Phần mở đầu Chƣơng 1: Một số vấn đề cơ bản về quản trị để giảm thất thoát trong kinh doanh điện Chƣơng 2: Thực trạng quản trị để giảm thất thoát trong kinh doanh điện của Công ty Điện lực Long Biên- Tổng công ty điện lực TP Hà Nội Chƣơng 3: Phương hướng và giải pháp nhằm tăng cường quản trị để giảm thất thoát trong kinh doanh điện của Công ty điện lực Long Biên- Tổng công ty điện lực TP Hà Nội 6 CHƢƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN TRỊ ĐỂ GIẢM THẤT THOÁT TRONG KINH DOANH ĐIỆN 1.1 Thất thoát trong kinh doanh điện và sự cần thiết phải tăng cƣờng quản trị để giảm thất thoát trong kinh doanh điện 1.1 Điện và đặc điểm kinh doanh điện của các Công ty Điện lực Điện năng có vai trò rất quan trọng trong sự phát triển của nền kinh tế quốc dân. Hiện nay, hầu như tất cả những công việc của con người đều có sự tham gia của các loại máy móc để trợ giúp con người, chính vì vậy điện năng là yếu tố không thể thiếu được khi vận hành những máy móc thiết bị này, nhờ có điện năng mà chúng ta mới có thể ứng dụng được những công nghệ kĩ thuật tiên tiến vào sản xuất, mới có thể truyền đi hoặc nhận được thông tin giữa các quốc gia một cách nhanh chóng. Điện năng tác động không chỉ đối với ngành công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ mà còn tác động tới việc chuyển dịch cơ cấu ngành nghề, việc làm, từ đó tác động đến mức sống, lối sống của người dân và của toàn xã hội: Điện năng không chỉ phục vụ cho đời sống, mà nó là nhu cầu thiết yếu, nâng cao đời sống văn hoá, tinh thần của toàn xã hội. Từ đó cho thấy điện là nhu cầu thiết yếu của nền kinh tế và đời sống xã hội.
Công nghiệp điện là ngành công nghiệp được ưu tiên đặc biệt và đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân, giữ vị trí trung tâm trong nền kinh tế. Chính vì vậy hoạt động kinh doanh điện của các Công ty Điện lực cũng có những đặc điểm riêng so với những ngành nghề kinh doanh thông thường khác. Đặc điểm đầu tiên, khách hàng sử dụng điện năng trước sau đó mới căn cứ vào chỉ số hiển thị trên thiết bị đo đếm (công tơ điện) để thanh toán tiền điện. Chính vì vậy khâu GCS của công tơ điện được chuyên biệt hóa, điều này dẫn tới việc cần phải có sự quản lý khâu GCS này một cách chặt chẽ và sát sao, hạn chế mọi nguy cơ xảy ra thất thoát do ghi sai chỉ số gây ra.
7 Thứ hai, kinh doanh điện năng là một hoạt động kinh doanh có tính đặc thù, vừa có chức năng kinh doanh vừa có chức năng phục vụ. Một mặt việc kinh doanh điện năng phải đáp ứng nhu cầu của khách hàng: cung ứng liên tục, đầy đủ, đảm bảo chất lượng điện năng vừa phải hạch toán sao cho kinh doanh hiệu quả và có lãi. Tuy nhiên, nếu kinh doanh điện năng có lãi nhưng không đáp ứng được nhu cầu phát triển kinh tế xã hội của đất nước thì cũng không thể nói là kinh doanh có hiệu quả được. Ngược lại nếu cung ứng tốt mà kinh doanh không có lãi thì cũng không thể được.
Điều đó cho thấy là Công ty Điện lực có những hoạt động kinh doanh có lợi nhuận, có những hoạt động kinh doanh chỉ có thể đạt được mức giảm thiểu bù lỗ và cũng có hoạt động phục vụ nhiệm vụ chính trị, xã hội. Thứ ba, thị trường kinh doanh điện là một thị trường mang tính độc quyền. Hiện nay trên địa bàn thành phố Hà Nội chỉ có một đơn vị duy nhất cung cấp điện trên toàn thành phố đó là Tổng Công ty Điện lực thành phố Hà Nội (EVN Hà Nội). Tại mỗi quận huyện sẽ có 30 công ty con phụ trách việc kinh doanh điện năng trên địa bàn các quận huyện của thành phố Hà Nội.
Khách hàng sử dụng điện chỉ có lựa chọn duy nhất là mua điện thông qua các Công ty của EVN Hà Nội chứ không có lựa chọn khác. Điều này thể hiện tính độc quyền trong thị trường kinh doanh điện hiện nay. Mặc dù Nhà nước đang cố gắng giảm thiểu sự độc quyền này thông qua việc xây dựng thị trường điện cạnh tranh nhưng vẫn còn cần phải có thời gian dài để thực hiện. Thứ tư, do là loại hàng hóa đặc biệt cho nên giá bán điện cũng được Nhà nước quản lý đặc biệt, không giống các hàng hóa thông thường khác.
Giá bán điện hiện nay do Bộ Công thương quản lý, mỗi lần có sự thay đổi phải trình lên Chính phủ để được phê duyệt. Giá bán điện dành cho mỗi mục đích sử dụng khác nhau cũng có sự khác nhau, thấp nhất là giá dành cho các ngành sản xuất, cao nhất là giá dành cho các ngành kinh doanh dịch vụ. Riêng đối với điện sinh hoạt, càng dùng nhiều khách hàng càng phải trả mức giá cao theo bậc thang lũy tiến, đây là một đặc điểm rất khác biệt trong giá bán điện. 8 Những yêu cầu cơ bản của kinh doanh điện năng Đối với bất kỳ ngành nghề sản xuất kinh doanh (SXKD) nào cũng đòi hỏi phải có những yêu cầu nhất định.
Đối với ngành điện thì càng phải đòi hỏi phải được tuân thủ chặt chẽ và được giám sát một cách nghiêm ngặt trong quá trình thưc hiện, vì nếu không tuân thủ theo những quy trình và quy định bắt buộc sẽ gây ra những hậu quả ảnh hưởng vô cùng nghiêm trọng, không chỉ ảnh hưởng đến ngành điện mà nó còn ảnh hưởng đến tất cả các ngành sản xuất khác và đến cả cuộc sống của mọi người dân, do đó phải đảm bảo một số yêu cầu sau: Phải đảm bảo tính an toàn trong sản xuất và kinh doanh cho con người và các thiết bị. Để an toàn cho các thiết bị đòi hỏi chất lượng điện năng phải đảm bảo, cung cấp điện ổn định, tần số dòng điện ổn định. Để an toàn cho con người, trong SXKD điện năng đòi hỏi việc sản xuất, kinh doanh điện năng phải đảm bảo các tiêu chuẩn kỹ thuật, các quy định hiện hành. Điện năng phải được cung cấp liên tục, vì điện năng là nhiên liệu đầu vào cho nhiều ngành SXKD, do đó nếu mất điện thì sẽ làm cho sản xuất của các ngành khác sẽ bị đình trệ.
Mất điện đột ngột có thể dẫn đến thiết bị và sản phẩm bị hư hỏng. Đối với người dân tiêu dùng điện trong sinh hoạt đòi hỏi điện phải cung cấp đủ công suất, chất lượng điện áp ổn định và thời gian cấp điện. Trong việc quản lý đòi hỏi phải quản lý chặt chẽ vì điện năng là một loại sản phẩm đặc biệt không thể nhìn thấy hình dạng kích thước, việc đo đếm cũng rất khác với các loại sản phẩm khác, việc phát hiện ra sự hao hụt trong kinh doanh cũng như trong truyền tải là rất khó khăn. Do đó nếu không quản lý chặt chẽ sẽ làm cho tổn thất lớn, kinh doanh sẽ không hiệu quả.
Nếu khâu quản lý tốt sẽ làm giảm được tổn thất, kinh doanh sẽ đạt hiệu quả cao không chỉ cho riêng ngành điện mà còn cho nhiều ngành kinh tế của đất nước vì nó làm giảm chi phí đầu vào, giảm lượng hàng phế phẩm cho các ngành kinh tế, cho mọi người dân khi sử dụng điện.2 Thất thoát trong kinh doanh điện 1.1 Khái niệm Trong bất cứ một hoạt động kinh doanh sản xuất nào, cho dù quản lý tốt đến 9 đâu thì vẫn có những sai sót gây ảnh hưởng đến toàn bộ quá trình kinh doanh sản xuất, gây ra những sự thất thoát làm giảm hiệu quả của hoạt động của doanh nghiệp. Trong ngành điện lực cũng không phải ngoại lệ, với đặc điểm là một ngành kinh doanh sản phẩm đặc thù khác biệt với tất cả với mọi loại sản phẩm thông thường khác trên thị trường, vấn đế thất thoát trong kinh doanh điện cũng luôn luôn được Tập đoàn điện lực Việt Nam (EVN) chú trọng quan tâm vì đây là yếu tố ảnh hưởng vô cùng lớn tới kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Các đơn vị thành viên của EVN sẽ mua điện từ tập đoàn thông qua công tơ đo đếm đầu nguồn và bán điện lại cho khách hàng của mình thông qua công tơ đo đếm được lắp đặt tại từng nơi sử dụng điện của khách hàng. Về lý thuyết, tổng sản lượng qua công tơ đo đếm của tất cả các khách hàng cuối cùng cộng lại sẽ phải bằng với sản lượng tại công tơ đo đếm đầu nguồn của EVN, tuy nhiên, trong thực tế ghi nhận, tổng sản lượng điện năng đo đếm ở khâu cuối cùng luôn luôn cho kết quả nhỏ hơn tổng sản lượng điện năng đo đếm ở đầu nguồn.
Từ đó ta có thể thấy được rằng trong hoạt động truyền tải và cung cấp điện đến từng khách hàng luôn luôn xảy ra những sự mất mát. Người ta đã nghiên cứu, tìm hiểu rất kỹ về những nguyên nhân gây ra sự mất mát trong hoạt động kinh doanh điện năng và từ đó đưa ra được hai nhóm những nguyên nhân chính dẫn tới điều này: Một phần lượng điện năng bị tiêu hao trong quá trình truyền tải điện từ nơi sản xuất điện đến nơi tiêu dùng cuối cùng đó là tiêu hao do bản chất điện của các thành phần trên lưới điện như hệ thống dây dẫn, máy biến thế, các hệ thống đo đếm,. sự tiêu hao đó gọi là tổn thất kỹ thuật. Một phần lượng điện năng bị mất mát trong quá trình tổ chức quản lý, tổ chức bán điện yếu kém, đó được gọi là tổn thất thương mại.
Tổn thất kỹ thuật và tổn thất thương mại cộng lại ta sẽ được tổn thất điện năng.