Chương 1: Những vấn đề lý luận về quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp và pháp luật về quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp. Chương 2: Thực trạng pháp luật quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp và thực tiễn thi hành tại tỉnh Quảng Bình. Chương 3: Giải pháp hoàn thiện pháp luật quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp và giải pháp đảm bảo thực thi pháp luật quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp qua thực tiễn thi hành tại tỉnh Quảng Bình. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁP LUẬT VỀ QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP 1.
Khái niệm, đặc điểm Quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp 1. Khái niệm Đất nông nghiệp có quá trình hình thành, phát triển và thoái hoá lâu dài, muốn sử dụng có hiệu quả thì một trong những biện pháp cần quan tâm là phải tiến hành quy hoạch sử dụng một cách hợp lý và tuân thủ các biện pháp bảo vệ. Có thể khái lƣợc về đất nông nghiệp nhƣ sau: Đất nông nghiệp đƣợc định nghĩa là đất sử dụng vào mục đích sản xuất, nghiên cứu, thí nghiệm về nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản, làm muối và mục đích bảo vệ, phát triển rừng. Đất nông nghiệp bao gồm đất sản xuất nông nghiệp, đất lâm nghiệp, đất nuôi trồng thuỷ sản, đất làm muối và đất nông nghiệp khác.[74] Về việc quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp, theo tác giả hiểu đó là sự bố trí, sắp xếp và tổ chức không gian lãnh thổ hợp lý của sử dụng đất nông nghiệp.
Bao gồm: phân bổ quỹ đất nông nghiệp trong một vùng lãnh thổ nhất định và các mục đích sản xuất nông nghiệp phù hợp với tính chất tự nhiên, đặc tính thổ nhƣỡng, địa hình, địa chất, thuỷ văn,., tạo ra định hƣớng cho việc sử dụng theo các mục đích khác nhau đáp ứng yêu cầu về lợi ích kinh tế - xã hội - môi trƣờng của lãnh thổ. Quá trình thực hiện quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp gắn liền với quá trình phát triển kinh tế - xã hội nói chung và ngành nông nghiệp nói riêng. Quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp có nội dung rất phức tạp, bao gồm xác lập, phân bố hợp lý quỹ đất này sử dụng vào các ngành và trên mỗi vùng lãnh thổ và phân bố quỹ đất này vào sản xuất các loại cây trồng, vật nuôi và các hoạt động 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com khác của sản xuất nông nghiệp. Đồng thời trong quy hoạch phải xác định hƣớng đầu tƣ, biện pháp thâm canh tăng năng suất trên một đơn vị diện tích, đáp ứng các yêu cầu về hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trƣờng.
Đặc điểm quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp Quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp thuộc loại quy hoạch có tính lịch sử xã hội, tính khống chế vĩ mô, tính chỉ đạo, tính tổng hợp trung và dài hạn, là một nội dung hợp thành quan trọng trong Quy hoạch sử dụng đất. Vì vậy, các đặc điểm quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp có tính tƣơng đồng so với đặc điểm quy hoạch sử dụng đất nói chung, chúng ta có thể kể đến nhƣ sau: Thứ nhất là tính lịch sử - xã hội của quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp Qua mỗi giai đoạn lịch sử lại có các chế độ quản lý khác nhau, lịch sử phát triển của mỗi loại giai đoạn khác nhau. Chính vì thế, ta có thể nói rằng lịch sử phát triển xã hội chính là lịch sử phát triển của quy hoạch sử dụng đất. Mỗi hình thái kinh tế - xã hội đều có một phƣơng thức sản xuất thể hiện theo hai mặt: lực lƣợng sản xuất (quan hệ giữa ngƣời với súc vật tự nhiên trong quá trình sản xuất) và quan hệ sản xuất (quan hệ giữa ngƣời với ngƣời trong quá trình sản xuất).
Trong quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp, luôn nảy sinh mối quan hệ giữa ngƣời với đất. Các công việc của con ngƣời nhƣ điều tra, đo đạc, khoanh định, thiết kế. đều liên quan chặt chẽ với đất, nhằm đƣa đất nông nghiệp vào sử dụng sao cho đầy đủ, hợp lý và hiệu quả cao nhất. Quy hoạch đất nông nghiệp thể hiện đồng thời là yếu tố thúc đẩy phát triển lực lƣợng sản xuất, vừa là yếu tố thúc đẩy các mối quan hệ sản xuất, vì vậy nó luôn là một bộ phận của phƣơng thức sản xuất xã hội.
Mặt khác, ở mỗi nƣớc khác nhau đều có luật đất đai riêng của mình. Vì vậy, Quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp của các nƣớc cũng có nội dung khác nhau. Ở nƣớc ta, Quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp phục vụ nhu cầu sử dụng đất và quyền lợi của toàn xã hội. Bởi vì vậy theo luật đất đai thì “Đất 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý.”[44], điều đó góp phần tích cực thay đổi quan hệ sản xuất ở nông thôn, tạo điều kiện cho ngƣời dân làm chủ mảnh đất nông nghiệp, tự tin trong sản xuất nông nghiệp, giúp cho việc bảo vệ đất nông nghiệp và nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp.
Thứ hai là tính tổng hợp của quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp Đất nông nghiệp có vai trò quan trọng đối với đời sống của con ngƣời, cho nên quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp mang tính tổng hợp rất cao, đề cập đến nhiều lĩnh vực về khoa học, kinh tế, xã hội nhƣ: khoa học tự nhiên, khoa học xã hội dân số và đất đai, sản suất công nông nghiệp, môi trƣờng sinh thái. Quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp nhận trách nhiệm tổng hợp toàn bộ nhu cầu sử dụng đất nông nghiệp, nó phân bố, bố trí và điều chỉnh các nhu cầu đất nông nghiệp. Thứ ba là tính dài hạn của quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp Giống nhƣ quy hoạch sử dụng đất nói chung, quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp cũng có tính dài hạn và đƣợc thể hiện rất rõ trong phƣơng hƣớng, kế hoạch sử dụng đất nói chung. Thƣờng quy hoạch sử dụng đất phải kéo dài thời gian từ 10 - 20 năm hoặc lâu hơn từ 50 - 70 năm.
Căn cứ vào các dự báo xu thế biến động dài hạn của những yếu tố kinh tế xã hội quan trọng nhƣ: sự thay đổi về nhân khẩu học, tiến bộ kỹ thuật, đô thị hoá, công nghiệp hoá hiện đại hoá nông nghiệp và các lĩnh vực khác, từ đó xác định quy hoạch trung và dài hạn về sử dụng đất nông nghiệp, đề ra các phƣơng hƣớng, chính sách và biện pháp có tính chiến lƣợc. Để đáp ứng đƣợc nhu cầu đất cho phát triển lâu dài kinh tế - xã hội, Quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp phải có tính dài hạn. Nó tạo cơ sở vững chắc, niềm tin cho các ngƣời sử dụng đất, tạo ra môi trƣờng pháp lý ổn định. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Thứ tƣ là tính chiến lƣợc và chỉ đạo vĩ mô của quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp Với đặc tính trung và dài hạn, quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp chỉ dự kiến trƣớc đƣợc các xu thế thay đổi phƣơng hƣớng, mục tiêu, cơ cấu và phân bố sử dụng đất nông nghiệp.
Nó chỉ ra đƣợc tính đại thể, không dự kiến đƣợc các hình thức và nội dung cụ thể, chi tiết của sự thay đổi. Vì vậy, Quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp là quy hoạch mang tính chiến lƣợc, các chỉ tiêu của quy hoạch mang tính chỉ đạo vĩ mô, tính phƣơng huớng và khái lƣợc về nhu cầu sử dụng đất nông nghiệp. Quy hoạch có tính dài hạn, nên khoảng thời gian dự báo tƣơng đối dài, mà trong quá trình dự báo chịu ảnh hƣởng của nhiều nhân tố kinh tế xã hội khó xác định, nên chỉ tiêu quy hoạch càng khái lƣợc hoá quy hoạch sẽ càng ổn định. Do đó, quy hoạch thƣờng có giá trị trong thời gian, tạo nền tảng và định hƣớng cho ngành nông nghiệp sử dụng đất.
Thứ năm là tính áp dụng chính sách của quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp Quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp thể hiện rất mạnh đặc tính chính trị và chính sách xã hội. Mỗi đất nƣớc có các thể chế chính trị khác nhau, các phƣơng hƣớng hoạt động kinh tế xã hội khác nhau, nên chính sách về quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp cũng khác. Khi xây dựng phƣơng án phải quán triệt các chính sách và quy định có liên quan đến đất nông nghiệp của Đảng và Nhà nƣớc, đảm bảo cụ thể mặt bằng đất nông nghiệp của các mục tiêu phát triển kinh tế quốc dân, phát triển ổn định kinh tế chính trị xã hội; tuân thủ các chỉ tiêu, các qui định khống chế về dân số, đất nông nghiệp và môi trƣờng sinh thái. Trong một số trƣờng hợp ta có thể hiểu quy hoạch là luật, quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp để đề ra phƣơng hƣớng, kế hoạch buộc mọi ngƣời phải làm theo.
Nó là cái khung cho mọi hoạt động diễn ra 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Vì vậy, Quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp thể hiện tính chính sách rất cao. Quy hoạch sử dụng đất trở thành công cụ quan trọng để Nhà nƣớc quản lý đất đai. Thứ sáu là tính khả biến, thay đổi của quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp Với xu hƣớng đi lên của xã hội, mọi sự vật hiện tƣợng luôn thay đổi.
Vì vậy, dƣới sự tác động của nhiều nhân tố khó định trƣớc, đoán truớc, theo nhiều phƣơng diện khác nhau, quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp chỉ là một trong những giải pháp biến đổi hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp sang trạng thái mới thích hợp hơn cho việc phát triển kinh tế nông nghiệp trong một thời kỳ nhất định. Càng ngày xã hội càng phát triển, đời sống của con ngƣời đòi hỏi càng cao, các nhu cầu luôn biến đổi, cùng với những thay đổi đó các chính sách của nhà nƣớc và tình hình kinh tế cũng thay đổi theo. Do đó, các dự kiến quy hoạch là cần thiết. Điều này thể hiện tính khả biến của quy hoạch.
Quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp luôn là quy hoạch động, dễ thay đổi. Ý nghĩa và yêu cầu của Quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp Quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp có ý nghĩa, vai trò đặc biệt quan trọng và cần thiết trong hệ thống quy hoạch sử dụng đất, nhằm đƣa công tác quản lý đất đai có nề nếp, mang lại hiệu quả trên nhiều mặt cho đất nƣớc và xã hội.