Quyền của bị cáo là người dưới 18 tuổi từ thực tiễn xét xử tại thành phố Hà Nội

Luận văn thạc sĩ phân tích quyền của bị cáo là người dưới 18 tuổi từ thực tiễn xét xử tại thành phố hà nội, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực

• Tác giả: Phạm Thị Thanh Nga
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Văn Hiển
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
• Đề tài: Quyền của bị cáo là người dưới 18 tuổi từ thực tiễn xét xử tại thành phố Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ luật học
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUYỀN CỦA BỊ CÁO LÀ NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI
• 1.1. Các vấn đề lý luận về quyền của bị cáo là người dưới 18 tuổi
• 1.2. Khái niệm và đặc điểm của hoạt động xét xử vụ án hình sự mà bị cáo là người dưới 18 tuổi
• 2. Chương 2: QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ HIỆN HÀNH VỀ QUYỀN CỦA BỊ CÁO LÀ NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI VÀ THỰC TIỄN BẢO ĐẢM TẠI THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 2.1. Các quy định của pháp luật tố tụng hình sự về quyền của bị cáo là người dưới 18 tuổi
• 2.2. Thực trạng bảo đảm quyền của bị cáo là người dưới 18 tuổi tại thành phố Hà Nội
• 2.3. Hạn chế, bất cập và nguyên nhân của những hạn chế, bất cập trong việc bảo đảm quyền của bị cáo là người dưới 18 tuổi
• 3. Chương 3: CÁC GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM QUYỀN CỦA BỊ CÁO LÀ NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI TẠI THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 3.1. Giải pháp pháp luật bảo đảm quyền của bị cáo là người dưới 18 tuổi
• 3.2. Các giải pháp khác bảo đảm quyền của bị cáo là người dưới 18 tuổi tại thành phố Hà Nội
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quyền của bị cáo dưới 18 tuổi trong xét xử

Quyền của bị cáo dưới 18 tuổi trong xét xử là một vấn đề quan trọng trong hệ thống pháp luật Việt Nam. Theo quy định của pháp luật, bị cáo dưới 18 tuổi được coi là người chưa thành niên, do đó có những quyền lợi và nghĩa vụ đặc thù. Việc bảo vệ quyền lợi của nhóm đối tượng này không chỉ là trách nhiệm của cơ quan tố tụng mà còn là nghĩa vụ của toàn xã hội. Trong bối cảnh hiện nay, việc đảm bảo quyền lợi cho bị cáo dưới 18 tuổi trong xét xử tại Hà Nội đang gặp nhiều thách thức.

1.1. Khái niệm quyền của bị cáo dưới 18 tuổi trong pháp luật

Quyền của bị cáo dưới 18 tuổi được quy định rõ ràng trong Bộ luật hình sự và Bộ luật tố tụng hình sự. Những quyền này bao gồm quyền được bào chữa, quyền được thông báo về quyền lợi và nghĩa vụ của mình, cũng như quyền được xét xử công bằng. Việc hiểu rõ khái niệm này là rất quan trọng để bảo vệ quyền lợi của họ trong quá trình xét xử.

1.2. Đặc điểm của bị cáo dưới 18 tuổi trong xét xử

Bị cáo dưới 18 tuổi thường có tâm lý chưa trưởng thành, dễ bị tác động từ môi trường xung quanh. Điều này đòi hỏi các cơ quan tố tụng phải có những biện pháp đặc biệt để đảm bảo quyền lợi và sự công bằng trong xét xử. Việc áp dụng các biện pháp giáo dục, thay vì chỉ trừng phạt, là cần thiết để giúp họ tái hòa nhập cộng đồng.

II. Thách thức trong việc bảo vệ quyền của bị cáo dưới 18 tuổi tại Hà Nội

Mặc dù có nhiều quy định pháp luật bảo vệ quyền của bị cáo dưới 18 tuổi, nhưng thực tế vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc thực hiện. Các cơ quan tố tụng thường gặp khó khăn trong việc áp dụng các quy định này một cách hiệu quả. Sự thiếu hụt về kiến thức pháp luật của bị cáo và gia đình họ cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến việc vi phạm quyền lợi.

2.1. Hạn chế trong nhận thức về quyền lợi của bị cáo

Nhiều bị cáo dưới 18 tuổi và gia đình họ không hiểu rõ quyền lợi của mình trong quá trình xét xử. Điều này dẫn đến việc họ không thể bảo vệ quyền lợi một cách hiệu quả. Cần có các chương trình giáo dục pháp luật để nâng cao nhận thức cho nhóm đối tượng này.

2.2. Thiếu sự hỗ trợ từ các tổ chức xã hội

Các tổ chức xã hội và cộng đồng chưa thực sự tham gia vào việc bảo vệ quyền lợi của bị cáo dưới 18 tuổi. Sự thiếu hụt này làm giảm khả năng hỗ trợ cho các bị cáo trong quá trình xét xử, dẫn đến việc họ không nhận được sự giúp đỡ cần thiết.

III. Phương pháp bảo đảm quyền của bị cáo dưới 18 tuổi trong xét xử

Để bảo đảm quyền của bị cáo dưới 18 tuổi, cần có những phương pháp và giải pháp cụ thể. Các cơ quan tố tụng cần áp dụng các biện pháp giáo dục, tư vấn pháp lý và hỗ trợ tâm lý cho bị cáo. Đồng thời, cần tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và tổ chức xã hội trong việc bảo vệ quyền lợi cho nhóm đối tượng này.

3.1. Tăng cường giáo dục pháp luật cho bị cáo

Giáo dục pháp luật cho bị cáo dưới 18 tuổi là một trong những phương pháp quan trọng để bảo vệ quyền lợi của họ. Các chương trình giáo dục cần được thiết kế phù hợp với độ tuổi và tâm lý của bị cáo, giúp họ hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình.

3.2. Hỗ trợ tâm lý cho bị cáo dưới 18 tuổi

Hỗ trợ tâm lý cho bị cáo dưới 18 tuổi là cần thiết để giúp họ vượt qua giai đoạn khó khăn trong quá trình xét xử. Các chuyên gia tâm lý có thể giúp họ giải tỏa căng thẳng và lo âu, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho việc xét xử công bằng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về quyền của bị cáo dưới 18 tuổi

Nghiên cứu thực tiễn cho thấy rằng việc bảo vệ quyền của bị cáo dưới 18 tuổi tại Hà Nội đã có những tiến bộ nhất định. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết. Các cơ quan chức năng cần tiếp tục cải thiện quy trình xét xử và bảo đảm quyền lợi cho nhóm đối tượng này.

4.1. Kết quả đạt được trong việc bảo vệ quyền lợi

Trong thời gian qua, nhiều vụ án có bị cáo dưới 18 tuổi đã được xét xử công bằng hơn. Các cơ quan tố tụng đã chú trọng đến việc áp dụng các biện pháp giáo dục thay vì chỉ trừng phạt, giúp bị cáo có cơ hội tái hòa nhập cộng đồng.

4.2. Những vấn đề còn tồn tại trong thực tiễn

Mặc dù đã có những tiến bộ, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề tồn tại trong việc bảo vệ quyền lợi của bị cáo dưới 18 tuổi. Cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa các cơ quan chức năng và tổ chức xã hội để giải quyết những vấn đề này.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai về quyền của bị cáo dưới 18 tuổi

Việc bảo vệ quyền của bị cáo dưới 18 tuổi trong xét xử là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Cần có những giải pháp đồng bộ để nâng cao chất lượng xét xử và bảo vệ quyền lợi cho nhóm đối tượng này. Hướng phát triển tương lai cần tập trung vào việc cải thiện quy trình xét xử và tăng cường sự tham gia của cộng đồng.

5.1. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả xét xử

Cần có các giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả xét xử đối với bị cáo dưới 18 tuổi. Các cơ quan chức năng cần cải thiện quy trình xét xử, đảm bảo quyền lợi cho bị cáo được thực hiện đầy đủ.

5.2. Tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong bảo vệ quyền lợi

Sự tham gia của cộng đồng và các tổ chức xã hội là rất quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi của bị cáo dưới 18 tuổi. Cần có các chương trình hợp tác giữa các cơ quan chức năng và tổ chức xã hội để nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền lợi cho nhóm đối tượng này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo thống kê từ các cơ quan tư pháp, giai đoạn 2013 – 2017 ghi nhận hơn 1.200 vụ án hình sự liên quan đến người dưới 18 tuổi tại thành phố Hà Nội, với xu hướng gia tăng trung bình 12% mỗi năm cùng tính chất hành vi ngày càng phức tạp. Người dưới 18 tuổi là nhóm đối tượng đặc thù chưa hoàn thiện về thể chất, tâm lý và nhận thức xã hội, rất dễ bị kích động hoặc lôi kéo vào các hành vi vi phạm pháp luật. Vì vậy, vấn đề bảo đảm quyền con người, quyền của bị cáo trong giai đoạn xét xử sơ thẩm là đòi hỏi cấp bách nhằm hiện thực hóa chính sách tư pháp nhân đạo và bảo vệ trẻ em của Đảng và Nhà nước.

Luận văn thạc sĩ luật học chuyên ngành Luật hình sự và tố tụng hình sự của tác giả Phạm Thị Thanh Nga nghiên cứu toàn diện việc bảo đảm quyền của bị cáo là người dưới 18 tuổi trong hoạt động xét xử tại Tòa án nhân dân trên địa bàn thành phố Hà Nội từ năm 2013 đến năm 2017. Mục tiêu trọng tâm của đề tài là phân tích cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng áp dụng Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003 và Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, qua đó làm rõ 18 điều luật tại Chương XXVIII về thủ tục tố tụng đặc biệt đối với người dưới 18 tuổi. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học nhằm nâng cao chất lượng xét xử sơ thẩm, hướng tới mục tiêu 100% bị cáo vị thành niên được bảo đảm quyền bào chữa thực chất và thụ hưởng đầy đủ các bảo đảm pháp lý tại 30 quận, huyện trên toàn thành phố Hà Nội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết quyền con người hiện đại dựa trên Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền năm 1948, Công ước Liên Hợp Quốc về Quyền trẻ em năm 1989 và Quy tắc chuẩn tối thiểu của Liên Hợp Quốc về hoạt động tư pháp đối với người chưa thành niên năm 1985 (Quy tắc Bắc Kinh). Đồng thời, đề tài tiếp cận lý thuyết tư pháp phục hồi (restorative justice), chú trọng mục tiêu giáo dục, cảm hóa và tái hòa nhập cộng đồng thay vì thuần túy trừng phạt răn đe.

Các khái niệm nòng cốt trong nghiên cứu gồm:

1. Quyền con người và quyền công dân theo Hiến pháp năm 2013;
2. Bị cáo theo quy định tại Điều 61 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015;
3. Người dưới 18 tuổi phạm tội theo quy định tại Điều 12 và Điều 90 Bộ luật Hình sự năm 2015;
4. Thủ tục tố tụng thân thiện theo Điều 414 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015.

Mô hình nghiên cứu kết hợp giữa mô hình tố tụng thẩm vấn truyền thống và nguyên tắc tranh tụng dân chủ, lấy nguyên tắc suy đoán vô tội tại Điều 13 làm điểm tựa ngăn ngừa nguy cơ oan sai trong hoạt động tư pháp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu thu thập dữ liệu sơ cấp từ 350 hồ sơ vụ án hình sự sơ thẩm có bị cáo dưới 18 tuổi tại Tòa án nhân dân hai cấp thành phố Hà Nội trong giai đoạn 5 năm từ năm 2013 đến năm 2017. Nguồn dữ liệu thứ cấp gồm 05 báo cáo tổng kết công tác xét xử thường niên của Tòa án nhân dân tối cao và các văn bản hướng dẫn như Thông tư liên tịch số 01/2011/TTLT-VKSNDTC-TANDTC-BCA-BTP-BLĐTBXH.

Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được áp dụng tại 30 đơn vị Tòa án cấp quận, huyện và Tòa án cấp tỉnh nhằm bảo đảm tính đại diện theo cơ cấu nhóm tuổi: từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi chiếm 28%, từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi chiếm 72%. Tác giả lựa chọn phương pháp phân tích thống kê định lượng kết hợp tổng hợp định tính và so sánh quy phạm để đo lường chính xác mức độ tương thích giữa quy định pháp luật và thực tiễn thi hành, từ đó nhận diện rõ các điểm nghẽn thủ tục tại phiên tòa sơ thẩm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn xét xử sơ thẩm giai đoạn 2013 – 2017 tại Hà Nội chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, việc chỉ định người bào chữa đạt tỷ lệ 100% nhưng chất lượng chưa đồng đều. Trong hơn 300 phiên tòa khảo sát, 68% luật sư chỉ định chỉ đọc bản luận cứ soạn sẵn xin giảm nhẹ hình phạt mà không tranh luận sâu về chứng cứ, trong khi chỉ 32% luật sư tích cực xét hỏi độc lập tại tòa.

Thứ hai, vai trò của Hội thẩm nhân dân là giáo viên hoặc cán bộ Đoàn Thanh niên theo khoản 1 Điều 423 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 còn mờ nhạt. Có tới 78% Hội thẩm thừa nhận nghiên cứu hồ sơ muộn và thiếu kỹ năng tâm lý học đường, dẫn đến 82% hoạt động xét hỏi do Thẩm phán chủ tọa đảm nhiệm.

Thứ ba, khoảng 14% vụ án thiếu vắng người đại diện hợp pháp do bị cáo mồ côi hoặc không có người thân thích, gây lúng túng trong áp dụng thủ tục do luật thiếu cơ chế chỉ định giám hộ thay thế.

Thứ tư, việc thực thi nguyên tắc suy đoán vô tội theo Điều 13 còn gặp rào cản tâm lý. Mặc dù Tòa án toàn quốc từng tuyên 21 người không phạm tội năm 2013 và 22 người năm 2015, nhiều phiên tòa tại địa phương vẫn chịu ảnh hưởng định kiến từ lời khai ban đầu và sức ép dư luận truyền thông.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu khảo sát tội phạm vị thành niên tại Hà Nội có thể được minh họa qua biểu đồ cơ cấu: Tội trộm cắp tài sản chiếm 44%, Tội cướp và cướp giật tài sản chiếm 26%, Tội cố ý gây thương tích chiếm 18%, Tội giết người và các tội khác chiếm 12%. Bảng đối chiếu hiệu quả tranh tụng giữa luật sư do gia đình mời (đạt 85%) và luật sư chỉ định (đạt 32%) cho thấy thời gian tiếp xúc bị cáo trước phiên xử chênh lệch lớn (4,5 giờ so với 0,8 giờ).

Nguyên nhân của các bất cập trên bao gồm:

1. Cơ sở vật chất phòng xử án thân thiện của Tòa gia đình và người chưa thành niên chưa triển khai đồng bộ tại 30 TAND cấp huyện;
2. Chế độ thù lao và trách nhiệm ràng buộc đối với luật sư chỉ định còn thấp;
3. Tiêu chuẩn đánh giá kiến thức tâm lý của Hội thẩm chưa được lượng hóa. So với các nghiên cứu tại Hải Phòng hay Đà Nẵng, áp lực xét xử tại Hà Nội lớn hơn do tỷ lệ tội phạm di biến động tăng nhanh.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Hoàn thiện văn bản quy phạm pháp luật: Tòa án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao cần ban hành thông tư liên tịch hướng dẫn Điều 422 và Điều 423 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 trong giai đoạn 2018 – 2020. Mục tiêu là chuẩn hóa 100% quy trình phiên tòa thân thiện và cơ chế cử người giám hộ đương nhiên cho 100% bị cáo không có thân nhân.

2. Nâng cao chất lượng hoạt động bào chữa: Liên đoàn Luật sư Việt Nam và Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội quy định thời gian tiếp xúc bị cáo tối thiểu 03 giờ trước phiên xử, đồng thời đề xuất tăng 40% thù lao chỉ định trong giai đoạn 2019 – 2021. Mục tiêu là 100% bản luận cứ chỉ định phải có nội dung phân tích nhân thân và hoàn cảnh phạm tội.

3. Đào tạo chuyên sâu đội ngũ Hội thẩm nhân dân: Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội phối hợp với Sở Giáo dục & Đào tạo tổ chức tập huấn tâm lý tư pháp cho ít nhất 150 Hội thẩm mỗi năm từ năm 2019 đến năm 2022, bảo đảm 100% Hội đồng xét xử có thành viên am hiểu tâm lý học lứa tuổi.

4. Cải tạo hạ tầng phòng xử án thân thiện: Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội và Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội bố trí kinh phí dỡ bỏ 100% vành móng ngựa, hoàn thiện mô hình phòng xử án bàn tròn thân thiện tại 30 TAND quận, huyện trước năm 2023, giúp giảm 90% áp lực tâm lý cho người dưới 18 tuổi.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

1. Thẩm phán và Thư ký Tòa án: Áp dụng chuẩn xác 18 điều luật tại Chương XXVIII Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, nâng cao kỹ năng điều hành phiên xử thân thiện và triệt tiêu 100% các vi phạm thủ tục dẫn đến hủy án.

2. Luật sư và Trợ giúp viên pháp lý: Sử dụng đề tài làm cẩm nang xây dựng chiến lược tranh tụng, phát huy tối đa hơn 10 quyền luật định tại Điều 61 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 để bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho người chưa thành niên.

3. Giảng viên, Nghiên cứu sinh và Học viên cao học: Tiếp cận hệ thống dữ liệu thực chứng từ 350 hồ sơ vụ án cùng 21 tài liệu tham khảo chuyên ngành để phát triển các công trình nghiên cứu tư pháp hình sự.

4. Cơ quan hoạch định chính sách: Khai thác thực tiễn xét xử tại 30 đơn vị hành chính của Hà Nội làm luận cứ sửa đổi văn bản pháp luật và triển khai chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2030.

Câu hỏi thường gặp

Phiên tòa xét xử bị cáo dưới 18 tuổi có bắt buộc phải xử kín không?

Theo Điều 423 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, phiên tòa xét xử người dưới 18 tuổi diễn ra công khai theo nguyên tắc chung. Tòa án chỉ xử kín trong trường hợp đặc biệt nhằm bảo vệ bí mật đời tư của bị cáo hoặc bị hại theo khoản 2 Điều 414.

Bị cáo từ chối người bào chữa chỉ định thì Tòa án giải quyết thế nào?

Theo Điều 77 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, nếu cả bị cáo và người đại diện đều từ chối, Tòa án lập biên bản và xét xử vắng luật sư. Trường hợp người đại diện không đồng ý từ chối, luật sư vẫn tham gia để bảo đảm 100% quyền lợi cho bị cáo.

Hội thẩm nhân dân trong vụ án có bị cáo dưới 18 tuổi cần đáp ứng điều kiện gì?

Khoản 1 Điều 423 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 quy định Hội đồng xét xử sơ thẩm bắt buộc có ít nhất 01 Hội thẩm là giáo viên, cán bộ Đoàn Thanh niên hoặc người có kiến thức tâm lý người dưới 18 tuổi.

Nguyên tắc suy đoán vô tội được áp dụng như thế nào đối với bị cáo dưới 18 tuổi?

Theo Điều 13 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, bị cáo được coi là vô tội khi chưa có bản án kết tội có hiệu lực. Mọi nghi ngờ không thể chứng minh đều được giải quyết theo hướng có lợi, tương tự 22 trường hợp tuyên vô tội năm 2015.

Vụ án nào phản ánh rõ nét hạn chế của luật sư chỉ định trong thực tế?

Điển hình là vụ án Nguyễn Văn Nam phạm tội Giết người tại TAND thành phố Hà Nội. Khi bị cáo kêu oan, luật sư chỉ định không tham gia xét hỏi mà chỉ đọc bản luận cứ xin giảm án, làm mờ nhạt vai trò gỡ tội.

Kết luận

Luận văn thạc sĩ của tác giả Phạm Thị Thanh Nga giải quyết toàn diện bài toán bảo đảm quyền của bị cáo dưới 18 tuổi qua 5 đóng góp chính:

• Hệ thống hóa cơ sở lý luận quyền con người gắn với 18 điều luật tại Chương XXVIII Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015.
• Khảo sát thực chứng 350 hồ sơ vụ án sơ thẩm tại Hà Nội trong 5 năm (2013 - 2017).
• Vạch rõ các rào cản trong hoạt động bào chữa chỉ định khi 68% luật sư chưa tranh tụng tích cực.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ về lập pháp, đào tạo và cơ sở vật chất đến năm 2023.
• Đặt nền móng cho mô hình phòng xử án thân thiện tại 100% Tòa án quận, huyện.

Độc giả và các nhà nghiên cứu quan tâm có thể tiếp cận toàn văn công trình tại Thư viện Học viện Khoa học Xã hội với mã số ngành đào tạo 8 38 01 04 để tham khảo và phát triển các đề tài tư pháp tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 Qua nghiên cứu cơ sở lý luận về bảo đảm quyền của bị cáo là người dưới 18 tuổi cho thấy: Thứ nhất, bảo đảm quyền cho bị cáo là người dưới 18 tuổi trong xét xử vụ án hình sự của Tòa án nhân dân là một vấn đề quan tâm đặc biệt của toàn thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng. Sự nghiệp bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em được xác định là trách nhiệm của toàn xã hội. Từ các quy định của Hiến pháp, pháp luật nước ta đã thể chế hoá quyền của trẻ em trong nhiều văn bản quy phạm pháp luật khác nhau, tạo thành một hệ thống văn bản thống nhất; trong đó có quyền của trẻ em trong lĩnh vực tư pháp hình sự, đảm bảo cho trẻ em được phát triển toàn diện từ lúc sinh ra cho đến khi trưởng thành. Trong việc điều tra, truy tố, xét xử các vụ án hình sự có người dưới 18 tuổi tham gia, Đảng và Nhà nước ta có chính sách hình sự cụ thể, rõ ràng, tạo điều kiện cho các cơ quan và người tiến hành tố tụng có cơ sở để áp dụng các quy định của pháp luật trong quá trình xử lý vụ án nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dưới 18 tuổi phạm tội.

Thứ hai, luận văn xin mạnh dạn đưa ra các khái niệm quyền của bị cáo là người dưới 18 tuổi, khái niệm bảo đảm quyền của bị cáo là người dưới 18 tuổinhằm mục đích thống nhất các thuật ngữ sử dụng đối với người dưới 18 tuổi và đảm bảo pháp luật được áp dụng đúng đắn và đầy đủ. Đó là toàn bộ nội dung của Chương, trên nền tảng lý luận đó, tác giả vận dụng vào thực tiễn tại Hà Nội, đánh giá thực trạng thực hiện pháp luật quyền của bị cáo là người dưới 18 tuổi ở Hà Nội trong phần tiếp theo của luận văn. 19 Chương 2 QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ HIỆN HÀNH VỀ QUYỀN CỦA BỊ CÁO LÀ NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI VÀ THỰC HIỆN BẢO ĐẢM QUYỀN TẠI THÀNH PHỐ HÀ NỘI 2. Các quy định của pháp luật tố tụng hình sự về quyền của bị cáo là người dưới 18 tuổi 2.

Quyền bình đẳng trước Toà án và được xét xử bởi Toà án độc lập, không thiên vị, công khai Trước hết, bình đẳng thể hiện ở sự ngang bằng về quyền giữa các bên trong tố tụng. Bên buộc tội và bên gỡ tội có quyền như nhau trong việc đưa ra chứng cứ, quan điểm, yêu cầu là những đòi hỏi đầu tiên của công bằng trong xét xử. Đây cũng là yêu cầu của Điều 7 Tuyên ngôn nhân quyền thế giới năm 1948, trong đó quy định: mọi người đều bình đẳng trước pháp luật và có quyền được pháp luật bảo vệ một cách bình đẳng. Tòa án cần phải độc lập, không thiên vị cũng là nội dung quan trọng đảm bảo công bằng.

Toà án là cơ quan có thẩm quyền đưa ra phán quyết về việc một người có tội hay không và trách nhiệm hình sự mà người đó phải gánh chịu. Công khai và minh bạch là những đòi hỏi thiết yếu của công bằng, về vấn đề này, các quy định của BLTTHS năm 2015 cũng đã quy định cụ thể tại các điều luật như: Điều 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 290, 291, 293, 309, 320, 321 và 322. Tất cả nội dung của các điều luật nêu trên đã phản ánh tính chất độc lập, công khai, không thiên vị của Tòa án khi xét xử, cũng như bảo đảm quyền bình đẳng trước Tòa án của bất kỳ ai.