chương I đến chương XXIV và một số sản phẩm thuộc các chương khác trong hệ thống danh mục thuế mã HS (trừ cá và các sản phẩm làm từ cá)”. Với cách hiểu này, nông sản là một phạm vi khá rộng bao gồm các loại hàng hóa có nguồn gốc từ hoạt động nông nghiệp như: Các sản phẩm nông nghiệp cơ bản như lúa gạo, lúa mỳ, bột mỳ, sữa, động vật sống, cà phê, hồ tiêu, hạt điều, chè, rau quả tươi,. Các sản phẩm phái sinh như bánh mỳ, bơ, dầu ăn, thịt,. Các sản phẩm được chế biến từ sản phẩm nông nghiệp như bánh kẹo, sản phẩm từ sữa, xúc xích, nước ngọt, rượu, bia, thuốc lá, da động vật thô,.
Tất cả các sản phẩm còn lại trong hệ thống thuế mã HS được xem là sản phẩm phi nông nghiệp (còn gọi là sản phẩm công nghiệp) Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp quốc (FAO) nêu lên quan điểm cho rằng: “Các mặt hàng hàng nông sản là tập hợp của nhiều nhóm hàng khác nhau, cụ thể bao gồm: Nhóm hàng sản phẩm nhiệt đới, nhóm hàng ngũ cốc, nhóm hàng trứng sữa và các sản phẩm làm từ trứng sữa, nhóm hàng rau quả, nhóm hàng nông sản nguyên liệu”. Việt Nam là nước nông nghiệp truyền thống và lâu đời. Với cách hiểu, nông sản là các sản phẩm thuộc lĩnh vực nông nghiệp và thường được hiểu theo nghĩa rộng nông nghiệp là bao gồm nông nghiệp (trồng trọt, chăn nuôi), thuỷ sản, lâm nghiệp. Các ngành công nghiệp chế biến nông lâm thuỷ sản thì được gộp vào lĩnh vực công nghiệp.
Từ các quan điểm nêu trên thì khóa luận sẽ xác định cách hiểu khái quát: “Nông sản là các sản phẩm từ hoạt động sản xuất nông nghiệp bao gồm thành phẩm hay bán thành phẩm thu được từ cây trồng, vật nuôi, bao gồm các sản phẩm của ngành lâm nghiệp và ngư nghiệp”. Đặc điểm của nông sản Từ khái niệm đã nêu trên, khóa luận cũng xác định một số đặc điểm của nông sản như sau: a. Nông sản có tính chất thời vụ Do đặc tính các loại cây trồng sinh trưởng và phát triển dựa trên các quy luật nhất định nên quá trình sản xuất nuôi trồng và thu hoạch nông sản chủ yếu mang tính 11 chất thời vụ. Bên cạnh đó thì do tính chất thích ứng của mỗi loại cây trồng với sự biến thiên thời tiết, khí hậu nên hoạt động trồng trọt cũng tạo nên những vụ mùa khác nhau.
Đặc biệt vào các khoảng thời gian chính vụ của các mặt hàng nông sản thì sản phẩm thu hoạch được thường có sản lượng nhiều với chất lượng tốt hơn. Nông sản chịu tác động lớn từ điều kiện tự nhiên Nông sản có yếu tố phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên như điều kiện về đất đai, địa hình, khí hậu, thời tiết và các sản phẩm nông sản thường rất nhạy cảm với các nhân tố ngoại cảnh. Do vậy, trong trường hợp cùng một điều kiện tự nhiên thì một số cây trồng vật nuôi sinh trưởng và phát triển tốt, ngược lại có nhiều loại cây trồng vật nuôi lại không thể sinh tồn trong điều kiện tự nhiên đó. Tương tự, khi có sự thay đổi thất thường về khí hậu, thời tiết thì các sản phẩm nông sản có thể bị tác động và có chất lượng cũng như sản lượng kém hơn so với điều kiện bình thường.
Nông sản có tính chất tươi sống và phụ thuộc vào điều kiện bảo quản Nông sản là những sản phẩm có nhiều yếu tố tươi sống và khó bảo quản trong thời hạn dài ngày nếu để ở điều kiện tự nhiên. Vì tính chất tươi sống nên các mặt hàng nông sản dễ bị ẩm mốc, hư hỏng do đó cần có các yêu cầu về kỹ thuật đóng gói, bảo quản phù hợp để đảm bảo chất lượng nông sản không bị ảnh hưởng hoặc bị ảnh hưởng tối thiểu nhất có thể. Nông sản có tính chất phong phú, đa dạng Nông sản là mặt hàng có tính chất đa dạng cả về chủng loại và cấu hình. Mỗi một yếu tố điều kiện môi trường thay đổi sẽ làm cho chất lượng nông sản thay đổi.
Không những thế nông sản còn được sản xuất ra từ các môi trường khác nhau, mỗi trang trại hay mỗi khu vực lại có phương thức sản xuất khác nhau và giống cây trồng, vật nuôi cũng rất đa dạng và phong phú do vậy các sản phẩm nông sản hiển nhiên cũng tạo nên đặc điểm đa dạng và phong phú. Nông sản phải đảm bảo về yêu cầu chất lượng Chất lượng các sản phẩm nông sản có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của người tiêu dùng (NTD) vì thế đây là tiêu chí quan trọng đảm bảo để các sản phẩm nông sản có thể được tiêu thụ trên thị trường đặc biệt là trên thị trường quốc tế. Tại nhiều quốc gia trên thế giới đối với hàng hóa nông sản thì ngày càng nhiều yêu cầu chất lượng được đặt ra về vệ sinh an toàn xuất xứ, về yêu cầu kiểm dịch động thực 12 vật đồng thời các quốc gia này cũng thực hiện truy xuất nguồn gốc của các sản phẩm nông sản được nhập khẩu để đảm bảo chất lượng của nông sản. Những vấn đề cơ bản về nông sản xuất khẩu 1.
Khái niệm về nông sản xuất khẩu Theo Luật Thương Mại Việt Nam 2005 thì “xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hóa được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật”. Trên cơ sở hiểu về nông sản và xuất khẩu thì có thể hiểu một cách tổng quát: Nông sản xuất khẩu là những sản phẩm của ngành nông nghiệp được sản xuất để đưa ra khỏi lãnh thổ, chứ không phải để tự tiêu dùng hay tiêu thụ trên thị trường trong nước. Ngoài ra, từ những phân tích trên có thể hiểu xuất khẩu nông sản là hoạt động trao đổi các mặt hàng nông sản của một quốc gia với các nước khác trên thế giới dưới hình thức mua bán thông qua quan hệ thị trường nhằm mục đích khai thác lợi thế sẵn có của đất nước trong phân công lao động quốc tế nhằm đem lại lợi ích cho quốc gia. Vai trò của nông sản xuất khẩu Nông sản xuất khẩu chiếm một tỷ trọng lớn đóng góp vào kim ngạch xuất nhập khẩu của rất nhiều quốc gia trên thế giới, đặc biệt đối với những nước có nền nông nghiệp phát triển.
Tuy nhiên, do sự khác nhau về lợi thế (vốn, lao động, công nghệ, điều kiện tự nhiên, chính sách của chính phủ) mà tỷ trọng nông sản xuất khẩu trong tổng kim ngạch xuất khẩu của các quốc gia đó khác nhau. Với những quốc gia có lợi thế nhất định trong hoạt động sản xuất nông sản và có chủ trương chú trọng vào chuỗi giá trị toàn cầu đối với mặt hàng nông sản thì xuất khẩu nông sản sẽ đóng góp một phần rất quan trọng trong GDP và có vai trò phát triển nền kinh tế, các vai trò cụ thể như sau: a. Xuất khẩu nông sản tạo nguồn vốn tích lũy quan trọng để nhập khẩu và tích lũy phát triển sản xuất, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Công nghiệp hóa đất nước là con đường tất yếu, và muốn công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trong một thời gian ngắn đòi hỏi phải có nguồn vốn rất lớn để nhập khẩu máy móc, thiết bị và công nghệ tiên tiến. Những năm vừa qua, xuất khẩu hàng hóa nói chung và xuất khẩu nông sản nói riêng thực sự mang lại nguồn thu lớn cho ngân sách của nhiều quốc gia và là nhân tố quan trọng thu hút được một số lượng 13 lớn vốn đầu tư nước ngoài.
So với các mặt hàng công nghiệp xuất khẩu như hàng dệt may, giầy da hay cơ khí… thì trong cùng một lượng kim ngạch xuất khẩu thu về như nhau, tỷ lệ chi phí sản xuất có nguồn gốc ngoại tệ của hàng nông sản rất thấp, do đó thu nhập ngoại tệ ròng của hàng nông sản xuất khẩu sẽ cao hơn nhiều. Đây là lợi thế ban đầu của các nước đang phát triển để có nguồn vốn tích lũy cho quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Xuất khẩu nông sản góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế và thúc đẩy sản xuất phát triển theo hướng sử dụng có hiệu quả nhất nguồn lực và lợi thế của quốc gia Xuất khẩu nông sản sẽ tạo điều kiện cho các thành phần kinh tế khác phát triển thuận lợi: Đẩy mạnh xuất khẩu nông sản sẽ cho phép mở rộng quy mô sản xuất, tạo điều kiện để nhiều ngành nghề mới ra đời, gây phản ứng dây chuyền thúc đẩy các ngành kinh tế khác phát triển theo, kết quả là làm tăng tổng sản phẩm xã hội và nền kinh tế phát triển nhanh. Ví dụ, xuất khẩu gạo sẽ kéo theo sự phát triển các ngành sản xuất và dịch vụ khác như sản xuất bao bì, chăn nuôi, trồng trọt, vận chuyển… Xuất khẩu nông sản tạo ra nguồn thu ngoại tệ lớn để nhập khẩu thiết bị và công nghệ tiên tiến góp phần hiện đại hóa kinh tế đất nước, tạo ra năng lực sản xuất mới mạnh mẽ hơn.
Thông qua xuất khẩu nông sản, các nhà sản xuất trong nước buộc phải cạnh tranh quyết liệt trên thị trường thế giới. Để chiến thắng trong cạnh tranh đòi hỏi chúng ta phải tổ chức lại sản xuất tốt hơn, quản lý và kinh doanh hiệu quả hơn để tăng năng suất lao động, hạ giá thành và nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng tốt hơn các đòi hỏi ngày càng cao của thị trường. Xuất khẩu nông sản còn là yếu tố quan trọng nhằm phát huy mọi nguồn nội lực, tạo thêm vốn đầu tư để đổi mới công nghệ, tăng thêm việc làm, thúc đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước. Xuất khẩu nông sản có tác động tích cực và có hiệu quả đến việc nâng cao đời sống của nhân dân trên cơ sở tạo thêm công ăn việc làm, tăng thu nhập cho người lao động Sản xuất hàng hóa xuất khẩu có khả năng thu hút hàng triệu lao động vào làm việc với thu nhập cao.
Đẩy mạnh xuất khẩu nông sản sẽ làm tăng số lượng công ăn 14 việc làm, do đó thu hút được thêm nhiều lao động, đặc biệt là lao động ở các vùng nông thôn vào các khu công nghiệp, khu chế xuất và các vùng chuyên canh cây trồng để sản xuất hàng xuất khẩu. Đồng thời, với việc đẩy mạnh xuất khẩu nông sản sẽ góp phần tăng thu nhập của người lao động, tạo điều kiện để họ nâng cao đời sống vật chất, văn hóa và tinh thần.