chương 1, tác giả đã nêu ra được lí do của việc tiến hành nghiên cứu đề tài khoá luận tốt nghiệp thông qua tính cấp thiết của đề tài và tổng hợp, đánh giá các khoảng trống của các nghiên cứu trước đó, qua đó giúp xác định được 3 mục tiêu cơ bản của đề tài nghiên cứu là tổng hợp các cơ sở lý luận về quản trị nguồn cung, nghiên cứu, đánh giá thực trạng hoạt động tại công ty WSI và đề xuất giải pháp hoàn thiện hoạt động quản trị nguồn cung ứng của công ty WSI nói riêng và các DN khác nói chung. Đồng thời, trong chương này tác giả cũng cung cấp cho người đọc thông tin các thông tin về phương hướng, các phương pháp nghiên cứu, cũng như kết cấu của nghiên cứu nhằm giúp người đọc thuận tiện cho việc theo dõi nội dung. 7 CHƯƠNG 2: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CỦA QUẢN TRỊ NGUỒN CUNG ỨNG HÀNG HOÁ TRONG DOANH NGHIỆP 2.1 Một số khái niệm cơ bản về quản trị nguồn cung ứng trong DN 2. Các giai đoạn phát triển của quản trị nguồn cung Quan điểm mua và quản trị nguồn cung đã trải qua sự phát triển đáng kể qua các giai đoạn khác nhau, từ việc coi nguồn cung chỉ là một phần của quy trình sản xuất đến việc nhận ra vai trò quan trọng của nguồn cung trong việc tạo ra giá trị và cạnh tranh cho DN.
Do vậy mà vai trò và đặc điểm của hoạt động thu mua đã có sự phát triển liên tục. Sự phát triển về quan điểm mua (Nguồn: Apostolova và cộng sự, 2015) - Giai đoạn từ năm 1950-1980: Mua hàng (Purchasing) Theo quan điểm truyền thống, mua hàng là quá trình đặt hàng với NCC để có được hàng hoá và dịch vụ cần thiết nhằm thực hiện các tác nghiệp sản xuất - kinh doanh tại DN một cách kịp thời và hiệu quả. Ở giai đoạn này, mua hàng chỉ được xem là một hoạt động tác nghiệp, mang tính hành chính và được thực hiện ngắn hạn tại thời điểm nhất định với mục tiêu mua được hàng với mức giá thấp nhất. - Giai đoạn từ năm 1980-1990: Mua sắm/Thu mua (Procurement) Từ những năm 1980, khi mà mức độ cạnh tranh toàn cầu ngày một tăng cao, yêu cầu và vai trò của hoạt động mua hàng đã có sự phát triển.
Lúc này, hoạt động mua hàng đã phát triển thành hoạt động thu mua, mang tính chiến lược của tổ chức, yêu cầu sự tích hợp và tham gia vào quá trình lựa chọn NCC và ký kết hợp đồng mua. Thu mua là quyết định ở bậc chiến thuật, có tính trung hạn, nhằm đảm bảo tập chi phí sở hữu nguyên vật liệu cũng như các yếu tố đầu vào khác cân bằng nhất ở mức độ thấp nhất. Phạm vi giữa mua hàng và mua sắm/thu mua (Nguồn: Collin Demers, 2019) 8 - Giai đoạn từ năm 1990 tới nay: Quản trị cung ứng (Supply management) Từ năm 1990 đến nay, hoạt động mua hàng đã phát triển thành quản trị cung ứng, và được xem là bậc phát triển cao nhất của hoạt động mua hàng cho đến nay. Quản trị cung ứng trong DN là hoạt động mua ở tầm chiến lược, được xác định trong dài hạn và yêu cầu sự tham gia của các cấp lãnh đạo.
Những hoạt động của quản trị cung ứng tập trung vào việc xây dựng mạng lưới NCC và quản lý mối quan hệ với NCC, tích hợp với nguồn lực của NCC để thực hiện mục tiêu chiến lược của DN và toàn bộ chuỗi cung ứng. Khái niệm quản trị nguồn cung ứng trong DN 2. Nguồn cung ứng “Nguồn cung ứng” là tập hợp các yếu tố đầu vào bao gồm các loại nguyên vật liệu, linh kiện, thiết bị, các loại hàng hoá, dịch vụ, phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh của DN. Có thể nói, nguồn cung ứng là yếu tố đầu tiên quyết định đến việc thực hiện các hoạt động sản xuất, kinh doanh của DN, cũng như có sự tác động mạnh mẽ tới chất lượng sản phẩm, chi phí sản xuất hay giá bán thành phẩm… Trong một chuỗi cung ứng, dựa theo những tiêu chí khác nhau, nguồn cung ứng cũng được chia thành các dạng nguồn cung khác nhau: Nhà sản xuất và nhà phân phối: Trong đó, nguồn cung từ nhà sản xuất có thể cho phép DN mua được hàng hoá, dịch vụ với mức giá cạnh tranh nhất, tuy nhiên các loại dịch vụ được cung ứng lại khá hạn chế.
Trong khi đó, nguồn cung từ nhà phân phối lại có sự đa dạng hơn nhưng giá thành thường cao hơn. NCC địa phương, quốc gia và quốc tế: Theo thứ tự, các NCC ở phạm vi địa lý gần hơn sẽ cho phép khả năng đáp ứng nhanh hơn với mức chi phí tối ưu hơn. Tuy vậy, phạm vi càng mở rộng thì DN lại càng có nhiều lựa chọn hơn về nguồn cung. NCC theo quy mô: DN thường lựa chọn NCC có quy mô lớn với kỳ vọng có được sự đa dạng về nguồn cung cũng như chất lượng dịch vụ cao hơn.
Trong khi đó, khi muốn tận dụng quyền lực của mình, DN có xu hướng lựa chọn các NCC quy mô nhỏ hơn. Quản trị nguồn cung Theo viện quản lý cung ứng (ISM), “Quản trị nguồn cung là việc xác định, mua lại, tiếp cận, định vị và quản lý các nguồn lực mà tổ chức cần hoặc có thể cần để đạt được các mục tiêu chiến lược của mình”. Các hoạt động chính của quản lý nguồn cung ứng đã mở rộng ra ngoài phạm vi chức năng mua hàng cơ bản bao gồm đàm phán, thực hiện hợp đồng, phát triển và quản lý hợp đồng, kiểm soát và quản lý hàng tồn kho, quản lý NCC và các hoạt động khác. Trong khi đó, khi tiếp cận hoạt động quản trị nguồn cung dưới góc độ các hoạt động trong quá trình quản lý, “Quản trị nguồn cung được định nghĩa là quá trình hoạch định và triển khai chiến lược mua hàng hóa và dịch vụ để đáp ứng nhu cầu hiện tại và tương lai của DN, thông qua việc quản lý hiệu quả cấu trúc nguồn cung kết hợp các nhóm chức năng chéo, để đạt được mục tiêu chiến lược của DN (Monczka & ctg, 2021).
Hoạt động quản lý nguồn cung là hoạt động mang tính then chốt trong DN, bao gồm các hoạt động từ lập kế hoạch, triển khai và quản lý hiệu quả các nguồn cung ứng cũng 9 như xây dựng mối quan hệ lâu dài với các NCC nhằm đảm bảo có được nguồn cung ứng hàng hóa ổn định. Có thể thấy, có nhiều khái niệm khác nhau về quản trị nguồn cung, được tiện cận ở các khía cạnh khác nhau. Trong bài nghiên cứu này, tác giả lựa chọn nghiên đề tài theo khái niệm: “Quản lý nguồn cung là hoạt động quản lý các yếu tố đầu vào nhằm đảm bảo nhận hàng các cơ hội tìm nguồn cung phù hợp, tích hợp với nguồn lực của NCC để thực hiện các mục tiêu chiến lược của DN và của toàn bộ chuỗi cung ứng”. Mục tiêu của quản trị nguồn cung trong DN Quản trị nguồn cung là bậc cao nhất của mua hàng, do đó mục tiêu của quản trị nguồn cung có thể được chia thành: mục tiêu tổng thể, mục tiêu chiến thuật và mục tiêu chiến lược.
Mục tiêu và vai trò của mua hàng và quản trị nguồn cung (Nguồn: Monczka & ctg, 2021) Trong đó, theo Monczka (2021), hoạt động mua và quản trị nguồn cung trong DN phải đảm bảo thực hiện 5 mục tiêu cơ bản gồm: (1) Đảm bảo cung ứng liên tục: Hoạt động sản xuất, kinh doanh của DN cần phải được duy trì liên tục, trong đó hàng hóa đầu vào là yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến hoạt động này. Do đó, các loại hàng hoá, dịch vụ phục vụ cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của DN cần phải luôn được đảm bảo cả về số lượng và chất lượng, sẵn sàng đáp ứng kịp thời cho hoạt động của DN. (2) Quản lý quá trình tìm nguồn cung ứng một cách hiệu quả và hiệu suất: Mục tiêu này có liên quan trực tiếp tới năng lực của nhân sự bộ phận thu mua trong việc nắm bắt thị trường, tìm kiếm và quản lý NCC. DN phải có quy trình mua và quản lý nguồn cung một cách hợp lý, khoa học, quản lý tốt mối quan hệ với NCC.
10 (3) Quản lý NCC: Xây dựng và phát triển mối quan hệ NCC sẽ giúp quy trình thu mua của DN được thuận lợi hơn, cho phép DN được hưởng nhiều ưu đãi hơn về giá cả cà các dịch vụ khác từ NCC. Phát triển tối mối quan hệ NCC còn giúp đảm bảo nguồn cung ổn định cho DN. Quản lý NCC bao gồm việc duy trì và phát triển mối quan hệ với các NCC tiềm năng, đồng thời phối hợp hiệu quả với mục tiêu phát triển quan hệ NCC chiến lược. (4) Phối hợp các bên liên quan: Trong DN, hoạt động thu mua là hoạt động có mối liên quan mật thiết với nhiều tác nghiệp khác.
Do đó, để đảm bảo hiệu quả hoạt động của toàn công ty, bộ phận mua hàng cần có sự phối hợp chặt chẽ với các nhóm bên liên quan nội bộ này nhằm liên tục thông tin, học hỏi, hợp tác và tiếp thu kinh nghiệm… (5) Tích hợp và hỗ trợ chiến lược kinh doanh: Tất cả các hành động và chiến lược trong DN chỉ thực sự được xem là hiệu quả nếu nó hỗ trợ, đóng góp vào việc thực hiện mục tiêu chung của DN, bao gồm cả hoạt động mua và quản trị nguồn cung. Bộ phận mua quản lý tốt mạng lưới cung cấp, lợi thế về giá, chất lượng, công nghệ, sản phẩm mới và hợp tác tốt với NCC, quản lý rủi ro nguồn cung v.v…hỗ trợ tích cực cho các mục tiêu chiến lược kinh doanh của công ty. Vai trò của quản trị nguồn cung ứng trong DN Theo tác giả Đoàn Ngọc Ninh (2023), có 3 vai trò chính trong hoạt động quản trị cung ứng trong DN: Phối hợp với các hoạt động chức năng khác trong DN: Đối với bất kỳ DN nào, yếu tố đầu vào luôn giữ vai trò quan trọng, tác động trực tiếp tới hoạt động sản xuất - kinh doanh của DN. Do đó, chiến lược mua và quản trị nguồn cung có sự ảnh hưởng mạnh mẽ và cần phải có sự phối hợp chặt chẽ với các hoạt động chức năng khác của công ty, bao gồm hoạt động bán hàng, dự trữ, tài chính, marketing, logistics.