CHƯƠNG 1 MỘT SÓ VAN DE LÝ LUẬN VE QUYỀN DON PHƯƠNG CHAM DUT HỢP ĐỎNG LAO ĐỘNG CỦA NGƯỜI SU DỤNG LAO ĐỘNG VÀ QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VIỆT NAM VE QUYỀN BON PHƯƠNG CHAM DUT HỢP ĐỎNG LAO ĐỘNG CỦA NGƯỜI SỬ DỤNG LAO ĐỘNG 1. Một số van đề lý luận về quyền đơn phương cham đứt hợp đồng lao động của người sử dụng lao động 1. Khái niệm, đặc điểm của quyén đơnphương chấm đít hợp dong lao động của người sit dung lao động 1111 Khái niệm quyền đơn phương chấm đứt hop đồng lao động của người sử dung lao động Cham dứt HĐLĐ được hiểu 1a sự kiên NLD châm dứt lam việc cho NSDLĐ do HĐLĐ đương nhiên chấm đứt, do NLĐ bị sa thải, hoặc do một trong hai bên đơn phương châm dứt HĐLĐ trước thời hạn. Châm dứt HDLD là sự kiên pháp lý quan trong bởi hậu quả pháp lý của nó là kết thúc quan hệ lao động.
Điều đó sẽ ảnh hưởng đến việc lam, thu nhập, cuộc sóng của NLD, gây xáo trộn lao động va có thé gây ảnh hưởng, thiệt hai cho NSDLD Dựa trên các sự kiện pháp ly dẫn đền việc cham dứt HĐLĐ, có thé phân chia thành hai trường hợp: đương nhiên châm đứt HĐLĐ và đơn phương châm đứt HĐLĐ. Đơn phương châm dứt HĐLĐ là biện pháp ma các bên có thể sử dung khi những cam kết trong HDLD không được thực hiện đây đủ, hoặc một bên có hành vi vi phạm pháp luật lao đông Don phương châm dứt HĐLĐ có thé được hiểu la việc một bên tự ý cham đứt thực hiện các quyên va nghĩa vụ thöa thuận trong HĐLĐ trước thời hạn mà không phu thuộc vào y chi của bên kia. Tuy nhiên, quyên đơn phương cham dứt chi có thé thực hiện trong giới han được quy định bởi pháp luật, và bên đơn phương phải thực hiện những nghĩa vụ nhất định, còn được gọi là hanh vi đơn phương châm dứt HĐLĐ đúng luật. 9 Tuy nhiên, trong thực tế, có nhiều trường hợp các bên không tuân thủ quy định pháp luật về cơ sở thực hiện quyển đơn phương cham dứt HĐLĐ, gây tôn hai đến bên còn lại, hay còn gọi là hành vi đơn phương châm đứt HĐLĐ trai pháp luật.
Quyên đơn phương cham đứt HĐLĐ lả một trong những quyên được pháp luật dành cho ca NLD và NSDLĐ để bảo vệ quyên loi hợp pháp của ho. Đông thời, quyên nay cũng thé hiện rõ quyền tự do lựa chon công việc hoặc quyển tự do tuyển dung lao đông phủ hợp với nhu câu của doanh nghiệp. Khi một trong các bên trong quan hé lao động thực hiện quyền đơn phương cham dứt HĐLĐ, điều này có thể dẫn dén việc HĐLĐ bi châm đứt trước thời hạn thoả thuận theo HĐLĐ đã ký kết. Từ khái niém về đơn phương châm dứt HDLD, có thể định nghĩa don phương châm dứt HĐLĐ của NSDLD là hành vì pháp ij) đơn phương từ phía MSDLĐ dẫn đến việc chấm đứt hiệu lực pháp I của HĐLĐ trước thời hạn mà không phụ thuộc vào ý chí của NLD.
Day ia hành vĩ thê hiện J chí của NSDLĐ không muda tiếp tịc thực hiện HĐLĐ dẫn đến chấm dit quyên và ngiữa vụ của hai bên trong HDLD mà không phụ thuộc vào } chi của NLD. Đặc điểm của việc don phương chấm dit hợp đồng lao đông của người sử đụng lao động Te nhất, đơn phương châm dit HĐLĐ của NSDLĐ là quyền của NSDLD trong quan hệ lao đông Đơn phương châm dứt HĐLĐ chỉ xây ra do ý chí của một bên chủ thé trong quan hệ lao đông, tuy nhiên điều nay được pháp luật thừa nhận va bảo vệ Pháp luật quy định rằng đây lả một quyên, cho phép một bên trong quan hệ lao động ngừng thực hiện HĐLĐ theo ý chí của mình khi đủ điều kiện theo quy định, dan đến lợi ích của bên tham gia quan hệ lao động có thé bị ảnh hưởng. Cham dứt HĐLĐ trong trường hợp nay có thé dién ra theo hai hướng là đơn 10 phương châm ditt HĐLĐ đúng luật hoặc trái luật. Vi việc cham dứt HĐLĐ dựa trên ý chí của một bên chủ thể, có thé dẫn đến tranh chap từ phía bên còn lại, gây thiệt hại cho các bên trong quan hệ lao động va anh hưởng đến thị trường lao đông.
Ngoài việc ghi nhận đơn phương châm đứt HĐLĐ là một quyền, pháp luật cũng quy định các giới hạn và điều kiên cân thiết để các bên có thể thực hiện quyên đơn phương cham dứt HĐLĐ. Thứ hai, đơn phương châm ditt HĐLĐ của NSDLD lả hành vi pháp ly đơn phương trong quan hệ lao dong Khác với quá trình xác lập quan hệ lao động được rang buộc bởi HDLD doi hỏi sự thương lượng và thoả thuận của các bên chủ thé trong quan hệ lao động, đơn phương châm dứt HĐLĐ của NSDLD chỉ xảy ra do ý chí của một bên chủ thể la NSDLĐ. Điều nay dan đên việc phá vỡ quan hệ lao đông đã được thiết lập va châm dứt HĐLĐ mà các bên đã ký kết, đây là một đặc điểm cơ bản của đơn phương châm đứt HĐLĐ so với cơ sé châm dứt HĐLĐ khác. Hanh vi đơn phương cham dứt HĐLĐ của NSDLD là một hành vi pháp ly đơn phương bat nguôn từ ý chí chủ quan của NSDLĐ, dẫn đến việc cham dứt HĐLĐ đã ký kết giữa các bên.
NSDLĐ sử dụng quyên đơn phương châm dứt HĐLĐ để kết thúc HĐLĐ, ý chi nay được biếu hiện ra bên ngoài dé NLD được biết mà không cần phải nhận được su chap thuận của NLD. Pháp luật ghi nhân đây là quyền, cho phép NSDLĐ ngừng thực hiện HĐLĐ theo y chí của mình khi co căn cứ theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, do không có sự đồng thuận từ phía NLD, việc NSDLD đơn phương châm dứt HĐLĐ có thé dan đền tranh chap va ảnh hưởng dén quan hệ lao động. Do đó, pháp luật ghi nhân quyên đơn phương châm dứt HĐLĐ là của NSDLĐ, nhưng cũng quy định các giới hạn và điều kiện cân thiết dé NSDLD có thể thực hiên quyền này.
Thứ ba, don phương cham đút HĐLĐ của NSDLĐ dẫn đến việc HĐLĐ châm đứt hiệu lực pháp lý trước thời han hoặc trước khi công việc theo hop đồng được hoản thành 11 Thời han của HĐLĐ là một trong những yêu tô cơ bản của HĐLĐ ma các bên phải thoa thuận khi ký kết HĐLĐ. Khi thời hạn HĐLĐ kết thúc, các bên trong quan hệ lao đông không còn phải tuân thủ các trách nhiệm và nghĩa vụ theo HĐLĐ. Về nguyên tắc, một trong các bên chủ thể không được phép châm dứt HĐLĐ trước thời hạn hoặc khi công việc chưa hoàn thành. nảy lả dé phân biệt đơn phương châm dứt HĐLĐ với trường hop cham đứt HĐLĐ do hết hạn hoặc công việc đã hoàn thanh.
Trong trường hợp HĐLĐ hết thời hạn theo quy định của HĐLĐ, dù công việc chưa hoàn thành, các bên chủ thể tham gia quan hệ lao đông có quyên tự nhiên cham đứt HĐLĐ. Tuy nhiên, đơn phương cham dứt HĐLĐ chỉ xãy ra khi HĐLĐ chưa dén hạn hoặc công việc theo hợp đồng chưa hoàn thành, vả một chủ thé có ý chi quyết định cham dứt HDLD và thông bao cho bên kia biết. Do đó, khi NSDLĐ đơn phương châm dứt HĐLĐ, dẫn đến việc HĐLĐ kết thúc hiệu lực pháp lý trước thời hạn hoặc trước khi công việc theo hợp đồng được hoàn thành. đơn phương cham dứt HĐLĐ của NSDLD tạo ra một số hệ quả pháp lý trong quan hệ lao đông Việc NSDLĐ đơn phương chấm đứt HĐLĐ sé tạo ra một số hau quả pháp lý đổi với các bên chủ thé trong quan hệ lao đông.
Việc NSDLD đơn phương châm đứt HĐLĐ đúng luật sẽ giúp NSDLĐ lọc ra những NLĐ không hiệu quả, năng suất lao động thâp, không tuân thủ y thức kỷ luật, không hoản thanh công việc một cách tốt ra khỏi đội ngũ lao động của doanh nghiệp. Dong thời, NSDLD có cơ hội tuyển chọn những NLD uv tú, có trình dé chuyên môn cao trong môi trường lao động canh tranh. Đông thời, việc NSDLD đơn phương châm đứt HĐLĐ cũng đặt ra những thách thức đối với NLD trong việc nâng cao tinh thân học hỏi, nâng cao trình độ bản thân và năng lực dé hoản thành công việc một cách hiệu quả. Tuy nhiên, nêu NSDLD thực hiện đơn phương châm dứt HĐLĐ trái pháp luật, NSDLĐ sẽ phải thực hiện các nghĩa vụ với NLD như: Phải nhận NLD trở 12 lại lam việc theo HĐLĐ đã giao kết; phải trả tiên lương, đóng bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp trong những ngày NLĐ không được làm việc, bôi thường thiệt hại, 1.
Ýnglữa của quyén đơn phương chấm dit hợp đồng lao động của người sử đụng lao động - Đối với người sử dung lao động: Tìnt nhất. việc dam bao quyên tự do tuyển dụng lao đông cho NSDLD không chỉ tạo cơ hội dé sang lọc đôi ngũ lao động ma còn nâng cao chat lượng nguôn nhân lực vả thúc đây sự phát triển của doanh nghiệp. Quyền đơn phương châm dứt HĐLĐ của NSDLD được pháp luật công nhân như một quyền cụ thé, thể hiện tinh thân của quyền tự do trong sản xuất và kinh doanh của NSDLD được bảo vệ. Khi tham gia vào quan hệ HĐLĐ, các bên déu có quyên và nghĩa vụ được pháp luật công nhận và bảo vệ.
Mặc dù vị thé của NLD trong quan hệ lao đông thường yêu thé hơn so với NSDLD, pháp luật van thiết lập các quy định dé cân bằng lợi ích giữa các bên. Trong trường hop NLD không hoàn thành công việc được giao, không đáp ứng yêu câu, hoặc có hành vi anh hưởng đến lợi ich hợp pháp của NSDLĐ, NSDLD có quyển đơn phương châm dứt HĐLĐ để bảo vệ lợi ích hợp pháp của mình. Đông thời, việc này giúp NSDLĐ sảng lọc và tuyển dụng những NLĐ có năng lực, tinh thân trách nhiệm cao với công việc. Trong thời đại hội nhập kinh tế quốc tế như hiện nay, doanh nghiệp phải liên tục thích ứng và điều chỉnh để đáp ứng nhu câu của thị trường, doi hỏi chat lượng nguôn nhân lực cao, va việc NSDLD thực hiện hiệu quả việc đơn phương châm dứt HĐLĐ không chỉ giúp doanh nghiệp sử dung va quan ly nguôn lao động một cách hiệu qua hơn ma còn thúc đây sự phát triển bên vững của doanh nghiệp Thứ hai, việc đơn phương châm dứt HĐLĐ của NSDLĐ đúng pháp luật sẽ giải phóng cho NSDLĐ khỏi những nghia vụ ràng buộc trong HĐLĐ.
Khi thực hiện đơn phương châm dứt HĐLĐ, HĐLĐ được ký kết giữa hai chủ thé 13 sẽ không còn hiệu lực pháp lý, do đó NSDLĐ được giải phóng khéi quyên va nghĩa vụ đã bị ràng buộc trong HĐLĐ trước đó.