Quản lý xung đột môi trường và giải pháp tại Quảng Nam

Chuyên khảo môi trường phân tích Xung đột môi trường và các giải pháp quản lý xung đột môi trường nghiên cứu trường hợp ở tỉnh quảng, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất

• Người hướng dẫn: TS. Lê Văn Khoa
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Khoa Học Môi Trường
• Đề tài: Quản Lý Xung Đột Môi Trường Tại Quảng Nam: Giải Pháp Và Thách Thức
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 3002
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. XÃ HỘI HỌC MÔI TRƯỜNG - CÁC HƯỚNG TIẾP CẬN MÔI TRƯỜNG
• 1.1.1. Tiếp cận sinh thái học
• 1.1.2. Tiếp cận giáo dục học
• 1.1.3. Tiếp cận công nghệ học
• 1.1.4. Tiếp cận kinh tế học
• 1.1.5. Tiếp cận xã hội học
• 1.2. XUNG ĐỘT MÔI TRƯỜNG (XĐMT)
• 1.2.1. Các khái niệm về xung đột môi trường (XĐMT)
• 1.2.2. Phân loại XĐMT
• 1.2.3. Nguyên nhân dẫn đến xung đột môi trường
• 1.3. ĐIỀU HÒA XĐMT - QUẢN LÝ XĐMT
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP VÀ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU
• 2.1. KHÁI QUÁT VỀ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Tình hình kinh tế xã hội
• 2.2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. THỰC TRẠNG MÔI TRƯỜNG Ở QUẢNG NAM
• 3.1.1. Thực trạng môi trường đô thị và công nghiệp
• 3.1.2. Thực trạng môi trường nông thôn
• 3.1.3. Thực trạng tài nguyên rừng và đất lâm nghiệp
• 3.1.4. Thực trạng công tác bảo vệ đa dạng sinh học rừng
• 3.1.5. Thực trạng ô nhiễm môi trường do khai thác vàng trái phép trên địa bàn tỉnh
• 3.1.6. Thực trạng môi trường phóng xạ
• 3.1.7. Thực trạng môi trường biển và ven bờ
• 3.1.8. Thực trạng tình hình lụt bão
• 3.1.9. Thực trạng tình hình sự cố môi trường
• 3.2. THỰC TRẠNG XUNG ĐỘT MÔI TRƯỜNG TẠI QUẢNG NAM
• 3.2.1. Tình hình đơn thư khiếu tố do xung đột môi trường
• 3.2.2. Các vụ việc xung đột điển hình
• 3.2.3. Phân tích nguyên nhân xung đột
• 3.2.4. Nhận dạng và phân loại các dạng xung đột môi trường
• 3.3. HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG
• 3.3.1. Các quy định pháp luật về môi trường của TW và địa phương
• 3.3.2. Hoạt động QLNN BVMT tại địa phương
• 3.4. NHỮNG VẤN ĐỀ MÔI TRƯỜNG - XĐMT CẤP BÁCH CỦA ĐỊA PHƯƠNG VÀ HƯỚNG GIẢI QUYẾT
• 3.4.1. Những vấn đề môi trường - XĐMT cấp bách của địa phương
• 3.4.2. Phương hướng giải quyết những vấn đề cấp bách về môi trường
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• Kết luận
• Khuyến nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• BẢN ĐỒ HÀNH CHÍNH TỈNH QUẢNG NAM

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quản Lý Xung Đột Môi Trường Tại Quảng Nam

Nghiên cứu về quản lý xung đột môi trường (XĐMT) tại Quảng Nam đang trở nên cấp thiết trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội. Trước đây, các nghiên cứu môi trường thường tập trung vào các nhà khoa học tự nhiên, nhưng gần đây, các nhà xã hội học cũng tham gia vào lĩnh vực này. Nguyên nhân chính gây ra XĐMT là do con người. Sự xung đột này không chỉ giới hạn trong một vùng, một quốc gia mà đã trở thành phổ biến giữa các quốc gia, giữa các nước nghèo và các nước công nghiệp phát triển. Việt Nam cũng không tránh khỏi tình trạng này, đặc biệt là tại các vùng kinh tế trọng điểm như Quảng Nam. Việc nghiên cứu XĐMT và tìm ra các giải pháp quản lý là một vấn đề quan trọng đối với sự phát triển bền vững.

1.1. Giới thiệu Khái niệm Xã Hội Học Môi Trường

Xã hội học môi trường phát triển mạnh mẽ do nhận thức của con người về trách nhiệm với môi trường ngày càng cao. Nội dung nghiên cứu của nó rất đa dạng: nghiên cứu thái độ, hành vi của con người đối với môi trường; nghiên cứu các nhóm môi trường; nghiên cứu đánh giá nguy cơ môi trường; và nghiên cứu mối quan hệ tương tác giữa kinh tế, chính trị, xã hội và môi trường. Môi trường, theo cách hiểu chung nhất, bao gồm những yếu tố tự nhiên và nhân tạo gắn chặt bao quanh con người, ảnh hưởng đến đời sống, sinh hoạt, tồn tại và phát triển của xã hội người.

1.2. Các Hướng Tiếp Cận Nghiên Cứu Môi Trường Hiện Nay

Có nhiều hướng tiếp cận trong nghiên cứu môi trường, bao gồm: tiếp cận dịch tễ học, tiếp cận sinh thái học, tiếp cận giáo dục học, tiếp cận công nghệ học, tiếp cận kinh tế học và tiếp cận xã hội học. Mỗi phương pháp có những ưu điểm và hạn chế khác nhau. Tiếp cận sinh thái học nhấn mạnh tính toàn vẹn của sinh thái, trong khi tiếp cận công nghệ học tập trung vào việc phát triển công nghệ sạch. Tiếp cận kinh tế học xem xét ảnh hưởng của lợi nhuận đến hành vi gây ô nhiễm môi trường. Xã hội học môi trường nghiên cứu mối quan hệ giữa con người và môi trường, và trách nhiệm của con người trong việc bảo vệ môi trường.

II. Thực Trạng Xung Đột Môi Trường Tại Quảng Nam Tổng Quan

Trong quá trình phát triển, Quảng Nam cũng phải đối mặt với nhiều vấn đề môi trường, trong đó có XĐMT. Việc khai thác quá mức tài nguyên, ô nhiễm môi trường từ các khu công nghiệp và đô thị, và suy thoái rừng là những vấn đề nghiêm trọng. Tình trạng này dẫn đến tranh chấp, xung đột giữa các nhóm xã hội, giữa người dân và doanh nghiệp, và giữa các cơ quan quản lý. XĐMT biểu hiện dưới nhiều dạng khác nhau, từ tranh chấp nhỏ lẻ đến những xung đột lớn hơn, ảnh hưởng đến an ninh trật tự địa phương. Đánh giá hiện trạng và tìm ra các giải pháp quản lý XĐMT là yêu cầu cấp bách.

2.1. Biểu Hiện Của Xung Đột Môi Trường Ở Địa Phương

Xung đột môi trường ở Quảng Nam biểu hiện qua nhiều hình thức, bao gồm: tranh chấp đất đai liên quan đến các dự án phát triển; khiếu nại về ô nhiễm nguồn nước, không khí; phản đối việc xây dựng các nhà máy gây ô nhiễm; và tranh giành quyền khai thác tài nguyên thiên nhiên. Những xung đột này có thể dẫn đến căng thẳng xã hội, ảnh hưởng đến đời sống của người dân và gây khó khăn cho công tác quản lý của chính quyền địa phương. Việc giải quyết các XĐMT đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan và các giải pháp phù hợp với từng trường hợp cụ thể.

2.2. Các Ngành Kinh Tế Chính Gây Xung Đột Môi Trường

Các ngành kinh tế chính gây ra XĐMT ở Quảng Nam bao gồm: khai thác khoáng sản (vàng, đá, cát); công nghiệp chế biến (thủy sản, gỗ); và du lịch (xây dựng các khu nghỉ dưỡng ven biển). Hoạt động khai thác khoáng sản thường gây ra ô nhiễm nguồn nước và suy thoái đất đai. Các nhà máy chế biến có thể xả thải gây ô nhiễm không khí và nguồn nước. Việc xây dựng các khu du lịch có thể ảnh hưởng đến hệ sinh thái ven biển và gây ra tranh chấp đất đai với người dân địa phương. Cần có các biện pháp quản lý chặt chẽ để giảm thiểu tác động tiêu cực của các ngành kinh tế này đến môi trường.

III. Nguyên Nhân Gốc Rễ Xung Đột Môi Trường Tại Quảng Nam

XĐMT xuất hiện do nhiều nguyên nhân khác nhau, cả khách quan và chủ quan. Sự khác biệt trong quan niệm về bảo vệ môi trường, thiếu thông tin và nhận thức, bất bình đẳng xã hội trong việc sử dụng tài nguyên và hưởng thụ các lợi ích từ môi trường là những nguyên nhân quan trọng. Các yếu tố địa lý, chính sách quản lý lỏng lẻo và sự yếu kém của các cơ quan chức năng cũng góp phần làm gia tăng XĐMT. Cần phân tích kỹ lưỡng các nguyên nhân này để có thể đưa ra các giải pháp hiệu quả.

3.1. Thiếu Minh Bạch Trong Quy Hoạch Dự Án Phát Triển

Việc thiếu minh bạch trong quy hoạch và triển khai các dự án phát triển là một trong những nguyên nhân chính gây ra XĐMT ở Quảng Nam. Khi người dân không được tham gia đầy đủ vào quá trình ra quyết định, họ có thể cảm thấy bị gạt ra ngoài lề và mất lòng tin vào chính quyền. Điều này có thể dẫn đến phản đối và tranh chấp. Cần tăng cường tính minh bạch trong quy hoạch và triển khai các dự án, đảm bảo người dân được tiếp cận thông tin đầy đủ và có cơ hội tham gia ý kiến.

3.2. Bất Cập Trong Quản Lý Tài Nguyên Thiên Nhiên

Bất cập trong quản lý tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt là đất đai, rừng và khoáng sản, cũng là một nguyên nhân quan trọng gây ra XĐMT. Việc cấp phép khai thác tài nguyên một cách dễ dãi, thiếu kiểm soát và giám sát chặt chẽ có thể dẫn đến ô nhiễm môi trường và suy thoái tài nguyên. Cần hoàn thiện hệ thống pháp luật về quản lý tài nguyên thiên nhiên, tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

IV. Giải Pháp Quản Lý Xung Đột Môi Trường Hiệu Quả Tại Quảng Nam

Để quản lý XĐMT hiệu quả tại Quảng Nam, cần có một hệ thống các giải pháp đồng bộ, bao gồm: tăng cường pháp luật và chính sách, nâng cao năng lực quản lý của các cơ quan chức năng, thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng, và khuyến khích các giải pháp dựa vào tự nhiên. Việc giải quyết XĐMT đòi hỏi sự kiên trì, phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan và sự thay đổi trong tư duy và hành vi của mỗi cá nhân và tổ chức.

4.1. Nâng Cao Nhận Thức Cộng Đồng Về Môi Trường

Nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cộng đồng về bảo vệ môi trường là một giải pháp quan trọng để ngăn ngừa và giải quyết XĐMT. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục về môi trường trên các phương tiện thông tin đại chúng, trong trường học và tại cộng đồng. Khuyến khích người dân tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường, như trồng cây, dọn dẹp vệ sinh, và giám sát các hoạt động gây ô nhiễm.

4.2. Tăng Cường Đối Thoại Hòa Giải Giữa Các Bên

Tăng cường đối thoại và hòa giải giữa các bên liên quan là một giải pháp hiệu quả để giải quyết các XĐMT. Cần tạo ra một diễn đàn để các bên có thể trao đổi thông tin, bày tỏ quan điểm và tìm kiếm các giải pháp chung. Quá trình đối thoại và hòa giải cần được thực hiện một cách minh bạch, công bằng và có sự tham gia của các bên thứ ba trung lập.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Quản Lý Xung Đột Môi Trường ở Quảng Nam

Nhiều mô hình và kinh nghiệm quản lý XĐMT đã được áp dụng thành công ở Quảng Nam, như: mô hình đồng quản lý tài nguyên, mô hình đánh giá tác động môi trường có sự tham gia của cộng đồng, và mô hình giải quyết tranh chấp thông qua hòa giải. Những mô hình này đã giúp giảm thiểu XĐMT, cải thiện chất lượng môi trường và nâng cao đời sống của người dân. Cần tiếp tục nhân rộng và hoàn thiện các mô hình này để có thể áp dụng rộng rãi trên địa bàn tỉnh.

5.1. Chia Sẻ Quyền Lợi Trách Nhiệm Quản Lý Tài Nguyên

Một trong những ứng dụng thực tiễn hiệu quả là chia sẻ quyền lợi và trách nhiệm trong quản lý tài nguyên với cộng đồng. Điều này có thể được thực hiện thông qua các mô hình quản lý cộng đồng, trong đó người dân địa phương được trao quyền tham gia vào quá trình ra quyết định và hưởng lợi từ việc khai thác tài nguyên một cách bền vững.

5.2. Xây Dựng Cơ Chế Giải Quyết Khiếu Nại Hiệu Quả

Việc xây dựng một cơ chế giải quyết khiếu nại hiệu quả, minh bạch và dễ tiếp cận là rất quan trọng để giảm thiểu xung đột. Cơ chế này cần đảm bảo rằng các khiếu nại của người dân được xem xét và giải quyết một cách công bằng, kịp thời và có sự tham gia của các bên liên quan.

VI. Tương Lai Quản Lý Xung Đột Môi Trường Tại Quảng Nam

Quản lý XĐMT tại Quảng Nam sẽ tiếp tục là một thách thức lớn trong thời gian tới, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu và gia tăng áp lực lên tài nguyên thiên nhiên. Cần có sự đầu tư hơn nữa vào nghiên cứu, đào tạo và phát triển các giải pháp sáng tạo để quản lý XĐMT một cách hiệu quả. Sự hợp tác chặt chẽ giữa chính quyền, doanh nghiệp, cộng đồng và các tổ chức xã hội là chìa khóa để xây dựng một Quảng Nam xanh, sạch và phát triển bền vững.

6.1. Thúc Đẩy Phát Triển Kinh Tế Xanh Bền Vững

Thúc đẩy phát triển kinh tế xanh và bền vững là một hướng đi quan trọng để giảm thiểu XĐMT trong tương lai. Điều này đòi hỏi việc chuyển đổi sang các ngành kinh tế ít gây ô nhiễm hơn, sử dụng tài nguyên một cách hiệu quả hơn và áp dụng các công nghệ thân thiện với môi trường.

6.2. Nâng Cao Năng Lực Ứng Phó Biến Đổi Khí Hậu

Biến đổi khí hậu có thể làm gia tăng các XĐMT liên quan đến tài nguyên nước, đất đai và đa dạng sinh học. Do đó, cần nâng cao năng lực ứng phó với biến đổi khí hậu, xây dựng các hệ thống cảnh báo sớm và thực hiện các biện pháp thích ứng để giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình đổi mới và phát triển kinh tế giai đoạn 1997-2001 tại tỉnh Quảng Nam ghi nhận tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm nội tỉnh (GDP) bình quân đạt 7,8%/năm, riêng năm 2001 đạt 8,5%, đưa quy mô kinh tế địa phương chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng công nghiệp hóa với tỷ trọng ngành nông - lâm - thủy sản chiếm 40,2%, công nghiệp - xây dựng chiếm 26,5% và thương mại - dịch vụ chiếm 33,3%. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của 10.984 cơ sở sản xuất công nghiệp cùng hệ thống các khu công nghiệp tập trung như Điện Nam - Điện Ngọc (quy mô 417 ha, thu hút trên 1.000 tỷ đồng vốn đầu tư) và Khu kinh tế mở Chu Lai đã tạo ra sức ép nặng nề lên hệ thống tài nguyên thiên nhiên trên tổng diện tích 10.438 km² của toàn tỉnh.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là sự bùng phát của các xung đột môi trường phát sinh từ việc tranh giành lợi ích khai thác tài nguyên và tình trạng ô nhiễm môi trường sống. Mục tiêu cụ thể là nhận diện toàn diện hiện trạng, phân tích bản chất xã hội của các dạng xung đột môi trường, từ đó xây dựng hệ thống công cụ và giải pháp quản lý xung đột phù hợp với điều kiện thực tiễn. Phạm vi nghiên cứu bao quát không gian địa lý 14 đơn vị hành chính của tỉnh Quảng Nam, trải dài trên lưu vực 900 km của ba hệ thống sông chính gồm Thu Bồn, Vu Gia, Tam Kỳ và dải bờ biển dài 125 km trong khung thời gian từ sau khi chia tách tỉnh năm 1997 đến năm 2002. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn then chốt, cung cấp luận cứ khoa học để thiết lập thiết chế điều hòa quyền lợi cho hơn 1,37 triệu người dân địa phương, góp phần giảm thiểu trên 30% các vụ việc khiếu kiện phức tạp kéo dài và thúc đẩy chiến lược phát triển bền vững vùng kinh tế trọng điểm miền Trung.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết Xã hội học Môi trường (Environmental Sociology) hình thành từ đầu thập niên 1970 và lý thuyết Phát triển bền vững dựa trên cách tiếp cận hệ thống sinh thái - xã hội. Mô hình nghiên cứu tích hợp đa chiều các hướng tiếp cận hiện đại:

• Tiếp cận dịch tễ học: Đánh giá tác động của vệ sinh công nghiệp và môi trường ô nhiễm đến sức khỏe thể chất của người lao động và cộng đồng dân cư.
• Tiếp cận sinh thái học: Nhìn nhận con người là một bộ phận không tách rời của sinh quyển, kiểm soát giới hạn khai thác để duy trì tính toàn vẹn của hệ thống tự nhiên.
• Tiếp cận công nghệ học và kinh tế chất thải: Tối ưu hóa chu trình sản xuất thông qua công nghệ sạch, công nghệ ít chất thải nhằm triệt tiêu nguồn phát thải ô nhiễm.
• Tiếp cận kinh tế học: Phân tích động cơ tìm kiếm lợi nhuận tối đa của các chủ thể kinh doanh dẫn đến việc cắt giảm chi phí bảo vệ môi trường, từ đó áp dụng các công cụ kinh tế để điều chỉnh hành vi.
• Tiếp cận xã hội học: Khẳng định con người là chủ thể trực tiếp gây suy thoái môi trường và làm sâu sắc thêm bất bình đẳng xã hội thông qua việc phân phối lại lợi thế khai thác tài nguyên giữa các nhóm xã hội.

Các khái niệm cốt lõi vận dụng trong luận văn bao gồm:

1. Xung đột môi trường: Trạng thái đối lập, tranh chấp về quyền lợi, vị thế và quyền lực giữa các nhóm xã hội trong việc chiếm dụng, sử dụng tài nguyên và dịch chuyển ô nhiễm.
2. Bất bình đẳng môi trường: Sự chênh lệch về quyền lợi hưởng thụ tài nguyên sạch và gánh nặng rủi ro ô nhiễm giữa nhóm yếu thế và nhóm có ưu thế kinh tế, quyền lực.
3. Ba chức năng môi trường: Khả năng cung cấp tài nguyên sinh tồn, cung cấp không gian cư trú và dung nạp, đồng hóa chất thải sinh hoạt lẫn sản xuất.
4. Quản lý và điều hòa xung đột: Quá trình thiết lập các thiết chế xã hội, công cụ thương lượng, hòa giải và pháp lý nhằm chuyển hóa các mâu thuẫn đối kháng thành cơ chế hợp tác cùng có lợi.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn kết hợp chặt chẽ giữa dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp. Nguồn dữ liệu thứ cấp bao gồm Niên giám Thống kê tỉnh Quảng Nam giai đoạn 1997-2001, các báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM), hồ sơ lưu trữ đơn thư khiếu nại - tố cáo tại Sở Khoa học, Công nghệ và Môi trường tỉnh cùng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên quan.

Nghiên cứu tiến hành khảo sát thực địa với cỡ mẫu 350 đối tượng, được phân bổ thành 3 nhóm then chốt: 150 hộ dân sinh sống tại các khu vực chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi ô nhiễm, 100 đại diện doanh nghiệp tại các khu, cụm công nghiệp tập trung và 100 cán bộ quản lý nhà nước thuộc các cấp tỉnh, huyện, xã. Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên được lựa chọn nhằm đảm bảo tính khách quan và phản ánh đầy đủ quan điểm của tất cả các bên đương sự trong cấu trúc xung đột.

Phương pháp phân tích số liệu sử dụng kỹ thuật thống kê mô tả, tổng hợp dữ liệu định lượng kết hợp với phương pháp phân tích nội dung định tính và nghiên cứu trường hợp điển hình. Timeline nghiên cứu được thực hiện tập trung từ năm 2000 đến năm 2002. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm làm sáng tỏ bản chất xã hội của các tranh chấp môi trường, khắc phục triệt để nhược điểm của các phân tích thuần túy kỹ thuật vốn không thể giải quyết được mâu thuẫn về mặt lợi ích giữa các nhóm xã hội.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, xung đột giữa hoạt động phát triển công nghiệp và đời sống cộng đồng dân cư địa phương gia tăng nhanh chóng cùng nhịp độ phát triển công nghiệp đạt 19,6%/năm. Sự hiện diện của 10.984 cơ sở sản xuất cùng các khu công nghiệp trọng điểm đã kéo theo tình trạng ô nhiễm môi trường nước và không khí trầm trọng. Kết quả phân tích đơn thư khiếu nại cho thấy có tới trên 65% số vụ tranh chấp môi trường bắt nguồn từ việc các nhà máy xả thải trực tiếp vào nguồn nước tưới tiêu và sinh hoạt, xâm phạm nghiêm trọng đến quyền lợi của người nông dân tại các khu vực ven đô thị Tam Kỳ, Hội An và huyện Điện Bàn.

Thứ hai, xung đột tài nguyên rừng và khoáng sản diễn ra đặc biệt khốc liệt tại các địa bàn vùng cao như Phước Sơn, Nam Giang và Trà My. Hoạt động khai thác vàng trái phép với 256 cơ sở khai khoáng đã tàn phá diện tích lớn rừng phòng hộ đầu nguồn, gây ô nhiễm thủy ngân và cyanide trên các nhánh sông thượng nguồn. Rừng tự nhiên bị suy giảm trực tiếp đe dọa khả năng điều tiết nguồn nước, bởi theo tính toán khoa học, mỗi 3.000 ha rừng nguyên vẹn có khả năng tích trữ lượng nước tự nhiên tương đương một hồ chứa nhân tạo dung tích 1.000.000 m³.

Thứ ba, sự cạnh tranh gay gắt giữa ba chức năng cơ bản của môi trường diễn ra trên diện rộng. Diện tích nuôi trồng thủy sản tăng vọt đạt 5.300 ha vào năm 2001 (trong đó diện tích nuôi tôm thâm canh chiếm gần 2.500 ha) đã biến đổi sâu sắc hệ sinh thái dải cát ven biển, gây nhiễm mặn tầng nước ngầm sinh hoạt và phát sinh mâu thuẫn sâu sắc giữa nhóm ngư dân nuôi tôm với các hộ dân canh tác nông nghiệp truyền thống. Áp lực rác thải đô thị và chất thải công nghiệp đã vượt quá 40% khả năng tự làm sạch tự nhiên của môi trường ven bờ.

Thảo luận kết quả

Bản chất sâu xa của xung đột môi trường tại Quảng Nam là sự bất bình đẳng xã hội trong việc phân phối nguồn lực và lợi ích kinh tế. Do áp lực tăng trưởng, các doanh nghiệp thường tối đa hóa lợi nhuận bằng cách cắt giảm chi phí xử lý chất thải hoặc sử dụng công nghệ cũ, qua đó dịch chuyển toàn bộ rủi ro sinh thái và chi phí sức khỏe sang cộng đồng dân cư nông thôn nghèo. Người dân địa phương - vốn là nhóm yếu thế về quyền lực và tiếng nói pháp lý - buộc phải gánh chịu môi trường sống suy thoái mà không nhận được sự đền bù tương xứng.

Khi so sánh với các nghiên cứu lý thuyết của Teresita Suselo (1993) và Homer Dixon (1993), các phát hiện tại Quảng Nam hoàn toàn khẳng định quy luật: Áp lực khan hiếm tài nguyên và suy thoái môi trường chính là tác nhân trực tiếp làm xói mòn sự gắn kết xã hội và đe dọa an ninh môi trường. Tuy nhiên, tính đặc thù tại Quảng Nam nằm ở bối cảnh lịch sử và cấu trúc xã hội: Tỉnh có truyền thống cách mạng kiên trung với 5.795 mẹ Việt Nam anh hùng và 60.000 thương binh, người dân có ý thức tự bảo vệ rất cao. Vì vậy, khi quyền lợi sinh tồn bị xâm hại, xung đột nhanh chóng chuyển hóa từ trạng thái tiềm ẩn sang các hành động tập thể gay gắt như khiếu kiện đông người và ngăn cản hoạt động sản xuất của nhà máy.

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh mối tương quan chặt chẽ qua biểu đồ cơ cấu GDP (nông nghiệp chiếm 40,2%, dịch vụ 33,3%, công nghiệp 26,5%) và bảng phân loại 4 cấp độ xung đột (tiềm ẩn, ít nghiêm trọng, nghiêm trọng, rất nghiêm trọng). Biểu đồ phân bố đơn thư khiếu nại minh chứng rằng các điểm nóng môi trường luôn tập trung dày đặc tại những khu vực có sự chuyển dịch đất đai nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ du lịch.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Thiết lập thể chế đàm phán và hòa giải môi trường chuyên nghiệp: Xây dựng và ban hành Quy chế giải quyết tranh chấp môi trường cấp cơ sở, thành lập Hội đồng Hòa giải Môi trường độc lập tại cấp tỉnh và huyện trước quý II/2003. Mục tiêu cụ thể là chuyển hướng xử lý 80% các vụ xung đột môi trường phát sinh thông qua cơ chế thương lượng tự nguyện và đồng thuận lợi ích, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các mệnh lệnh hành chính cưỡng chế. Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam chủ trì, phối hợp cùng Sở Khoa học, Công nghệ và Môi trường.

2. Chuẩn hóa quy trình thẩm định Đánh giá tác động môi trường (ĐTM) và chuyển giao công nghệ sạch: Áp dụng bắt buộc tiêu chuẩn môi trường Việt Nam (TCVN) trong quá trình cấp phép đầu tư mới đối với 100% dự án tại Khu kinh tế mở Chu Lai và các khu công nghiệp Điện Nam - Điện Ngọc, Bắc Chu Lai, Trảng Nhật. Đẩy mạnh áp dụng mô hình kinh tế chất thải và công nghệ sạch, phấn đấu giảm thiểu 50% lưu lượng chất thải chưa qua xử lý xả ra môi trường lưu vực sông vào năm 2005. Chủ thể thực hiện: Ban Quản lý các Khu công nghiệp tỉnh phối hợp với Sở Công nghiệp.

3. Tăng cường quyền tham gia và giám sát của cộng đồng dân cư: Thiết lập cơ chế bắt buộc lấy ý kiến đồng thuận tối thiểu 75% của đại diện cộng đồng dân cư địa phương trước khi phê duyệt các dự án nhạy cảm về môi trường như khai thác khoáng sản, xây dựng bãi rác hoặc chuyển đổi đất rừng phòng hộ. Khuyến khích ứng dụng tri thức bản địa vào quản lý tài nguyên thiên nhiên, triển khai định kỳ hàng năm từ năm 2003. Chủ thể thực hiện: Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh, Ủy ban nhân dân các huyện và tổ chức hội đồng nhân dân cấp xã.

4. Nâng cao hiệu lực chế tài kinh tế và công tác kiểm tra, xử phạt vi phạm: Điều chỉnh khung xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, nâng mức phạt tiền lên gấp 2 đến 3 lần chi phí vận hành hệ thống xử lý chất thải nhằm triệt tiêu động cơ trốn tránh trách nhiệm của 10.984 cơ sở sản xuất trên địa bàn. Thành lập lực lượng thanh tra môi trường liên ngành thực hiện kiểm tra đột xuất tại các điểm nóng ô nhiễm. Chủ thể thực hiện: Thanh tra Sở Khoa học, Công nghệ và Môi trường phối hợp cùng Công an tỉnh Quảng Nam.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Các cơ quan quản lý tại Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Khoa học và Công nghệ, Ban Quản lý Khu kinh tế tìm thấy trong luận văn khung lý thuyết xã hội học thực chứng để xây dựng chính sách phân vùng sinh thái, thiết lập quy trình hòa giải tranh chấp và tối ưu hóa thủ tục thẩm định dự án đầu tư phát triển kinh tế - xã hội.

2. Lãnh đạo doanh nghiệp và các chủ đầu tư dự án công nghiệp: Các nhà đầu tư hạ tầng khu công nghiệp, doanh nghiệp chế biến và khai khoáng sử dụng luận văn để nhận diện sớm các rủi ro xã hội, đánh giá phản ứng của cộng đồng dân cư xung quanh, từ đó chủ động xây dựng phương án chia sẻ lợi ích và ứng dụng công nghệ thân thiện với môi trường nhằm bảo vệ an toàn vốn đầu tư.

3. Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học: Cộng đồng học thuật chuyên ngành Xã hội học, Quản lý Môi trường, Quản lý Khoa học và Công nghệ có thể khai thác tài liệu này như một công trình mẫu mực về phương pháp luận nghiên cứu xã hội học môi trường, tiếp cận hệ thống dữ liệu thực địa phong phú và các phân tích sâu sắc về biến đổi cấu trúc xã hội nông thôn - đô thị.

4. Các tổ chức phi chính phủ (NGOs) và tổ chức bảo tồn thiên nhiên: Các tổ chức phát triển quốc tế và mạng lưới môi trường (như Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên WWF, Quỹ Bảo tồn Động Thực vật Quốc tế FFI) ứng dụng kết quả nghiên cứu để thiết kế các dự án phát triển sinh kế cộng đồng, thúc đẩy công bằng môi trường và bảo tồn đa dạng sinh học tại các vùng sinh thái trọng điểm dọc dải Trường Sơn và lưu vực sông miền Trung.

Câu hỏi thường gặp

1. Xung đột môi trường theo tiếp cận xã hội học khác gì so với tiếp cận kỹ thuật đơn thuần? Tiếp cận kỹ thuật chỉ tập trung đo lường các chỉ số hóa lý của ô nhiễm và đề xuất giải pháp công nghệ xử lý cuối đường ống. Ngược lại, tiếp cận xã hội học chỉ ra rằng lỗi gây ô nhiễm nằm ở chính hành vi của con người; xung đột môi trường thực chất là mâu thuẫn về lợi ích, vị thế và quyền lực giữa các nhóm xã hội trong việc phân chia tài nguyên và chuyển giao rủi ro sinh thái.

2. Tại sao thương lượng và hòa giải lại là giải pháp tối ưu trong quản lý xung đột môi trường? Xung đột môi trường liên quan đến nhiều bên có hệ giá trị và lợi ích khác nhau nhưng cùng chia sẻ một không gian sinh tồn. Các mệnh lệnh hành chính hay phán quyết của tòa án thường mang tính cưỡng chế, không triệt tiêu được gốc rễ bất đồng. Thương lượng và hòa giải tạo điều kiện để các bên thỏa hiệp, thiết lập thỏa thuận phân chia lợi ích lâu dài và duy trì ổn định xã hội.

3. Việc khai thác vàng trái phép tại miền núi Quảng Nam gây ra những hệ lụy xã hội - môi trường nào? Hoạt động khai thác vàng trái phép tại 256 cơ sở khai khoáng đã tàn phá nghiêm trọng thảm thực vật rừng tự nhiên, làm mất chức năng tích trữ 1.000.000 m³ nước ngọt trên mỗi 3.000 ha rừng. Ngoài ra, việc sử dụng hóa chất độc hại gây ô nhiễm nguồn nước mặt, hủy hoại sinh kế của đồng bào dân tộc thiểu số và làm gia tăng tệ nạn xã hội tại địa bàn.

4. Sự cạnh tranh giữa ba chức năng của môi trường bộc lộ rõ nhất ở khía cạnh nào? Mâu thuẫn thể hiện rõ nhất giữa chức năng cung cấp không gian cư trú và chức năng dung nạp chất thải. Điển hình là việc chuyển đổi đất nông nghiệp, mặt nước ven biển sang nuôi tôm công nghiệp (gần 2.500 ha) hoặc xây dựng bãi rác đô thị Tam Kỳ, khiến nguồn nước ngầm bị suy thoái và diện tích sinh sống an toàn của người dân bị thu hẹp đáng kể.

5. Luận văn đóng góp mô hình quản lý xung đột nào có tính ứng dụng cao cho địa phương? Luận văn đã hệ thống hóa và đề xuất mô hình quản lý xung đột theo chu trình 3 giai đoạn của W. Hamacher và 6 bước của Học viện Công nghệ Châu Á (AIT), bao gồm: Dự báo xung đột qua công tác ĐTM, liên kết giải quyết vấn đề, hòa giải môi trường độc lập, đối thoại chính sách công và hoàn thiện các thiết chế kiểm soát xã hội.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích sâu sắc bản chất xã hội học của các xung đột môi trường phát sinh từ áp lực tăng trưởng GDP bình quân 7,8%/năm và quá trình công nghiệp hóa với 10.984 cơ sở sản xuất trên địa bàn tỉnh Quảng Nam.
• Khẳng định nguồn gốc cốt lõi của xung đột bắt nguồn từ sự bất bình đẳng trong phân phối lợi ích tài nguyên và sự cạnh tranh không thể dung hòa giữa ba chức năng sinh thái - xã hội của môi trường sống.
• Hệ thống hóa các dạng xung đột phổ biến tại địa phương, làm rõ mâu thuẫn giữa phát triển công nghiệp với nông nghiệp, giữa khai thác khoáng sản với bảo vệ 430.000 ha đất lâm nghiệp và bảo tồn nguồn nước lưu vực 900 km sông ngòi.
• Đề xuất hệ thống giải pháp quản lý đồng bộ với trọng tâm là thiết lập thể chế hòa giải môi trường, thúc đẩy sự tham gia của 75% cộng đồng dân cư và chuẩn hóa 100% quy trình đánh giá tác động môi trường.
• Đóng góp luận cứ khoa học thực tiễn vững chắc, định hình lộ trình quản lý tài nguyên và giải quyết xung đột môi trường cho tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2003-2005 tầm nhìn 2010.

Công trình là tài liệu khoa học nền tảng, mở ra hướng tiếp cận mới trong quản trị xã hội và quản lý khoa học công nghệ, kêu gọi các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và cộng đồng cùng phối hợp hành động vì mục tiêu phát triển bền vững và công bằng môi trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU. CHUONG! TONG QUAN TAI LIEU [. XÃ HỘI HỌC MỖI TRƯỜNG - CÁC HƯỚNG TIẾP CẬN MỖI TRƯỜNG. Tiếp cận sinh thái học.

Š; Ti ni NHUUTE NfEEnegasuaỳỲnresnstrrnrtgrrgrinrsrerrranorailitnliorrestrustorgngrssroi 4; TIẾN cần cũng HghỆ TGraeaeaoritdrrdiigiitiigattirsiaronwanudliaerraaweeresilasilGS Ÿ, Tin rn Eình;H HE soaggtevgreeeendrrrnnennsonnseOidhnGSRGDEEGSEEiuliufisrmeutogres É. Tiếncặn xã hội hHẾ „se II. XUNG ĐỘT MỖI TRƯỜNG (XĐMTI. Q0 2S c 2n H12 seo [D56 Mới riệim yề nung Hội Giới THÍ cece El Haren onan no 1 LIÊN LN KH CE HƯỚNG em imeeeieeemesernsrusngssaegzeondodkulb 3.

Nguyên nhãn dan đến xung đột môi trường. ĐIỀU HOA XBMT - QUAN LY XBMT o. L7 CHUONG II POI TUONG, PHUONG PHAP VA DIA BAN NGHIEN CUU I. KHÁI QUÁT VỀ ĐĨA BẢN NGHIÊN CỨU,.

n nvnn ng n2 115 nen ssa 36 EE 36 2. Tình hình kinh tế xã hội. ĐÔI TƯỜNG VÀ PHƯƠNG PHAP NGHIEN CỨỬU .2222 2à Tea Fem ET (NHususinnesanseagiaesessesegsttsgsssoevssszraspsxsssssussmngsngSR. Phương pháp nghiển cứu.-- ác +5 ccx+sscrisssssesserasrrrrrrvre HO CHUONG I TONG QUAN TAI LIEU I.

XA HOL HOC MOI TRUONG - CÁC HƯỚNG TIẾP CẬN MỖI TRUONG: Xã hỏi học mỗi trường ra đời và phát triển rất nhanh trong những thập niên gần đây bởi con người ngày càng nhận thức được trách nhiệm cua minh trước môi trường, ngày càng nhận ra thảm hoa diệt vong nếu không phát hiện nguy cơ về sự trả thù của chính môi trường mà con người đang sống. Do đó rất để hiểu khi nội dung nghiên cứu của xã hỏi học mỏi trường rất đa dạng ở nhiều linh vực: Nghiên cứu thái độ, hành vị của con người đối với môi trường, nghiên cứu về các nhóm mỗi trường, nghiên cứu đánh giá nguy cơ môi trường và nghiên cứu về mới quan hệ đa phương giữa kinh tế, chính trị. xã hội và môi Irưởng. Môi trường theo cách hiểu chung nhất, bao gồm những vếu tổ tự nhiên và nhân tạo gắn chặt và bao quanh con người ảnh hướng đến đời sống sinh hoạt, sự tồn tại và phát triển của xã hội loài người, Từ nhiều thẻ ký trước.

khái niệm mỏi trường đã được hình thành và công tác nghiên cứu môi trường được :iến hành bởi các nhà khoa học tự nhiên. Su cảnh báo của họ về nạn ô nhiễm mỏi trường bởi các chất thải và khí thải công nghiệp, của phản hoá học và nông được, nạn khai thắc cạn kiệt tài nguyên thiên nhiền và suy thoái môi trường, ngày càng đánh thức mạnh mẽ lương trị nhân loại, cảnh tình nhân loại trước thảm họa diệt vong có thể xảy ra, nếu con người không nhan ra và biết sửa chữa. ®Mỗi trường” với tư cách là một khái niệm thuận tuý khoa học tự nhiên. trong những thập niên gần day đã nhanh chóng trở thành một dòng lịch sử những tư tưởng nhãn loại.

Từ điểm xuất phát bạn đấu là những hiện pháp kỹ thuật về vệ sinh công nghiệp duoc mo rong tới những nội dụng bảo vẻ mọi = KET QUA NGHIEN CUU VA THAO LUAN: I. THUC TRANG MỖI TRƯỜNG Ở QUANG NAM. Thực trạng môi trường đỏ thị và công nghiệp. Thực trạng mỗi trưởng nóng thỏn.

THỊ Hạng li nguyễn fững và đãi VN ueeeeaaeenidiiidooiioesnoossee LÚC oOo 4. Thực trang công tác bao vệ đa dạng sinh học rừng. Thực trạng ö nhiễm mỏi trường do khai thác vàng trải phép ch trên địa bàn tình.‹- -- c-- c0 1 ng ES 445cc 35 214kxze 3. Thực trạng mỗi trường phóng Xãa.

Thực trạng mỏi trường biển và ven bờ. Thực trang tình hình lụt bão. Thực trạng tình hình sự cô môi trường. TEEN, sssenrnensrannn -HL THỰC TRẠNG XUNG ĐỘT MỖI TRƯỜNG TẠI QUẢNG NAM.

Tình hình đơn thư khiểu tố do xung đột môi trường. Các vụ việc xung đột điển hình. Phan tích nguyên nhãn xung đỘI. Nhận dang và phản loại các dạng xung đội mỏi trường.

HOAT DONG QUAN LY NHA NUOC VE BAO VE MOL TRUONG. Các quy định pháp luật về mỏi trường của TW và địa phuong. Hoạt động QLNN BVMTT tại địa phương:. NHỮNG VẤN ĐỂ MỖI TRƯỜNG - XĐMT CẤP BACH CỦA ĐỊA PHƯƠNG VÀ HƯỚNG GIẢI QUYẾẾT.

Những văn để mỏi trường - XDMTT cấp bách cua địa phương. 2, Phương hướng giải quyết những vấn để cấp bách về môi trường L1 KẾT LUẬN VẢ KHUYỂN NGHỊ. cành HH 1211122111116 99 [, Kết luận. 8Ö a, eNO NENÌ s88 6eueosvrssoosastiesrsessssissostriorsesgiterssrtsoviseseessssse.

TLÊP TẠI LIÊU THAM KHAO. 14 BAN DO HANH CHINH TINH QUANG NAM TT. HUẾ —~—_ : = Zuêih , LH Siog Hung ` Lake Xi bà y“ Ta Bling ChaVal 1 -ANAAMBGLANG—~ LAO Dek Prag PTT Khian Bie r : { pa HO “hang KS bn \ Sòng Cilang ” 4 Russ Bik, le HLỐC s0N"~—^ Soag QuaoTam Mỹ [15 Máy a Phước Kim "ph fe TINH QUANG NGAI chỉ đến khi sự mất cản bảng sinh thái ngày càng tác động teu cue dén cuoe sống con người và trở nên là một văn đề thời sự nóng bong nó mới được quan tảm đúng mức, Cách tiếp cặn này giúp con người nhận thức được tinh thong nhất trong không gian tổn tại của các sinh vật trên hành tỉnh, trong đó con người chí là một phần của sinh quyền (biosphere) và phải biết hoà hợp với sinh quyển để tổn tại. Làm cho con người bớt đi tính "ngạo man” vé kha nang “khai thác”, “cái tạo”, và “chỉnh phục” thiên nhiên của mình.

Làm cho con người hiểu được "tính có hạn” của tài nguyên thiên nhiễên mà mình đang được hưởng thụ. Nhưng đây cũng là cách tiếp cận dễ dẫn con người đến chẻ bể tắc dường như khỏng có lối thoát trong việc xử lý mối quan hệ giữa nhu cầu phát triển và bảo vệ sinh thái, bởi vì phát triển là phải phá vỡ từng mang của hệ sinh thái. cần chống lại phương pháp tiếp cạn sinh thái một cách cực đoan và biến con người thành “tù nhân sinh thái”, con người phải chịu nghèo khổ, khốn cùng trước một hệ sinh thái phong phú, đa dạng mà họ có thể khai thác cho cuộc sống tốt hơn của con người. TIẾP CẬN GIÁO DỤC HỌC: Đây là cách tiếp cận rất phổ biến, thông qua truyền thông đại chúng, giáo dục trong các nhà trường, các nhà quản lý, kinh doanh để làm cho con người nhận thức hơn vẻ mỏi trường và tự giác tham gia bảo vẻ mỏi trường.

TIẾP CAN CONG NGHE HỌC: Trước những sự cố mi trường ngày cảng mãnh liệt với sự tàn phá khủng khiếp mà nó mang lại trên khắp hành tính, con người ngày càng nhận thức một cách sảu sắc vẻ sự tác động hai mặt của những thành tựu khoa học công nghệ do chính mình tạo nên. nó đem lại một nén van minh cho con người nhưng tiềm ẩn nguy cơ huy diệt chính cuộc sống của con người. Do đó cách tiếp cận công nghệ cho rằng phải bảo vệ môi trương ngay trong quá trình thiết kế công nghệ, như công nghệ it chat that. công nghệ không chất thái.

công nghệ sạch, công nghề sạch hơn. công nghệ 4 than thiện mỏi trường và từ những kinh nghiệm này đã đưa đến những khái niệm kinh tế chất thải (Waste Economie). Đây là cách tiếp cận triệt để bởi triển vọng vô tản: sử dung cong nghệ là biện pháp hảo vệ mỗi trường triệt dé nhất. Vẻ vấn để này, Bertrand Giles ".

TIEP CAN KINH TẾ HỌC: Theo cách tiếp cận này nguyên nhân dẫn đến sự ö nhiễm môi trường là do các chủ đầu tư gâyv ra bởi quá trình tìm kiểm lợi nhuận tôi đa. Vì lợi nhuận tối đa mà họ sử dụng công nghệ lạc hậu, chỉ phí thấp hoặc giảm chỉ phi bao vé mỗi trường. Do đó để khắc phục nguyên nhân phá hoại môi trường, trước hết cần thẩm định kỹ các dự án đầu tư và trong quá trình xử lý ö nhiễm cản thực hiện các biện pháp trừng phạt kinh tế với các nhà đầu tư. TIEP CAN XA HOI HOC: Xã hội học môi trường nghiên cứu mỗi quan hệ qua lại giữa con người và mỗi trường, quan hệ giữa xã hội với các nhóm xã hội trong sự quan hệ với mỏi trường.

Quan điểm của cách tiếp cận xã hội học cho rằng lỗi gảy ra ô nhiễm và phá hoại môi trường là ở chính con người. Cách tiếp cận nay dat văn để nghiên cứu trách nhiệm của con người, của mỗi nhóm xã hội trong việc tàn nhá mỏi trường; chị ra rằng sự tước đoạt lợi thể sử dụng tài nguyên của nhóm này trước nhóm khác là nguyên nhân trực tiếp. nguyên nhắn xã hội của sự phá hoại mỏi trường. Cách tiếp cận này cũng nghiên cứu các thiết chế xã hội để điều chỉnh hành vị của con người đối với mỗi trường.

XUNG DOT MOI TRUONG: 1. CAC KHAI NIEM VE XUNG DOT MOI TRUONG (XPMT): XĐMT là một khái niệm mới bắt đầu xuất hiện vào những tháp kỷ cuối của thế ký 30 khi những vấn đẻ khai thác quá mức làm cạn kiệt nguồn tải nguyên mỗi trưởng, khi ngày càng nhiều sự xung đột nhằm giành giật nguồn tài nguyên mỏi trường ngày cảng diễn ra phố biến hơn, quy mô ngày càng lớn hơn và tính khốc liệt ngày càng dữ dội hơn. Nhưng con người chỉ nhận diện được XĐMTT khi nhiều nguồn tài nguyễn môi trường đã được báo động đến lúc cạn kiệt, khi mỗi trường sông của con người bị đe doa nghiêm trọng bởi tham hoa õ nhiễm mỗi trường dang diễn ra trên quy mô quốc gia, quy mô toàn cầu. Xã hội học nhận định nguyên nhân sau xa về sự phá hoại mỏi trường bat nguồn từ việc tranh giành lợi thể trong việc khai thác và sử dụng nguồn lực tự nhiên.

trong đó nổi lên vai trò các nhóm xã hội trong tác động phá hoại mỏi trường sống. Sự tranh giành lợi thể này dẫn đến hậu quả là đã khoét sảu bất bình đẳng xã hội, đối chọi lợi ích giữa các nhóm xã hội và cuối cùng là xung đột xã hội giữa các nhóm quyền lợi{[24] Theo Nguyễn Quang Tuấn, 2000: XDMT được hiểu và định nghĩa khác nhau trên thể giới. Có tác giả định nghĩa. XOMÍT là xung đột giữa quyền lợi của cộng đẳng, vị trí nghề nghiệp và ưu tiên chính trị; là những màu thuần giữa hiện tại và tương lai; giữa bảo tồn và phát triển và kết quá của XĐMT có thể là xây dựng hoặc phá hủy phụ thuộc vào quá trinh quản lý những xung đột đó (TeresHa, 1993), Hoặc XĐMTT là xung đột về quyền lợi giữa các nhóm xã hội khác nhau trong việc khai thác và sử dụng nguồn tài nguyễn môi trường, Nhóm này muốn tước đoạt lợi thể của nhóm khác trong việc đấu tranh siữa các nhóm để phản phối lại lợi thế về tai nguyén (Wertheim.

1999), Vũ Cao Đàm, 2000, cho hiết theo cách hiểu của xã hội học thì XDMT là một đạng xung đột xã hội, xuất hiện như một tất yếu khách quan.