trường xuất khẩu
• 2.11. Các chỉ tiêu đánh giá mở rộng trong xuất khẩu
• 2.12. Các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động mở rộng thị trường xuất khẩu hàng hóa
• 2.12.1. Nhân tố khách quan
• 2.12.2. Nhân tố chủ quan
• 2.13. Phân định nội dung nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG MỞ RỘNG THỊ TRƯỜNG XUẤT KHẨU NÔNG SẢN CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN TẬP ĐOÀN CHẾ BIẾN NÔNG SẢN MẠNH CƯỜNG
• 3.1. Tổng quan về Công ty Cổ phần Tập đoàn Chế biến Nông sản Mạnh Cường
• 3.2. Thông tin chung và quá trình hình thành, phát triển
• 3.3. Lĩnh vực kinh doanh. Cơ cấu tổ chức của công ty. Nguồn nhân lực của công ty
• 3.4. Cơ sở vật chất kỹ thuật của công ty
• 3.5. Tình hình tài chính của công ty
• 3.6. Tình hình xuất khẩu mặt hàng nông sản của Công ty Cổ phần Tập đoàn Chế biến Nông sản Mạnh Cường giai đoạn 2021 – 2023
• 3.7. Tổng quan hoạt động xuất khẩu của công ty giai đoạn 2021 – 2023
• 3.8. Cơ cấu thị trường xuất khẩu của Công ty giai đoạn 2021-2023
• 3.9. Phân tích thực trạng hoạt động mở rộng thị trường xuất khẩu nông sản của Công ty Cổ phần Tập đoàn Chế biến Nông sản Mạnh Cường giai đoạn 2021-2023
• 3.9.1. Nghiên cứu, tìm kiếm thị trường
• 3.9.2. Phân tích tiềm lực doanh nghiệp
• 3.9.3. Lựa chọn phương thức mở rộng thị trường
• 3.9.4. Triển khai chiến lược tiếp cận thị trường xuất khẩu phù hợp
• 3.10. Thực trạng các chỉ tiêu đánh giá mở rộng thị trường xuất khẩu nông sản sang thị trường Châu Âu của Công ty Cổ phần Tập đoàn Chế biến nông sản Mạnh Cường
• 3.10.1. Kết quả tốc độ tăng kim ngạch xuất khẩu bình quân
• 3.10.2. Tăng số lượng khách hàng mới
• 3.11. Đánh giá hoạt động mở rộng thị trường xuất khẩu của Công ty Cổ phần Tập đoàn Chế biến Nông sản Mạnh Cường
• 3.11.1. Những thành tựu đạt được. Những hạn chế còn tồn tại
• 3.11.2. Nguyên nhân của các hạn chế
• 4. CHƯƠNG 4: ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN VÀ GIẢI PHÁP MỞ RỘNG THỊ TRƯỜNG XUẤT KHẨU NÔNG SẢN CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN TẬP ĐOÀN CHẾ BIẾN NÔNG SẢN MẠNH CƯỜNG
• 4.1. Định hướng phát triển mở rộng thị trường xuất khẩu nông sản của Công ty Cổ phần Tập đoàn Chế biến Nông sản Mạnh Cường
• 4.2. Các đề xuất giải pháp mở rộng thị trường xuất khẩu nông sản của Công ty Cổ phần Tập đoàn Chế biến Nông sản Mạnh Cường trong thời gian tới
• 4.2.1. Đẩy mạnh tiêu thụ sản phẩm, thúc đẩy xuất khẩu sang thị trường Châu Âu
• 4.2.2. Chú trọng phát triển công tác nghiên cứu thị trường
• 4.2.3. Chuyên môn hóa và cải thiện chất lượng nhân sự các phòng ban
• 4.2.4. Đa dạng hóa các chủng loại sản phẩm
• 4.2.5. Duy trì mở rộng thị trường theo chiều rộng và kết hợp mở rộng thị trường xuất khẩu theo chiều sâu
• 4.2.6. Kiến nghị đối với Nhà nước và các ban ngành liên quan
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp mở rộng thị trường xuất khẩu nông sản

Giải pháp mở rộng thị trường xuất khẩu nông sản là một trong những vấn đề quan trọng đối với Công ty Cổ phần Tập đoàn Chế biến Nông sản Mạnh Cường. Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng, việc tìm kiếm và mở rộng thị trường xuất khẩu là cần thiết để nâng cao giá trị sản phẩm và tăng trưởng doanh thu. Công ty cần xác định rõ các thị trường tiềm năng và xây dựng chiến lược phù hợp để thâm nhập vào những thị trường này.

1.1. Tình hình xuất khẩu nông sản Việt Nam hiện nay

Xuất khẩu nông sản Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể trong những năm qua. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua để nâng cao kim ngạch xuất khẩu. Các sản phẩm nông sản chủ lực như cà phê, hạt điều, và trái cây đang chiếm ưu thế trên thị trường quốc tế, nhưng cần đa dạng hóa sản phẩm để đáp ứng nhu cầu của thị trường.

1.2. Vai trò của Công ty Cổ phần Tập đoàn Chế biến Nông sản Mạnh Cường

Công ty Cổ phần Tập đoàn Chế biến Nông sản Mạnh Cường đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp các sản phẩm nông sản chất lượng cao cho thị trường quốc tế. Với kinh nghiệm và năng lực sản xuất, công ty có thể tận dụng các cơ hội từ các hiệp định thương mại tự do để mở rộng thị trường xuất khẩu.

II. Thách thức trong việc mở rộng thị trường xuất khẩu nông sản

Mặc dù có nhiều cơ hội, nhưng Công ty Cổ phần Tập đoàn Chế biến Nông sản Mạnh Cường cũng phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc mở rộng thị trường xuất khẩu. Các yếu tố như cạnh tranh gay gắt, yêu cầu chất lượng sản phẩm cao và sự biến động của thị trường quốc tế là những vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Cạnh tranh từ các đối thủ quốc tế

Cạnh tranh từ các quốc gia khác trong khu vực và trên thế giới đang gia tăng. Các sản phẩm nông sản từ các nước như Thái Lan, Trung Quốc và Ấn Độ đang chiếm lĩnh thị trường, đòi hỏi công ty phải cải thiện chất lượng và giá cả để cạnh tranh hiệu quả.

2.2. Yêu cầu về chất lượng và tiêu chuẩn xuất khẩu

Các thị trường quốc tế ngày càng yêu cầu cao về chất lượng sản phẩm và tiêu chuẩn an toàn thực phẩm. Công ty cần đầu tư vào công nghệ chế biến và kiểm soát chất lượng để đáp ứng các tiêu chuẩn này.

III. Phương pháp mở rộng thị trường xuất khẩu nông sản hiệu quả

Để mở rộng thị trường xuất khẩu nông sản, Công ty Cổ phần Tập đoàn Chế biến Nông sản Mạnh Cường cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Việc nghiên cứu thị trường, phát triển sản phẩm và xây dựng thương hiệu là những yếu tố quan trọng trong chiến lược mở rộng.

3.1. Nghiên cứu và phân tích thị trường

Nghiên cứu thị trường giúp công ty hiểu rõ nhu cầu và xu hướng tiêu dùng của khách hàng. Việc phân tích đối thủ cạnh tranh cũng giúp công ty xác định được vị trí của mình trên thị trường.

3.2. Đầu tư vào công nghệ chế biến nông sản

Công nghệ chế biến hiện đại không chỉ nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn giúp giảm chi phí sản xuất. Đầu tư vào công nghệ mới sẽ tạo ra những sản phẩm đa dạng và hấp dẫn hơn cho thị trường.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Việc áp dụng các giải pháp mở rộng thị trường xuất khẩu nông sản đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho Công ty Cổ phần Tập đoàn Chế biến Nông sản Mạnh Cường. Các chỉ tiêu về doanh thu và kim ngạch xuất khẩu đã có sự tăng trưởng đáng kể trong những năm gần đây.

4.1. Kết quả đạt được từ các giải pháp

Các giải pháp mở rộng thị trường đã giúp công ty tăng trưởng doanh thu và mở rộng thị trường xuất khẩu sang các khu vực mới. Kim ngạch xuất khẩu nông sản đã tăng lên đáng kể, đặc biệt là tại các thị trường khó tính như EU và Bắc Mỹ.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Qua quá trình thực hiện các giải pháp, công ty đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu. Việc duy trì chất lượng sản phẩm và xây dựng thương hiệu mạnh là yếu tố quyết định cho sự thành công trong xuất khẩu.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho xuất khẩu nông sản

Kết luận, việc mở rộng thị trường xuất khẩu nông sản là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết đối với Công ty Cổ phần Tập đoàn Chế biến Nông sản Mạnh Cường. Định hướng tương lai cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng sản phẩm, đa dạng hóa sản phẩm và mở rộng thị trường xuất khẩu.

5.1. Định hướng phát triển bền vững

Công ty cần xây dựng chiến lược phát triển bền vững, chú trọng đến việc bảo vệ môi trường và phát triển cộng đồng. Điều này không chỉ giúp nâng cao hình ảnh thương hiệu mà còn tạo ra giá trị lâu dài cho doanh nghiệp.

5.2. Khuyến nghị cho các chính sách hỗ trợ

Cần có các chính sách hỗ trợ từ phía nhà nước để tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong việc mở rộng thị trường xuất khẩu. Các chương trình đào tạo và hỗ trợ tài chính sẽ giúp công ty nâng cao năng lực cạnh tranh.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong giai đoạn 1992–2022, hoạt động xuất khẩu của Việt Nam ghi nhận mức tăng trưởng bình quân 17,96%/năm, đưa hàng hóa Việt Nam hiện diện tại gần 200 quốc gia và vùng lãnh thổ. Tuy nhiên, bước sang năm 2023, sự suy giảm tổng cầu thế giới đã khiến kim ngạch xuất nhập khẩu của cả nước tăng trưởng âm lần đầu tiên sau 14 năm kể từ cuộc khủng hoảng kinh tế năm 2009. Trong bối cảnh đó, nông sản tiếp tục khẳng định vai trò là ngành hàng xuất khẩu mũi nhọn nhờ tận dụng các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới, từng bước chuyển dịch cơ cấu sang hàng chế biến và giảm tỷ trọng xuất khẩu thô. Dù vậy, so với tiềm năng sản xuất và vị thế của các quốc gia xuất khẩu nông sản tương đồng trong khu vực châu Á, kim ngạch của Việt Nam vẫn còn khoảng cách nhất định, đòi hỏi các doanh nghiệp trong ngành phải đẩy mạnh công tác mở rộng thị trường.

Công ty Cổ phần Tập đoàn Chế biến Nông sản Mạnh Cường thành lập năm 2017, hoạt động trong lĩnh vực chế biến và xuất khẩu các mặt hàng nông sản, gia vị chủ lực như quế, hoa hồi, hạt tiêu, hạt điều, cơm dừa. Sau hơn 7 năm phát triển, doanh nghiệp đã xây dựng được mạng lưới khách hàng quốc tế, song hoạt động xuất khẩu đang đối mặt với những điểm nghẽn lớn: mặt hàng xuất khẩu chủ yếu ở dạng thô hoặc sơ chế; thị trường tiêu thụ thiếu cân đối khi khu vực châu Á chiếm tới 77% thị phần qua các năm; các thị trường tiềm năng có giá trị gia tăng cao như châu Âu, Bắc Mỹ, Trung Đông và châu Phi mỗi khu vực chỉ chiếm chưa đầy 8,5% thị phần. Vấn đề duy trì thị trường truyền thống song song với việc thâm nhập các thị trường tiêu thụ mới trở thành nhiệm vụ cấp bách nhằm bảo đảm sự tồn tại và phát triển bền vững của doanh nghiệp.

Xuất phát từ thực tiễn trên, khóa luận tập trung giải quyết các câu hỏi và mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

• Câu hỏi nghiên cứu:

  1. Thực trạng xuất khẩu sản phẩm nông sản tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Chế biến Nông sản Mạnh Cường như thế nào?
  2. Cơ cấu sản phẩm nông sản và thị trường xuất khẩu của công ty như thế nào?
  3. Những tồn tại trong vấn đề thị trường xuất khẩu sản phẩm nông sản của Công ty Cổ phần Tập đoàn Chế biến Nông sản Mạnh Cường là gì?
  4. Giải pháp nhằm nâng cao khả năng mở rộng thị trường xuất khẩu nông sản của Công ty Cổ phần Tập đoàn Chế biến Nông sản Mạnh Cường nói riêng và của các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xuất khẩu nông sản nói chung trong thời gian tới?

• Mục tiêu nghiên cứu:

  • Mục tiêu tổng quát: Đề xuất hệ thống giải pháp mở rộng thị trường xuất khẩu sản phẩm nông sản của Công ty Cổ phần Tập đoàn Chế biến Nông sản Mạnh Cường hiện tại và trong thời gian tới.
  • Mục tiêu cụ thể:
    • Đối với doanh nghiệp: Hệ thống hóa cơ sở lý luận về mở rộng thị trường xuất khẩu nông sản; phân tích thực trạng hoạt động xuất khẩu giai đoạn 2021–2023 nhằm xác định điểm mạnh, điểm yếu và nguyên nhân cốt lõi; xây dựng hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả thâm nhập thị trường mới và gia tăng thị phần tại thị trường hiện tại.
    • Đối với Nhà nước: Nhận diện khó khăn thực tiễn của doanh nghiệp ngành nông sản, từ đó đề xuất các định hướng chính sách, khung khổ pháp lý và công cụ điều tiết vĩ mô hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao sức cạnh tranh quốc tế.

• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng hoạt động mở rộng thị trường xuất khẩu nông sản và các giải pháp mở rộng thị trường xuất khẩu của Công ty Cổ phần Tập đoàn Chế biến Nông sản Mạnh Cường.
  • Phạm vi không gian: Toàn bộ thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp, bao gồm thị trường truyền thống hiện hữu và các thị trường tiềm năng ở nước ngoài.
  • Phạm vi thời gian: Thu thập, phân tích dữ liệu thực trạng trong giai đoạn 2021–2023; đề xuất định hướng và giải pháp cho giai đoạn tiếp theo.
  • Phạm vi nội dung: Các giải pháp kinh doanh quốc tế nhằm mở rộng thị trường xuất khẩu nông sản dựa trên nguồn lực và phạm vi hoạt động của công ty.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống lập luận dựa trên các khái niệm và học thuyết nền tảng về thương mại quốc tế:

• Khái niệm xuất khẩu theo Khoản 1 Điều 18 Luật Thương mại 2005 của Việt Nam và định nghĩa của Feenstra & Taylor (2010) trong giáo trình Thương mại quốc tế.
• Khái niệm thị trường và thị trường xuất khẩu tiếp cận dưới các góc độ Kinh tế học, Marketing (Mc Carthy), học thuyết kinh tế chính trị của Karl Marx, cùng các lý thuyết marketing quốc tế.
• Khung lý luận về chiến lược mở rộng thị trường xuất khẩu của Constantine S. Katsikeas và Leonidas C. Leonidou (1996) về sự khác biệt giữa chiến lược tập trung hóa thị trường (market concentration) và lan rộng thị trường (market spreading); nghiên cứu của Leonidas C. Katsikeas, Dayananda Palihawadana và Stavroula Spyropoulou (2007) về các nhân tố kích thích doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ tham gia xuất khẩu.
• Lý thuyết lợi thế so sánh và các phương thức mở rộng thị trường: mở rộng theo chiều rộng (thâm nhập thị trường quốc gia mới) và mở rộng theo chiều sâu (gia tăng doanh thu, sản lượng và thị phần tại các thị trường sẵn có).
• Các chỉ tiêu lượng hóa đánh giá hoạt động mở rộng thị trường:
  • Tốc độ tăng kim ngạch xuất khẩu bình quân: $$K = \sqrt[n]{k_1 \cdot k_2 \dots k_n}$$ (trong đó $k_1, k_2, \dots, k_n$ là tốc độ tăng kim ngạch liên hoàn qua các năm)
  • Tăng số lượng khách hàng/thị trường thực mới: $$T = t_1 + t_2 + \dots + t_n$$ (trong đó $t_i$ là số thị trường mới khai thác trừ đi số thị trường bị mất hàng năm)

Khóa luận áp dụng phương pháp luận duy vật biện chứng kết hợp các phương pháp nghiên cứu cụ thể:

• Phương pháp thu thập dữ liệu: Thu thập dữ liệu thứ cấp từ sách báo, tài liệu học thuật, báo cáo ngành của VCCI, Hiệp hội Điều Việt Nam, Bộ Công Thương; trích xuất dữ liệu nội bộ giai đoạn 2021–2023 từ sổ sách kế toán, báo cáo tài chính của Phòng Tài chính – Kế toán, hồ sơ nhân sự của Phòng Hành chính – Nhân sự và số liệu theo dõi thị trường của Phòng Kinh doanh xuất khẩu Công ty Mạnh Cường.
• Phương pháp phân tích dữ liệu: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, so sánh liên hoàn, tính toán cơ cấu tỷ trọng để phân tích số liệu tài chính, kim ngạch, lao động; sử dụng phương pháp phân tích – tổng hợp lý thuyết nền để luận giải các nhân tố ảnh hưởng từ rào cản kỹ thuật (quy chuẩn dư lượng thuốc bảo vệ thực vật MRL $\le 0,01$ mg/kg của EU, mức thuế tự vệ 50% đối với hồ tiêu và 70% đối với hạt điều của Ấn Độ) đến năng lực nội tại của doanh nghiệp.

---

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

Chương này tập trung trình bày bối cảnh chung của nền kinh tế thế giới và hoạt động xuất nhập khẩu Việt Nam sau giai đoạn phục hồi hậu đại dịch, khẳng định tính cấp thiết của việc cơ cấu lại thị trường nông sản. Tác giả tiến hành tổng quan các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến mở rộng thị trường hàng hóa (Katsikeas & Leonidou, 1996; Katsikeas và cộng sự, 2007; Nguyễn Thị Đường, 2012; Lê Thị Thanh, 2019; Phạm Thị Ngọc Mai, 2022; Ngô Thị Thu Hiền, 2022; Nguyễn Thị Quỳnh Mai, 2023). Từ việc phân tích các nghiên cứu đi trước, tác giả chỉ rõ khoảng trống nghiên cứu: chưa có công trình nào đánh giá thực chứng hoạt động mở rộng thị trường xuất khẩu nông sản tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Chế biến Nông sản Mạnh Cường. Tiếp đó, chương 1 xác lập hệ thống 4 câu hỏi nghiên cứu, mục tiêu tổng quát, mục tiêu cụ thể, xác định đối tượng, phạm vi không gian, thời gian (2021–2023) và bố cục gồm 4 chương của khóa luận.

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MỞ RỘNG THỊ TRƯỜNG XUẤT KHẨU HÀNG HÓA

Chương 2 hệ thống hóa các khái niệm, vai trò của xuất khẩu đối với nền kinh tế thế giới, quốc gia và doanh nghiệp; phân tích 6 hình thức xuất khẩu phổ biến gồm xuất khẩu trực tiếp, giao dịch qua trung gian, buôn bán đối lưu, xuất khẩu tại chỗ, gia công quốc tế và tái xuất. Tác giả phân loại thị trường xuất khẩu theo 8 tiêu chí khác nhau (vị trí địa lý, lịch sử quan hệ, mức độ ưu tiên, mức độ mở cửa, hạn ngạch, sức mua, lợi thế cạnh tranh, cấu trúc thị trường).

Nội dung trọng tâm của chương làm rõ bản chất hai phương thức mở rộng thị trường: mở rộng theo chiều rộng và mở rộng theo chiều sâu, cùng quy trình 5 bước thực hiện (nghiên cứu thị trường, đánh giá tiềm lực doanh nghiệp, lựa chọn phương thức, triển khai tiếp cận chủ động/thụ động và dự báo kết quả - rủi ro). Bên cạnh đó, chương 2 phân tích tác động từ các nhóm nhân tố khách quan (rào cản kỹ thuật SPS/TBT của EU, chính sách thuế bảo hộ của Ấn Độ, áp lực cạnh tranh từ các nước xuất khẩu lớn như Ấn Độ, Indonesia, Brazil, Trung Quốc) và nhân tố chủ quan (nguồn nhân lực, tiềm lực tài chính, công nghệ chế biến, cơ sở kho bãi, chất lượng và thương hiệu sản phẩm).

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG MỞ RỘNG THỊ TRƯỜNG XUẤT KHẨU NÔNG SẢN CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN TẬP ĐOÀN CHẾ BIẾN NÔNG SẢN MẠNH CƯỜNG

Chương 3 đi sâu khảo sát thực tiễn tại doanh nghiệp. Về quy mô, công ty có vốn điều lệ 20 tỷ đồng, trụ sở tại Hà Nội; hệ thống cơ sở vật chất gồm văn phòng 200 m², nhà máy tại Nam Trực (Nam Định) diện tích hơn 2.000 m² (trang bị 3 xe tải 5 tấn, 1 xe nâng, 4 máy cắt quế, 1 máy sàng), kho Bình Liêu (Quảng Ninh) hơn 5.000 m², kho Yên Dương (Ý Yên, Nam Định) gần 5.000 m². Trong năm 2023, doanh nghiệp đầu tư nhà máy chạy sạch đưa tỷ lệ tạp chất về gần 0%, bổ sung máy nghiền bột và đạt chứng chỉ hữu cơ (Organic) vào tháng 10/2023 để chuẩn hóa tiêu chuẩn vào châu Âu.

Chỉ tiêu nhân sự & tài chính	Năm 2021	Năm 2022	Năm 2023
Tổng số lao động (Người)	128	116	114
- Trình độ Đại học trở lên	28 (22%)	28 (24%)	30 (26%)
- Trình độ Cao đẳng, Trung cấp	26	24	22
- Sơ cấp, công nhân kỹ thuật	14	10	10
- Lao động phổ thông và khác	60 (47%)	54 (46%)	52 (46%)
Tổng nguồn vốn (Tỷ VNĐ)	63,54	73,36	85,71
- Nợ phải trả (100% nợ ngắn hạn)	49,91 (78,54%)	58,52 (79,77%)	69,43 (81,01%)
- Vốn chủ sở hữu	13,63	14,84	16,28
- Hệ số Nợ / Vốn chủ sở hữu	3,66	3,94	4,27
Kết quả kinh doanh (Tỷ VNĐ)
- Doanh thu thuần	136,72	145,03	199,88
- Chi phí kinh doanh	135,12	143,40	197,55
- Lợi nhuận trước thuế	1,60	1,63	2,33
- Lợi nhuận sau thuế	1,275	1,306	1,860

Kim ngạch xuất khẩu nông sản của công ty có sự bứt phá từ 5,21 triệu USD (2021) lên 5,53 triệu USD (2022, tăng 6,14%) và đạt 7,65 triệu USD (2023, tăng 38,34%). Cơ cấu mặt hàng cho thấy quế là sản phẩm chủ lực nhất:

Mặt hàng xuất khẩu	Năm 2021	Năm 2022	Năm 2023
Quế (Triệu USD / Tỷ trọng)	3,42 (65,64%)	3,54 (64,10%)	4,96 (64,79%)
Hoa hồi (Triệu USD / Tỷ trọng)	1,10 (21,11%)	1,18 (21,34%)	1,22 (16,02%)

Về thị trường, châu Á chiếm áp đảo xấp xỉ 77% thị phần qua các năm; các thị trường còn lại như Bắc Mỹ, Trung Đông, châu Phi và châu Âu mỗi nơi chỉ chiếm dưới 8,5%. Sau các bước chuẩn bị từ năm 2021, đến năm 2023 công ty đã bước đầu thâm nhập thành công vào EU nhờ đáp ứng tiêu chuẩn làm sạch và chứng nhận Organic.

Chương 3 kết luận với việc chỉ ra các tồn tại: mức độ phụ thuộc vào thị trường châu Á quá cao; sản phẩm xuất khẩu còn nặng về dạng thô; cơ cấu vốn tiềm ẩn rủi ro khi nợ ngắn hạn chiếm trên 81% tổng tài sản; trình độ nghiên cứu thị trường quốc tế của nhân sự kinh doanh còn mỏng. Nguyên nhân bắt nguồn từ quy mô vốn hạn chế, trang thiết bị chế biến sâu chưa đồng bộ và thiếu hụt nhân lực ngoại thương chất lượng cao.

CHƯƠNG 4: ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN VÀ GIẢI PHÁP MỞ RỘNG THỊ TRƯỜNG XUẤT KHẨU NÔNG SẢN CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN TẬP ĐOÀN CHẾ BIẾN NÔNG SẢN MẠNH CƯỜNG

Trên cơ sở định hướng phát triển của công ty, tác giả đề xuất 5 nhóm giải pháp cụ thể:

1. Đẩy mạnh tiêu thụ sản phẩm, thúc đẩy xuất khẩu sang thị trường Châu Âu: Khai thác các ưu đãi thuế quan từ EVFTA, phát huy giá trị chứng chỉ Organic và hệ thống nhà máy làm sạch nhằm thâm nhập sâu vào các chuỗi phân phối thực phẩm tại EU.
2. Chú trọng phát triển công tác nghiên cứu thị trường: Thiết lập quy trình thu thập thông tin bài bản về rào cản kỹ thuật, biến động thị hiếu tiêu dùng và động thái chính sách của các nước nhập khẩu nhằm chủ động phương án tiếp cận.
3. Chuyên môn hóa và cải thiện chất lượng nhân sự các phòng ban: Bồi dưỡng nghiệp vụ ngoại thương, kỹ năng phân tích thị trường quốc tế cho đội ngũ kinh doanh; tuyển dụng nhân sự có chuyên môn sâu về kiểm định chất lượng và logistics xuất nhập khẩu.
4. Đa dạng hóa các chủng loại sản phẩm: Đầu tư công nghệ chế biến sâu để phát triển các dòng sản phẩm tinh chế (bột quế, tinh dầu, tiêu chế biến) thay vì phụ thuộc vào hàng thô, nhằm nâng cao giá trị gia tăng trên mỗi đơn vị hàng hóa.
5. Duy trì mở rộng thị trường theo chiều rộng và kết hợp mở rộng thị trường xuất khẩu theo chiều sâu: Tiếp tục khai thác thị trường ngách tại các quốc gia mới, đồng thời gia tăng doanh số và tần suất mua lặp lại của khách hàng tại các thị trường truyền thống.

Bên cạnh giải pháp nội bộ, tác giả đề xuất các kiến nghị đối với Nhà nước: duy trì chính sách thuế giá trị gia tăng 0% cho hàng xuất khẩu; triển khai các gói tín dụng ưu đãi cho doanh nghiệp nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao; tăng cường cung cấp thông tin cảnh báo sớm về các biện pháp phi thuế quan; đẩy mạnh đơn giản hóa thủ tục hải quan và thông quan hàng nông sản.

---

Kết quả và đóng góp

• Kết quả nghiên cứu thực chứng:

  • Hệ thống hóa toàn diện chuỗi dữ liệu sản xuất, tài chính và xuất khẩu của Công ty Nông sản Mạnh Cường trong giai đoạn 3 năm (2021–2023).
  • Lượng hóa mức tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu từ 5,21 triệu USD lên 7,65 triệu USD, trong đó chỉ rõ sự phụ thuộc cơ cấu vào hai mặt hàng chính là quế (chiếm trên 64%) và hoa hồi (chiếm 16–21%).
  • Phân tích cơ cấu thị trường xuất khẩu với tỷ trọng 77% tại châu Á và bước đầu ghi nhận kết quả thâm nhập thị trường EU sau khi hoàn thành nhà máy làm sạch đạt tạp chất xấp xỉ 0% cùng chứng nhận Organic vào tháng 10/2023.
  • Phản ánh rõ nét bức tranh tài chính đặc thù của doanh nghiệp thương mại nông sản: đòn bẩy tài chính cao với tỷ lệ nợ ngắn hạn chiếm 81,01% tổng nguồn vốn và hệ số nợ/vốn chủ sở hữu ở mức 4,27 vào năm 2023.

• Giải pháp và khuyến nghị:

  • Đề xuất 5 nhóm giải pháp quản trị vi mô có tính khả thi cao, gắn liền với điều kiện thực tế của công ty về hạ tầng kho bãi (hơn 12.000 m² tại Nam Định và Quảng Ninh) và năng lực chế biến.
  • Đưa ra các kiến nghị vĩ mô sát thực tế về hỗ trợ xúc tiến thương mại, vốn vay ưu đãi và cảnh báo rào cản kỹ thuật phi thuế quan.

• Đóng góp khoa học và thực tiễn:

  • Là công trình đầu tiên nghiên cứu chuyên sâu về thực trạng mở rộng thị trường xuất khẩu nông sản tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Chế biến Nông sản Mạnh Cường.
  • Cung cấp một trường hợp điển hình (case study) về lộ trình vượt qua các rào cản phi thuế quan khắt khe tại thị trường phát triển (như tiêu chuẩn MRL của EU) thông qua việc đầu tư công nghệ chế biến sạch và chứng nhận quốc tế đối với doanh nghiệp nông sản vừa và nhỏ tại Việt Nam.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:

  • Phạm vi dữ liệu thứ cấp của doanh nghiệp mới chỉ dừng lại ở giai đoạn 2021–2023, chưa phản ánh đầy đủ chu kỳ dài hạn sau khi chứng chỉ Organic phát huy tối đa hiệu quả thương mại tại thị trường EU.
  • Nghiên cứu chưa thực hiện các khảo sát định lượng trực tiếp từ phía đối tác nhập khẩu nước ngoài để đánh giá mức độ hài lòng về chất lượng sản phẩm và dịch vụ giao hàng.
  • Các giải pháp đề xuất tập trung vào khía cạnh quản trị và mở rộng thị trường, chưa đi sâu giải quyết bài toán cơ cấu lại nguồn vốn dài hạn nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào nợ vay ngắn hạn.

• Hướng nghiên cứu tiếp:

  • Mở rộng chuỗi số liệu khảo sát sang các năm tiếp theo để đánh giá tác động định lượng của hiệp định EVFTA đối với kim ngạch xuất khẩu của doanh nghiệp sang khối EU.
  • Ứng dụng mô hình kinh tế lượng nhằm xác định và đo lường mức độ tác động của các yếu tố rào cản phi thuế quan, chi phí logistics và tiêu chuẩn chất lượng đến quyết định lựa chọn thị trường xuất khẩu nông sản của khối doanh nghiệp tư nhân.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng sử dụng:

  • Sinh viên, học viên chuyên ngành Kinh tế quốc tế, Kinh doanh quốc tế, Thương mại quốc tế cần tài liệu thực chứng về nghiệp vụ xuất khẩu và chiến lược thâm nhập thị trường nước ngoài.
  • Cán bộ quản lý, nhân viên kinh doanh tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ kinh doanh, xuất khẩu nông sản, gia vị (đặc biệt là quế, hồi, tiêu, điều).

• Nội dung có giá trị tham khảo cao:

  • Phương pháp phân tích cơ cấu sản phẩm và thị trường xuất khẩu kết hợp đánh giá thực trạng tài chính, lao động của một doanh nghiệp thương mại nông sản thực tế.
  • Bài học kinh nghiệm trong việc nâng cấp cơ sở vật chất kỹ thuật (đầu tư nhà máy chạy sạch, xưởng nghiền bột, kho bãi tại vùng nguyên liệu) và lấy chứng nhận quốc tế (Organic) để tháo gỡ rào cản kỹ thuật khi bước vào các thị trường khó tính như châu Âu.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Kim ngạch xuất khẩu và kết quả kinh doanh của Công ty Nông sản Mạnh Cường biến động như thế nào trong giai đoạn 2021–2023?

Trong giai đoạn 2021–2023, kết quả kinh doanh của công ty duy trì đà tăng trưởng liên tục:

• Doanh thu tăng từ 136,72 tỷ đồng (2021) lên 145,03 tỷ đồng (2022, tăng 6,08%) và đạt 199,88 tỷ đồng (2023, tăng 37,82%).
• Lợi nhuận trước thuế tăng từ 1,60 tỷ đồng (2021) lên 1,63 tỷ đồng (2022) và đạt 2,33 tỷ đồng (2023, tăng 42,62%).
• Kim ngạch xuất khẩu tăng từ 5,21 triệu USD (2021) lên 5,53 triệu USD (2022, tăng 6,14%) và bứt phá lên 7,65 triệu USD (2023, tăng 38,34%).

2. Mặt hàng nào đóng vai trò chủ lực trong cơ cấu hàng hóa xuất khẩu của công ty?

Quế là mặt hàng xuất khẩu chủ lực nhất của công ty, luôn chiếm trên 64% tổng kim ngạch xuất khẩu qua các năm: đạt 3,42 triệu USD năm 2021 (chiếm 65,64%), 3,54 triệu USD năm 2022 (chiếm 64,10%) và 4,96 triệu USD năm 2023 (chiếm 64,79%). Mặt hàng đứng thứ hai là hoa hồi, đạt kim ngạch từ 1,10 triệu USD đến 1,22 triệu USD (chiếm tỷ trọng từ 16,02% đến 21,34%). Các mặt hàng còn lại gồm hạt tiêu, hạt điều, cơm dừa.

3. Cơ cấu thị trường xuất khẩu của công ty gặp phải rủi ro tập trung như thế nào?

Thị trường xuất khẩu của công ty bị mất cân đối nghiêm trọng khi khu vực châu Á chiếm tới khoảng 77% thị phần qua các năm. Trong khi đó, các thị trường tiềm năng có khả năng chi trả cao như châu Âu, Bắc Mỹ, Trung Đông và châu Phi mỗi khu vực chỉ chiếm chưa đến 8,5% thị phần. Sự phụ thuộc lớn vào một khu vực địa lý khiến doanh nghiệp dễ chịu tổn thương khi thị trường truyền thống (như Ấn Độ) áp dụng các biện pháp bảo hộ, nâng giá sàn nhập khẩu hoặc áp thuế cao (50% với hạt tiêu, 70% với hạt điều).

4. Doanh nghiệp đã triển khai những giải pháp kỹ thuật nào để thâm nhập thành công thị trường châu Âu năm 2023?

Để vượt qua các rào cản kỹ thuật khắt khe của EU (đặc biệt là quy định dư lượng hóa chất MRL $\le 0,01$ mg/kg), vào tháng 1/2023, công ty đã xây dựng nhà máy chạy sạch nhằm đưa tỷ lệ tạp chất của nông sản xuống gần 0%. Đồng thời, doanh nghiệp đầu tư xưởng máy nghiền bột phục vụ chế biến và chính thức được cấp chứng nhận hữu cơ (Organic) vào tháng 10/2023, tạo điều kiện đủ tiêu chuẩn xuất khẩu chính ngạch sang EU.

5. Cơ cấu nguồn vốn và lao động của công ty phản ánh những đặc điểm quản trị gì?

Về nguồn vốn, công ty sử dụng đòn bẩy nợ rất cao và có xu hướng gia tăng rủi ro thanh khoản: nợ phải trả hoàn toàn là nợ ngắn hạn, chiếm 78,54% (2021), 79,77% (2022) và 81,01% (2023) tổng nguồn vốn; hệ số nợ/vốn chủ sở hữu năm 2023 lên tới 4,27. Về lao động, quy mô nhân sự giảm nhẹ từ 128 người (2021) xuống 114 người (2023) do tối ưu hóa chi phí và quy trình; cơ cấu nhân sự chủ yếu là lao động phổ thông phục vụ kho xưởng (~46%), trong khi nhân sự có trình độ đại học trở lên tham gia hoạt động kinh doanh xuất khẩu tăng nhẹ từ 22% lên 26%.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lê Thị Thắm Hồng đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về mở rộng thị trường xuất khẩu hàng hóa và phản ánh bức tranh thực trạng hoạt động kinh doanh nông sản tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Chế biến Nông sản Mạnh Cường giai đoạn 2021–2023. Công trình làm rõ sự bứt phá kim ngạch lên 7,65 triệu USD nhờ đầu tư chuẩn hóa chất lượng (nhà máy chạy sạch, chứng nhận Organic) để thâm nhập thị trường EU, đồng thời chỉ ra các điểm nghẽn về mức độ tập trung thị trường châu Á và rủi ro từ cơ cấu nợ ngắn hạn. Hệ thống 5 giải pháp vi mô được đề xuất có tính đồng bộ, sát với năng lực thực tế của doanh nghiệp và cung cấp nguồn tư liệu tham khảo hữu ích cho nghiên cứu thực tiễn ngành xuất khẩu nông sản Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan của vấn đề nghiên cứu Chương 2: Cơ sở lý luận về mở rộng thị trường xuất khẩu hàng hóa Chương 3: Thực trạng hoạt động mở rộng thị trường xuất khẩu nông sản của Công ty Cổ phần Tập đoàn Chế biến Nông sản Mạnh Cường Chương 4: Định hướng phát triển và giải pháp mở rộng thị trường xuất khẩu nông sản của Công ty Cổ phần Tập đoàn Chế biến Nông sản Mạnh Cường 7 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MỞ RỘNG THỊ THƯỜNG XUẤT KHẨU HÀNG HÓA 2. Lý luận chung về xuất khẩu hàng hóa 2. Khái niệm xuất khẩu hàng hóa Theo Điều 18, Khoản 1, Luật thương mại 2005 Việt Nam, “Xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hoá được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật”. Feenstra và Taylor (2010) lại đưa ra một định nghĩa khác về xuất khẩu trong giáo trình Thương mại quốc tế đó là: “Các quốc gia mua và bán hàng hóa, dịch vụ từ nhau.

Xuất khẩu là sản phẩm được bán từ nước này sang nước khác”. Từ những định nghĩa trên, có thể hiểu xuất khẩu là việc một quốc gia bán hàng hóa và dịch vụ cho một quốc gia khác trên cơ sở dùng tiền tệ của một trong hai quốc gia đó hoặc của quốc gia thứ ba làm phương thức thanh toán. Mục đích của hoạt động này là khai thác được lợi thế của từng quốc gia trong phân công lao động quốc tế. Khi việc trao đổi hàng hóa giữa các quốc gia đều có lợi thì các quốc gia đều tích cực tham gia mở rộng hoạt động này.

Như vậy, xuất khẩu được hiểu là hoạt động trao đổi hàng hoá và dịch vụ của một quốc gia với phần còn lại của thế giới thông qua mua bán nhằm khai thác triệt để lợi thế của quốc gia trong phân công lao động quốc tế. Cơ sở của xuất khẩu là hoạt động mua bán và trao đổi hàng hóa (bao gồm hàng hóa vô hình và hữu hình) trong nước. Cho tới khi sản xuất phát triển và việc trao đổi hàng hóa giữa các quốc gia đều có lợi, hoạt động này mở rộng phạm vi ra ngoài biên giới của các quốc gia hoặc giữa thị trường nội địa và khu chế xuất. Vai trò của hoạt động xuất khẩu hàng hóa 2.

Đối với nền kinh tế thế giới Hoạt động xuất khẩu hàng hóa đóng vai trò hết sức to lớn đến nền kinh tế thế giới và có ảnh hưởng tới nhiều khía cạnh khác nhau. Xuất khẩu hàng hóa đã và đang thúc đẩy các quan hệ kinh tế đối ngoại nhằm thu hút đầu tư, tăng cường vị thế kinh tế quốc gia, rút ngắn khoảng cách trên thị trường Thế giới. Ngoài ra, xuất khẩu khai thác nguồn 8 lực và tiềm lực của mỗi quốc gia một cách triệt để làm gia tăng hiệu suất và chất lượng sản phẩm, tăng cường tính cạnh tranh, đồng thời xuất khẩu còn thúc đẩy chuyển giao công nghệ và kiến thức. Từ đó, nền kinh tế Thế giới sẽ phát triển ngày càng mạnh mẽ và sâu rộng 2.

Đối với quốc gia - Tạo nguồn vốn ngoại tệ quan trọng để đảm bảo nhu cầu nhập khẩu, cải thiện cán cân thanh toán. - Tăng cường GDP, thu nhập quốc gia và tạo việc làm cho người lao động. - Thúc đẩy sản xuất hàng hóa phát triển tận dụng hiệu quả, phát huy tối đa nguồn lực và các lợi thế sẵn có của quốc gia như nguồn lao động, tài nguyên thiên nhiên. - Giúp tiếp cận công nghệ, kiến thức và mô hình kinh doanh mới.

- Thúc đẩy sản xuất hàng hóa phát triển tận dụng hiệu quả, phát huy tối đa nguồn lực và các lợi thế sẵn có của quốc gia như nguồn lao động, tài nguyên thiên nhiên. - Góp phần làm chuyển dịch cơ cấu sản xuất, định hướng sản xuất, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. - Góp phần giảm thiểu rủi ro và phụ thuộc, giữ ổn định nền kinh tế của đất nước trong thời kì biến động kinh tế và chính trị hiện nay. Đối với doanh nghiệp Thứ nhất, xuất khẩu gia tăng doanh thu cho doanh nghiệp.

Thông qua hoạt động xuất khẩu, các doanh nghiệp có thể mở rộng quy mô thị trường và tăng hiệu quả kinh doanh. Điều này cũng thúc đẩy doanh nghiệp gia tăng hiệu quả sản xuất và đa dạng hóa các sản phẩm của doanh nghiệp. Ngoài ra, nhờ mở rộng thị trường tiêu thụ hàng hóa, hoạt động sản xuất của doanh nghiệp cũng gia tăng, giúp doanh nghiệp tận dụng được lợi ích từ tính kinh tế theo quy mô. Thứ hai, xuất khẩu giúp nâng cao vị thế doanh nghiệp.

Thông qua hoạt động xuất khẩu, doanh nghiệp không chỉ được tiếp cận với những khách hàng nội địa mà còn được mở rộng quan hệ mua bán hàng hóa ra các thị trường các quốc gia khác, được nhiều bạn hàng quốc tế biết đến. Từ đó, doanh nghiệp xuất khẩu có cơ hội mở rộng trao đổi thương mại với nhiều đối tác nước ngoài hơn. 9 Thứ ba, xuất khẩu là cơ sở thúc đẩy, nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Trước sự cạnh tranh gay gắt từ các doanh nghiệp của các quốc gia khác, doanh nghiệp xuất khẩu phải luôn tìm cách hoàn thiện, đổi mới sản phẩm, nâng cao quy trình quản lý, kinh doanh… qua việc áp dụng các trang thiết bị, máy móc, công nghệ hiện đại trong quá trình sản xuất và quản lý.

Từ đó, các sản phẩm được sản xuất có sự hoàn thiện về chất lượng, đa dạng về mẫu mã. Các hoạt động về quản lý, kinh doanh như phân phối, marketing… cũng được hoàn thiện và hiệu quả hơn. Các hình thức xuất khẩu hàng hóa. - Xuất khẩu trực tiếp.

Xuất khẩu trực tiếp là phương thức giao dịch trong đó người bán trực tiếp cung cấp hàng hoá và dịch vụ cho người mua ở nước ngoài. Đây là hình thức xuất khẩu hàng hoá phổ biến nhất. Với hình thức này, giao dịch giữa người bán và người mua được thực hiện một cách tiện lợi, nhanh chóng do không cần thông qua trung gian. Từ đó, doanh nghiệp giảm được chi phí trung gian, hiệu quả giao dịch cũng được nâng cao do được đàm phán, trao đổi trực tiếp, mối quan hệ đối tác giữa người bán và người mua cũng được mở rộng.

- Giao dịch qua trung gian. Giao dịch qua trung gian là phương thức giao dịch trong đó quá trình trao đổi giữa người bán và người mua (hai bên có trụ sở kinh doanh ở các quốc gia khác nhau) để mua bán, trao đổi hàng hoá và dịch vụ được thực hiện thông qua bên thứ ba (được gọi là trung gian thương mại). Giao dịch qua trung gian có thể được tiến hành thông qua đại lý hoặc môi giới. Khi sử dụng hình thức giao dịch qua trung gian, doanh nghiệp có thể giảm bớt rủi ro trong quá trình trao đổi hàng hoá, dịch vụ, đặc biệt là khi doanh nghiệp thâm nhập vào một thị trường mới.

Tuy nhiên, hình thức này cũng khiến doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào bên trung gian. Buôn bán đối lưu là phương thức giao dịch trong đó xuất khẩu kết hợp chặt chẽ với nhập khẩu, người bán đồng thời là người mua và hàng hoá trao đổi có giá trị tương đương nhau. Mục đích chính của phương thức này không phải nhằm thu về ngoại tệ mà nhằm 10 thu về một hàng hoá khác có giá trị tương đương. Phương thức buôn bán đối lưu còn được gọi là phương thức xuất khẩu liên kết hoặc phương thức đổi hàng.

Phương thức buôn bán đối lưu thường được tiến hành dựa trên các cơ sở về động cơ tài chính, động cơ tiếp thị và động cơ phát triển. Với động cơ tài chính, buôn bán đối lưu thường được áp dụng trong các trường hợp như một số nước phát triển không có khả năng về tài chính để nhập khẩu hàng hoá hay doanh nghiệp muốn tránh bị động vốn do các biện pháp quản lý ngoại hối của nước nhập khẩu. Với động cơ tiếp thị, các nước đang phát triển thường áp dụng để tăng lượng hàng xuất khẩu với hy vọng tạo ra một số thị trường mới hoặc nhằm tăng thị phần trong điều kiện cạnh tranh gay gắt. Với động cơ phát triển, các nước đang phát triển sử dụng phương thức buôn bán đối lưu nhằm thuyết phục đối tác thương mại nước ngoài hỗ trợ cho các chương trình phát triển công nghiệp.

- Xuất khẩu tại chỗ. Xuất khẩu tại chỗ là hình thức xuất khẩu trong đó hàng hóa do doanh nghiệp Việt Nam sản xuất và cung cấp cho người mua ở nước ngoài theo hợp đồng thương mại, được người mua ở nước ngoài thanh toán nhưng chỉ định giao hàng hóa tại Việt Nam cho doanh nghiệp khác ở Việt Nam. Theo quy định của Việt Nam, hình thức xuất khẩu tại chỗ áp dụng cho một số đối tượng như sản phẩm gia công; máy móc, thiết bị thuê/mượn; nguyên liệu, vật tư dư thừa; phế liệu, phế phẩm thuộc hợp đồng gia công; hàng hoá mua bán giữa doanh nghiệp nội địa với doanh nghiệp chế xuất, doanh nghiệp trong khu thuế quan hoặc hàng hoá mua bán giữa doanh nghiệp Việt Nam với tổ chức, cá nhân nước ngoài không hiện diện tại Việt Nam và hàng hóa được chỉ định giao nhận với doanh nghiệp khác tại Việt Nam. Hình thức xuất khẩu tại chỗ giúp quá trình vận chuyển hàng hoá diễn ra nhanh chóng, tiết kiệm được thời gian và chi phí cho doanh nghiệp.

- Gia công quốc tế: Gia công quốc tế là hoạt động thương mại trong đó bên nhận gia công sử dụng nguyên vật liệu của bên đặt gia công để thực hiện một hoặc một số công đoạn trong quá trình sản xuất theo yêu cầu của bên nhận gia công để hưởng thù lao. 11 Với hình thức gia công quốc tế, thị trường nước ngoài là nơi cung cấp nguyên vật liệu sản xuất sản phẩm, đồng thời, cũng là thị trường tiêu thụ sản phẩm đó. Gia công quốc tế được áp dụng phổ biến trong thương mại quốc tế bởi những ưu điểm của hình thức này. Cụ thể, đối với bên đặt gia công, phương thức gia công quốc tế giúp giảm giá thành sản phẩm do tận dụng được nguồn nhân lực giá rẻ từ các nước nhận gia công.

Đối với bên nhận gia công, phương thức này giúp tăng cơ hội việc làm, tăng thu ngoại tệ, giúp thu hút công nghệ, kỹ thuật và kinh nghiệm quản lý từ nước ngoài. - Tái xuất Tái xuất là hoạt động xuất khẩu ra nước ngoài những hàng hoá đã nhập khẩu trước đây nhưng chưa qua gia công chế biến ở nước tái xuất. Phương thức tái xuất gồm ba nước: nước xuất khẩu, nước tái xuất và nước nhập khẩu.