CHƯƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ NGUỒN NHÂN LỰC Trong chương này, nội dung sẽ trình bày một cách tổng quan và có chọn lọc cơ sở lý luận chung về quản trị nguồn nhân lực gồm các khái niệm, vai trò, chức năng, mô hình Quản trị Nguồn nhân lực (QTNNL) và các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản trị NNL. Tổng quan về quản trị nguồn nhân lực. Có nhiều cách phát biểu về QTNNL do ảnh hưởng cách tiếp cận và nhận thức khác nhau. Một trong những khái niệm thường dùng đó là: “QTNNL là tất cả các hoạt động, chính sách và các quyết định quản lý liên quan có ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa doanh nghiệp và nhân viên của nó “.
Ngày nay khái niệm hiện đại về QTNNL là: “QTNNL là những hoạt động nhằm tăng cường những đóng góp có hiệu quả của cá nhân vào mục tiêu của tổ chức trong khi đồng thời cố gắng đạt được những mục tiêu của cá nhân”. Khái niệm quản trị nguồn nhân lực. Các doanh nghiệp đều có các nguồn lực, bao gồm tiền bạc, vật chất, thiết bị và con người cần thiết để tạo ra hàng hóa và dịch vụ mà doanh nghiệp đưa ra thị trường. Hầu hết các doanh nghiệp đều xây dựng các thủ tục và quy trình về cung cấp nguyên vật liệu và thiết bị nhằm đảm bảo việc cung cấp đầy đủ chúng khi cần thiết.
Tương tự như vậy, các doanh nghiệp cần phải quan tâm đến qui trình quản lý con người – một nguồn lực quan trọng của họ. QTNNL bao gồm tất cả những quyết định và hoạt động quản lý có ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa doanh nghiệp và đội ngũ nhân viên của doanh nghiệp. Mục tiêu chủ yếu của QTNNL là nhằm đảm bảo đủ số lượng người lao động với mức trình độ và kỹ năng phù hợp, bố trí họ vào đúng công việc, và vào đúng thời điểm để đạt được các mục tiêu của doanh nghiệp. Như vậy, một câu hỏi đặt ra: ai phụ trách quản trị nhân sự trong quản lý doanh nghiệp? Rõ ràng câu trả lời sẽ là: mọi nhà quản lý trong doanh nghiệp.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 QTNNL là đảm bảo có đúng người với kỹ năng và trình độ phù hợp, vào đúng công việc và vào đúng thời điểm thích hợp để thực hiện mục tiêu của công ty. Nhưng dù ở bất cứ xã hội nào vấn đề mấu chốt của quản trị vẫn là QTNNL. Một doanh nghiệp dù có nguồn tài chính dồi dào, nguồn tài nguyên vật tư phong phú, hệ thống máy móc thiết bị hiện đại đi chăng nữa cũng sẽ trở nên vô ích, nếu không biết hoặc quản trị kém nguồn tài nguyên nhân sự. Chính cung cách quản trị tài nguyên nhân sự này tạo ra bộ mặt văn hoá của tổ chức, tạo ra bầu không khí có sự đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau hay lúc nào cũng căng thẳng bất ổn định.
Mục tiêu của quản trị nguồn nhân lực. QTNNL là quản lý một tài sản lớn nhất của doanh nghiệp đó là “con người”, không có nguồn nhân lực tốt công ty sẽ không thực hiện được các chiến lược một cách hiệu quả và không đạt được các mục tiêu đề ra. QTNNL nghiên cứu các vấn đề về quản trị con người trong tổ chức ở tầm vi mô và có mục tiêu cơ bản: Một là, sử dụng có hiệu quả nguồn nhân lực nhằm tăng năng suất lao động và nâng cao tính hiệu quả của tổ chức. Hai là đảm bảo đủ số lượng người lao động với mức trình độ và kỹ năng phù hợp, bố trí họ vào đúng công việc, và đúng thời điểm để đạt được các mục tiêu của doanh nghiệp.
Ba là, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của nhân viên, tạo điều kiện cho nhân viên được phát huy tối đa các năng lực cá nhân, được kích thích động viên nhiều nhất tại nơi làm việc và trung thành tận tâm với doanh nghiệp (DN). Vai Trò của quản trị nguồn nhân lực. QTNNL đóng vai trò chiến lược trong phát triển chung của tổ chức, doanh nghiệp, là bộ phận cấu thành và không thể thiếu của quản trị kinh doanh và là nguyên nhân thành công hay thất bại trong các hoạt động sản xuất kinh doanh. QTNNL đóng vai trò trung tâm trong việc thành lập các các tổ chức và giúp cho các tổ chức tồn tại và phát triển trên thị trường.
Tầm quan trọng của QTNNL xuất phát từ vai trò quan trọng của con người. NNL là một trong những nguồn lực LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 không thể thiếu của tổ chức nên QTNNL chính là một lĩnh vực quan trọng của quản lý trong mọi tổ chức. Chính vì vậy, vai trò của QTNNL thể hiện: + Thiết lập các chính sách nguồn nhân lực: QTNNL giữ vai trò chủ yếu trong việc đề ra các chính sách liên quan đến NNL và đảm bảo các chính sách đó được thi hành trong tổ chức, giúp tổ chức thực hiện được các mục tiêu đề ra. + Vai trò cố vấn: QTNNL giúp các cấp quản trị khác giải quyết các vấn đề khó khăn như: Làm thế nào để sử dụng có hiệu quả nhất các chi phí quản trị nhân sự? Làm thế nào để động viên khuyến khích nhân viên (NV)? Làm thế nào để tạo ra một môi trường văn hóa phù hợp với chiến lược kinh doanh của DN? + Vai trò cung cấp dịch vụ: QTNNL cung cấp các dịch vụ như tuyển dụng, đào tạo và phúc lợi cho các bộ phận khác.
+ Vai trò kiểm tra: QTNNL giám sát các bộ phận khác có đảm bảo thực hiện chính sách, chương trình nhân sự đã đề ra hay không? Thu thập thông tin và phân tích tình hình tuyển dụng, chọn lựa, đề bạt. Phân tích kết quả thực hiện công việc của NV nhằm điều chỉnh hoặc kiến nghị cải tiến phù hợp. Ý nghĩa của quản trị nguồn nhân lực. Một DN dù thuộc lĩnh vực nào, quy mô ra sao nếu muốn thành công thì trước hết phải bắt đầu từ vấn đề quản trị con người.
Vì thế, công ty dù có nguồn lực lớn, dù được tiếp cận thành tựu khoa học kỹ thuật tiên tiến sẽ là vô ích khi không biết quản trị con người. QTNNL là khởi điểm quan trọng của bất kỳ một tổ chức nào. Tầm quan trọng của QTNNL tăng mạnh trên thế giới trong mấy thập kỷ gần đây khi hầu hết DN đều phải đối đầu với sự cạnh tranh gay gắt trên thị trường. Các tổ chức quản trị nói chung và kinh doanh nói riêng buộc phải cải thiện tổ chức trong đó yếu tố con người là quyết định.
Việc tìm ra người phù hợp để giao đúng việc, hay đặt đúng chỗ là vấn đề đáng quan tâm với mọi loại hình tổ chức hiện nay. QTNNL tạo ra sự điều chỉnh và hòa hợp con người trong tập thể, từ đó hình thành nên bộ mặt văn hóa của tổ chức góp phần trong việc quyết định sự thành đạt của tổ chức. Nghiên cứu quản trị NNL giúp các nhà quản trị học biết được cách LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 giao dịch với người khác, biết cách đặt câu hỏi, biết lắng nghe, biết tìm ra ngôn ngữ chung với nhân viên, biết đánh giá NV một cách tốt nhất, biết cách lôi kéo họ say mê với công việc, nâng cao hiệu quả tổ chức. Các công tác quản trị nguồn nhân lực trong doanh nghiệp.
Các hoạt động liên quan đến QTNNL rất đa dạng và thay đổi trong các tổ chức khác nhau. Tuy nhiên, có thể phân chia các hoạt động chủ yếu của QTNNL theo 3 nhóm chức năng: Nhóm chức năng thu hút nguồn nhân lực, nhóm chức năng đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, nhóm chức năng duy trì nguồn nhân lực. Nhóm chức năng thu hút nguồn nhân lực. Nhóm chức năng này chú trọng vấn đề đảm bảo có đủ số lượng nhân viên với các phẩm chất phù hợp công việc của đơn vị.
Để có thể tuyển được đúng người đúng việc, trước hết DN phải căn cứ vào kế hoạch sản xuất, kinh doanh và thực trạng sử dụng nhân viên trong doanh nghiệp nhằm xác định được những công việc nào cần tuyển thêm người. Thông qua việc phân tích công việc xác định số lượng NV cần tuyển với tiêu chuẩn như thế nào. Việc áp dụng kỹ năng tuyển dụng như trắc nghiệm và phỏng vấn giúp tìm được ứng cử viên tốt nhất như yêu cầu. Việc đảm bảo chất lượng lao động cho yêu cầu hoạt động sản xuất kinh doanh của tổ chức thường phải căn cứ trên các yếu tố sau: Kế hoạch sản xuất kinh doanh của tổ chức Thực trạng sử dụng nhân sự của tổ chức trong hiện tại Các nhu cầu công việc cần tuyển thêm người Nội dung chính của nhóm chức năng thu hút NNL gồm: dự báo và hoạch định nguồn nhân lực, phân tích công việc, công tác tuyển dụng nhân viên 1.
Dự báo và hoạch định nguồn nhân lực. Hoạch định nguồn nhân lực là quá trình nguyên cứu, xác định nhu cầu nguồn nhân lực, đưa ra các chính sách và thực hiện các chương trình, hoạt động bảo đảm cho doanh nghiệp có đủ nguồn nhân lực với các phẩm chất, kỹ năng phù hợp để thực hiện công việc có năng suất, chất lượng và hiệu quả cao. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 Quá trình hoạch định NNL cần được thực hiện trong mối liên hệ mật thiết với quá trình hoạch định và thực hiện các chiến lược và chính sách kinh doanh của DN. Quá trình hoạch định NNL được thực hiện theo 7 bước: Bước 1: Phân tích môi trường, xác định mục tiêu và chiến lược phát triển, kinh doanh cho doanh nghiệp.
Bước 2: Phân tích hiện trạng quản trị NNL trong doanh nghiệp, đề ra chiến lược nguồn nhân lực phù hợp với chiến lược phát triển, kinh doanh. Bước 3: Dự báo khối lượng công việc (đối với các mục tiêu, kế hoạch dài hạn, trung hạn) hoặc xác định khối lượng công việc và tiến hành phân tích công việc (đối với các mục tiêu, kế hoạch ngắn hạn). Bước 4: Dự báo nhu cầu NNL (đối với các mục tiêu, kế hoạch dài hạn, trung hạn) hoặc xác định nhu cầu NNL (đối với các mục tiêu, kế hoạch ngắn hạn). Bước 5: Phân tích quan hệ cung cầu NNL, khả năng điều chỉnh và đề ra chính sách, kế hoạch, chương trình thực hiện giúp cho DN thích ứng với các nhu cầu mới và nâng cao hiệu quả sử dụng NNL.
Bước 6: Thực hiện các chính sách, kế hoạch, chương trình QTNNL của doanh nghiệp trong bước 5. Bước 7: Kiểm tra, đánh giá tình hình thực hiện.1 Quá trình hoạch định nguồn nhân lực (Nguồn: Trần Kim Dung 2011) LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Phân tích công việc.