CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN 1. Mục tiêu nghiên cứu Dựa trên cơ sở tìm hiểu về các yêu cầu đối với thông tin công bố của các doanh nghiệp, hệ thống hóa, tổng hợp các cơ sở lý luận liên quan đến quản trị công bố thông tin và thực trạng quản trị công bố thông tin của các doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường hiện nay để đưa ra các giải pháp giúp các nhà quản trị doanh nghiệp xây dựng hệ thống quản trị công bố thông tin hữu hiệu, tuân thủ các quy định của Pháp luật với chi phí thấp nhất và mang lại hiệu quả quản lý cao nhất cho doanh nghiệp. Đề tài xây dựng cơ sở lý luận cho các giải pháp với mục đích nâng cao sự hiệu quả trong quản trị công bố thông tin của các doanh nghiệp và nâng cao trình độ hiểu biết của nhà đầu tư cá nhân trong quyết định của họ, nhằm góp phần quan trọng vào tính lành mạnh và công bằng của thị trường chứng khoán. Trên cơ sở đó, đề tài tập trung vào giải quyết các vấn đề sau: + Thông tin của doanh nghiệp được công bố hiện nay có giúp cho doanh nghiệp đạt được những mục tiêu của mình hay không? Trong đó mục tiêu tối đa hóa hình ảnh và giá trị doanh nghiệp có đạt được không? + Các yếu tố nào ảnh hưởng đến chất lượng thông tin doanh nghiệp cung cấp ra bên ngoài? + Tầm quan trọng trong việc quản trị thông tin đối với doanh nghiệp, thị trường và Nhà nước? 3 1.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 1. Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu được xác định là hoạt động quản trị công bố thông tin của Công ty Cổ phần Xây lắp Đường ống Bể chứa Dầu khí – doanh nghiệp chuyên về xây lắp các công trình dân dụng dầu khí. Hoạt động quản trị công bố thông tin ấy được xem xét trên khía cạnh làm gia tăng lợi ích cho doanh nghiệp và cho thị trường tài chính. Tuy nhiên, trong quá trình nghiên cứu, để những ý kiến phân tích, so sánh, đánh giá và nhận định về công ty khách quan hơn và để có thể dễ nắm bắt được vị thế cũng như xu hướng phát triển của công ty trong ngành, trong nền kinh tế, việc nghiên cứu đề tài có liên hệ mở rộng, so sánh với một số những công ty cùng ngành xây lắp và một số công ty cùng trực thuộc Tổng Công ty Xây lắp Dầu khí Việt Nam.
Phạm vi nghiên cứu Phạm vi nghiên cứu được giới hạn chủ yếu là hoạt động quản trị công bố thông tin của Công ty Cổ phần Xây lắp đường ống bể chứa Dầu khí trong thời gian 5 năm trở lại đây. Phương pháp nghiên cứu Cơ sở lý thuyết được vận dụng để phân tích thực tiễn quá trình quản trị công bố thông tin của công ty Cổ phần Xây lắp Đường ống Bể chứa Dầu khí là những cơ sở lý thuyết, lý luận về hệ thống thông tin quản lý trong doanh nghiệp cũng như tầm quan trọng của việc quản trị hệ thống thông tin để công bố góp phần đạt được những mục tiêu nhất định cho doanh nghiệp. Nguồn dữ liệu được thu thập sẽ bao gồm các báo cáo, dữ liệu tổng quát và chi tiết về tình hình quản lý hệ thống thông tin của công ty, các chính sách quản trị 4 nội bộ nói chung và các chính sách riêng dành cho quản trị hệ thống thông tin cho việc công bố. Ngoài ra, một số dữ liệu về hệ thống thông tin và quản trị hệ thống thông tin của các doanh nghiệp trong cùng ngành, cùng Tổng Công ty được thu thập để so sánh và đánh giá khách quan với những kết quả công ty đã đạt được.
Để thực hiện triệt để những mục tiêu nghiên cứu của đề tài nêu trên, phương pháp nghiên cứu được lựa chọn là vận dụng kết hợp nhiều phương pháp nghiên cứu, đi từ khái quát đến chi tiết hoặc từ chi tiết tổng hợp nên các vấn đề mấu chốt trogn quá trình nghiên cứu. Các phương pháp nghiên cứu được vận dụng kết hợp trong quá trình nghiên cứu ấy bao gồm: - Phương pháp phân tích định tính được sử dụng thông qua việc đưa ra những quan điểm, nhận xét đánh giá về ảnh hưởng của sự tác động hiện hữu, ảnh hưởng từ thay đổi có thể lường trước được và không thể lường trước được của các yếu tố từ môi trường vĩ mô, thị trường tài chính và môi trường ngành xây lắp hoạt động quản trị hệ thống thông tin và công bố thông tin của công ty. - Phương pháp phân tích định lượng được sử dụng thông qua việc áp dụng các công cụ, các phương pháp tính toán, phân tích thống kê các dữ liệu, phân tích mô tả. Qua đó có thể đánh giá được thực trạng thực tế việc quản trị hệ thống thông tin cho mục đích công bố của công ty.
Tổng quan về các công trình nghiên cứu có liên quan Thông tin trong doanh nghiệp là một yếu tố của vai trò then chốt quyết định tới sự thành công cũng như vị thế của doanh nghiệp trên thị trường, nhất là đối với các doanh nghiệp đại chúng trong bối cảnh thị trường tài chính và thị trường các doanh nghiệp xây lắp đang cực kỳ khó khăn như hiện nay. Trên thực tế, đã có khá nhiều công trình nghiên cứu về hệ thống thông tin cũng như quản trị hệ thống thông tin trong những năm vừa qua. Tuy nhiên, các công trình này về cơ bản mới chỉ đề cập đến một khía cạnh cụ thể của thông tin và công bố thông tin mà chưa đi sâu vào 5 xem xét, nghiên cứu tác động của quản trị công bố thông tin đến các mặt hoạt động của doanh nghiệp. Một số công trình nghiên cứu chi tiết được chỉ ra dưới đây: Luận văn thạc sỹ “hoàn thiện việc trình bày và công bố thông tin Báo cáo tài chính các công ty niêm yết tại Sở giao dịch Chứng khoán Hồ Chí Minh” của tác giả Nguyễn Thị Hồng Oanh (2008) – Khoa Kế toán, Kiểm toán, Trường đại học Kinh tế Thành Phố Hồ Chí Minh.
Nội dung chính của Luận văn đề cập đến việc quản trị thông tin tài chính của doanh nghiệp niêm yết (được thể hiện qua các báo cáo tài chính) và việc công bố các thông tin tài chính này theo Luật định tới Sở giao dịch Chứng khoán Hồ Chí Minh. Luận văn đã đề cập đến các yêu cầu Pháp lý về việc công bố thông tin tài chính của các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường nói chung và yêu cầu về công bố thông tin tài chính của Sở giao dịch Chứng khoán Hồ Chí Minh nói riêng. Từ những yêu cầu về công bố thông tin tài chính theo quy định, Luận văn đã thực hiện phân tích, đánh giá tổng quan và chi tiết tất cả mọi mặt liên quan đến hệ thông tin tài chính và quản trị thông tin tài chính cho mục đích công bố theo luật định của doanh nghiệp niêm yết dựa trên lý thuyết về hệ thống thông tin doanh nghiệp, bao gồm các báo cáo tài chính, các chỉ số tài chính và các rủi ro tài chính. Các dữ liệu thu thập được và dựa trên các phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp và đánh giá đã giúp tác giả đưa ra được những ưu điểm cũng như hạn chế trong việc quản trị hệ thống thông tin tài chính của các doanh nghiệp niêm yết, từ đó đưa ra các giải pháp để giúp các doanh nghiệp hoàn thiện hơn công tác quản trị hệ thống thông tin tài chính của mình.
Luận văn thạc sỹ “Các giải pháp hoàn thiện vấn đề công bố thông tin kế toán của các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường Chứng khoán Việt Nam” của tác giả Lã Thanh Huyền (2008) – Khoa kế toán, Kiểm toán, Trường đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh. Nội dung của luận văn cũng đi sâu vào phân tích, đánh giá thực trạng của việc quản trị hệ thống thông tin tài chính, kế toán của các doanh nghiệp niêm yết phục vụ việc công bố thông tin theo Luật định. Đề tài đã đưa ra khá nhiều cái nhìn mới mẻ về cách nhìn nhận về thông tin kế toán, báo cáo tài chính, công bố 6 thông tin của các doanh nghiệp niêm yết nói chung và các công ty cổ phần nói riêng. Thông qua nội dung đề tài, tác giả đã phản ánh, đánh giá và đưa ra các giải pháp, kiến nghị các vấn đề có liên quan trong lĩnh vực thông tin kế toán trên thị trường chứng khoán như sau: + Nội dung công bố thông tin kế toán; + Phạm vi và hình thức công bố thông tin; + Điều kiện và trách nhiệm trong việc cong bố thông tin; + Đanh giá chất lượng thông tin được công bố; + Hình thức xử lý các vi phạm – các biện pháp chế tài; + Công tác kiểm toán và ảnh hưởng của nó đến thông tin công bố.
Các kiến nghị được tác giả đưa ra đối với các cơ quan quản lý nhà nước, các nhà điều hành, cung cấp hàng hóa trên thị trường chứng khoán Việt Nam đã bám sát thực tế việc quản lý chất lượng công bố thông tin trên thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay, từ đó các kiến nghị này rất hữu ích cho sự minh bạch hóa thông tin của các doanh nghiệp. Luận văn Thạc sỹ “Minh bạch thông tin của các các doanh nghiệp niêm yết tại Sở giao dịch Chứng khoán Hồ Chí Minh” của tác giả Lê Trường Vinh (2008) – Khoa Tài chính Doanh nghiệp, Trường đại học Kinh tế Thành Phố Hồ Chí Minh. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn này là xác định nhân tố ảnh hưởng đến minh bạc thông tin của các doanh nghiệp niêm yết. Trên cơ sở đó nâng cao tính hiệu quả trong việc công bố thông tin của các công ty niêm yết và nâng cao trình độ hiểu biết của nhà đầu tư cá nhân trong quyết định đầu tư của họ, nhằm góp phần quan trọng vào tính lành mạnh và công bằng của một thị trường chứng khoán.
Kết quả nghiên cứu cho thấy yếu tố quy mô, yếu tố lợi nhuận đo lường theo đại lượng tỷ suất sinh lợi trên tổng tài sản, chỉ số nợ trên tổng tài sản, chỉ số tài sản 7 cố định trên tổng tài sản không ảnh hưởng đến mức độ minh bạch thông tin của các doanh nghiệp niêm yết. Trong khi đó, yếu tố lợi nhuận đo lường bằng chỉ số Q lại ảnh hưởng đến minh bạch thông tin của các doanh nghiệp niêm yết.