Luận văn thạc sĩ đánh giá hiện trạng môi trường và đề xuất một số giải pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường trong các hoạt động phát triển kinh tế thương mại du lịch

Bài viết đánh giá hiện trạng môi trường và đề xuất giải pháp giảm ô nhiễm trong phát triển kinh tế du lịch, hướng đến phát triển bền vững.

• Tác giả: Đỗ Xuân Hải
• Người hướng dẫn: PGS. Đỗ Thị Lan
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học Môi trường
• Đề tài: Đánh giá hiện trạng môi trường và đề xuất một số giải pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường trong các hoạt động phát triển kinh tế - thương mại - du lịch tại huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.2. Khái niệm về ô nhiễm môi trường
• 1.3. Nguồn gây ô nhiễm môi trường
• 1.4. Phân loại ô nhiễm
• 1.5. Những loại ô nhiễm môi trường chính
• 1.6. Những tác động từ các hoạt động phát triển: Kinh tế-Thương mại-Du lịch đến môi trường
• 1.7. Căn cứ pháp lý
• 1.8. Thực trạng và giải pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường trên Thế giới và ở Việt Nam
• 1.9. Điều kiện tự nhiên, đặc điểm kinh tế xã hội của huyện Vân Đồn
• 1.9.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.9.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội của huyện
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu của đề tài
• 2.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.1.3. Địa điểm nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.2.1. Đánh giá hiện trạng môi trường trong quá trình phát triển Kinh tế - Thương mại – Du lịch tại huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh
• 2.2.2. Phân tích những thuận lợi khó khăn, ý kiến của người dân về hiện trạng môi trường và lĩnh vực quản lý môi trường
• 2.2.3. Đề xuất một số giải pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường phát sinh trong quá trình phát triển Kinh tế - Thương mại – Du lịch tại địa phương
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu, thông tin thứ cấp
• 2.3.2. Phương pháp điều tra khảo sát thực địa
• 2.3.3. Phương pháp phân tích trong phòng thí nghiệm
• 2.3.4. Phương pháp so sánh dựa trên số liệu thu thập được
• 2.3.5. Phương pháp điều tra phỏng vấn
• 2.3.6. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.3.7. Phương pháp tham vấn cộng đồng
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Hiện trạng môi trường huyện Vân Đồn trong quá trình phát triển Kinh tế- Thương mại – Du lịch
• 3.2. Hiện trạng môi trường thành phần
• 3.3. Hiện trạng môi trường các khu vực trọng điểm
• 3.4. Phân tích những thuận lợi khó khăn về quản lý môi trường trong quá trình phát triển Kinh tế-Thương mại-Du lịch
• 3.5. Ý kiến người dân đánh giá quá trình phát triển đã ảnh hưởng đến môi trường huyện Vân Đồn
• 3.6. Thuận lợi và khó khăn về quản lý môi trường
• 3.7. Ý kiến của người dân về hiện trạng môi trường và lĩnh vực quản lý môi trường
• 3.8. Những vấn đề tồn tại và bức xúc về môi trường hiện nay của huyện Vân Đồn
• 3.9. Đề xuất một số giải pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường phát sinh trong quá trình phát triển Kinh tế - Thương mại – Du lịch tại địa phương
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Hiện trạng môi trường

Hiện trạng môi trường tại huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh đang chịu áp lực lớn từ các hoạt động phát triển kinh tế du lịch. Các nguồn ô nhiễm môi trường chủ yếu đến từ chất thải sinh hoạt, nước thải từ các lồng bè nuôi trồng thủy sản, và rác thải từ các dịch vụ du lịch. Các khu vực trọng điểm như Bãi Dài, cảng Vân Đồn, và các xã đảo đang phải đối mặt với tình trạng ô nhiễm nước biển, nước ngầm, và không khí. Đánh giá môi trường cho thấy chất lượng nước tại các khu vực này đã vượt quá tiêu chuẩn cho phép, đặc biệt là hàm lượng các chất hữu cơ và kim loại nặng.

1.1. Ô nhiễm nước biển

Ô nhiễm nước biển là vấn đề nghiêm trọng tại Vân Đồn, đặc biệt là ở các khu vực nuôi trồng thủy sản và du lịch. Các chất thải từ lồng bè nuôi cá, thức ăn dư thừa, và rác thải từ tàu du lịch đã làm suy giảm chất lượng nước biển. Quản lý môi trường chưa hiệu quả dẫn đến tình trạng ô nhiễm lan rộng, ảnh hưởng đến hệ sinh thái biển và sức khỏe cộng đồng.

1.2. Ô nhiễm không khí

Ô nhiễm không khí tại Vân Đồn chủ yếu do hoạt động giao thông và các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ. Các chỉ số về bụi mịn (PM2.5) và khí CO2 đã vượt ngưỡng an toàn, đặc biệt tại các khu vực đông dân cư và du lịch. Tác động môi trường từ việc đốt rác thải sinh hoạt và hoạt động của các phương tiện giao thông cũng góp phần làm gia tăng ô nhiễm không khí.

II. Giải pháp giảm ô nhiễm

Để giảm thiểu ô nhiễm môi trường trong quá trình phát triển kinh tế du lịch, cần áp dụng các giải pháp giảm ô nhiễm đồng bộ. Các giải pháp bao gồm tăng cường quản lý môi trường, nâng cao nhận thức cộng đồng, và đầu tư vào công nghệ xử lý chất thải. Phát triển bền vững và du lịch xanh cần được ưu tiên để đảm bảo sự cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường.

2.1. Quản lý chất thải

Việc quản lý chất thải cần được thực hiện chặt chẽ, đặc biệt là tại các khu vực du lịch và nuôi trồng thủy sản. Cần xây dựng hệ thống thu gom và xử lý rác thải tập trung, đồng thời áp dụng các công nghệ xử lý nước thải tiên tiến. Bảo vệ môi trường cần được lồng ghép vào các chính sách phát triển kinh tế địa phương.

2.2. Nâng cao nhận thức cộng đồng

Nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường là yếu tố then chốt. Cần tổ chức các chương trình giáo dục và tuyên truyền về tác hại của ô nhiễm môi trường và lợi ích của du lịch sinh thái. Sự tham gia của người dân địa phương sẽ góp phần giảm thiểu các hành vi gây ô nhiễm và thúc đẩy phát triển bền vững.

III. Phát triển kinh tế du lịch bền vững

Phát triển kinh tế du lịch bền vững là mục tiêu quan trọng của huyện Vân Đồn. Để đạt được điều này, cần kết hợp giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường. Các mô hình du lịch xanh và du lịch sinh thái cần được khuyến khích và nhân rộng. Chính sách môi trường cần được hoàn thiện để tạo hành lang pháp lý vững chắc cho việc phát triển bền vững.

3.1. Du lịch xanh

Du lịch xanh là hướng đi phù hợp để giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Cần đầu tư vào các cơ sở hạ tầng thân thiện với môi trường, sử dụng năng lượng tái tạo, và hạn chế sử dụng nhựa một lần. Phát triển bền vững trong du lịch sẽ góp phần bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân địa phương.

3.2. Chính sách môi trường

Chính sách môi trường cần được xây dựng và thực thi nghiêm ngặt. Các quy định về đánh giá tác động môi trường và quản lý môi trường cần được áp dụng cho tất cả các dự án phát triển. Phát triển bền vững cần được lồng ghép vào các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh, là một huyện đảo có vị trí chiến lược quan trọng với tổng diện tích tự nhiên 55.320 ha và dân số khoảng 43.400 người năm 2015. Với sự phát triển nhanh chóng của các hoạt động kinh tế - thương mại - du lịch, đặc biệt là ngành du lịch biển và khai thác thủy sản, huyện đã đạt được nhiều thành tựu về kinh tế, góp phần giải quyết việc làm và tăng thu ngân sách địa phương. Tuy nhiên, quá trình phát triển này cũng tạo ra áp lực lớn lên tài nguyên thiên nhiên và môi trường, dẫn đến hiện tượng ô nhiễm vượt quá khả năng tự làm sạch của hệ sinh thái, ảnh hưởng tiêu cực đến cảnh quan và chất lượng cuộc sống của người dân.

Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá hiện trạng môi trường đất, nước, không khí tại huyện Vân Đồn trong năm 2015, đồng thời đề xuất các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm phát sinh từ các hoạt động kinh tế - thương mại - du lịch. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào địa bàn huyện Vân Đồn trong khoảng thời gian từ tháng 1 đến tháng 12 năm 2015. Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn quan trọng trong việc nâng cao chất lượng môi trường, hướng tới phát triển bền vững và nền kinh tế xanh tại địa phương, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho công tác quản lý và hoạch định chính sách môi trường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình về ô nhiễm môi trường, bao gồm:

• Khái niệm ô nhiễm môi trường theo Luật Bảo vệ Môi trường 2014, định nghĩa ô nhiễm là sự biến đổi các thành phần môi trường vượt quá quy chuẩn kỹ thuật, gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người và sinh vật.
• Phân loại nguồn gây ô nhiễm theo tính chất hoạt động (sản xuất, giao thông, sinh hoạt, tự nhiên), phân bố không gian (điểm, di động, lan tỏa) và nguồn phát sinh (sơ cấp, thứ cấp).
• Các loại ô nhiễm chính: ô nhiễm không khí, nước, đất, tiếng ồn, phóng xạ, ánh sáng và sóng điện từ.
• Mô hình tác động của phát triển kinh tế - thương mại - du lịch đến môi trường, nhấn mạnh sự gia tăng chất thải rắn, khí thải và ô nhiễm nước do hoạt động du lịch và khai thác thủy sản.

Các khái niệm chuyên ngành như QCVN (Quy chuẩn Việt Nam) về chất lượng không khí, nước, đất và khí thải công nghiệp được sử dụng làm chuẩn mực đánh giá.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thứ cấp từ các báo cáo quan trắc môi trường năm 2015, tài liệu pháp lý, số liệu thống kê dân số, lao động, du lịch; dữ liệu khảo sát thực địa và phỏng vấn người dân, cán bộ quản lý.
• Phương pháp thu thập: Lấy mẫu nước mặt, nước biển, nước ngầm, không khí và đất tại các điểm trọng yếu như hồ Mắt Rồng, cảng Vân Đồn, khu du lịch Bãi Dài, khu dân cư xã Đoàn Kết. Sử dụng thiết bị chuẩn hóa theo TCVN để lấy mẫu và phân tích.
• Phân tích trong phòng thí nghiệm: Xác định các chỉ tiêu như pH, BOD5, COD, Coliform, kim loại nặng (Pb, Cd, As, Hg), khí SO2, NO2, CO, bụi lơ lửng, tiếng ồn theo các tiêu chuẩn quốc gia.
• Phương pháp phân tích số liệu: So sánh kết quả với các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN 05:2013, QCVN 08:2015, QCVN 03:2008, QCVN 40:2011, v.v.), xử lý số liệu bằng phần mềm Excel.
• Phương pháp điều tra phỏng vấn: Phỏng vấn 30 cán bộ quản lý và 120 người dân, khách du lịch để thu thập ý kiến về hiện trạng môi trường và công tác quản lý.
• Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 1 đến tháng 12 năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chất lượng nước mặt và nước sinh hoạt: Nước tại hồ Mắt Rồng phục vụ cấp nước sinh hoạt đạt tiêu chuẩn QCVN 08:2008/BTNMT, với chỉ số Coliform <3 MPN/100ml, Fe 0,7768 mg/l, tổng dầu mỡ <0,054 mg/l, nằm trong giới hạn cho phép. Khoảng 25-30% dân số sử dụng nước máy, phần còn lại dùng nước giếng khoan, nước mưa.

2. Ô nhiễm nước biển ven bờ: Tại cảng Vân Đồn, mật độ Coliform vượt giới hạn cho phép từ 1,2 đến 1,7 lần, hàm lượng Amoni quý IV năm 2015 là 0,64 mg/l vượt ngưỡng 0,5 mg/l. Hàm lượng dầu thải cũng vượt chuẩn do hoạt động tàu thuyền đông đúc cuối năm. Tại khu du lịch Bãi Dài, chất lượng nước ổn định, các chỉ tiêu nằm trong giới hạn QCVN 10:2008.

3. Chất lượng nước ngầm: Nước ngầm tại điểm lộ 12 – Cái Rồng đạt tiêu chuẩn QCVN 09:2008, với hàm lượng Mn <0,03 mg/l, phù hợp cho sinh hoạt.

4. Chất lượng không khí: Các chỉ số SO2, NO2, CO, bụi lơ lửng tại thị trấn Cái Rồng, khu du lịch Bãi Dài và xã Đoàn Kết đều nằm trong giới hạn QCVN 05:2013 và QCVN 26:2010 về tiếng ồn. Tuy nhiên, bụi lơ lửng tại điểm thị trấn Cái Rồng có giá trị cao nhất 131 µg/m3, gần sát giới hạn cho phép. Độ ồn tại điểm này đạt 69,2 dBA, nguyên nhân chính do giao thông tăng cao.

5. Chất lượng đất: Đất nuôi trồng thủy sản tại các bãi sá sùng có pH dao động 5,21-5,48, nằm trong giới hạn cho phép. Hàm lượng nitơ tổng số cao gấp 5,08-5,67 lần so với tiêu chuẩn, trong khi các kim loại nặng như As, Cd, Cu, Pb đều dưới ngưỡng QCVN 03:2008.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy môi trường nước mặt và nước ngầm tại Vân Đồn tương đối tốt, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của người dân. Tuy nhiên, ô nhiễm nước biển ven bờ tại các cảng do hoạt động vận tải và sinh hoạt của tàu thuyền là vấn đề đáng lưu ý, đặc biệt là sự gia tăng hàm lượng Amoni và dầu thải vào cuối năm. Điều này phản ánh áp lực từ phát triển kinh tế biển và du lịch chưa được kiểm soát chặt chẽ.

Môi trường không khí vẫn trong giới hạn cho phép nhưng có xu hướng tăng bụi và tiếng ồn tại các khu vực trung tâm, chủ yếu do giao thông và hoạt động thương mại. Đây là dấu hiệu cảnh báo cần có biện pháp quản lý giao thông và kiểm soát bụi.

Chất lượng đất nuôi trồng thủy sản tốt, tuy nhiên hàm lượng nitơ cao có thể do sử dụng thức ăn công nghiệp và phân bón, cần theo dõi để tránh ô nhiễm lâu dài. Các kết quả này phù hợp với các nghiên cứu về tác động môi trường của phát triển kinh tế biển và du lịch tại các vùng đảo khác.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ so sánh hàm lượng các chỉ tiêu ô nhiễm theo quý, bảng tổng hợp đánh giá chất lượng môi trường so với quy chuẩn Việt Nam, giúp minh họa rõ ràng xu hướng và mức độ ô nhiễm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý và giám sát môi trường: Thiết lập mạng lưới quan trắc chất lượng nước biển, không khí và đất tại các khu vực trọng điểm, đặc biệt là cảng Vân Đồn và khu du lịch Bãi Dài. Thực hiện giám sát định kỳ và cảnh báo sớm các chỉ số vượt ngưỡng. Chủ thể thực hiện: UBND huyện, Sở Tài nguyên và Môi trường, trong vòng 1-2 năm.

2. Xây dựng và hoàn thiện hệ thống xử lý chất thải: Đầu tư hệ thống thu gom và xử lý nước thải sinh hoạt, nước thải công nghiệp và chất thải rắn tại các khu dân cư, cảng biển và khu du lịch. Áp dụng công nghệ xử lý tiên tiến, thân thiện môi trường. Chủ thể: các doanh nghiệp, chính quyền địa phương, trong 3-5 năm.

3. Nâng cao nhận thức cộng đồng và đào tạo cán bộ quản lý: Tổ chức các chương trình tuyên truyền, đào tạo về bảo vệ môi trường cho người dân, doanh nghiệp và cán bộ quản lý. Khuyến khích sự tham gia của cộng đồng trong giám sát và bảo vệ môi trường. Chủ thể: UBND huyện, các tổ chức xã hội, liên tục hàng năm.

4. Quy hoạch phát triển bền vững: Rà soát, điều chỉnh quy hoạch phát triển kinh tế - thương mại - du lịch gắn với bảo vệ môi trường, hạn chế phát triển quá mức tại các khu vực nhạy cảm. Áp dụng các tiêu chuẩn xanh trong xây dựng và khai thác tài nguyên. Chủ thể: Sở Kế hoạch và Đầu tư, UBND huyện, trong 2-3 năm.

5. Khuyến khích ứng dụng khoa học công nghệ xanh: Hỗ trợ nghiên cứu và ứng dụng các công nghệ sạch trong nuôi trồng thủy sản, xử lý chất thải, tiết kiệm năng lượng và sử dụng năng lượng tái tạo. Chủ thể: các viện nghiên cứu, doanh nghiệp, trong 3-5 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước về môi trường và phát triển kinh tế địa phương: Sử dụng luận văn làm cơ sở khoa học để xây dựng chính sách, quy hoạch và kế hoạch quản lý môi trường phù hợp với đặc thù huyện đảo Vân Đồn.

2. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành khoa học môi trường, kinh tế biển, du lịch bền vững: Tham khảo các phương pháp đánh giá hiện trạng môi trường và đề xuất giải pháp giảm thiểu ô nhiễm trong bối cảnh phát triển kinh tế đa ngành.

3. Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực du lịch, nuôi trồng thủy sản và vận tải biển: Áp dụng các giải pháp công nghệ và quản lý môi trường nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực, nâng cao hiệu quả sản xuất và uy tín thương hiệu.

4. Cộng đồng dân cư và tổ chức xã hội tại huyện Vân Đồn: Nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường, tham gia giám sát và thực hiện các hoạt động bảo vệ môi trường tại địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Hiện trạng ô nhiễm môi trường tại Vân Đồn như thế nào?
   Hiện trạng cho thấy nước mặt và nước ngầm đạt chuẩn, nhưng nước biển ven bờ tại cảng có dấu hiệu ô nhiễm do coliform và dầu thải vượt ngưỡng. Không khí và đất tương đối tốt nhưng có điểm ô nhiễm cục bộ do giao thông và hoạt động nuôi trồng thủy sản.

2. Nguyên nhân chính gây ô nhiễm môi trường tại huyện là gì?
   Chủ yếu do hoạt động phát triển kinh tế biển, du lịch, vận tải tàu thuyền, chất thải sinh hoạt chưa được xử lý triệt để và áp lực từ gia tăng dân số, giao thông.

3. Giải pháp nào được đề xuất để giảm thiểu ô nhiễm?
   Tăng cường giám sát môi trường, xây dựng hệ thống xử lý chất thải, nâng cao nhận thức cộng đồng, quy hoạch phát triển bền vững và ứng dụng công nghệ xanh.

4. Phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong luận văn là gì?
   Kết hợp thu thập số liệu thứ cấp, khảo sát thực địa, lấy mẫu phân tích trong phòng thí nghiệm, phỏng vấn người dân và cán bộ quản lý, xử lý số liệu bằng phần mềm Excel.

5. Ý nghĩa của nghiên cứu đối với phát triển bền vững tại Vân Đồn?
   Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để quản lý môi trường hiệu quả, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, nâng cao chất lượng cuộc sống và hướng tới nền kinh tế xanh, phát triển bền vững.

Kết luận

• Đánh giá hiện trạng môi trường tại huyện Vân Đồn cho thấy nước mặt, nước ngầm và đất đạt chuẩn, nhưng nước biển ven bờ và không khí có dấu hiệu ô nhiễm cục bộ do hoạt động kinh tế - thương mại - du lịch.
• Các chỉ số ô nhiễm có xu hướng tăng vào các quý cuối năm, phản ánh áp lực từ hoạt động tàu thuyền và giao thông.
• Luận văn đề xuất các giải pháp đồng bộ về quản lý, công nghệ, quy hoạch và nâng cao nhận thức cộng đồng nhằm giảm thiểu ô nhiễm.
• Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn quan trọng trong việc bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế bền vững tại huyện đảo Vân Đồn.
• Các bước tiếp theo cần triển khai mạng lưới quan trắc, hoàn thiện hệ thống xử lý chất thải và tăng cường công tác tuyên truyền, đào tạo trong vòng 1-5 năm tới.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ môi trường Vân Đồn – nền tảng cho sự phát triển bền vững của tương lai!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài 1. Khái niệm về ô nhiễm môi trường Theo điều 3 mục 8. Luật bảo vệ môi trường 2014 “Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi của các thành phần môi trường không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật môi trường và tiêu chuẩn môi trường gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật.

Chất gây ô nhiễm là những nhân tố làm cho môi trường trở thành độc hại, gây tổn hại hoặc có tiềm năng gây tổn hại đến sức khỏe, sự an toàn hay sự phát triển của con người và sinh vật trong môi trường đó. Chất gây ô nhiễm có thể là chất rắn (như rác) hay chất lỏng (các dung dịch hóa học, chất thải của dệt nhuộm, rượu, chế biến thực phẩm), hoặc chất khí (SO2 trong núi lửa phun, NO2 trong khói xe, CO từ khói đun …), các kim loại nặng như chì, đồng … cũng có khi nó vừa ở thể hơi vừa ở thể rắn như thăng hoa hay ở dạng trung gian. Suy thoái môi trường là sự làm thay đổi chất lượng và số lượng của thành phần môi trường, gây ảnh hưởng xấu cho đời sống của con người và thiên nhiên. Nguồn gây ô nhiễm môi trường Ô nhiễm môi trường có thể do nhiều nguồn khác nhau.

Nguồn gây ô nhiễm là nguồn thải ra các chất gây ô nhiễm. Có nhiều cách chia các nguồn gây ô nhiễm [10]. Theo tính chất hoạt động, gồm 4 nhóm: quá trình sản xuất (nông nghiệp, công nghiệp, du lịch, tiểu thủ công nghiệp); quá trình giao thông vận tải; sinh hoạt; và tự nhiên. Theo phân bố không gian, gồm 3 nhóm: điểm ô nhiễm, cố định (khói nhà máy gây ô nhiễm cố định); nhiễm, di động đường ô (xe cộ gây ô nhiễm trên đường); vùng ô nhiễm, lan tỏa: vùng thành thị, khu công nghiệp gây ô nhiễm và lan tỏa trong thành phố đến vùng nông thôn.

Theo nguồn phát sinh, gồm nguồn ô nhiễm sơ cấp và nguồn ô nhiễm thứ cấp: Nguồn ô nhiễm sơ cấp là chất ô nhiễm từ nguồn thải trực tiếp vào môi trường; n 4 Nguồn ô nhiễm thứ cấp là chất ô nhiễm được tạo thành từ nguồn sơ cấp và đã biến đổi qua trung gian rồi mới tới môi trường gây ô nhiễm. Mức độ tác động từ các nguồn gây ô nhiễm nói trên còn tùy thuộc vào 3 nhóm yếu tố: quy mô dân số, mức tiêu thụ tính theo đầu người, tác động của môi trường, trong đó quy mô dân số là yếu tố quan trọng nhất.1 Các nguồn gây ô nhiễm 1.Phân loại ô nhiễm Dưới đây là các hình thức ô nhiễm và các chất ô nhiễm liên quan: Ô nhiễm không khí, việc xả khói chứa bụi và các chất hóa học vào bầu không khí.Ví dụ về các khí độc là cacboxít, lưuhuỳnhđioxit,cácchất cloroflorocacbon (CFCs), và ôxít nitơ là chất thải của công nghiệp và xe cộ. Ôzôn quang hóa và khói lẫn sương(smog) được tạo ra khi các ôxít nitơ phản ứng với nước trong không khí (chính là sương) xúc tác là ánh sáng mặt trời [29]. Ô nhiễm nước xảy ra khi nước bề mặt chảy qua rác thải sinh hoạt, nước rác công nghiệp, các chất ô nhiễm trên mặt đất, rồi thấm xuống nước ngầm.

[10] Ô nhiễm đất xảy ra khi đất bị nhiễm các chất hóa học độc hại (hàm lượng vượt quá giới hạn thông thường) do các hoạt động chủ động của con người như khai thác khoáng sản, sản xuất công nghiệp, sử dụng phân bón hóa học hoặc thuốc trừ sâu quá nhiều,. hoặc do bị rò rỉ từ các thùng chứa ngầm. Phổ biến nhất trong các loại chất ô nhiễm đất là hydrocacbon, kim loại nặng, MTBE, thuốc diệt cỏ, thuốc n 5 trừ sâu, và các hydrocacbon clo hóa. Ô nhiễm phóng xạ.

Ô nhiễm tiếng ồn, bao gồm tiếng ồn do xe cộ, máy bay, tiếng ồn công nghiệp. Ô nhiễm sóng, do các loại sóng như sóng điện thoại, truyền hình. tồn tại với mật độ lớn. [14] Ô nhiễm ánh sáng, hiện nay con người đã sử dụng các thiết bị chiếu sáng một cách lãng phí ảnh hưởng lớn tới môi trường như ảnh hưởng tới quá trình phát triển của động thực vật.

Những loại ô nhiễm môi trường chính 1. Ô nhiễm môi trường đất Đất được xem là ô nhiễm khi nồng độ các chất độc tăng lên quá mức an toàn, vượt lên khả năng tự làm sạch của môi trường đất [13].Ô nhiễm môi trường đất được xem là tất cả các hiện tượng làm nhiễm bẩn môi trường đất bởi các chất gây ô nhiễm 1. Ô nhiễm môi trường nước Ô nhiễm nước là sự biến đổi nói chung do con người đối với chất lượng nước, làm nhiễm bẩn nước và gây nguy hiểm cho con người, cho công nghiệp, nông nghiệp, cho động vật nuôi và các loài hoang dã. Ô nhiễm nước có nguồn gốc tự nhiên: do mưa, tuyết tan, gió bão, lũ lụt đưa vào môi trường nước các chất thải bẩn, các sinh vật có hại kể cả xác chết của chúng.

Ô nhiễm nước có nguồn gốc nhân tạo: quá trình thải các chất độc hại chủ yếu dưới dạng lỏng như các chất thải sinh hoạt, công nghiệp, nông nghiệp, giao thông vào môi trường nước. Theo bản chất các tác nhân gây ô nhiễm, người ta phân ra các loại ô nhiễm nước: ô nhiễm vô cơ, hữu cơ, ô nhiễm hóa chất, ô nhiễm sinh học, ô nhiễm bởi các tác nhân vật lý.Ô nhiễm nước mặn, ô nhiễm nước ngầm và biển. Ô nhiễm nước là sự thay đổi theo chiều xấu đi các tính chất vật lý – hoá học – sinh học của nước, với sự xuất hiện các chất lạ ở thể lỏng, rắn làm cho nguồn nước trở nên độc hại với con người và sinh vật. Làm giảm độ đa dạng sinh vật trong nước.

Xét về tốc độ lan truyền và quy mô ảnh hưởng thì ô nhiễm nước là vấn đề đáng lo ngại hơn ô nhiễm đất. Ô nhiễm môi trường không khí n 6 "Ô nhiễm không khí là sự có mặt một chất lạ hoặc một sự biến đổi quan trọng trong thành phần không khí, làm cho không khí không sạch hoặc gây ra sự toả mùi, có mùi khó chịu, giảm tầm nhìn xa (do bụi)". Có rất nhiều nguồn gây ô nhiễm không khí. Có thể chia ra thành nguồn tự nhiên và nguồn nhân tạo.

Nguồn tự nhiên:Núi lửa: Núi lửa phun ra những nham thạch nóng và nhiều khói bụi giàu sunfua, mêtan và những loại khí khác. Không khí chứa bụi lan toả đi rất xa vì nó được phun lên rất cao.Cháy rừng: Các đám cháy rừng và đồng cỏ bởi các quá trình tự nhiên xảy ra do sấm chớp, cọ sát giữa thảm thực vật khô như tre, cỏ v. Các loại bụi, khí này đều gây ô nhiễm không khí. Nguồn nhân tạo:Nguồn gây ô nhiễm nhân tạo rất đa dạng, nhưng chủ yếu là do hoạt động công nghiệp, đốt cháy nhiên liệu hoá thạch và hoạt động của các phương tiện giao thông.

Nguồn ô nhiễm công nghiệp do hai quá trình sản xuất gây ra:Quá trình đốt nhiên liệu thải ra rất nhiều khí độc đi qua các ống khói của các nhà máy vào không khí. Các ngành công nghiệp chủ yếu gây ô nhiễm không khí bao gồm: nhiệt điện; vật liệu xây dựng; hoá chất và phân bón; dệt và giấy; luyện kim; thực phẩm; Các xí nghiệp cơ khí; Các nhà máy thuộc ngành công nghiệp nhẹ; Giao thông vận tải; bên cạnh đó phải kể đến sinh hoạt của con người. Những tác động từ các hoạt động phát triển: Kinh tế-Thương mại-Du lịch đến môi trường. Việc đô thị hóa và mở mang các công trình xây dựng đã làm giảm diện tích đất canh tác đồng thời làm ô nhiễm môi trường đất quanh các khu đô thị và các công trình xây dựng.

[17] Việc cháy rừng và đốt phá rừng để lấy đất canh tác làm đất nông nghiệp gây xói mòn đất và thoái hóa đất một cách nhanh chóng. Quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa cùng với việc gia tăng dân số quá nhanh đã xả thải vào môi trường nước và môi trường không khí một lượng rất lớn các chất thải rắn, nước và khí làm cho môi trường nước và không khí bị ô nhiễm nghiêm trọng với nhiều dạng ô nhiễm khác nhau. Tác động lớn nhất tới môi trường không khí là các nhà máy và cơ sở sản xuất công nghiệp, thủ công nghiệp sử dụng n 7 nhiên liệu than đá, dầu mỏ khí đốt, củi gỗ và nạn cháy rừng, đốt rừng làm nông nghiệp, sự hoạt động của các phương tiện giao thông vận tải đã xả thải vào bầu khí quyển một lượng rất lớn khí CO2, Co, SO2. Các khí này rất độc hại với con người và gây ra hiệu ứng nhà kính, làm cho trái đất nóng lên.

[15] Bên cạnh những tác động tích cực, hoạt động du lịch đã có những tác động tiêu cực nhất định đến môi trường do tốc độ phát triển quá nhanh trong điều kiện còn thiếu phương tiện xử lý môi trường, nhận thức và công cụ quản lý nhà nước về môi trường còn hạn chế…, từ đó dẫn đến sự gia tăng áp lực đến môi trường. Tại nhiều khu vực, do tốc độ phát triển quá nhanh của hoạt động du lịch vượt ngoài khả năng và nhận thức về quản lý nên đã tạo sức ép lớn đến khả năng đáp ứng của tài nguyên và môi trường, gây ô nhiễm cục bộ và nguy cơ suy thoái lâu dài.