Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu Chương 2: Cơ sở lý luận về quản trị rủi ro trong quy trình giao hàng xuất khẩu bằng đường biển. Chương 3: Thực trạng quản trị rủi ro trong quy trình giao hàng xuất khẩu bằng đường biển của Công ty Cổ phần Giao Nhận Vận Tải Vàng. Chương 4: Định hướng phát triển và các giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro trong quy trình giao hàng xuất khẩu bằng đường biển của Công ty Cổ phần Giao Nhận Vận Tải Vàng. 5 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG QUY TRÌNH GIAO HÀNG XUẤT KHẨU BẰNG ĐƯỜNG BIỂN.
Một số khái niệm cơ bản 2. Khái niệm về nguy cơ, rủi ro, tổn thất 2. Khái niệm về nguy cơ “Nguy cơ là một nguồn, một tình huống hoặc một hành động có tiềm năng gây ra tổn hại đối với con người, như tổn thường hay tác hại sức khỏe hoặc kết hợp cả hai tổn hại trên” (Theo Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7301-1:2008). Khái niệm về rủi ro “Rủi ro là những sự kiện bất ngờ ngoài mong đợi của con người và gây ra những thiệt hại cho các hoạt động của con người.
Mặc dù rủi ro là sự kiện khách quan, nhưng con người lại hoàn toàn có thể kiểm soát được rủi ro ở những mức độ khác nhau, từ đó có những biện pháp hạn chế tối đa những tổn thất rủi ro mang đến” (PGS.TS Doãn Kế Bôn, 2009, Giáo trình quản trị tác nghiệp thương mại quốc tế, Trang 334). Khi nói đến rủi ro chúng ta cần lưu ý những vấn đề quan trọng như sau: Thứ nhất, rủi ro là sự kiện bất ngờ đã xảy ra. Thứ hai, rủi ro là những sự cố gây ra tổn thất. Thứ ba, rủi ro là sự kiện ngoài mong đợi.
Ba vấn đề này được coi là ba điều kiện của rủi ro. Hay một sự kiện được coi là rủi ro nếu thỏa mãn đồng thời ba điều kiện trên. Mục đích của việc nghiên cứu rủi ro là hạn chế những thiệt hại, tổn thất cho các đối tượng có liên quan. Khái niệm về tổn thất “Tổn thất là những thiệt hại, mất mát về tài sản, cơ hội mất hưởng về con người, tinh thần, sức khỏe và sự nghiệp của họ do những nguyên nhân từ các rủi ro gây ra” (PGS.TS Doãn Kế Bôn,2009,Giáo trình quản trị tác nghiệp thương mại quốc tế, Trang 336).
Tổn thất có thể là hữu hình (tổn thất tài sản, con người, sức khỏe) và cũng có thể là vô hình (tinh thần, đe dọa sự nghiệp. Tổn thất vô hình hoàn toàn có thể đo lường và quy đổi ra thành tiền, và trong nhiều trường hợp tổn thất vô hình còn lớn hơn cả tổn thất hữu hình. Trong hoạt động thương mại quốc tế, thường người ta chỉ đề cập đến những tổn thất hữu hình. 6 Rủi ro và tổn thất là hai phạm trù khác nhau cùng phản ánh một sự kiện không may xảy ra, nhưng có mối quan hệ nhân quả, theo đó rủi ro là nguyên nhân còn tổn thất là hậu quả.
Rủi ro phản ánh về mặt chất của sự kiện, bao gồm nguyên nhân, mức độ tính chất nguy hiểm còn tổn thất phản ánh về mặt lượng của sự kiện bao gồm mức độ thiệt hại, mất mát về vật chất và tinh thần có nguyên nhân từ rủi ro gây ra, qua đó thấy được mức độ nghiêm trọng của sự kiện. Khái niệm về quản trị rủi ro “Quản trị rủi ro là quá trình nhận dạng, phân tích (bao gồm cả đo lường và đánh giá) rủi ro, xây dựng và triển khai kế hoạch kiểm soát, tài trợ để khắc phục các hậu quả của rủi ro” (PGS.TS Trần Hùng, 2017, Giáo trình quản trị rủi ro, Trang 28). Mục tiêu của quản trị rủi ro là tối ưu hóa sử dụng các nguồn lực thông qua việc tối thiểu hóa những thiệt hại do rủi ro gây ra và khai thác những cơ hội từ rủi ro. Quản trị rủi ro trong tác nghiệp thương mại quốc tế là hệ thống các nghiệp vụ nhằm nhận dạng, đánh giá, đối phó với những nguyên nhân và hậu quả của rủi ro trong quá trình tiến hành các tác nghiệp thương mại quốc tế (PGS.TS Doãn Kế Bôn, 2009, Giáo trình quản trị tác nghiệp thương mại quốc tế, Trang 375).
Khái niệm về giao hàng xuất khẩu bằng đường biển 2. Khái niệm xuất khẩu Theo Luật thương mại 2005 của Việt Nam có hiệu lực từ ngày 01 tháng 01 năm 2006 quy định rõ: “Xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hóa được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam Được Là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật”. Như vậy, xuất khẩu là hoạt động bán hàng hóa ra nước ngoài bao gồm nhiều khâu, không phải là hành vi bán hàng riêng lẻ mà là hệ thống bán hàng có tổ chức cả bên trong lẫn bên ngoài nhằm mục tiêu lợi nhuận, thúc đẩy sản xuất hàng hóa phát triển, chuyển đổi cơ cấu kinh tế,ổn định và từng bước nâng cao mức sống của nhân dân. Khái niệm dịch vụ giao nhận vận chuyển hàng hoá Theo Quy tắc mẫu của Hiệp Hội Giao Nhận Quốc Tế - FIATA về dịch vụ giao nhận: “Dịch vụ giao nhận là bất kỳ loại dịch vụ nào liên quan đến vận chuyển, gom 7 hàng, lưu hàng, bốc xếp, đóng gói hay phân phối hàng hóa cũng như các dịch vụ tư vấn hay có liên quan đến các dịch vụ trên, kể cả vấn đề hải quan, tài chính, mua bảo hiểm, thanh toán, thu thập chứng từ liên quan đến hàng hóa”.
Theo Luật Thương mại Việt Nam, dịch vụ giao nhận là là hành vi thương mại, theo đó người làm dịch vụ giao nhận nhận hàng từ người gửi, tổ chức vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm các thủ tục giấy tờ và các dịch vụ khác có liên quan để giao hàng cho người nhận theo sự uỷ thác của chủ hàng, của người vận tải hoặc người giao nhận khác. Khái niệm vận tải biển Vận tải đường biển là hình thức vận chuyển hàng hóa sử dụng phương tiện và cơ sở hạ tầng đường biển để phục vụ cho mục đích vận chuyển. Phương tiện thường dùng sẽ là các tàu thuyền và phương tiện xếp, tháo gỡ hàng hóa như xe cần cẩu. Cơ sở hạ tầng để phục vụ cho vận tải đường biển bao gồm các cảng biển, các cảng trung chuyển.
Khái niệm về giao hàng xuất khẩu bằng đường biển Giao hàng xuất khẩu bằng đường biển là dịch vụ tập hợp những nghiệp vụ, thủ tục liên quan đến quá trình vận tải nhằm thực hiện việc di chuyển hàng hóa từ nơi gửi hàng(người gửi hàng) đến quốc gia nơi nhận hàng (người nhận hàng) ở quốc gia khác bằng đường biển. Khái niệm về quản trị rủi ro trong quy trình giao hàng xuất khẩu bằng đường biển Quản trị rủi ro trong quy trình giao hàng xuất khẩu bằng đường biển là hệ thống các nghiệp vụ nhằm nhận dạng, phân tích, đánh giá, đối phó với những nguyên nhân và hậu quả của rủi ro trong quá trình giao hàng xuất khẩu bằng đường biển bằng cách đưa ra các biện pháp hạn chế tới mức thấp nhất những tổn thất do rủi ro mang đến. Một số lý thuyết về quản trị rủi ro trong quy trình giao hàng xuất khẩu bằng đường biển 2. Quy trình giao hàng xuất khẩu bằng đường biển.
Bước 1: Ký kết hợp đồng dịch vụ: 8 Sau khi đàm phán, khách đã chấp nhận những điều khoản: thanh toán, chi phí, quy định về thời gian, các điểm chuyển tải,. Hai bên thống nhất và ký hợp đồng. Bước 2: Lấy booking từ hãng tàu và gửi khách Sau khi ký hợp đồng dịch vụ, khách hàng sẽ gửi booking request (yêu cầu đặt chỗ) cho bộ phận kinh doanh. Bộ phận kinh doanh sẽ căn cứ trên booking request của khách hàng và gửi booking request đến hãng tàu để đặt chỗ.
Sau đó hãng tàu sẽ xác nhận việc đặt chỗ thành công cho bộ phận kinh doanh bằng cách gửi booking confirmation. Sau khi có booking confirmation của hãng tàu, nhân viên kinh doanh sẽ gửi booking cho khách hàng để họ sắp xếp đóng hàng và làm thủ tục thông quan xuất khẩu Bước 3: Lấy hàng từ kho của chủ hàng và giao hàng tại cảng Nhân viên giao nhận sẽ đem lệnh cấp container rỗng đến phòng điều độ của hãng tàu (thông thường do hãng tàu chỉ định) để đổi lệnh lấy container. Phòng điều độ ở cảng sẽ giao cho nhân viên giao nhận bộ hồ sơ gồm: packing list container, seal tàu, vị trí cấp container, lệnh cấp container có ký tên của điều độ cảng cho phép lấy container rỗng. Nhân viên giao nhận sẽ giao bộ hồ sơ này cho tài xế kéo container đến bãi chỉ định của hãng tàu xuất trình lệnh lệnh cấp container rỗng đã được phê duyệt, đóng phí nâng container cho phòng thương vụ bãi và lấy container rỗng vận chuyển đến kho người xuất khẩu đóng hàng.
Sau khi đóng hàng xong sẽ vận chuyển container có hàng hạ bãi tại cảng chờ xếp hàng theo trên booking confirm và đóng phí hạ container cho cảng vụ. Bước 4: Làm thủ tục hải quan cho hàng hóa xuất khẩu Nhân viên chứng từ sẽ nhận thông tin và hồ sư từ nhân viên kinh doanh để tiến hành kê khai hải quan, thông quan hàng hóa. Sau đó nhân viên giao nhận làm việc trực tiếp với cơ quan hải quan để thông quan hàng hóa xuất khẩu. Kết thúc quá trình làm thủ tục hải quan cho lô hàng xuất khẩu tại cảng, hàng hóa sẽ được sắp xếp lên tàu theo kế hoạch của hãng tàu.
Bước 5: Theo dõi tiến trình đóng hàng và cập nhật thông tin từ nhà XK Đối với quy trình giao hàng xuất khẩu hàng hóa bằng đường biển, công việc thực hiện giám sát, theo dõi toàn bộ tiến trình đóng hàng để cập nhật cho đối tác sẽ do nhà XK, đại lý hoặc chi nhánh giao dịch FDW ở Việt Nam làm điều này. Các 9 thông tin cần phải được cập nhật như: ảnh chụp container rỗng, ảnh chụp bảng nhiệt độ (đối với hàng đông lạnh). Bước 6: Hoàn tất giao hàng và gửi chứng từ Khi hoàn tất các thủ tục thông quan hàng hóa xuất khẩu, nhân viên giao nhận phải báo và gửi bộ chứng từ cho khách hàng để chuyển tiền cho bên nhập khẩu. Sau đó,nhân viên giao nhận thông báo cho bộ phận lập chứng từ tình hình lô hàng để đóng hồ sơ, đồng thời nhập dữ liệu thông tin và xuất hóa đơn cho khách hàng để thanh toán.