Chương 1: Cơ sở lý luận vệ chi phí lương trong thué thu nhập doanh nghiệp Chương 2 - Thực trạng và kiến nghị hoàn thiện pháp luật về chi phí lương trong thuê thu nhập doanh nghiệp NỘI DUNG CHUONG1 CƠ SO LÝ LUẬN VE CHI PHÍ LUONG TRONG THUE THU NHAP DOANH NGHIEP 1. Khái quát về chỉ phí trong doanh nghiệp 1. Dinh nghia chi phí trong doanh nghiép Chi phí theo từ điển Han Việt có thể hiểu là “su tôn kém về việc tiêu dung”! Chi phí là một khái niệm cơ bản trong kinh tế, kế toán va quản trị kinh doanh, có thé được hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau. Chi phí là một chỉ tiêu quan trọng được thể hiện trong báo cáo kết quả hoạt đông kinh doanh va được sử dung dé đánh giá kết quả tông thé của doanh nghiệp.
Chi phí là giá tri của các nguôn lực kinh té ma một tổ chức hoặc cá nhân sử dụng để sản xuất ra sản phẩm hoặc dịch vụ, là thước đo sự hao hụt tài nguyên trong quá trình hoạt đông kinh doanh, là khoản tiên phải trả để thực hiện các hoạt động kinh tê. Chi phi la gia tri của các yêu tô sản xuât được sử dung trong quá trình sản xuất, bao gồm nguyên vật liệu, nhiên liệu, lao động, khâu hao tai sản có dinh,. ; chi phí là khoản tiên ma doanh nghiệp phải chi tra để mua các yêu tô sản xuất Theo Chuẩn mực Ké toan Quốc tế, chi phí doanh nghiệp được định nghĩa là “sy giảm sút lợi ích kinh tê trong ky kế toán thông qua việc giảm giá trị tai san hoặc tăng nợ phải trả”. Nói một cách dé hiểu, chỉ phí bao gồm tat cả các khoản ma doanh nghiệp phải chi tra dé đạt được mục tiêu kinh doanh cudi cùng của mình.
Theo Từ điển quan lý tai chính- ngân hàng: “ Chi phí là toan bộ các khoản phải trả tính vào một giai đoạn không phải là giai đoạn cuối cùng của việc ban hàng, một sô khoăn phải tra tính vào một giai đoạn trung gian trong quá trình sản xuất.”2 * Nguyễn Quốc Hùng, 1971, Hán Việt tần từ điển 2 Từ điển quản lý tải chính- ngàn hàng, Nxb Thể giới, 1994 6 Theo giáo trình Tài chính doanh nghiệp của Học viên ngân hàng: “ Chi phí doanh nghiệp là biểu hiện bằng tiền toản bô hao phí về vật chất và lao động mà doanh nghiệp đã bỏ ra dé đạt được một mục tiêu kinh doanh nao đó, nhằm tìm kiếm lơi nhuận trong một thời kỳ nhất định.” Trong quản lý doanh nghiệp, việc xác định chi phí dong vai trò vô cùng quan trong. Xác định chi phí là nên tang cho chủ doanh nghiệp thực hiện việc phân tích và đánh giá tình hình hoạt đông của doanh nghiệp từ đó đưa ra những phân tích va đường lồi kinh doanh có lợi nhật cho doanh nghiệp. Việc tính toán và phân tích chi phi cần thiết dé đánh giá năng suất và hiệu quả của doanh nghiệp giúp chủ doanh nghiệp đưa ra các quyết định linh hoạt trong từng giai đoạn kinh doanh, nhằm tôi ưu hóa chỉ phí doanh nghiệp. Từ những phân tích trên, ta có thé đưa ra định nghĩa vé chi phí trong doanh nghiệp như sau: “Chi phi trong doanh nghiệp là toàn bộ giá trị nguồn lực được sử dung trong hoạt động sản xuất kinh doanh dé dat duoc muc tiêu về doanh thu và lợi nhuận.
Đặc điêm của chỉ phí trong doanh nghiệp Chi phí có thé được xem là sv hao phí tài nguyên, bao gồm cả tai nguyên hữu hình và vô hình của doanh nghiệp trong quá trình sản xuất, kinh doanh, những chi phi nay phải liên quan chặt chế đến mục đích hoạt đông kinh doanh của doanh nghiệp, không phải la các chi phi cá nhân của các cá nhân trong té chức, chi phí cần được định lượng bằng tiên và xác định trong một khoảng thời gian cụ thé. Chi phi là một yếu tô quan trong anh hưởng đến hiệu qua hoạt đông và lợi nhuận của doanh nghiệp, chi phí có thé được phân loại theo nhiều cách khác nhau, như theo tinh biển đôi, theo mdi liên hệ với sản phẩm, theo chức năng, doanh nghiệp can quản lý chi phí hiệu quả dé nâng cao hiệu quả hoạt đông và lợi nhuận. Với nhiều cách tiếp cận khác nhau, các nhà nghiên cứu có thể lựa chọn các khái niệm khác nhau phục vụ mục đích nghiên cứu của mình. Khi nói tới chi phí trong doanh nghiệp có thé kế đến một số đặc điểm cơ ban sau đây.
eA Thứ nhất, tính hao hut của chi phi trong hoạt động của doanh nghiệp. Chi phí là sự hao hụt tai nguyên kinh tê của doanh nghiệp, bao gồm cả tải nguyên hữu hình (nguyên vật liệu, máy móc, thiết bi) va vô hình (nhân lực, thương hiệu, công nghệ). Hao hut tải nguyên ảnh hưởng trực tiếp đên lợi nhuận của doanh nghiệp. Mức độ hao hụt có thể khác nhau tùy thudc vào loại chi phi, hiệu quả hoạt động vả các yếu tô khác.
Thứ hai, sự liên quan của chi phí đối với hoat đông sản xuat kinh: doanh. Chi phí luôn liên quan đến hoạt động sẵn xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Mục dich của chi phi la phục vụ cho hoạt động san xuất, lĩnh doanh, mang lại lợi nhuận cho doanh nghiệp. Dựa vào tính liên quan, chi phí được chia thành chi phí trực tiếp va chi phí gián tiếp.
Tint ba, chi phi gắn liên với tiên. Chi phí luôn được đo lường và thé hiện bởi tiền, đơn vị đo lường cơ ban là dong Việt Nam (VND) hoặc có thé sử dụng các loại tiên tệ khác, việc đo lường bằng tiên tệ giúp cho việc so sánh, đánh giá và quản ly chi phí rố ràng hơn. Việc quan ly chi phí một cách rổ rang giúp tăng khả năng cạnh tranh và năng lực tải chính của doanh nghiệp Tint te, chi phi có sự thay đôi theo thời gian. Trong quá trình hoạt động san xuất kinh doanh của doanh nghiệp có thé sé xảy ra nhiêu thay đổi theo thời gian như khối lượng sẵn xuất tăng lên hay giá cả thị trường thay đổi.
Dựa vào sự thay đôi của chi phí, ta có thé chia chi phí thành chi phí có định va chi phí không cô định. Phân loại chi phí trong doanh ngiiệp Việc nghiên cứu về chỉ phí trong doanh nghiệp có ý nghĩa quan trọng trong thực tiến hoạt động của các doanh nghiệp, giúp chủ doanh nghiệp có cái nhìn rõ rang về tình hình tai chính của doanh nghiệp từ đó đưa ra những định hướng, kế hoạch trong tương lai nhằm tăng hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp Việc dự đoán vả lập kế hoạch trước sé giúp cho chủ doanh nghiệp quản lý tài chính hiệu quả hơn Mỗi loại chỉ phí đêu có đặc điểm và chức năng riêng, tùy theo văn hóa của doanh nghiệp mà ta sẽ có những cách phân loại khác nhau. Nếu xét theo tính biến đổi của chi phi thi ta có thé chia thành 2 loại cơ bản là chi phí cô định và chi phí không có định. Chi phí cô định là những khoản chi phí mà doanh nghiệp cần thanh toán định ky và gan như giữ ôn định và không thay đôi trong một thời gian nhất định, ví dụ như.
chỉ phí thuê mặt bằng nhà xưởng, chi phí khâu hao thiết bị máy móc, chỉ phí lương,. Chi phí không có định là những khoản chi phí thay đổi phụ thuộc vào thị trường hoặc bị ảnh hưởng bởi khối lương hang hóa hoặc dich vu ma doanh nghiệp sản xuất, ví đụ như việc một số khoản chỉ cho nguyên liêu đầu vảo có sự tăng/giãm theo thời gian, các khoản chi cho việc phát triển cơ sở hạ tang của doanh nghiệp, chi phi quảng cáo. Nếu xét theo môi liên hệ với sản phẩm ta có thé chia thành chi phí trực tiếp và chi phí gián tiếp. Chi phi trực tiếp là loại chi phí liên quan trực tiếp và rõ ràng đến san phẩm hoặc dịch vụ cụ thé.
Áp dung cho một đối tượng cụ thé va có khả năng tài chính để thực hiện. Vi du như tiên lương nhân viên, chi phí nguyên vật liệu, tién mặt bang. Chi phí gián tiếp là loại chi phí không thé liên kết với từng mặt hang hay dich vu cu thể. Khác với chi phi trực tiếp, việc xác định, phân chia chỉ phi gián tiếp cho từng đơn vị sản phẩm, dịch vụ gap nhiều khó khăn Vi dụ: chi phí quản lý, chi phí quảng cao.
Việc phân biệt rõ đâu là chi phí trực tiếp va dau la chi phí gián tiếp sẽ giúp các chủ doanh nghiệp hiểu rõ hơn về sản phẩm và dich vụ của mình, tir đó có thé định giá san phẩm trên thị trường cạnh tranh hơn. Ngoài ra, xác định 16 các chi phí trực tiép và chi phí gián tiếp cũng sẽ giúp cho doanh nghiệp có kế hoạch thu chi hợp lý hơn và tạo ra kết qua kinh doanh hiệu qua hơn trong tương lai Nếu căn cứ theo chức năng của chi phi ta có thé chia thành chi phí san xuất, chi phí ban hang, chi phí quan lý. 3 Chi phí sản xuất là tông sô tiên hoặc tai sản ma doanh nghiệp phải chi tra để san xuất ra một sản phẩm hoặc dich vụ cu thé Chi phi sản xuât bao gồm tat cả các khoản chỉ tiêu liên quan đến quá trình sản xuất từ việc mua nguyên liệu, lao động, máy móc, thiết bị đến các chi phí vận hành va quản lý Chi phi ban hang là các chi phí thực tế phat sinh trong quá trình bán sản phẩm, hang hoá, cung cấp dich vụ, bao gồm các chi phi chao hàng, giới thiệu san phẩm, quảng cáo sản phẩm, hoa hông ban hàng, chi phí bao hanh sản phẩm, hàng hoá (trừ hoạt động xây lắp), chí phí bảo quản, đóng gói, vân Chi phí quản ly doanh nghiệp bao gôm tat cả các khoản chỉ phí liên quan đến việc quan lý va vận hanh hoạt đông kinh doanh hàng ngày. Day là những khoản chi phí can phải chỉ tra để duy tri hoạt động và dam bảo su hoạt động hiệu quả của doanh nghiệp, bao gôm các khoản chi tiêu cho nhân viên quản lý doanh nghiệp (lương, thưởng, phụ cấp, bảo hiểm, dao tao,.), chi phí thuê văn phòng, mua sắm trang thiết bị văn phòng, thuê vả các chỉ phí pháp lý khác.
Nếu phân loại theo mục dich sử dung thi ta có thé chia thành chi phí dau tư và chỉ phí kinh doanh Chi phí dau tư la khoản tiên mà doanh nghiệp dùng dé mua hàng hóa hoặc dich vụ nhằm mỡ rộng kha năng của công ty để tạo lợi nhuận. Vi dụ: chỉ phí mua sắm tai sản cổ định, chi phí quảng cáo. Chi phí kinh doanh lả các khoản phi ma doanh nghiệp can phải bé ra dé vận hành va tao nên doanh thu.