phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, mục lục và tài liệu tham khảo, nội dung luận văn được trình bày trong 03 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản trị nhân sự theo định hướng tự chủ đại học Chƣơng 2: Thực trạng quản trị nhân sự theo định hướng tự chủ đại học tại Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội. Chƣơng 3: Giải pháp quản trị nhân sự theo định hướng tự chủ đại học tại Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ NHÂN SỰ THEO ĐỊNH HƢỚNG TỰ CHỦ ĐẠI HỌC 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1.1 Các nghiên cứu về quản trị nhân sự trong tổ chức Ngày nay, sự thành công của các tổ chức, công ty, tập đoàn hay thậm chí là các quốc gia trên thế giới đã chứng minh rằng yếu tố đầu tiên và quan trọng nhất giúp dẫn đến thành công chính là “con người”. “Con người” – hay nguồn nhân lực của một đơn vị sẽ là yếu tố quyết định vận mệnh của chính đơn vị đó. Nguồn lực này có thể giúp kiến tạo ra mọi thứ nhưng cũng có thể dễ dàng phá hủy đi tất cả.
Trên thực tế, nhiều nhà quản lý cũng đã nhận thức được vai trò và tầm quan trọng của công tác quản trị nhân sự nhưng cũng phải thừa nhận rằng đây cũng là một trong những nhiệm vụ khó khăn và thách thức. Hiện nay, với sự phát triển mạnh mẽ của Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, nền kinh tế toàn cầu được dự báo là sẽ chuyển đổi từ mô hình chủ yếu dựa vào tài nguyên và lao động chi phí thấp sang nền kinh tế tri thức. Cuộc cách mạng này cũng được cho là sẽ tạo ra những thay đổi lớn về mối quan hệ cung - cầu lao động cũng như cơ cấu lao động. Trong một số lĩnh vực, với sự xuất hiện của robot, tự động hóa và trí tuệ nhân tạo, số lượng người lao động cần thiết sẽ giảm đi rất nhiều so với hiện nay.
Như vậy, bài toán về nguồn lực lao động và quản lý nguồn lực này đối với mỗi cơ quan, tổ chức và thậm chí là các quốc gia sẽ càng thêm thách thức. Bên cạnh đó, việc xây dựng được nguồn nhân lực mới với kiến thức và kỹ năng phù hợp để đáp ứng nhu cầu thời đại sẽ là một vấn đề cấp bách đối với mỗi quốc gia và cũng là bài toán của ngành giáo dục các nước. Thực tế cho thấy việc thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao đang là vấn đề mà Việt Nam cần sớm tìm ra lời giải trong thời gian tới nếu không muốn mình bị tụt lại phía sau vì theo Tổ chức Lao động 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com quốc tế (ILO) thì Việt Nam là một trong những nước sẽ phải chịu ảnh hưởng nhiều nhất từ Cuộc cách mạng Công nghiệp 4. Trong báo cáo về mức độ sẵn sàng cho nền sản xuất trong tương lai do Diễn đàn Kinh tế Thế giới mới đây công bố, Việt Nam đang thuộc nhóm các quốc gia chưa sẵn sàng với xếp hạng 70/100 về nguồn nhân lực và 81/100 về lực lượng lao động có chuyên môn cao [44].
Để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, giải pháp đầu tiên chính là đẩy mạnh cải cách hệ thống giáo dục, đào tạo và đặc biệt là giáo dục đại học, đồng thời dành ưu tiên cho các ngành khoa học kỹ thuật; song song với đó là đào tạo và hướng nghiệp theo nhu cầu thực tế của xã hội. Để làm tốt các nhiệm vụ trên thì bên cạnh chủ trương, chính sách cũng như chiến lược quốc gia của Chính phủ về phát triển nguồn nhân lực thì bản thân ngành giáo dục cũng cần phải chuyển mình mạnh mẽ và thực hiện những thay đổi cần thiết để cải thiện công tác quản trị nguồn nhân lực của ngành nói chung hay đặc biệt là ở chính các trường đại học nói riêng nhằm đảm bảo có được đội ngũ các cán bộ giảng viên, nghiên cứu viên, nhân viên chất lượng và đội ngũ cán bộ quản lý hiệu quả. Khi bản thân các Trường đã mạnh và đảm bảo được chất lượng đào tạo thì mới có thể hỗ trợ đắc lực trong việc thực hiện được mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực và nâng cao dân trí của ngành, cũng như đào tạo được những thế hệ lao động mới đáp ứng được yêu cầu của thời đại. Để có cái nhìn rõ hơn về công tác quản trị nhân sự hiện nay tại các cơ quan đơn vị nói chung hay các trường đại học nói riêng thì cần tìm hiểu và nghiên cứu về lĩnh vực này.
Đối với chủ đề quản trị nhân sự hay nguồn nhân lực thì không khó để tìm ra các cuốn sách hay nghiên cứu về hoạt động quản trị nhân sự trong các cơ quan, đơn vị hay trong các cơ sở giáo dục công lập. Một số tài liệu có thể kể tên dưới đây như: Với cuốn “Quản trị Nguồn Nhân lực”, Nxb Tài Chính, Trần Kim Dung, 2018 đã khẳng định trong tất cả các nhiệm vụ của quản trị thì vấn đề quản trị con người là nhiệm vụ trọng tâm vì tất cả các vấn đề khác đều sẽ phụ thuộc 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vào mức độ thành công của việc quản trị con người. Trong cuốn sách hơn 400 trang và được tái bản lần thứ 10, tác giá đã đưa ra một bức tranh tương đối đầy đủ các khía cạnh của công tác quản trị nguồn nhân lực, nhất là với các doanh nghiệp. Nội dung của cuốn sách được trình bày cô đọng và dễ hiểu trong 12 chương với chương đầu bao gồm khái niệm cũng như xác định các chức năng cơ bản của quản trị nguồn nhân lực.
Đồng thời chỉ ra những thách thức đối với công tác quản trị nguồn nhân lực và những lĩnh vực ưu tiên đối với việc phát triển nguồn nhân lực trong thế kỷ 21. Vai trò và vị trí của Phòng Nhân lực đối với quá trình phát triển của một đơn vị cũng được đề cập đến trong cuốn sách này. Các chương tiếp theo được tác giả chia làm 3 phần tương ứng với các nhóm chức năng quan trọng của hoạt động quản trị nguồn nhân lực như: thu hút, đào tạo và phát triển, duy trì nguồn nhân lực. Phần cuối của cuốn sách tập trung vào vấn đề quản trị nguồn nhân lực quốc tế và đánh giá kết quả quản trị nguồn nhân lực.
Đây là một tài liệu khá toàn diện, cung cấp một cái nhìn tổng thể về công tác quản trị nguồn nhân lực cũng như đưa ra các so sánh cụ thể để phân biệt giữa quản trị nguồn nhân lực và quản trị nhân sự tại các nước có bối cảnh kinh tế khác nhau. Ngoài ra, cuốn sách này cũng lý giải cả những điểm mạnh cũng như hạn chế của công tác quản trị nhân sự theo hình thức xã hội chủ nghĩa trong bối cảnh hiện nay ở Việt Nam [13]. Tác giả Nguyễn Quốc Khánh cũng đã có cuốn “Quản trị Nhân lực”, Nxb Tài chính, 2011. Trong cuốn sách này, tác giả đi vào khái niệm về quản trị nhân sự, quản trị nhân lực và vai trò của quản trị nhân sự đối với một đơn vị.
Tác giả đã đưa ra các quan điểm tiếp cận đối với vấn đề quản trị nhân sự cũng như các chức năng cơ bản và mục tiêu chủ yếu của công tác quản trị nhân sự đối với các doanh nghiệp. Tác giả cũng đi vào phân tích những yếu tố cần có của nhà quản lý cũng như đã liệt kê và lý giải về nguyên nhân cho một số vấn đề phổ biến mà các doanh nghiệp vừa và nhỏ của Việt Nam đang phải đối mặt 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com liên quan đến công tác quản trị nhân sự hiện nay như: vừa dư thừa lao động nhưng lại vừa thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao, chưa xác định được đúng và đủ mức lương cho người lao động, tỷ lệ luân chuyển lao động cao, năng suất lao động còn thấp… Bên cạnh đó, tác giả cũng dùng một phần nội dung để trao đổi về vai trò của nhà quản lý đối với công tác quản trị nhân sự hay vấn đề quản trị nhân sự với việc xây dựng thương hiệu của đơn vị [17]. Trong cuốn Giáo trình Quản lý Nguồn Nhân lực trong tổ chức công, Nxb Đại học Kinh tế Quốc dân của Trần Thị Thu và Vũ Hoàng Ngân (2013), các tác giả đã đưa ra khái niệm về tổ chức công và nguồn nhân lực trong các tổ chức công. Trong đó, các tác giả đã chỉ ra rằng các cơ sở giáo dục và đào tạo công lập chính là một loại hình tổ chức công và nguồn lực trong các tổ chức công này sẽ được quản lý theo các quy định của Luật Cán bộ Công chức và Luật viên chức.
Bên cạnh đó, các đặc điểm nổi bật của vấn đề quản lý nguồn nhân lực trong các tổ chức công cũng được nhắc đến như tính ổn định và sự gắn bó của nguồn nhân lực đối với các tổ chức công. Song song với đó, cũng có những khó khăn đặc thù trong quá trình quản trị nguồn nhân lực như sự ràng buộc của hệ thống chính sách, sức ép đến từ vấn đề ngân sách nhà nước theo năm… Ngoài ra, các tác giả còn nêu ra 3 cấp độ của hoạt động quản lý nguồn nhân lực trong các tổ chức công bao gồm: cấp chính sách, cấp kỹ thuật, cấp tác nghiệp và lý giải sự cần thiết của việc quản lý nguồn nhân lực trong các tổ chức công [21]. Ngoài ra còn có một số luận văn Thạc sĩ Quản lý giáo dục đã nghiên cứu về vấn đề quản lý đội ngũ giảng viên hay cán bộ quản lý giáo dục như: “Biện pháp quản lý đội ngũ viên chức hành chính tại Trường cao đẳng Sư phạm Trung ương trong giai đoạn hiện nay” của Nguyễn Thị Nhung (2013); Phạm Minh Vũ (2016) với đề tài “Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý Trường Đại học Giáo dục theo tiếp cận Quản trị nguồn nhân lực”; Nguyễn Huyền Ngọc (2016) với đề tài: “Quản lý đội ngũ giảng viên Trường Cao đẳng Công nghiệp 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Cẩm phả tỉnh Quảng Ninh theo quan điểm phát triển nguồn nhân lực”; và Trần Thị Huế (2016) với đề tài: “Quản lý đội ngũ viên chức hành chính ở Trường cao đẳng Sư phạm Hà Nam trong bối cảnh đổi mới giáo dục”.