CHƯƠNG I. MỘT S6 VAN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BAO HO NHẪN HIỆU MÙI HƯƠNG 1. Khái quát về nhãn hiệu mùi hương 1. Khái nigm hãm hiệu miti hrtơng 111.
Khải quát về nhãn hiệu Trong khoa hoc pháp ly, thuật ngữ “trademark” dùng để chỉ một nhấn hiệu đã được bao hộ. Hiện nay, việc gắn tên nhãn hiệu đã phổ biên rồng rấi và bắt ky hàng hóa nao cũng đầu có nhãn hiệu. Thực tiấn chúng minh nhân liệu đóng vai trò quan trong và trở thành nhân tô không thể thiêu trong xu hướng thương mai hóa và toàn câu hóa của niên kính tê thi trường Các loại hàng hóa có tính chất tương tự, khác đơn vị sản xuất cân có dâu hiệu tiêng biệt để nhận điện Do đỏ, nhãn liệu là phương tiện đặt tên cho từng hang hóa trên thi trường Ví du, Công ty Cô phân Sữa Việt Nam Vinemilk có nhấn hiệu là “Tinamilk”. Đây là một dâu hiệu dùng dé phân biệt sản phẩm sữa của họ với các sản phẩm khác trên thị trường.
Nhãn hiéu giúp người tiêu ding nhận biết và tạo sự tin tưởng trong sản phẩm hoặc địch vụ mà ho mua. Pháp luật Việt Nam đưa ra khái niém vệ nhấn hiéu theo quy định tại Khoản 16 Điều 4 Luật sở hữu trí tuệ 2005, sửa đôi bô sung 2022 “Nhãn hiệu là dau hiệu dùng dé phân biệt hàng hóa, dich vụ của các tổ chức, cá nhân khác nhau”. Cách định nghiia này dựa theo nguén géc và chức năng của nhấn hiệu. Theo Khoản1 Điều 15 Hiệp định TRIPS —Một trong những Điều ước quốc té điều chỉnh van đề sở hữu trí tuệ đá được thừa nhận bởi nhiéu quốc gia, trong dé có Việt Nam, cũng đưa ra khái niệm về nhãn liệu: “Bất i} mốt đấu hiệu, hoặc tổ hợp các dấu hiệu nao, có khả năng phân biệt hàng hóa hoặc địch vụ.
của mốt doanh nghiệp với hàng hóa hoặc dich vụ của các doanh nghiệp khác, đều có thé làm nhãn hiệu hàng hóa”. Tô chức sở hữu trí tuệ thê giới (WIPO) cũng đưa ra định nghĩa: “Nhấn hiệu là đâu hiệu để phân biệt hàng hóa, dich vụ của doanh nghiệp nay với hàng hóa dich vu của doanh nghiệp khác. Nhãn hiệu được bao hộ sở hữm trí tué “6 * Theo Bản dich được công bố trên cống thông tin điện tử của Bộ tư pháp, moj.govvn/qvcacchuyenmuc/pldn/Pages/duhp. * WIPO (2004), "Intellectual Property Handbook: policy, law and use”, WIPO Publication, tr.
Nhìn chung, các định nghĩa đều bao ham hai chức năng nôi bật của nhấn liệu là clưức năng phân biệt va chức năng chi dan nguôn gốc, chứa đụng hàm nghĩa bao gồm cả nihấn hiệu hàng hóa và nhấn liệu dich vụ Dé cá thé hóa một hang hóa, dich vụ, nhấn liệu phải chỉ ra được nguôn gộc của hàng hóa, dich vụ đó. Tất nhiên, không nhật định phải chỉ rõ xuất sức mà chỉ cân cho người tiêu đùng biết được đây là hàng hóa, dịch vụ của nhà sản xuất nao. Từ đó, xây dung cơ sở giúp người tiêu dùng có cái nhìn tông thé, dé dàng đánh giá, so sánh và tin tưởng vào một doanh nghiệp, mét nha sản xuất cụ thé, so với các nhà sản xuất khác trên thi trường. Khi nam bat được nguén goc của hang hóa, người tiêu dùng sẽ nhìn thay các đầu hiệu riêng biệt đề phân biệt các loại hàng hóa, dịch vụ tương tự nhưng có nguồn gốc khác nhau.
V ay nên, nhận thay, chức năng phân biệt và chức năng chỉ dẫn nguén gốc của nhãn luệu có mối quan hệ mat thiết và không thé tách Từ việc phân tích khái niệm của nhãn hiệu, có thê thây nhfn hiệu có những đặc điểm chung sau: Thứ nhất. nhấn hiệu có thé cảm nhận được, là những dau hiệu nhìn thay được hoặc không nhìn thay được. Pháp luật mai quốc gia có quy định riêng khi đó một nhấn hiệu có thể được tạo thanh bởi bat kỳ đâu hiệu nào, bao gầm nhưng không giới han: ký ty tên gọi, biểu tương màu sắc, âm thanh, mui hương, chuyển đông ba chiêu, Thứ hai, nhãn liệu có tính nhận điện Nhân hiệu dễ nhân điện, có các đặc tinh khác nhau và chứa dung thông tin khác nhau. Các đặc tinh, thông tin này sẽ giúp khách hang ghi nhớ và phân biệt sản phẩm hoặc dich vụ của doanh nghiệp với những sản phẩm hoặc dich vụ của chủ thê khác.
Đây là đặc điểm đặc trung của nhãn hiệu, yêu tổ “ding để phân tiệt” là yêu cầu cơ bản nhat đối với bat ky dau hiệu nào đóng vai tro là nhấn hiệu”. Thứ ba nhãn liệu được chủ sở hữu đăng ký và được pháp luật bảo hộ. Khi dau hiệu có khả năng phân biệt hàng hóa dich vụ cùng loại nhưng có nhà sản xuất, nhà cung cấp khác nhau thì dau hiệu đó hoàn toàn có thé bị tranh chap về nội dung, thông tin truyền tải dén người tiêu dùng hoặc bị lợi dụng nhằm trục lợi trong các hành vi thương ? Trường Đại học Luật Hà Nội, 2021, Giáo trinh Luật Sở hữu tri tué, Nxb Công An Nhãn Dãn, tr. V ậy nên, đầu hiệu đó đời hỏi phải được công khai dé các chủ thé khác được biết và được bão vệ, dan dén nhấn liệu phải được đăng ký và được pháp luật bảo hộ.
Thực tế, nhấn hiéu được phân loại theo nhiéu cách khác nhau. Hiệp hội nhấn hiệu quốc tế (NTA) đã phân loại nhấn hiệu theo cách thức riêng biệt, thành hai loại chính là: nhấn hiệu truyền thông và nhấn hiệu phi truyền thông Sự phân loại căn cứ vào yêu tô cầu thành nhãn. hiéu và lịch sử hình thành loại nhấn liệu đó. Nhãn hiệu truyền thông là nhãn hiệu được câu thành từ các dâu hiệu như.
từ, tên riêng, chữ cái, chữ s6, dầu hiệu hình hay tô hợp của các dâu hiệu đó. Tu xưa đến nay, các quốc gia trên thé giới đều chấp nhận bảo hộ các loại nhấn hiệu này nên các nhãn hiệu đó có tính “truyền thống”. Các dầu hiệu cầu thành quen thuộc khi nhiéu doanh nghiệp sử dung dé thiết kế nhấn hiệu cho hàng hóa, dich vụ của minh. Thông thường, nhãn hiệu truyền thông đều được thé hién trong không gian hai chiêu và người tiêu ding có thé dé dang nhân biết được nhén liệu này thông qua thị giác.
Còn nhấn hiệu phi truyền thôngÊ 1a một khá: niém mới hơn, là nhấn liệu được tao thành từ bat cứ dau hiệu nao ngoại trừ các dâu liệu như chữ cái, chữ số, từ ngũ, hình ảnh. (các dau hiệu tạo nên dau hiệu truyền thông) ma có thé làm cho người tiêu ding phân biệt được nguồn gốc của hàng hóa, dich vụ của chủ thé này với hàng hóa, địch vụ của chủ thể khác”. Khi các nhãn hiệu truyền thống đã quá quen thuộc với người tiêu ding, để tìm kiếm sự đổi mới dé tăng khả năng cạnh tranh của sản phẩm, các nha sản xuất sẽ tim đến các nhãn hiéu phi truyền thống Theo Tổ chức Sở hữu tri tué thé giới (WIPO), nhấn liệu phi truyền thông “thường ding dé mé td một nhãn hiểu ma khác voi nhiững loại nhãn hiệu đã quen thuộc với người tiêu dimg như logo hay tên và nó có thể là dâu hiệu nhàn thấy được nhu: hình dạng hoặc dẫu hiệu không nhàn thay được như âm thanh hoặc mùi hương”. C6 thé thay rằng, việc WIPO phân loai nhấn hiệu truyền thông hay phi truyền thông cũng cua trên dau hiéu nhận biết bằng thị giác.
Tuy nhiên, không * Khái niém về nhấn hiệu phi truyền thống lăn đầu tiên được đưa ra tại van kiện SCT-12 của Ủy ban thưởng, trực về Nhắn hiệu, Kiếu dáng công nghiệp va Chi dan địa tý (SCT) của WIPO, theo do, ban đầu, thuật ngữ đầu tiên được sử dụng là “New types of marks" (tam dịch la: “Các toại nhãn hiệu mới”); về sau, tại các hội nghị va văn bản tiếp theo, WIPO Lại sử dụng thuật ngữ “Non traditional trademarks” (tạm dịch là: “Nhân phi truyền thống”). 2 Pham Thu Hà (2019), Yéu cầu, thực trang và giải pháp cho bảo hộ nhân hiệu phi truyền thống tại Việt Nam, Luận van Thạc sĩ Luật học, Đại học Luật Hà Nội, tr. 10 phải dâu hiéu nhìn thay được nào cũng là nhãn hiệu truyền thông Nhãn hiệu phi truyền thông có thé được chia thành hai dang dua trên khả năng cảm nhận của người tiêu ding @ Nhãn hiệu phi truyền thông nhận biệt được bang thị giác (như nhãn hiệu ba chiều, nhấn hiệu mau, nhấn hiệu động, nhãn hiệu hologram), (ii) Nhãn hiệu phi truyền thông không nhận biệt được bằng thị giác (như nhãn hiệu âm thanh, nhén liệu mùi hương, nhấn hiệu nhận biết bằng vị giác, nhấn hiệu nhận biết bằng xúc giao)!” Hiện nay, Việt Nam vẫn chưa có văn bản pháp luật nào quy định chỉ tiết, cụ thê về việc xem xét và đăng ký bảo hộ nhãn hiệu phi truyền thông Mac di mới đây, Luật số 07/2022/QH15 ngày 16/6/2022 sửa đôi, bố sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ đã bỗ sung thêm “âu hiệu âm thanh thé hién được đưới dang đồ họa” là một trong những dau hiệu có thé được xem xét bảo hộ nhãn hiệu. Tuy nhiên, nhìn chung, điều kiện đối với nhãn hiệu được bảo hộ tại Việt Nam quy định vẫn bao gồm 2 tiêu chí: @ Dau hiệu nhin thay được; (ii) Có khả năng phân biệt được.
Vay nên, nhấn hiệu mùi hương van chưa được bảo hộ tại Việt Nam.112 Khái nêm nhãn hiệu mia hương Tại Việt Nam, như đã trình bày tại phân a, Luật SHTT chi quy đính khái niém “nhãn hiệu” tại Khoản 16 Điêu4 mà không có bat ky quy đính nào nào giải thích hay đề cập đến thuật ngữ “nhấn hiệu mia hương”. Mặc dù “dấu hiệu âm thanh thé hiện được đưới dang đồ họa” — một nhãn hiệu phi truyền thông đã được bỏ sung vào các dâu hiệu được bảo hô khi Luật SHTT sửa đỗi, bễ sung năm 2022 nhưng pháp luật Việt Nam chưa bảo hộ các dâu hiệu không thé nhìn thấy Do đó, nhãn hiệu mùi hương chưa được thừa nhan tại Việt Nam. V ay nên, thuật ngữ “nhấn hiệu mùi hương” chưa được quy định và không nằm trong các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành của Việt Nam. Tuy nhiên, chắc chắn trong tương lai, pháp luật Việt Nam sẽ thừa nhận và quy định cụ thê về nhấn liệu mùi hương, mở rộng bảo hộ nhấn hiệu phi truyền thông nhu các nước phát triển.
Thực tế, hầu hết các quốc gia trên thé giới chi chap nhận bảo hộ nhấn liệu là các dau liệu nhìnthây được, trong đó có Việt Nam. Nhiéu nghĩ van được đặt ra đối với mui * Trung tam Nghiên cứu, Đào tạo và Hỗ trợ, Tư vấn, "Tống quan về nhần hiệu phi trưyền thống”. 11 hương, liệu có thé xác đính được chức năng nhận biết và phân biệt hàng hóa, dich vu hay không?