phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn đƣợc trình bày theo 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động xây dựng môi trƣờng làm việc tích cực trong nhà trƣờng. Chƣơng 2: Điều tra thực trạng về quản lý hoạt động xây dựng môi trƣờng làm việc tại trƣờng THPT thị xã Mƣờng Lay. Chƣơng 3: Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động xây dựng môi trƣờng làm việc tích cực tại trƣờng THPT thị xã Mƣờng Lay. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG MÔI TRƢỜNG LÀM VIỆC TÍCH CỰC TRONG NHÀ TRƢỜNG 1.
Tổng quan những vấn đề nghiên cứu liên quan đến đề tài Có nhiều nghiên cứu liên quan đến xây dựng môi trƣờng làm việc tích cực trong nhà trƣờng. Để định hƣớng nghiên cứu đề tài, tác giả tập trung vào các nghiên cứu về quản lý hoạt động xây dựng môi trƣờng làm việc tích cực từ phƣơng diện văn hóa nhà trƣờng. Trong quá trình thực hiện đề tài, những cơ sở lý luận, các công trình nghiên cứu khoa học liên quan đến môi trƣờng làm việc nói chung, môi trƣờng làm việc trong nhà trƣờng nói riêng đƣợc tìm hiểu và chọn lọc làm cơ sở lý luận. Phân tích và đánh giá tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực của đề tài ở Việt Nam, có thể kể đến một số đề tài khoa học, một số luận văn, công trình nghiên cứu, các tài liệu, một số bài viết, có liên quan mà đề tài sẽ trích dẫn và sử dụng nhƣ sau: 1.
Chƣơng trình nghiên cứu của Viện Đại học quốc tế, ĐHQG-HCM với đề tài “chín bước lên kế hoạch thay đổi văn hóa tổ chức của nhà trường” [24, Tr,3, 6]. Trong báo cáo, các tác giả đã đƣa ra quan điểm là “cần phải thay đổi văn hóa tổ chức dựa trên mệnh lệnh và kiểm soát, thành văn hóa tổ chức có khả năng tăng cƣờng năng lực cạnh tranh cao trong tƣơng lai”, “Hồ sơ văn hóa tổ chức của mỗi đơn vị đều phản ánh những đặc điểm bên trong là: phong cách quản lý, kế hoạch chiến lƣợc, bầu không khí của các mối quan hệ, hệ thống khen thƣởng, phƣơng tiện kết nối, sự lãnh đạo và những giá trị cơ bản của tổ chức ấy”. Đề tài cũng đã đƣa ra đƣợc “chín bước lên kế hoạch để thay đổi văn hóa tổ chức của nhà trường”: Bảng 1.1- Chín bƣớc lên kế hoạch thay đổi văn hóa tổ chức nhà trƣờng Bước 1: Đạt đƣợc đến sự đồng thuận về Bước 4: Xác định những câu chuyện minh đặc điểm văn hóa hiện tại. Bước 2: Đạt đƣợc đến điểm đồng thuận về Bước 5: Xây dựng kế hoạch hành động.
lọa văn hóa mong muốn trong tƣơng lai. Bước 6: Xác định những gì có thể làm Bước 3: Xác định những đặc điểm văn hóa đƣợc ngay dù là nhỏ. này có nghĩa gì và không có nghĩa gì. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Bước 7: Xây dựng năng lực lãnh đạo phù Bước 9: Xây dựng chiến lƣợc truyền hợp.
Bước 8: Xây dựng những điểm mốc, những tiêu chuẩn đánh giá và thƣớc đo. Tác giả Nguyễn Viết Lộc trong nghiên cứu về “văn hóa tổ chức Đại học Quốc gia Hà Nội trong bối cảnh đổi mới và hội nhập” [17,Tr.230] đã nêu rõ: “Lý luận và thực tiễn đã chứng minh rằng, văn hóa tổ chức có vai trò hết sức quan trọng trong việc tạo nên sự phát triển đột phá và bền vững cho tổ chức nhờ phát huy được nguồn lực nội sinh và tìm kiếm, dung nạp các nguồn lực ngoại sinh”; 3. Bài viết của tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc, thực trạng giáo dục Việt Nam và những định hƣớng đổi mới [15]. Tác giả đã đƣa ra một bức tranh toàn cảnh thực trạng về giáo dục Việt Nam, đổi mới căn bản, toàn diện GDĐT cơ hội và thách thức, những bài toán về giáo dục Việt Nam cần phải giải quyết, các giải pháp chung và các giải pháp đề xuất.
Tác giả Phạm Hồng Quang trong sách “Môi trường giáo dục”[20,Tr.8], tác giả đã đƣa ra đƣợc khái niệm về “môi trƣờng giáo dục”, “các thành tố của môi trƣờng giáo dục”, “vai trò của môi trƣờng giáo dục với sự hình thành nhân cách và phát triển tài năng của học trò”. Lê Thị Ngoãn với luận văn “Biện pháp xây dựng văn hóa nhà trường ở trường Cao đẳng Công nghiệp Nam Định”[19] đã nêu đƣợc vai trò quan trọng của văn hóa nhà trƣờng đối với sự phát triển nhà trƣờng, đồng thời đƣa ra những biện pháp quản lý rất thực tiễn tại trƣờng Cao Đẳng Công Nghiệp Nam Định. Bài viết trên trang "voer.vn", “các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất lao động” và trên trang "tsos.vn", “bàn về tính tích cực nghề nghiệp của công chức” của tác giả Tạ Ngọc Hải[10]. Cả hai tác giả đã phản ánh rất rõ nét về vai trò của cơ sở vật chất, phƣơng tiện, thiết bị của môi trƣờng làm việc, ứng dụng khoa học, kỹ thuật và công nghệ cùng khả năng làm chủ của ngƣời lao động.
Các tác giả đã chỉ ra đƣợc vai trò của các mối quan hệ trong môi trƣờng làm việc, phân công công việc và chia sẻ quyền lợi, cải thiện đời sống và điều 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com kiện làm việc cho công chức. Phát triển văn hóa quản lý của ngƣời đứng đầu tổ chức với mục đích nâng cao năng suất lao động, chất lƣợng sản phẩm. Xét về mặt bản chất, nhà trƣờng là một tổ chức hành chính - sƣ phạm, là nơi lƣu giữ, truyền bá các tinh hoa văn hóa nhân loại, bản sắc văn hóa dân tộc, các giá trị, niềm tin, đạo đức xã hội. Nhà trƣờng cũng là nơi cung cấp những kiến thức chuyên môn, văn hóa xã hội, kỹ năng sống, ứng xử giao tiếp cho các thế hệ học sinh, giúp ngƣời học phát huy tối đa năng lực bản thân, có định hƣớng tốt cho tƣơng lai, có khả năng hòa nhập và thích nghi, tồn tại trong đời sống xã hội.
Nhân cách của giáo viên cũng là một thành tố hết sức quan trọng của môi trƣờng nhà trƣờng. Nhà trƣờng là một trong ba nền tảng lớn của giáo dục (gia đình, nhà trƣờng và xã hội), trong nhà trƣờng diễn ra các hoạt động giáo dục, và dạy học, văn hóa trong nhà trƣờng góp phần hình thành nhân cách cho cả ngƣời dạy , ngƣời học và ngƣời quản lý. Nhà giáo vừa là nhà sƣ phạm, nhà trí thức với đầy đủ các phẩm chất cần thiết nhƣ đạo đức, nghệ thuật, sáng tạo, phƣơng pháp giáo dục học trò với đầy đủ các ý nghĩa về ƣơm trồng, chăm sóc và phát triển tài năng cho tƣơng lai, bồi đắp cho học trò tình yêu quê hƣơng đất nƣớc , lòng vị tha , những giá trị văn hóa tinh thần tốt đẹp và nhân văn. Vì vậy, nhà giáo và học trò rất cần một môi trƣờng giàu văn hóa, mang đến cho ngƣời dạy, ngƣời học sự năng động, sáng tạo, tạo nên vị thế, uy tín, lòng tự hào cho các thế hệ thầy cô giáo, các thế hệ học sinh, thƣơng hiệu và truyền thống nhà trƣờng và rất nhiều lợi ích cho xã hội.
Môi trƣờng làm việc dung chứa mọi yếu tố con ngƣời, thời gian, tài chính, cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, cảnh quan môi trƣờng, các mối quan hệ, bầu không khí tập thể trong nhà trƣờng, các thể chế, các quy định, quy chế và nhiều yếu tố khác. Nếu môi trƣờng làm việc trong nhà trƣờng thật sự tích cực sẽ tạo nên sự đột phá, khả năng phát triển mạnh mẽ, bền vững. Ngƣợc lại, môi trƣờng làm việc trong nhà trƣờng ấy thiếu tính tích cực sẽ kìm hãm sự phát triển nhƣ chất lƣợng dạy và học yếu kém, nội bộ mất đoàn kết, kiện tụng kéo dài, cán bộ, giáo viên, nhân viên không yên tâm công tác, có trạng thái tâm lý chán nản, ỉ lại, 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trông chờ, thậm chí đối với những ngƣời có năng lực và trình độ, có thể xin chuyển công tác hoặc xin thôi việc. Tóm lại, môi trƣờng làm việc tích cực trong nhà trƣờng là môi trƣờng có đủ các nguồn lực, có cảnh quan môi trƣờng xanh sạch đẹp, có văn hóa nhà trƣờng để duy trì và thực hiện tốt các hoạt động giáo dục và các hoạt động dạy học trong nhà trƣờng, chất lƣợng học sinh ra trƣờng đạt chuẩn so với mục tiêu giáo dục đặt ra.
Các khái niệm cơ bản của đề tài 1. Quản lý và các chức năng quản lý Khái niệm quản lý (Management) là khái niệm chung và tổng quát. Có rất nhiều góc độ tiếp cận khác nhau (Kinh tế, xã hội, giáo dục.) vì vậy khái niệm quản lý cũng có những quan niệm rất khác nhau. Các nhà khoa học trong và ngoài nƣớc đã đƣa ra khá nhiều những định nghĩa tƣơng đối đồng nhất về khái niệm quản lý.
Nhà khoa học Frederick Winslow Taylor (1856-1915) đã thể hiện trong tƣ tƣởng cốt lõi của mình về quản lý là “Quản lý là khoa học đồng thời là một nghệ thuật thúc đẩy xã hội phát triển”. Ông cũng cho rằng “Quản lý là biết đƣợc chính xác điều bạn muốn ngƣời khác làm và sau đó hiểu đƣợc rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất”[ 7,Tr. Henry Fayol, nhà khoa học ngƣời pháp (1841-1925) cho rằng “Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động: Kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo), kiểm tra”. Ông còn khẳng định “Khi con ngƣời lao động hợp tác thì điều tối quan trọng là họ phải xác định rõ công việc mà họ phải hoàn thành và các nhiệm vụ của mỗi cá nhân phải là mắt lƣới dệt nên mục tiêu của tổ chức” [5,Tr.31] ; Tác giả Trần Khánh Đức cũng khẳng định rằng: "Quản lý là hoạt động có ý thức của con ngƣời nhằm phối hợp hành động của một nhóm ngƣời, hay một cộng đồng ngƣời để đạt đƣợc mục tiêu đề ra một cách hiệu quả nhất” [7,Tr.
Quản lý ngày nay đƣợc coi là một trong 5 nhân tố phát triển kinh tế xã hội: vốn, nguồn lực lao động, khoa học kỹ thuật, tài nguyên và quản lý. Trong 5 nhân tố, quản lý giữ vai trò quyết định sự thành công. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Quản lý giáo dục, nội dung quản lý giáo dục 1.
Khái niệm Quản lý giáo dục Giáo dục là một bộ phận của xã hội, nên QLGD là một loại hình quản lý xã hội. Dựa trên khái niệm "quản lý" các nhà nghiên cứu giáo dục đƣa ra nhiều định nghĩa về QLGD. Tác giả Phạm Minh Hạc cho rằng: "QLGD là tổ chức các hoạt động dạy học.