Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường, mức độ cạnh tranh giữa các doanh nghiệp ngày càng trở nên quyết liệt. Hoạt động bán hàng là khâu cuối cùng trong chu kỳ sản xuất kinh doanh, giữ vai trò quyết định đến khả năng tiêu thụ sản phẩm, luân chuyển dòng vốn và sự tồn tại của doanh nghiệp. Việc xây dựng một hệ thống quản trị bán hàng bài bản giúp doanh nghiệp thiết lập mục tiêu phù hợp, kiểm soát lượng hàng tồn kho, tiết giảm chi phí và nâng cao năng lực tiếp cận khách hàng. Bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, việc gia nhập WTO và mở cửa thị trường bán lẻ tại Việt Nam đòi hỏi các doanh nghiệp sản xuất phải liên tục hoàn thiện công tác quản trị bán hàng để duy trì thị phần.

Công ty Cổ phần Gioăng Đông Á là đơn vị chuyên sản xuất các sản phẩm gioăng cửa từ nhựa PVC và cao su EPDM phục vụ ngành xây dựng và sản xuất nhôm kính. Xuất phát từ thực tiễn hoạt động kinh doanh tại đơn vị, đề tài nghiên cứu được thực hiện nhằm phân tích thực trạng và tìm ra các giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị bán hàng của công ty.

Mục tiêu nghiên cứu: Làm rõ những lý luận chung về bán hàng và quản trị bán hàng trong doanh nghiệp; phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động quản trị bán hàng tại Công ty Cổ phần Gioăng Đông Á giai đoạn 2020 - 2022; từ đó đề xuất các giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác này trong giai đoạn tiếp theo.

Nhiệm vụ nghiên cứu:

  1. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan, hệ thống hóa cơ sở lý luận về hoạt động bán hàng và quản trị bán hàng của doanh nghiệp.
  2. Khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng hoạt động quản trị bán hàng tại Công ty Cổ phần Gioăng Đông Á trong giai đoạn 2020 - 2022.
  3. Đề xuất các giải pháp khả thi nhằm khắc phục hạn chế và nâng cao hiệu quả hoạt động quản trị bán hàng của công ty trong thời gian tới.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động quản trị bán hàng tại Công ty Cổ phần Gioăng Đông Á thông qua các số liệu hoạt động sản xuất kinh doanh.
  • Phạm vi nội dung: Các nghiệp vụ quản trị bán hàng bao gồm xác định mục tiêu, xây dựng chiến lược, tổ chức lực lượng, tạo động lực và kiểm soát bán hàng.
  • Phạm vi thời gian: Thu thập và phân tích dữ liệu hoạt động trong giai đoạn 2020 - 2022.
  • Phạm vi không gian: Nghiên cứu thực tế tại Công ty Cổ phần Gioăng Đông Á (trụ sở tại huyện Yên Mỹ và nhà máy tại Khu công nghiệp Phố Nối A, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận vận dụng hệ thống lý luận quản trị marketing và quản trị bán hàng hiện đại, kết hợp các phương pháp phân tích kinh tế thực chứng:

  • Khung lý thuyết và khái niệm: Tác giả sử dụng định nghĩa về bán hàng của Philip Kotler (hoạt động giao tiếp trực tiếp nhằm giới thiệu sản phẩm và đáp ứng nhu cầu khách hàng) và định nghĩa quản trị bán hàng của Hiệp hội Marketing Hoa Kỳ - AMA (tiến trình lập kế hoạch, định hướng, kiểm soát các hoạt động bán hàng cá nhân bao gồm tuyển dụng, đào tạo, trang bị, phân công, giám sát và tạo động lực). Khung nội dung quản trị bán hàng được xây dựng theo Giáo trình Quản trị bán hàng của Trường Đại học Kinh tế Quốc dân (2018), gồm 6 nội dung trọng tâm:
    1. Xây dựng mục tiêu bán hàng (doanh thu, sản lượng, độ bao phủ thị trường, phát triển khách hàng mới, thị phần, lợi nhuận).
    2. Hoạch định chiến lược bán hàng (bán hàng cá nhân, bán hàng theo nhóm, bán hàng tư vấn).
    3. Tổ chức lực lượng bán hàng (theo khu vực địa lý, theo sản phẩm, theo khách hàng, mô hình hỗn hợp).
    4. Tuyển dụng và đào tạo phát triển lực lượng bán hàng (quy trình tuyển dụng 5 bước; quy trình đào tạo 6 bước).
    5. Tạo động lực cho lực lượng bán hàng (kết hợp thù lao vật chất và động viên tinh thần).
    6. Kiểm soát hoạt động bán hàng (thông qua hóa đơn, thư khiếu nại, phiếu thăm dò, báo cáo bán hàng, báo cáo thị trường).
  • Các nhân tố ảnh hưởng: Phân tích tác động của môi trường bên ngoài (kinh tế, chính trị - pháp luật, khoa học công nghệ, đối thủ cạnh tranh, khách hàng, nhà cung cấp) và môi trường nội bộ doanh nghiệp (tiềm lực tài chính, trình độ nhân sự quản trị, hoạt động xúc tiến bán, sự phối hợp giữa các phòng ban).
  • Phương pháp nghiên cứu:
    • Phương pháp thu thập dữ liệu: Sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo tổng kết kinh doanh, báo cáo tài chính của Phòng Tài chính - Kế toán, dữ liệu nhân sự của Phòng Hành chính Nhân sự, báo cáo theo dõi bán hàng của Phòng Kinh doanh tại Công ty Cổ phần Gioăng Đông Á giai đoạn 2020 - 2022; kết hợp giáo trình và tài liệu chuyên ngành liên quan.
    • Phương pháp phân tích và tổng hợp số liệu: Phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh số liệu tuyệt đối và tương đối qua các kỳ kế toán nhằm đánh giá xu hướng biến động doanh thu, chi phí, lợi nhuận, cơ cấu lao động và mức độ hoàn thành chỉ tiêu kế hoạch bán hàng.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản trị bán hàng tại doanh nghiệp

Chương 1 hệ thống hóa các vấn đề lý luận nền tảng về bán hàng và quản trị bán hàng trong doanh nghiệp thương mại và sản xuất:

  • Làm rõ bản chất, vai trò của hoạt động bán hàng đối với sự lưu thông hàng hóa, kích thích sản xuất và đáp ứng nhu cầu thị trường. Phân loại các hình thức bán hàng phổ biến: bán lẻ, bán buôn, bán hàng trực tiếp, bán theo hợp đồng, bán qua điện thoại và bán qua Internet.
  • Phân tích chức năng của quản trị bán hàng gắn liền với ba giai đoạn: Lập kế hoạch (hoạch định chính sách, phân bổ ngân sách, ấn định khu vực bán), Triển khai (tuyển dụng, huấn luyện, điều hành, thúc đẩy nhân sự) và Kiểm soát (thiết lập tiêu chuẩn, đo lường năng lực, đánh giá định kỳ).
  • Mô hình hóa quy trình tuyển chọn lực lượng bán hàng chuẩn gồm 5 bước (Lập kế hoạch $\rightarrow$ Thông báo $\rightarrow$ Chọn lọc hồ sơ $\rightarrow$ Phỏng vấn $\rightarrow$ Quyết định tuyển dụng) và quy trình đào tạo 6 bước (Xác định nhu cầu $\rightarrow$ Xác định mục tiêu $\rightarrow$ Chọn đối tượng $\rightarrow$ Xác định chương trình/phương pháp $\rightarrow$ Thực hiện $\rightarrow$ Đánh giá kết quả).
  • Phân tích hệ thống nhân tố tác động đến hiệu quả quản trị bán hàng từ môi trường vĩ mô và vi mô.

Chương 2: Thực trạng hoạt động quản trị bán hàng tại Công ty Cổ phần Gioăng Đông Á

Chương 2 tập trung phân tích thực tế tổ chức và quản trị hoạt động bán hàng tại đơn vị nghiên cứu trong giai đoạn 2020 - 2022:

  • Tổng quan doanh nghiệp: Công ty thành lập ngày 15/12/2011 (tiền thân là Công ty Cổ phần Nhựa Đông Á Hưng Yên, mã số thuế 0900746697, Giám đốc: Nguyễn Ngọc Toan). Công ty sở hữu 4 phân xưởng sản xuất: Phân xưởng Gioăng (sản xuất gioăng PVC), Phân xưởng EPDM (sản xuất gioăng EPDM), Phân xưởng Tạo (sản xuất hạt nhựa cấu thành), Phân xưởng Màng Co (sản xuất vật liệu đóng gói). Sản phẩm đạt chứng nhận TCVN và ISO 9001:2005. Đối tác tiêu biểu gồm: Công ty A&A Window, Công ty CP Đầu tư và Tư vấn ACG Việt Nam, Công ty CP Austdoor miền Bắc, Công ty CP Thái Hoàng, Công ty Premer.
  • Cơ cấu lao động: Tổng số nhân sự tăng từ 304 người (2020) lên 313 người (2021) và đạt 334 người (2022). Do đặc thù ngành sản xuất cao su - nhựa, lao động nam chiếm tỷ lệ cao hơn (182 nam/152 nữ năm 2022); lao động phổ thông chiếm đa số (268 người năm 2022), trình độ đại học đạt 55 người và cao đẳng 11 người.
  • Kết quả hoạt động kinh doanh (2020 - 2022):
Chỉ tiêu (ĐVT: triệu đồng) Năm 2020 Năm 2021 Năm 2022 So sánh 2021/2020 (%) So sánh 2022/2021 (%)
Tổng doanh thu 102.500 72.062 114.597 -29,6% +58,3%
Tổng chi phí 96.800 67.470 106.875 -30,3% +58,3%
Lợi nhuận trước thuế 5.700 4.592 7.722 -19,4% +68,2%
Lợi nhuận sau thuế 4.320 3.502 5.578 -18,9% +59,3%
  • Thực trạng quản trị bán hàng:
    • Sản phẩm và giá: Danh mục gồm gioăng lông/nỉ, gioăng nẹp kính PVC, gioăng khung bao/cánh EPDM hệ 65, hệ Xingfa, PMA, JMA, Euro VN, AG, Zhongkai. Đơn giá dao động: Gioăng chèn kính chân 9 (18.000 đ/kg), Gioăng khung cửa nhựa (18.000 đ/kg), Gioăng lá cánh (20.500 đ/kg), Gioăng khung PMA (33.500 đ/kg), Gioăng khung bao nấm (35.000 đ/kg).
    • Hình thức bán hàng: Áp dụng bán lẻ (đơn hàng $\ge$ 2kg), bán buôn (đơn hàng $\ge$ 20 - 30kg cho các đại lý/xưởng lắp ráp), bán hàng trực tiếp (tham gia triển lãm, chào hàng tại xưởng), bán qua điện thoại và bán qua website gioangdonga.com.
    • Mục tiêu và chiến lược: Mục tiêu doanh thu do Giám đốc trực tiếp xây dựng dựa trên kết quả năm trước và nhận định chủ quan. Năm 2021 không đạt kế hoạch do ảnh hưởng dịch Covid-19 (thực hiện đạt 72.062 triệu đồng so với kế hoạch ~99.903 triệu đồng); năm 2022 thực hiện đạt 114.251 triệu đồng, vượt kế hoạch đề ra (100.500 triệu đồng). Công ty kết hợp chiến lược bán hàng cá nhân và bán hàng tư vấn theo quy trình 4 bước: Tìm kiếm khách hàng $\rightarrow$ Tiếp cận/báo giá $\rightarrow$ Ký hợp đồng/giao hàng $\rightarrow$ Chăm sóc khách hàng.
    • Tổ chức lực lượng và tuyển dụng: Thực hiện quy trình 4 bước (Xác định nhu cầu $\rightarrow$ Xác định nguồn $\rightarrow$ Phỏng vấn $\rightarrow$ Đào tạo). Nguồn tuyển chủ yếu qua website, mạng xã hội Facebook (các nhóm: Việc làm Hưng Yên, Tìm việc KCN Phố Nối A) và quan hệ cá nhân.
  • Đánh giá chung: Doanh nghiệp đã duy trì được hệ thống phân phối ổn định, chất lượng sản phẩm đạt chuẩn ISO, doanh thu phục hồi mạnh trong năm 2022. Tuy nhiên, công tác lập mục tiêu còn mang tính chủ quan; hoạt động xúc tiến, marketing online còn sơ sài; quy trình đào tạo nhân viên chưa chuẩn hóa; mạng lưới thị trường còn tập trung chủ yếu tại khu vực Hưng Yên và các tỉnh lân cận.

Chương 3: Một số giải pháp hoàn thiện hoạt động quản trị bán hàng tại Công ty Cổ phần Gioăng Đông Á

Chương 3 đề xuất các định hướng và nhóm giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện công tác quản trị bán hàng của công ty đến năm 2025:

  • Định hướng phát triển: Mở rộng thị trường tiêu thụ sang các tỉnh lân cận (Hải Dương, Hà Tây, Hải Phòng) và thành lập chi nhánh tại khu vực miền Nam; đẩy mạnh bán hàng đa kênh kết hợp trực tiếp và trực tuyến.
  • Các giải pháp hoàn thiện:
    1. Giải pháp tài chính: Cân đối nguồn vốn lưu động, thắt chặt kiểm soát công nợ đối với khách hàng mua buôn thanh toán chậm để đảm bảo khả năng thanh khoản cho hoạt động bán hàng.
    2. Xây dựng hệ thống chăm sóc khách hàng: Thiết lập quy trình tiếp nhận và xử lý nhanh chóng các phản hồi, khiếu nại về lỗi kỹ thuật sản phẩm; xây dựng chính sách khách hàng thân thiết cho các đại lý lắp ráp cửa lớn.
    3. Tuyển dụng, đào tạo và tạo động lực: Chuẩn hóa tiêu chí tuyển chọn nhân viên kinh doanh; xây dựng chương trình đào tạo chuyên sâu về kỹ thuật gioăng cao su/nhựa và kỹ năng tư vấn; hoàn thiện cơ chế trả lương, hoa hồng theo doanh số và thưởng lễ Tết minh bạch.
    4. Phát triển hoạt động xúc tiến bán hàng: Tối ưu hóa giao diện đặt hàng trên website, tích hợp kênh tiếp thị số, tích cực tham gia các hội chợ triển lãm chuyên ngành vật liệu xây dựng để tìm kiếm đối tác B2B.
    5. Tăng cường kiểm soát và phát triển thương hiệu: Ứng dụng phần mềm theo dõi báo cáo bán hàng hàng tháng của nhân viên kinh doanh; quản lý chặt chẽ hóa đơn GTGT, phiếu xuất kho; đẩy mạnh truyền thông nhận diện thương hiệu Gioăng Đông Á trên thị trường.

Kết quả và đóng góp

  • Kết quả nghiên cứu thực chứng:
    • Khóa luận phản ánh chi tiết thực trạng sản xuất và kinh doanh của Công ty Cổ phần Gioăng Đông Á trong giai đoạn 3 năm (2020 - 2022). Số liệu chứng minh sự phục hồi rõ rệt sau đại dịch: Doanh thu năm 2022 đạt 114.597 triệu đồng (tăng 58,3% so với 2021), lợi nhuận sau thuế đạt 5.578 triệu đồng (tăng 59,3% so với 2021).
    • Khảo sát và phân loại toàn diện cơ cấu 334 lao động của doanh nghiệp năm 2022 (lao động phổ thông chiếm 80,24%; lao động nam chiếm 54,49%), phản ánh đúng đặc thù vận hành của 4 phân xưởng sản xuất công nghiệp.
    • Tổng hợp chi tiết bảng giá, định mức tỷ trọng kỹ thuật của các dòng sản phẩm gioăng hệ Xingfa, PMA, JMA, Euro VN, AG, Zhongkai và phân tích quy trình mua sắm thực tế từ khách hàng B2B (các công ty cửa Austdoor, A&A Window, ACG...).
  • Đóng góp của đề tài:
    • Cung cấp một nghiên cứu điển hình (case study) về mô hình quản trị bán hàng tại một doanh nghiệp sản xuất phụ trợ ngành xây dựng quy mô vừa tại Việt Nam.
    • Chỉ ra các điểm nghẽn cụ thể trong thực tế quản trị: việc xây dựng kế hoạch bán hàng phụ thuộc vào cảm tính của lãnh đạo, hoạt động đào tạo kỹ năng tư vấn chưa có giáo trình bài bản, kênh bán hàng trực tuyến chưa được khai thác tối đa.
    • Đề xuất hệ thống 6 nhóm giải pháp đồng bộ gắn với mục tiêu mở rộng thị trường vào miền Nam của công ty đến năm 2025.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế:
    • Dữ liệu nghiên cứu bị giới hạn trong phạm vi một doanh nghiệp đơn lẻ (CTCP Gioăng Đông Á) trong mốc thời gian 2020 - 2022.
    • Phương pháp nghiên cứu chủ yếu dựa vào tổng hợp dữ liệu thứ cấp nội bộ (báo cáo tài chính, báo cáo nhân sự, báo cáo bán hàng), chưa triển khai khảo sát định lượng với cỡ mẫu khách hàng lớn để đo lường mức độ hài lòng bằng các thang đo khoa học.
  • Hướng nghiên cứu tiếp:
    • Thực hiện các nghiên cứu mở rộng về hành vi mua hàng của khách hàng tổ chức (B2B) trong ngành vật liệu xây dựng và phụ kiện cửa.
    • Xây dựng mô hình định lượng đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến sự gắn kết của mạng lưới đại lý phân phối sản phẩm công nghiệp khi mở rộng địa bàn liên vùng.

Giá trị tham khảo

  • Đối tượng tham khảo:
    • Sinh viên chuyên ngành Quản trị Marketing, Quản trị Kinh doanh, Quản lý Kinh tế thực hiện khóa luận tốt nghiệp về đề tài quản trị bán hàng, phân phối sản phẩm công nghiệp B2B.
    • Nhà quản trị, giám đốc kinh doanh tại các doanh nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng, phụ kiện cơ khí - nhựa - cao su cần tài liệu thực tiễn về xây dựng quy trình bán hàng và cơ chế thúc đẩy nhân sự kinh doanh.
  • Nội dung có giá trị sử dụng cao:
    • Khung lý thuyết và sơ đồ quy trình chuẩn về tuyển dụng và đào tạo lực lượng bán hàng.
    • Bảng biểu chi tiết về cơ cấu nhân sự sản xuất, báo cáo kết quả kinh doanh 3 năm và bảng mô tả kỹ thuật, đơn giá các dòng sản phẩm gioăng công nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty Cổ phần Gioăng Đông Á có cơ cấu sản xuất như thế nào và cung cấp những dòng sản phẩm chính nào?
Công ty tổ chức sản xuất thông qua 4 phân xưởng chuyên biệt: Phân xưởng Gioăng (sản xuất gioăng PVC), Phân xưởng EPDM (sản xuất gioăng cao su EPDM), Phân xưởng Tạo (sản xuất hạt nhựa nguyên liệu) và Phân xưởng Màng Co (sản xuất màng đóng gói). Sản phẩm chính gồm các loại gioăng lông/nỉ, gioăng nẹp kính, gioăng khung bao/cánh cho các hệ cửa nhôm kính như Xingfa, PMA, JMA, Euro VN, AG, Zhongkai đạt tiêu chuẩn ISO 9001:2005 và TCVN.

2. Kết quả kinh doanh và thực hiện kế hoạch doanh thu của công ty biến động ra sao trong giai đoạn 2020 - 2022?
Năm 2020, doanh thu đạt 102.500 triệu đồng. Năm 2021, do ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19, doanh thu giảm 29,6% xuống 72.062 triệu đồng (không đạt kế hoạch đề ra, hụt 27.841 triệu đồng). Năm 2022, hoạt động phục hồi mạnh mẽ với doanh thu đạt 114.597 triệu đồng (tăng 58,3% so với 2021), vượt chỉ tiêu kế hoạch năm (100.500 triệu đồng); lợi nhuận sau thuế năm 2022 đạt 5.578 triệu đồng.

3. Công ty đang áp dụng những hình thức và chiến lược bán hàng nào trên thực tế?
Về hình thức, công ty áp dụng 5 hình thức: bán lẻ (từ 2kg trở lên), bán buôn (từ 20 - 30kg trở lên cho các xưởng/đại lý), bán hàng trực tiếp (chào hàng tại xưởng, tham gia triển lãm), bán qua điện thoại và bán qua website gioangdonga.com. Về chiến lược, công ty kết hợp giữa chiến lược bán hàng cá nhân (giao quyền cho nhân viên phụ trách từng địa bàn) và chiến lược bán hàng tư vấn (hỗ trợ kỹ thuật ứng dụng sản phẩm gioăng cho các xưởng sản xuất cửa).

4. Đặc điểm cơ cấu nhân sự tại CTCP Gioăng Đông Á có điểm gì đáng lưu ý?
Tổng nhân sự năm 2022 là 334 người. Do đặc thù sản xuất cao su và nhựa nặng nhọc, lao động nam chiếm ưu thế với 182 người (54,49%) so với 152 lao động nữ (45,51%). Xét theo trình độ, lao động phổ thông chiếm tỷ trọng áp đảo với 268 người (80,24%), lao động trình độ đại học có 55 người (chủ yếu thuộc khối kỹ sư và văn phòng/kinh doanh) và trình độ cao đẳng có 11 người.

5. Nhân viên kinh doanh tại công ty tiếp cận và xử lý quy trình bán hàng theo các bước nào?
Quy trình bán hàng gồm 4 bước chính: (1) Tìm kiếm khách hàng (qua mạng xã hội, dữ liệu xưởng sản xuất, khách hàng cũ giới thiệu); (2) Tiếp cận khách hàng (gọi điện, gửi mẫu sản phẩm, báo giá, tư vấn tính năng kỹ thuật); (3) Ký kết hợp đồng và giao hàng (ký hợp đồng kinh tế với khách hàng mua buôn lớn hoặc xuất phiếu mua hàng đối với khách mua lẻ); (4) Chăm sóc khách hàng (tiếp nhận phản hồi kỹ thuật, xử lý đổi trả sản phẩm lỗi và duy trì quan hệ định kỳ).


Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Hà đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về quản trị bán hàng và phản ánh chân thực bức tranh hoạt động kinh doanh tại Công ty Cổ phần Gioăng Đông Á giai đoạn 2020 - 2022. Công trình làm rõ các mắt xích quản trị thực tế từ lập mục tiêu, tổ chức lực lượng đến kiểm soát bán hàng của một doanh nghiệp sản xuất phụ trợ ngành nhôm kính. Các giải pháp được đề xuất trong khóa luận có tính ứng dụng cao, bám sát định hướng mở rộng thị trường và hoàn thiện năng lực quản trị của doanh nghiệp trong giai đoạn phát triển đến năm 2025.