Chương 1: Tổng quan về vấn đề nghiên cứu Chương 2: Cơ sở lý luận của quản trị rủi ro trong quy trình giao hàng hoá xuất khẩu bằng đường hàng không Chương 3: Thực trạng quản trị rủi ro trong quy trình giao hàng hoá xuất khẩu bằng đường hàng không của Công ty Cổ phần Giao nhận và Vận chuyển Indo Trần – Chi nhánh tại Hà Nội Chương 4: Định hướng phát triển và đề xuất giải pháp hoàn thiện quản trị rủi ro trong quy trình giao hàng hoá xuất khẩu bằng đường hàng không của Công ty Cổ phần Giao nhận và Vận chuyển Indo Trần – Chi nhánh tại Hà Nội 7 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG QUY TRÌNH GIAO HÀNG HÓA XUẤT KHẨU BẰNG ĐƯỜNG HÀNG KHÔNG 2. Một số khái niệm cơ bản 2. Khái niệm về nguy cơ, rủi ro, tổn thất - Khái niệm về nguy cơ Một mối nguy (hay nguy cơ) là tác nhân có khả năng gây hại cho các mục tiêu dễ bị tổn thương. Các thuật ngữ “mối nguy” và “rủi ro” thường được sử dụng thay thế cho nhau.
Tuy nhiên, về mặt đánh giá rủi ro, chúng là hai thuật ngữ rất khác nhau. “Nguy cơ là một nguồn, một tình huống hoặc một hành động có tiềm năng gây ra tổn hại đối với con người, như tổn thương hay tác hại sức khoẻ hoặc kết hợp cả hai tổn hại trên” (Theo Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7301-1:2008). “Nguy cơ rủi ro là những đe doạ nguy hiểm có thể xảy ra, được đo lường bằng xác suất thống kê, là hiện tượng bất lợi đối với con người, luôn tiềm ẩn và song hành cùng các hoạt động của con người.Doãn Kế Bôn, 2009, Giáo trình quản trị tác nghiệp thương mại quốc tế, Trang 334). Như vậy có thể hiểu, nguy cơ là sự kết hợp giữa khả năng có thể xảy ra một sự kiện và những hậu quả xấu do sự kiện đó gây ra.
Nó thường được đánh giá dựa trên xác suất và mức độ nghiêm trọng của hậu quả. Trong quản trị rủi ro, nguy cơ được xem như một trong những yếu tố quan trọng để đánh giá mức độ rủi ro và lập kế hoạch quản trị rủi ro. - Khái niệm về rủi ro “Rủi ro là những sự kiện bất ngờ ngoài mong đợi của con người và gây ra những thiệt hại cho con người trong các hoạt động của mình. Mặc dù rủi ro là sự kiện khách quan, xảy ra ngoài ý muốn của con người, nhưng con người lại hoàn toàn có thể kiểm soát được rủi ro ở những mức độ khác nhau, từ đó có những biện pháp hạn chế tối đa những tổn thất rủi ro mang đến.Doãn Kế Bôn, 2009, Giáo trình quản trị tác nghiệp thương mại quốc tế, Trang 334).
Một sự kiện được coi là rủi ro nếu thoả mãn đồng thời ba điều kiện sau: 8 + Rủi ro là sự kiện bất ngờ đã xảy ra: Bất ngờ là con người không thể lường trước được, nó có thể xuất hiện ở một thời điểm bất kì nào đó trong tương lai và ở bất cứ nơi đâu. Mọi rủi ro đều là bất ngờ cho dù mức độ bất ngờ có thể là khác nhau và phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Tuy nhiên sự kiện bất ngờ đó đã phải xảy ra thì mới được coi là rủi ro. + Rủi ro là những sự cố gây ra tổn thất: Mọi rủi ro xảy ra đều sẽ để lại những hậu quả nhưng tổn thất đó có thể không đáng kể hoặc tổn thất gián tiếp.
+ Rủi ro là sự kiện ngoài mong đợi: Rủi ro gây ra tổn thất, là sự cố bất ngờ nằm ngoài mong đợi của con người. Hơn nữa, nó thể hiện tính khó lường trước, tính khách quan và loại bỏ ý chủ quan của các chủ thể tham gia hoạt động. Việc nghiên cứu rủi ro thực chất nhằm đạt được mục đích cuối cùng là hạn chế những thiệt hại, tổn thất cho các đối tượng liên quan. Có nghĩa là việc nghiên cứu rủi ro được xem xét trong những phạm vi và đối tượng nhất định trong từng hoạt động, bởi lẽ sự kiện xảy ra được coi là rủi ro với đối tượng này nhưng lại là cơ hội cho đối tượng khác.
- Khái niệm về tổn thất “Tổn thất là những thiệt hại, mất mát về tài sản, cơ hội mất hưởng về con người, tinh thần, sức khoẻ và sự nghiệp của họ do những nguyên nhân từ các rủi ro gây ra” (PGS.Doãn Kế Bôn, 2009, Giáo trình quản trị tác nghiệp thương mại quốc tế, Trang 336). Tổn thất mang hàm ý của sự mất mát, ở một khía cạnh khác nó cũng có ý nghĩa tương đương với thiệt hại. Tổn thất có thể là hữu hình (tổn thất tài sản, con người, sức khoẻ) và cũng có thể là vô hình (tinh thần, đe doạ sự nghiệp,…). Có thể thấy, rủi ro và tổn thất là hai phạm trù khác nhau, chúng cùng phản ánh một sự kiện bất ngờ xảy ra, nhưng lại có mối quan hệ nhân quả.
Trong đó, rủi ro là nguyên nhân còn tổn thất là hậu quả. Rủi ro phản ánh về mặt chất của sự kiện bao gồm nguyên nhân, mức độ, tính chất nguy hiểm; còn tổn thất về mặt lượng của sự kiện bao gồm mức độ thiệt hại, mất mát về vật chất và tinh thần. Khái niệm về giao hàng hóa xuất khẩu bằng đường hàng không Thương mại quốc tế là sự trao đổi hàng hoá giữa các nước thông qua hoạt động mua bán. Đặc điểm nổi bật của buôn bán quốc tế là người mua và người bán ở những nước khác nhau.
Sau khi ký hợp đồng mua bán được ký kết, người bán thực hiện việc giao hàng, tức là hàng hoá được vận chuyển từ người bán sang người mua. Để cho quá trình đó được bắt đầu, tiếp tục được và kết thúc được, tức là hàng hoá đến được tay người mua cần phải thực hiện hàng loạt những công việc khác nhau liên quan đến quá trình chuyên chở, như bao bì đóng gói, lưu kho, đưa hàng ra cảng, làm thủ tục gửi hàng, xếp hàng lên tàu, chuyển tải hàng hoá dọc đường, dỡ hàng hoá khỏi tàu và giao cho người nhận. Tất cả những công việc trên được gọi là dịch vụ giao nhận. Dịch vụ giao nhận (Freight Forwarding Service), theo quy tắc mẫu của FIATA (Hiệp hội giao nhận kho vận quốc tế) về dịch vụ giao nhận, “Dịch vụ giao nhận vận tải là tất cả dịch vụ liên quan đến vận chuyển, gom hàng, lưu trữ hàng, xử lý hàng, đóng gói hàng, phân phối hàng cùng các dịch vụ phụ trợ khác như tư vấn, thủ tục hải quan, tài chính, bảo hiểm, thu thập chứng từ và thanh toán liên quan đến hàng hoá”.
Ngày nay sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ cho phép kết hợp các quá trình sản xuất, lưu kho hàng hoá, tiêu thụ với hoạt động vận tải có hiệu quả hơn, nhanh chóng hơn và cũng phức tạp hơn. Hoạt động giao nhận giờ đây không chỉ bó gọn trong việc nhận hàng ở cảng bốc để chuyên chở đến cảng đích mà còn mở rộng dịch vụ đưa hàng từ bất kì địa điểm nào theo yêu cầu của người gửi đến tận tay người nhận. Vận chuyển hàng hoá xuất khẩu bằng đường hàng không là quá trình thực hiện các nghiệp vụ và thủ tục liên quan đến việc di chuyển hàng hoá từ địa điểm của người gửi ở một quốc gia đến địa điểm của người nhận ở một quốc gia khác, sử dụng phương tiện vận tải là máy bay. Phương pháp này được ưa chuộng với sự nhanh chóng và hiệu quả, làm cho việc vận chuyển hàng qua biên giới trở nên thuận lợi.
Thường được áp dụng cho các mặt hàng có giá trị cao, đòi hỏi thời gian giao hàng nhanh chóng hoặc yêu cầu đặc biệt về điều kiện bảo quản. 10 Ngành vận tải hàng không là một trong những lĩnh vực kinh tế trọng điểm, biểu trưng cho hình thức vận tải hiện đại và tiên tiến, với vai trò ngày càng lớn trong sự phát triển kinh tế, văn hoá – xã hội, an ninh và quốc phòng của quốc gia. Tuy nhiên, trong ngành này, sự cạnh tranh diễn ra rất quyết liệt. Để củng cố và mở rộng thị phần, các doanh nghiệp vận tải hàng không đã áp dụng phương pháp gom hàng nhằm đảm bảo chất lượng dịch vụ và giảm chi phí vận chuyển.
Đặc biệt, trong những năm gần đây, dịch vụ giao nhận cũng trở thành yếu tố quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả kinh doanh. Do đó, dịch vụ giao hàng hoá xuất khẩu bằng đường hàng không liên quan đến quá trình vận chuyển hàng hoá và thực hiện các thủ tục cần thiết để giao hàng xuất khẩu thông qua đường hàng không. Dịch vụ này đảm nhận toàn bộ quy trình từ khi nhận hàng từ người bán cho đến khi chuyển giao hàng cho người mua. Hơn nữa nó còn chịu trách nhiệm chuẩn bị và kiểm tra tất cả các chứng từ liên quan đến hàng hoá, đảm bảo tuân thủ các quy định, và tư vấn với khách hàng về việc chuẩn bị các tài liệu phù hợp để đảm bảo quá trình diễn ra một cách trôi chảy và hiệu quả.
Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, em xin chỉ đề cập đến dịch vụ giao nhận hàng hoá xuất khẩu bằng đường hàng không. Khái niệm về quản trị rủi ro trong quy trình giao hàng hóa xuất khẩu bằng đường hàng không Quản trị rủi ro trong quy trình giao hàng hoá xuất khẩu bằng đường hàng không là quá trình nhận biết, phân tích, đo lường, và thực hiện các biện pháp kiểm soát và tài trợ để ứng phó với các hậu quả có thể xảy ra trong quy trình giao hàng hoá xuất khẩu bằng đường hàng không. Quản trị rủi ro trong quy trình giao hàng hoá xuất khẩu bằng đường hàng không đòi hỏi việc xác định rõ ràng các rủi ro, đánh giá được mức độ nguy cơ của chúng và đề xuất các giải pháp hạn chế để giảm thiểu tổn thất do rủi ro gây ra, từ khi nhận yêu cầu từ khách hàng cho đến khi giao hàng. Điều này nhằm đảm bảo rằng quy trình giao hàng xuất khẩu bằng đường hàng không diễn ra một cách thuận lợi, nhanh chóng và hiệu quả.
Một số lý thuyết về quản trị rủi ro trong quy trình giao hàng hóa xuất khẩu bằng đường hàng không 2. Quy trình giao hàng hóa xuất khẩu bằng đường hàng không Bước 1: Đàm phán và kí kết hợp đồng với khách hàng Sau khi công ty đã đưa ra báo giá, và nếu khách hàng đồng ý với mức giá đề xuất, quá trình tiếp theo là kí kết hợp đồng dịch vụ và giao nhận hàng hoá, cũng như thực hiện các thủ tục liên quan đến lô hàng xuất khẩu.