Đánh giá hiện trạng ô nhiễm môi trường và giải pháp tại làng nghề đúc đồng Đại Bái, Bắc Ninh

Luận văn thạc sĩ phân tích ô nhiễm môi trường tại làng nghề đúc đồng Đại Bái, Gia Bình, Bắc Ninh và đề xuất giải pháp giảm thiểu hiệu quả.

• Tác giả: Đỗ Quang Sáng
• Người hướng dẫn: PGS. Bùi Quốc Lập
• Trường học: Trường Đại Học Thủy Lợi
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Giải pháp giảm ô nhiễm môi trường tại làng nghề đúc đồng Đại Bái, Bắc Ninh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CÁC LÀNG NGHỀ ĐÚC ĐỒNG VÀ GIỚI THIỆU VỀ LÀNG NGHỀ ĐÚC ĐỒNG ĐẠI BÁI
• 1.1. Tổng quan về các làng nghề đúc đồng Việt Nam và các nghiên cứu liên quan
• 1.2. Giới thiệu về làng nghề đúc đồng Đại Bái
• 1.2.1. Điều kiện tự nhiên, điều kiện thủy văn
• 1.2.2. Địa hình, địa mạo, địa chất
• 1.2.3. Hiện trạng sử dụng đất trong làng nghề
• 1.2.4. Quá trình hình thành và phát triển
• 1.2.5. Đặc điểm kinh tế, xã hội
• 1.2.5.1. Dân số và hạ tầng cơ sở
• 1.2.5.2. Đặc điểm làng nghề
• 1.2.5.3. Sản phẩm của làng nghề Đại Bái
• 1.2.6. Sơ lược về các vấn đề môi trường chủ yếu của làng nghề đúc đồng Đại Bái
• 2. CHƯƠNG 2: ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG LÀNG NGHỀ ĐÚC ĐỒNG
• 2.1. Đặc điểm và các hoạt động chủ yếu của làng nghề đúc đồng Đại Bái
• 2.1.1. Đặc điểm sản xuất của làng nghề Đại Bái
• 2.1.2. Đặc điểm quy trình sản xuất và nguồn thải gây ô nhiễm môi trường
• 2.1.3. Các nguồn gây ô nhiễm môi trường tại làng nghề Đại Bái
• 2.2. Đánh giá ảnh hưởng môi trường làng nghề
• 2.2.1. Môi trường tự nhiên
• 2.2.1.1. Môi trường không khí
• 2.2.1.2. Môi trường đất
• 2.2.1.3. Môi trường nước
• 2.2.1.4. Hệ sinh thái
• 2.2.2. Môi trường kinh tế - xã hội
• 2.3. Hiện trạng công tác quản lý, bảo vệ môi trường tại làng nghề Đại Bái
• 2.3.1. Các vấn đề về quản lý
• 2.3.2. Hiện trạng hạ tầng kỹ thuật bảo vệ môi trường làng nghề
• 2.3.2.1. Các vấn đề về công nghệ xử lý nước thải
• 2.3.2.2. Các vấn đề về công nghệ xử lý khí thải
• 2.3.3. Một số vấn đề khác
• 2.3.3.1. Môi trường không khí
• 2.3.3.2. Chỉ thị rỉn
• 2.3.3.3. Giảm thiểu ô nhiễm tiếng ồn
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIẢM THIỂU NHIỄM MÔI TRƯỜNG LÀNG NGHỀ ĐÚC ĐỒNG ĐẠI BÁI
• 3.1. Cơ sở đề xuất giải pháp
• 3.2. Đề xuất một số giải pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường
• 3.2.1. Xử lý khí thải
• 3.2.1.1. Biện pháp giảm thiểu lượng khí thải
• 3.2.1.2. Mô hình hệ thống xử lý khí thải
• 3.2.2. Xử lý nước thải
• 3.2.3. Đối với các hộ sản xuất trong cụm công nghiệp Đại Bái
• 3.2.4. Đối với các hộ sản xuất trong làng nghề
• 3.2.5. Xử lý chất thải rắn
• 3.2.6. Các biện pháp làm giảm tiếng ồn và định hướng quy hoạch phát triển làng nghề đúc đồng Đại Bái
• 3.2.6.1. Hiện trạng quy hoạch của làng nghề Đại Bái
• 3.2.6.2. Đề xuất giải pháp quy hoạch không gian hộ sản xuất trong làng nghề
• 3.2.6.3. Đề xuất giải pháp sắp xếp công đoạn sản xuất trong xưởng sản xuất
• 3.2.6.4. Quy hoạch thu gom phân luồng và xử lý nước thải trong làng nghề
• 3.3. Các giải pháp quản lý môi trường
• 3.3.1. Tuyên truyền và giáo dục môi trường
• 3.3.1.1. Đối với các cán bộ quản lý
• 3.3.1.2. Đối với các doanh nghiệp, các hộ gia đình
• 3.3.1.3. Đối với người dân
• 3.3.2. Tổ chức quản lý môi trường
• 3.3.2.1. Nâng cao năng lực quản lý
• 3.3.2.2. Áp dụng các công cụ pháp luật trong quản lý môi trường
• 3.3.2.3. Áp dụng các công cụ kinh tế trong quản lý môi trường
• 3.3.2.4. Hoàn thiện bộ máy quản lý môi trường ở làng nghề Đại Bái
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu chung về ô nhiễm môi trường tại làng nghề đúc đồng Đại Bái

Làng nghề đúc đồng Đại Bái, Bắc Ninh, nổi tiếng với lịch sử phát triển lâu dài, hiện đang đối mặt với tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Hoạt động sản xuất tại đây thải ra lượng lớn bụi, khí thải và nước thải chứa các hóa chất độc hại như kim loại nặng và axit, gây ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và hệ sinh thái. Theo số liệu khảo sát, nồng độ ô nhiễm trong không khí và nguồn nước vượt mức cho phép, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của người dân, với nhiều ca mắc bệnh về đường hô hấp và tiêu hóa. Điều này làm nổi bật sự cần thiết phải có các giải pháp bảo vệ môi trường hiệu quả nhằm giảm thiểu tình trạng này.

1.1. Tác động môi trường từ hoạt động sản xuất

Quy trình sản xuất tại làng nghề đúc đồng Đại Bái phát sinh nhiều loại chất thải, bao gồm chất thải rắn, khí thải và nước thải. Tác nhân ô nhiễm chủ yếu đến từ việc sử dụng nguyên liệu thô không qua xử lý, cùng với công nghệ sản xuất lạc hậu. Các lò đúc thường không có hệ thống khói thải hiệu quả, dẫn đến ô nhiễm không khí nghiêm trọng. Các nguồn nước thải chưa được xử lý, chứa nhiều hóa chất độc hại, được xả thải trực tiếp ra môi trường, gây ô nhiễm nguồn nước mặt. Hệ sinh thái xung quanh cũng bị ảnh hưởng nặng nề, dẫn đến sự suy giảm đa dạng sinh học trong khu vực.

II. Đánh giá hiện trạng quản lý chất thải tại làng nghề

Hiện trạng quản lý chất thải tại làng nghề đúc đồng Đại Bái cho thấy nhiều thiếu sót trong công tác quản lý chất thải. Hệ thống thu gom và xử lý chất thải chưa đồng bộ, dẫn đến tình trạng chất thải rắn và lỏng không được xử lý đúng cách. Theo khảo sát, chỉ một phần nhỏ các hộ sản xuất có thực hiện các biện pháp xử lý chất thải, phần lớn đều xả thải trực tiếp ra môi trường. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến môi trường xung quanh mà còn gây ra các vấn đề về sức khỏe cho cư dân địa phương. Cần thiết phải có các chính sách và quy định rõ ràng hơn trong công tác quản lý, nhằm nâng cao nhận thức của các hộ sản xuất về tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường.

2.1. Các vấn đề về công nghệ xử lý chất thải

Công nghệ xử lý chất thải tại làng nghề Đại Bái hiện nay chủ yếu là thủ công và chưa đáp ứng được yêu cầu về bảo vệ môi trường. Hệ thống xử lý nước thải còn hạn chế, không có công nghệ xử lý khí thải hiệu quả, dẫn đến tình trạng ô nhiễm không khí. Các biện pháp xử lý còn thiếu tính đồng bộ và hiệu quả, gây khó khăn trong việc kiểm soát ô nhiễm. Việc áp dụng công nghệ xanh và các mô hình xử lý hiện đại là cần thiết để cải thiện tình trạng này, đồng thời giảm thiểu tác động xấu đến môi trường sống của người dân.

III. Đề xuất giải pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường

Để giảm thiểu ô nhiễm môi trường tại làng nghề đúc đồng Đại Bái, cần triển khai một số giải pháp bảo vệ môi trường đồng bộ và hiệu quả. Đầu tiên, cần nâng cao nhận thức môi trường cho các hộ sản xuất thông qua các chương trình tuyên truyền, giáo dục. Thứ hai, cần áp dụng các công nghệ xử lý chất thải hiện đại, bao gồm hệ thống xử lý nước thải và khí thải. Bên cạnh đó, việc xây dựng các quy hoạch không gian sản xuất hợp lý sẽ giúp giảm thiểu tác động của ô nhiễm đến cư dân. Cuối cùng, cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa chính quyền địa phương và cộng đồng để thực hiện các chính sách bảo vệ môi trường hiệu quả.

3.1. Tăng cường quản lý và giám sát môi trường

Cần thiết lập một hệ thống quản lý môi trường chặt chẽ, bao gồm việc giám sát thường xuyên chất lượng môi trường không khí, nước và đất tại làng nghề. Việc này không chỉ giúp phát hiện kịp thời các nguồn gây ô nhiễm mà còn tạo điều kiện cho việc thực hiện các biện pháp khắc phục nhanh chóng. Chính quyền địa phương cần phối hợp với các cơ quan chức năng để thực hiện các chương trình giám sát và đánh giá chất lượng môi trường định kỳ, từ đó đưa ra các biện pháp xử lý kịp thời nhằm bảo vệ môi trường sống của người dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Làng nghề đúc đồng Đại Bái, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh, là một trong những làng nghề truyền thống nổi tiếng của Việt Nam với hơn 184 lò đúc đang hoạt động. Theo số liệu năm 2014, xã Đại Bái có dân số 9.388 người, trong đó lực lượng lao động phi nông nghiệp chiếm 66,5%, chủ yếu tham gia vào ngành tiểu thủ công nghiệp, đặc biệt là nghề đúc đồng. Do quy trình sản xuất lạc hậu, sử dụng nguyên liệu đốt than và các công đoạn thủ công, làng nghề đang đối mặt với tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, bao gồm ô nhiễm không khí, nước, đất và tiếng ồn. Nồng độ các chất ô nhiễm như CO, SO₂, NO₂ và bụi vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia từ 1,12 đến 1,8 lần; hàm lượng kim loại nặng trong đất như đồng, chì vượt tiêu chuẩn từ 3,3 đến 6,3 lần; nước thải sinh hoạt và sản xuất chứa nhiều hóa chất độc hại chưa được xử lý triệt để.

Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá hiện trạng ô nhiễm môi trường tại làng nghề đúc đồng Đại Bái, phân tích các nguồn gây ô nhiễm chính và đề xuất các giải pháp giảm thiểu phù hợp nhằm bảo vệ sức khỏe người dân và phát triển bền vững làng nghề. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào xã Đại Bái, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh, với dữ liệu thu thập chủ yếu trong năm 2014. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho công tác quản lý môi trường tại các làng nghề truyền thống, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển kinh tế địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về ô nhiễm môi trường trong làng nghề truyền thống, bao gồm:

• Lý thuyết về ô nhiễm môi trường không khí và nước: Phân tích các nguồn phát thải, thành phần ô nhiễm và ảnh hưởng đến sức khỏe con người.
• Mô hình quản lý môi trường bền vững trong làng nghề: Tập trung vào các giải pháp kỹ thuật và quản lý nhằm giảm thiểu ô nhiễm, bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế.
• Khái niệm về sản xuất sạch hơn (Cleaner Production): Áp dụng các biện pháp kỹ thuật và quản lý để giảm thiểu phát thải và sử dụng hiệu quả tài nguyên.
• Khái niệm về ô nhiễm tiếng ồn và ảnh hưởng sức khỏe: Đánh giá mức độ tiếng ồn trong sản xuất và tác động đến người lao động và cộng đồng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp, kết hợp thu thập số liệu thực địa và phân tích tài liệu thứ cấp:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu khảo sát môi trường không khí, nước, đất do Trung tâm Quan trắc Tài nguyên và Môi trường Bắc Ninh thực hiện tháng 11/2014; phiếu điều tra 30 hộ sản xuất trong làng nghề; báo cáo của UBND xã Đại Bái và các cơ quan liên quan.
• Phương pháp thu thập: Điều tra trực tiếp qua phiếu hỏi, phỏng vấn chuyên gia, khảo sát hiện trường các cơ sở sản xuất và hệ thống xử lý chất thải.
• Phương pháp phân tích: Phân tích định lượng các chỉ tiêu ô nhiễm môi trường theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia; đánh giá tác động môi trường; so sánh số liệu với các nghiên cứu tương tự.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: 30 hộ sản xuất được chọn ngẫu nhiên đại diện cho các nhóm hoạt động chính gồm đúc tạo sản phẩm, chế tác sản phẩm và cô đúc phế liệu.
• Timeline nghiên cứu: Thu thập và phân tích số liệu trong năm 2014, tập trung vào tháng 11 khi sản xuất đạt cao điểm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ô nhiễm không khí vượt quy chuẩn: Nồng độ CO đo được từ 44.000 đến 54.000 µg/m³, vượt quy chuẩn quốc gia (30.000 µg/m³) từ 1,47 đến 1,8 lần; SO₂ từ 390 đến 520 µg/m³, vượt 1,12 đến 1,57 lần; bụi tổng hợp từ 380 đến 455 µg/m³, vượt 1,26 đến 1,5 lần. Điểm nóng ô nhiễm tập trung tại khu vực có nhiều lò đúc và cơ sở chế tác sản phẩm.

2. Ô nhiễm tiếng ồn nghiêm trọng: Mức tiếng ồn dao động từ 73,3 đến 81,8 dB, vượt quy chuẩn quốc gia (70 dB) từ 4,7 đến 11,8 dB, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người lao động và dân cư xung quanh.

3. Ô nhiễm đất do kim loại nặng: Hàm lượng đồng trong đất từ 165 đến 314 mg/kg, vượt tiêu chuẩn 50 mg/kg từ 3,3 đến 6,3 lần; chì từ 12 đến 70 mg/kg, vượt tiêu chuẩn 20 mg/kg từ 0,6 đến 3,5 lần. Khu vực tập trung nhiều cơ sở cô đúc phế liệu có mức ô nhiễm cao hơn.

4. Ô nhiễm nước mặt và nước thải: Lượng nước thải sinh hoạt ước tính 410 m³/ngày, nước thải sản xuất khoảng 1.438 m³/ngày, tổng cộng 1.848 m³/ngày đêm. Các chỉ tiêu BOD₅, COD, amoni vượt quy chuẩn cho phép, nước thải chưa được xử lý triệt để, thải trực tiếp ra ao hồ và kênh mương, gây ô nhiễm nguồn nước mặt.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của ô nhiễm là do quy trình sản xuất lạc hậu, sử dụng than làm nhiên liệu đốt, thiếu hệ thống xử lý khí thải và nước thải hiệu quả. Việc phân bố các cơ sở sản xuất xen kẽ trong khu dân cư làm tăng nguy cơ ô nhiễm cục bộ và ảnh hưởng sức khỏe cộng đồng. So với các nghiên cứu tại làng nghề đúc đồng khác như Mỹ Đằng (Hải Phòng) hay Phường Đúc (Huế), mức độ ô nhiễm tại Đại Bái tương đương hoặc cao hơn do quy mô sản xuất lớn và mật độ cơ sở cao.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ nồng độ các chất ô nhiễm không khí, bảng phân tích kim loại nặng trong đất, biểu đồ tải lượng nước thải và biểu đồ mức tiếng ồn tại các điểm lấy mẫu. Những kết quả này cho thấy sự cần thiết cấp bách trong việc áp dụng các giải pháp kỹ thuật và quản lý để giảm thiểu ô nhiễm, bảo vệ sức khỏe người dân và duy trì phát triển bền vững làng nghề.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng công nghệ xử lý khí thải hiện đại: Lắp đặt hệ thống lọc bụi, xử lý khí thải cho các lò đúc, ưu tiên sử dụng lò điện thay thế lò than truyền thống nhằm giảm phát thải CO, SO₂ và bụi. Mục tiêu giảm 30-50% lượng khí thải trong vòng 2 năm, do UBND xã phối hợp với Sở TN&MT thực hiện.

2. Xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung: Thiết kế và vận hành hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt và sản xuất riêng biệt, đảm bảo đạt quy chuẩn trước khi thải ra môi trường. Mục tiêu xử lý 100% nước thải trong cụm công nghiệp Đại Bái trong 3 năm tới, do Ban quản lý cụm công nghiệp và các hộ sản xuất phối hợp thực hiện.

3. Quản lý và xử lý chất thải rắn nguy hại: Tổ chức thu gom, phân loại và xử lý chất thải rắn nguy hại theo quy định, xây dựng bãi chôn lấp hợp vệ sinh hoặc hợp tác với đơn vị xử lý chuyên nghiệp. Mục tiêu giảm 70% chất thải rắn nguy hại thải bừa bãi trong 2 năm, do UBND xã và các hộ sản xuất phối hợp thực hiện.

4. Giảm thiểu tiếng ồn trong sản xuất: Cải tiến thiết bị, lắp đặt vật liệu cách âm tại các cơ sở chế tác sản phẩm, quy định giờ làm việc hợp lý để giảm ảnh hưởng tiếng ồn đến cộng đồng. Mục tiêu giảm 20% mức tiếng ồn trong 1 năm, do các hộ sản xuất và chính quyền địa phương phối hợp thực hiện.

5. Tuyên truyền, nâng cao nhận thức và đào tạo: Tổ chức các chương trình đào tạo, tập huấn về bảo vệ môi trường, an toàn lao động cho người dân và chủ cơ sở sản xuất. Mục tiêu 100% hộ sản xuất được đào tạo trong 1 năm, do UBND xã và các tổ chức chuyên môn thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Chính quyền địa phương và các cơ quan quản lý môi trường: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, quy hoạch phát triển làng nghề bền vững, quản lý ô nhiễm hiệu quả.

2. Các hộ sản xuất và doanh nghiệp trong làng nghề đúc đồng: Áp dụng các giải pháp kỹ thuật và quản lý được đề xuất để nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ sức khỏe người lao động.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành môi trường, kỹ thuật: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, số liệu thực tế và các giải pháp kỹ thuật trong lĩnh vực quản lý ô nhiễm làng nghề truyền thống.

4. Các tổ chức phi chính phủ và đơn vị hỗ trợ phát triển bền vững: Dựa trên luận văn để triển khai các chương trình hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo và nâng cao nhận thức cộng đồng tại các làng nghề truyền thống.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao làng nghề đúc đồng Đại Bái lại bị ô nhiễm nghiêm trọng?
   Do quy trình sản xuất lạc hậu, sử dụng than làm nhiên liệu đốt, thiếu hệ thống xử lý khí thải và nước thải, cùng với việc phân bố các cơ sở sản xuất xen kẽ trong khu dân cư, gây phát thải lớn các chất ô nhiễm.

2. Các chất ô nhiễm chính trong làng nghề là gì?
   Bao gồm khí CO, SO₂, NO₂, bụi kim loại trong không khí; kim loại nặng như đồng, chì trong đất; các hóa chất độc hại trong nước thải sản xuất và sinh hoạt; cùng với tiếng ồn vượt mức cho phép.

3. Giải pháp kỹ thuật nào hiệu quả nhất để giảm ô nhiễm không khí?
   Thay thế lò đốt than bằng lò điện, lắp đặt hệ thống lọc bụi và xử lý khí thải hiện đại giúp giảm đáng kể lượng khí độc và bụi phát sinh trong quá trình đúc.

4. Làm thế nào để xử lý nước thải hiệu quả tại làng nghề?
   Xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung riêng biệt cho nước thải sinh hoạt và sản xuất, đảm bảo đạt quy chuẩn trước khi thải ra môi trường, tránh ô nhiễm nguồn nước mặt.

5. Người dân và chủ cơ sở sản xuất có thể làm gì để giảm thiểu ô nhiễm?
   Tham gia các chương trình đào tạo về bảo vệ môi trường, áp dụng các biện pháp kỹ thuật sạch hơn, tuân thủ quy định giờ làm việc, phân loại và xử lý chất thải đúng cách, sử dụng thiết bị bảo hộ lao động.

Kết luận

• Làng nghề đúc đồng Đại Bái đang đối mặt với ô nhiễm môi trường nghiêm trọng về không khí, nước, đất và tiếng ồn, ảnh hưởng đến sức khỏe người dân và phát triển bền vững.
• Nồng độ các chất ô nhiễm vượt quy chuẩn quốc gia từ 1,12 đến 1,8 lần; hàm lượng kim loại nặng trong đất vượt tiêu chuẩn từ 3,3 đến 6,3 lần; nước thải chưa được xử lý triệt để.
• Quy trình sản xuất lạc hậu, thiếu hệ thống xử lý chất thải và phân bố cơ sở sản xuất xen kẽ trong khu dân cư là nguyên nhân chính.
• Đề xuất các giải pháp kỹ thuật và quản lý như áp dụng công nghệ xử lý khí thải, xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung, quản lý chất thải rắn nguy hại, giảm tiếng ồn và nâng cao nhận thức cộng đồng.
• Các bước tiếp theo cần triển khai thực hiện các giải pháp đề xuất, giám sát hiệu quả và mở rộng nghiên cứu áp dụng cho các làng nghề đúc đồng khác.

Kêu gọi hành động: Các cơ quan quản lý, cộng đồng và doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các giải pháp bảo vệ môi trường, đảm bảo phát triển bền vững làng nghề đúc đồng Đại Bái và các làng nghề truyền thống khác trên toàn quốc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cho các dạng ngh sử dụng nguyên liệu chính là kim loại (đồng, ving, bạc. Đúc đồng đã phảt trién nhanh và lan rộng ra các vũng lãnh thổ, các sản phẩm đúc dồng cing với đồ gốm đã trở thành tiêu biểu minh chứng lịch sử các giải của lich sử dan tộc. Cuốn sách cũng dé cập đến lịch sử phát tri làng ngh ni tếng trong nước như đúc đồng Ngũ Xã (Hà Nội, Đại Bái (Bắc Ninh), Ý Yên(Nam Định) Trong Hiên cửu tình trang lô lắp của người thợ đúc tại ling nghề Phường Đúc, thành phố Hud" ‘ua tác giả Đặng Thị Anh Thư, Đại học Y Dược Huế đã đính gid về mỗi lên quan giữa cúc yếu tổ môi trường liền quan đến quy trình đúc với các vẫn đề về hô hip của những người thợ đúc tại làng nghề đúc đồng truyền thống Phường Đúc, thinh phố Huế. Kết quả nghiên cứu cho thấy tỉ lệ thợ đúc mắc bệnh hô hip ở mức cao, trong đó nhém ít sử khẩu trang trong khi lim việc cf tm bệnh cao hơn nhóm sử dụng khẫu trang.

Nghiên cứu cũng cho thấyt lệ thợ đúc có sử dung trang bị bảo hộ lao động trong khi làm việc chiếm tỷ lệ thấp (khoảng 36%) và môi trường lao động cho thấy hiu như các cơ sở đúc không cổ các hướng din về an toàn lao động, nhân viên giám sát an toản lao động hay các phương tiện sơ cầu ban đầu trong trường hop có tai nan xây ra Trong nghiên cứu “Giải pháp quản lý chất thải rin tại làng nghề đúc đằng xã Mỹ Đằng luyện Thuỷ Nguyên, thành phổ Hai Phang” của THS. Phạm Qu Ka, sử Tai Nguyễn và Môi Trường Tp. Hải Phòng đã chỉ ra hiện trang 6 nhiễm tailing nghề đúc đồng Mỹ Đồng và đánh giá hiệu quả các biện pháp xử lý ô nhiễm môi trường dang áp dụng tại làng nghề nay. Bên cạnh đó nghiên cứu cũng đã đưa ra một vai giải pháp cho các chủ nguồn thải như áp dụng công nghệ sản xuất sạch hơn, đầu.

tự lip đặt hệ thống lồ điện thay thể lò đặc tuyển thông, thay thể vt liệu làm khuôn mẫu và để xuất áp dụng cơ chế 4R trong sản xuất. Tác giả cũng cho rằng về lâu dai không thể để các cơ sở sản xuất nằm trong các khu dân cư mà cần có quy hoạch nhằm di dồi các cơ sử sản xuất này Bên cạnh những nghiên cứu quản lý môi trường, hiện trạng sản xuất, hiện trạng môi trường liên quan đến làng nghề đúc đồng thi cũng đã cổ những dự án áp dạng cúc công nghệ tiên tiễn như: chuyển giao “Céng nghệ đúc hú chân không vào sản phẩm mỹ nghệ từ hợp kim đồng” từ sở Khoa học và Công nghệ Ha Nội cho một số xưởng sin xuất trong làng nghề đúc đồng Ngũ Xã, dự án “Áp dung công nghệ lò nấu đồng sử dụng điện năng" do sở Khoa Học và Công nghệ Bắc Ninh dang áp dung thử nghiệm tại một số hộ sản xuất tại lãng nghề đúc đồng Đại Bái. Nhin chung, những công trình chuyển giao va áp dụng công nghệ mới vào sản xuất đã đạt những kết quả đáng khích lệ 1. Giới thiệu về làng nghề đúc đồng Đại 1.

Điều kiện tự nhiên 12. Vi trí địa lý Hinh 1. Sơ đồ vị tri xã Đại Bai ~ huyện Gia Bình ~ Bắc Ninh ~ Huyện Gia Bình là huyện nằm ở phía Đông Nam của tinh Bắc Ninh có điện tích tự nhiên 10.752ba, dân số hơn 90. Huyện Gia Bình gdm 1 thị trấn và 13 xã; phía Bắc giáp huyện Qué Võ; phía Nam giáp huyện Luong Tài; phía Tây giáp huyện Thuận Thành.

Sông Đuống chảy ở phía Bắc huyện, ngăn cách với huyện ‘Qué Võ và Sông Lục Đầu ở phía Dang, ngăn cách với tinh Hải Dương thuận lơi cho siao thông đường thủy, giao thương giữa các địa phương lân cận. — Xã Đại Bái có điện tích tự nhiên 621.28 ha chia thành 3 thôn là Đại Bi Ngọc Xuyên, Đoan Bá. Dân số đến năm 2014 là 9388 người. Xã Đại Bái cách thị trấn Gia Bình 1,5 km về phía Tây Nam.

Có vị tr địa lý như sau: “+ Phía Đông giáp thị trần Gia Binh và xã Quỳnh Phú + Phia Tây giáp huyện Thuận Thành + Phía Nam giấp huyện Lương Tài + Phía Bắc giáp xã Đông Cứu, xã Lang Ngâm.12 Khí hậu Nim trong khu vực đồng bằng Bắc bộ nên khí hậu xã Đại Bái mang đặc trưng của khí hậu đồng bing Bắc Bộ, mùa hé nóng âm mưa nhiều, mùa đông lạnh và ft mưa. Thời tết trong năm chia lâm hai mùa rõ ft, mùa mưa và mùa khô. Mùa 10 mưa kếo đã từ thing 5 đến thing 10, mia khô ừ tháng 11 đn thing 4 năm sau Nhiệt độ trung bình năm là 23,8°C, nhiệt độ trung bình tháng cao nhấtlà 29,6°C (tháng 7), nhiệt độ trung bình tháng thấp nhất là 14,5°C (tháng 1) [23] ® Lượng mưa trung bình. « Độ mtương đốitrungbinh — :79% « Hướnggióchủđạo — song Nam (mia hy; Đông Bắc (mia dong) «Tốc độ gió trung bình 3.

Điểu Kiện thủy văn Xã Đại Bái có sông Bai Giang chảy qua với chiều đài 1,4km, con sông đóng vai trồ quan trọng trong hệ thống tiêu thoát và hệ thống mương tiêu thủy lợi cho người dân trong xã. Xã Đại Bai có hỗ xóm Son với điện tích hơn 3,8ha là hỗ lớn. nhất trong xã, n cạnh đồ xã côn có nhiều ao hỗ nhỏ khác vì vậy tổng lưu lượng mặt của xã khá dỗi dào. Ting nước ngằm chứa nước cách mặt đất trung bình 3 ~ 5m và có bề diy khoảng 40m, trước đây chất lượng nước ngằm tốt nhưng hiện nay chất lượng nước ngầm tại xã Đại Bái đã bị suy giảm nghiêm trọng.

Nguồn nước ngầm được khai thắc phục vụ nhủ cầu sản xuất và sinh hoạt của xã 1. Địa hình, địa mạo, địa chat Địa hình của xã Đại Bái tương đối bằng phẳng, hướng dốc chủ xuống Nam và từ Tây sang Đông, được thé hiện qua các ding chảy mặt đ của sông Bái Giang. Mức độ chênh lệch địa hình không lớn. Trong xã một số khu vực thấp.

Nhiều vũng tring xung quanh sông Bái Giang từ lâu đã được người dân trong xã ngăn đắp đẻ hình thành hệ thong ho trữ nước sử dụng cho sinh hoạt va sin xuất, Dit thuộc xã Đại Bái có thành phần cơ giới tương đồng: hàm lượng sét .44,6%; tổng cắp hạt li-môn 57,2%; dung trọng 1,1 — I,3g/cm”; độ. trữ Ẩm cực đại 41 ~ 46%. Di axitnhẹ đến trung tính; thành phần dịnh dưỡng ở mức trung bình [I9], 1. Hiện tạng sử dụng đắt tong làng nghề in Điện ích tự nhiên của xã là 621,28ha trong đó đất nông nghiệp là 469.

Diện tích dat sử dụng cho mục đích kinh doanh phi nông nghiệp có xu hướng. tăng nhanh ở làng nghề Đại Bái. Nguyễn nhân là do nhiều cơ sở sản xuất số ÿ định mở rộng quy mô sản xuất và sự xuất hiện của nhiễu đơn vị sin xuất khác. Thống kê hiện trạng sử dụng đất năm 2014 tại xã Đại Bái (dom vị tính: ha) Tr.

7 Hiện trạng năm 2014 Loại đất Mã Điệntíh | Tỷlệ@%) Tổng điện tích đất tự nhiền xã 62128 100,00 1 Đất nông nghiệp NNP 469,6 7659 11 [Bat trong Nia LUA 4534 RB 12 | Đất nuôi rồng thay sản NTS 16.2 261 J2 _— jĐấtphi nông nghiệp PNN | 14341 23,40 21 | DAS ti nông thôn ONT | 3412 349 22 | Dit chuyên ding CDG | 8095 13.2 | Dat tv số cơ quan, công wink | Cp 32 052 sự nghiệp, 22.2 Đất quốc phòng. cP 215 035 a3 Dat sin xuất Kink doanh BI cay | qọay eas nông nghiệp 224 | Dắtcó mục đích công cộng | CCC 3536 sp 23, | Dittn gido, tin nguong TIN 2ø 042 24 | Đất nghĩa trang, nghĩa địa NID 33 085 ĐẤU sông suối và mặt nước 25 | hayêndng SMN 186 299 26 _| Dit phi nông nghiệp khác PNK 38 061 3 ‘Dat chưa sử dụng.1_| Dit bing chưa sir dang BCS 627 101 12 1. Quá trình hình thành và phát triển * Quá trình hình thành (15) i Bái xưa côn có tên lãng Văn Lãng, nằm bên bờ sông Bái Giang (hay côn sợi là sông Neu, một nhánh của sông Thiên Đức et), eéch quốc lộ 18B khoảng lim vị ía nam, Trước thể kỹ thứ XI, làng Đại Bái nỗ tiếng với nghề chuy sản xuất 45 đồng phục vụ về mat dung cụ gia đình, nhưng mới đầu chỉ làm nội sanh, Ấm, mâm, chậu thau thỏ sơ. Đến đầu thé ky XI nhờ công của ông Nguyễn Công Truyền lo tổ chức sản xuất và tạo mẫu, lãng Dai Bái mới nỗi tiếng hơn về các để thủ công mỹ nghệ bằng đồng tinh xảo như: lr hương, chuông, vạc, tượng đồng, hoành phi.

Người dân ling Đại Bái tôn dng Nguyễn Công Truyén là hay "Ông tổ nghề gò đồng” Ông Nguyễn Công Truyền sinh năm 989 tại ling Dei Bái, Bắc Ninh mắt ngày 29/9 âm lich năm 1060, Năm 995, ông theo cha mẹ vào Thanh Nghệ để sinh sống tại làng Bưởi (nay là làng Đại Bái thuộc huyện Thiệu Hóa, Thanh Hóa và cũng làm nghề đúc đồng). Năm 25 tuổi ông kim quan Đô tự của triều Lý, được phong là Điện tiền tướng quân. Sau khi cha của ông qua đồi tại Thanh Nghệ, ông xin từ quan và trở làng Đại Bái, Bắc Ninh và bit đâu tổ chức sản xuất ngành đúc đồng, Ông cho xây lò rên tại làng, ban đầu để sửa chữa nông cụ sản xuất như bia, đe, lò bE v. Nhờ vào các nông cụ sản xuất này ma sản xuất nông nghiệp dé dàng hơn, đời sống nhân dân trong ving được cải thiện.

Sau đó ông Nguyễn Công Truyén hướng tới việc tô chức và mở rộng sản xuất, đặc biệt là việc phân công chuyên môn hoá. ngành nghề, đã thành lập các phường sản xuất riéng timg loại mặt hing như: Phường chuyên gò nỗi đồng, phường làm chậu thay, phường lim ấm, phường làm mâm, phường làm thau lá và một phường hàng chợ có nhiệm vụ mua bán để cung. nguyên vặtliệu và tiêu thụ hàng hod, Ong cho lấy đắt sétbử sông xây lò đc, lấy bùn ao nhai với tro trấu Lim nơi luyện đồng, đồng pha kèm kim đồng thau và sing chế ra thuốc hin đồng nỗi tiếng. Nhờ có sự ổ chức hoàn chỉnh đó, Đại Bái nhanh chóng phát triển với ngành nghề đúc đồng, gồ đồng với kỹ thuật luyện đồng <digu luyện và trở nên nỗi tiêng trong cả nước.

B * Quá trnh phát triển làng nghề đúc đẳng Đại Bit Trải qua gần 1000 năm tồn tại và phát triển cho đến nay, làng nghề đúc đồng. Đại Bái in giữ được nét truyền thống trong sản xuất. Quy trinh sin xuất mặc dit có nh 1 sự thay đổi nhưng vẫn giữ được nhiều nét truyền thông, làng nghề vẫn giữ lỗi sản xuất theo quy mô hộ a đình.