Chương 1: Cơ sở lí luận vẻ quản lí xây dựng MTHT cho HS ở trường trung học cơ Sở. Chương 2: Thực trạng quản lí xây dựng MTHT ở trường trung học cơ sở tại TP. Chương 3: Biện pháp quản lí xây dựng MTHT ở trường trung học cơ sở tại TP. CƠ SỞ LÍ LUẬN VE QUAN LÍ XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG HỌC TẬP Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.
Lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Các nghiên cứu về xây dựng môi trường học tập ở trường trung học cơ sử 1. Nghiên cứu vé vai trò của môi trường học tập va tim quan trọng của xây dung môi trường học tập Tổng quan các nghiên cứu ở nước ngoài cho thấy có các hướng nghiên cứu sau đây được các tác giả trên thé giới quan tâm: Kết quả từ những nghiên cứu của Pavlov va Skinner về sự hình thành phan xạ có điều kiện trong môi trường được kiểm soát chặt chẽ cho thấy răng: yếu tô môi trường trong giáo dục không chỉ góp phần quyết định đến sự hình thành và phát triển nhân cách con người mà quan trọng hơn là yếu tô môi trường thực tế đã kích thích chủ thê hoạt động năng động và sáng tạo hon. Hướng nghiên cứu vẻ vai trò của MTHT và tầm quan trọng của xây dựng MTHT tuy chưa được nhiều các nghiên cứu dé cập đến nhưng đã cỏ một số tác giả sau đây quan tâm nghiên cứu: Nghiên cứu về môi trường day học phải kể đến công trình của Denomme & Roy về phương pháp sư phạm tương tác.
Trong đó, mô hình quen thuộc: Người dạy - Người học - Tri thức được chuyển thành: Người đạy - Người học - Môi trường. Tác giả coi môi trường là yêu tổ tham gia trực tiếp đến QTDH chứ không đơn thuần chỉ là nơi diễn ra hoạt động học. Đặc biệt, tác giá đi sâu vào các yếu té môi trường của việc học, các yeu tô môi trường của việc dạy. Trên cơ sở đó, các tác giả đã nhân mạnh đến một quy luật quan trọng: môi trường ảnh hưởng đến người day, người học; người học va người day phải thích nghĩ với môi trường anh hướng và thích nghỉ đỏ chính là hệ quả của phương pháp sư phạm tương tác liên quan đến môi trường.
Durkheim quan niệm rằng môi trường học đường không chỉ bao gồm lớp học mà còn liền quan đến cách tê chức lớp học, tạo nên một liên kết có phạm vi rộng lớn hơn cả gia đình và không trừu tượng như xã hội. Đôi với Durkheim, lớp học không chỉ đơn giản là một nhóm ca nhân tụ tập ma còn là một xã hội thu nhỏ. Trong không 14 gian lớp học, học sinh không chỉ đơn thuần suy nghĩ, hành động và cảm nhận theo cách cá nhân khi chúng tách rời lẻ te, ma còn thé hiện các biêu hiện khác biệt, độc đáo và quan trọng hơn khi tương tác với nhau (Dẫn theo Phạm Hong Quang, 2006). Điều này làm tăng cường vai trò quan trọng của lớp học như một không gian xã hội ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển của học sinh.
Nhóm tác giá Grubaugh và Houston nghiên cứu vẻ việc “Thiét lập MTHT giúp HS tương tác và học tốt hon”. Nghiên cứu của hai tác giả dé cập đến tiêu chuẩn sắp xếp bàn học theo hàng trong các lớp học, khuyến khích sự tương tác giữa các HS và tập trung nhiều hơn vào HS khi một cá nhân hoản thành công việc của mình. Cách ma GV thiết lập lớp học cho phép họ giao tiếp với HS bang các hoạt động, phương tiện học tập, hoạt động khác nhau dé HS thay ring đây là một lớp học được sử dụng cho việc thực hành. Kết quả của nghiên cứu cho thấy môi trường học tốt giúp tăng cưởng tính tương tác trong lớp học, thông qua các hoạt động trong lớp sẽ giúp HS có kết qua học tập tốt hơn.
Tác giả Suwanwong cho rằng MTHT là môi trường trong nhà trường bao gồm các yêu tô khác nhau nham khuyến khích người học tập phát triển bản thân về mọi mặt, như nhà trường đẹp dé, mát mẻ, an toàn, trật tự, có bầu không khí dé chịu, day đủ các phương tiện, thiết bị giúp phát triển và nâng cao việc học tập của sinh viên. Cùng quan điểm về vai trò của MTHT tích cực, Khamcot và Thepprasit cho rằng việc xây dựng một môi trường phù hợp với lứa tudi và trình độ của người học là yếu tổ khuyến khích người học ham muốn học tập dé đạt hiệu qua tốt hơn. Đối với các nghiên cứu trong nước, trong những năm qua, van dé xây dựng MTHT ở các cấp hoc, bac học được Dang va nhà nước ta rat quan tâm nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. Thực hiện Chỉ thị số 40/CT-BGD&DT ngày 22 thang 7 năm 2008 của Bộ trường Bộ GD-DT về xây dựng trường học thân thiện, HS tích cực đã trở thành phong trào có sức lan tỏa lớn trong toàn bộ hệ thông giáo đục Việt Nam, từ đó làm thay đôi căn bản nhận thức của người dạy và người học vẻ vấn dé MTHT.
Việc xây dựng MTHT được nghiên cứu ở nhiều góc độ khác nhau. Các nghiên cứu của tac giả trong nước tập trung vao các hướng chính sau đậy: 15 Tác gid Bùi Thị Mùi trong bài viết “X4y dựng MTHT cho sinh viên trong các tiết lên lớp” đưa ra quan diém rằng MTHT của sinh viên không chỉ là sự tác động giáo dục mà còn là toàn bộ các yếu tổ ảnh hưởng đến quá trình học tập của họ trong lớp học. MTHT trong các buổi học trực tiếp định hình trực tiếp kết quả học tập của sinh viên. Việc xây dựng một MTHT thuận lợi cho sinh viên trong các budi học không chỉ là điều kiện quyết định chất lượng và hiệu quả học tập mà còn là quá trình tập trung vào việc lựa chọn và kết hợp các biện pháp dé kiểm soát và điều chỉnh tat cả các yếu tô tác động đến, nhằm tạo điều kiện cho sinh viên tham gia tích cực vào quá trình học tập.
Các yếu tố nay bao gồm không gian lớp hoc, sự kích thích giá trị của mục tiêu và nhiệm vụ học tập của sinh viên, quá trình xây dựng và sử dụng giá trị của nội dung dạy học, việc chọn lựa và áp dụng phương pháp, phương tiện và cách tô chức buôi hoc, cũng như tạo ra môi trường mẫu mực dựa trên nhân cách của giáo Viên va sự quan tâm đến việc phát triển toàn diện của sinh viên (Bùi Thị Mùi, 2013) Công trình nghiên cứu của tác giả Tran Đức Minh trong bài viết về “Xay dựng môi trường sư phạm trong trường cao đăng sư phạm - nhận thức và hành động thực tiễn” chỉ ra khai niệm môi trường sư phạm gồm các thanh tổ cơ bản sau đây: “Là một tô chức học tap, hạt nhân của một xã hội học tập. Môi trường chứa đựng tô chức học tập là MTGD tốt mà ở đó từ nhận thức đến hành động, mọi thành viên trong trường đều nêu gương về kỷ cương, tinh thương trách nhiệm và có khát vọng học tập không ngừng. Giảng viên gương mẫu trong đạy học, trong nghiên cứu khoa học, trong nền nếp chuyên môn, trong tự học, tự bồi dưỡng. luôn đạt được các thành tựu mới trong các nắc thang chuyên môn của mình, giảng day có uy tín có chất lượng.
Đặc biệt, họ phải luôn có ý thức, có năng lực vả tư duy đổi mới cách day cách học, tích cực tim tòi, khám phá nhằm không ngừng nâng cao hiệu quả đào tạo và bồi dưỡng”. Tác giả Nguyễn Thị Tin và Phạm Duy Hưng với bài viết “Yay dựng MTHT thân thiện ở trường tiểu học vùng khó khăn tỉnh Bắc Kan” cho rằng MTHT thân thiện là môi trường mà ở đó cảnh quan, cơ sở vật chất gần gũi với người học, tạo cho họ có cảm giác an toàn, thoải mái và được trợ giúp về mặt phương tiện, hỗ trợ về mặt tinh thân, khiến họ hứng thú đối với học tập; cảm thay được tôn trọng và phát huy l6 tiềm năng một cách tốt nhất và thu hút người học tham gia một cách tích cực, đồng thời có sự tham gia chia sẻ của cộng đồng, cha mẹ HS trong hoạt động quản lí và giáo dục HS. Có thể nói, MTHT thân thiện có vai trò rất quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường nói chung và chất lượng học tập của HS nói riêng vì nó đã góp phan tạo nên mục dich, động co, hứng thú học tập ở HS và là phương tiện dé các em tự hoàn thiện nhân cách. Theo Kiều Thị Bich Thủy va Nguyễn Trí môi trường góp phan tạo nên mục đích, động cơ, cung cấp phương tiện cho hoạt động và giao tiếp của HS.
Nhờ đó, mỗi HS chiếm lĩnh được những tri thức, kĩ năng, kĩ xảo, thái độ, hảnh vi vả thói quen tốt đẹp trong học tập và cuộc sống. GV cần đánh giá đúng vai trò của MTGD đối với việc học tập, rèn luyện của HS, trên cơ sở đó tích cực tô chức cho HS va cùng với HS, GV và CB khác trong nhà trường cải tạo và xây dựng MTHT theo hướng tích cực, an toàn và thân thiện với mọi HS. Nghiên cứu về các yếu tố thuộc MTHT và nội dung xây dựng MTHT Hiện vẫn còn hạn chế về số lượng nghiên cứu quốc tế nói về các yếu tô thuộc MTHT và chỉ tiết về quá trình xây dựng MTHT. Tuy nhiên, đã có một số nghiên cứu tập trung vào một số nội dung có liên quan đến MTHT như: Trong nghiên cứu của Khameot và Thepprasit xác định MTHT được coi là tốt, tích cực, lí tưởng bao gồm nhiều phương diện: Thứ nhất, về mục đích đảo tạo, mục đích quan trọng của giáo dục suy đến cùng là giúp cho người học có được một nhân cách tốt.
Việc hình thành nhân cách tốt đòi hỏi phải có thời gian va phụ thuộc vào nhiều yếu tô. Đó chính là MTHT có bầu không khí ấm áp, thân thiện, dan chủ, thừa nhận những ý kiến lẫn nhau, giải quyết van dé một cách hợp li,. Thứ hai, về chương trình giảng dạy, đó là trang bị một hệ thống những tri thức cơ bản, cốt lõi của ngành hoc và kỳ năng thực hành nghé để giúp người học tích lũy được nhiều kinh nghiệm mong muốn. Kinh nghiệm học tập phụ thuộc vào MTHT.
Thứ ba, về năng lực sư phạm của giảng viên, giảng viên phải có năng lực sư phạm toàn diện về nhiêu mặt để tạo được an tượng đẹp va mạnh cho người học, biết động viên người học có hứng thú, có động lực trong học tập dé thay đôi thái độ theo chiều hướng tích cực, hải lòng trong việc học giúp đạt được thanh tích tốt hơn.