chương 1, điều 12: Xã hội hoá sự nghiệp Giáo dục, ghi rõ vai trò của các đối tượng tham gia xã hội hóa công tác Giáo dục: “Nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong phát triển sự nghiệp giáo dục; thực hiện đa dạng hoá các loại hình trường và các hình thức giáo dục. Quyết định số 20/2005/QĐ - BGD&ĐT, ngày 24/6/2005 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục - Đào tạo về việc phê duyệt Đề án “Quy hoạch phát triển xã hội hoá Giáo dục giai đoạn 2005 - 2010”. Ngày 16/6/2014 Chính phủ ban hành Nghị định số 59/2014/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 69/2008/NĐ-CP ngày 30/5/2008 của Chính phủ về chính sách khuyến khích xã hội hóa đối với các hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, dạy nghề, y tế, văn hóa, thể thao, môi trường. Nghị định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/8/2014.
Ngày 23/10/2014 Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 156/2014/TT-BTC về Sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 135/2008/TT-BTC ngày 31/12/2008 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Nghị định số 69/2008/NĐ-CP ngày 30/5/2008 của Chính phủ về chính sách khuyến khích xã hội hóa. Các văn bản này đều xác định rất rõ vai trò chủ đạo, mang tính toàn diện, thống nhất của Nhà nước nhằm thu hút mọi tiềm năng trong xã hội để phát triển Giáo dục. Xã hội hóa Giáo dục có thể coi đây là một chiến lược của Đảng và nhà nước ta bởi nó mang giá trị chỉ đạo quá trình phát triển Giáo dục một cách lâu dài và căn bản nhằm đạt được mục tiêu Giáo dục. Từ những khái quát trên có thể hiểu khái niệm xã hội hóa Giáo dục: Đó là việc lôi cuốn, thu hút khích lệ mọi tầng lớp nhân dân và toàn xã hội tham gia cùng làm Giáo dục.
Việc huy động và động viên đó mang tính chất là những phong trào quần chúng, đảm bảo cơ chế hoạt động là dưới sự quản lý, chỉ đạo của Nhà nước, xác định vai trò của mọi tổ chức xã hội, mọi người dân đều có trách nhiệm, nghĩa vụ và quyền lợi tham gia làm Giáo dục. Cùng với chủ trương, đường lối; các văn kiện, nghị định, nghị quyết của Đảng và Nhà nước, nhiều nhà khoa học, nhà quản lý Giáo dục, cơ quan quản lý Giáo dục đã bàn luận về công tác XHHGD: “Xã hội hoá công tác giáo dục” do Ban khoa giáo Trung ương, Bộ Giáo dục - Đào tạo, Công đoàn Giáo dục Việt Nam và Viện Khoa học Giáo dục phối hợp xuất bản năm 1997. “Xã hội hoá công tác giáo dục: Nhận thức và hành động” do tác giả Bùi Gia Thịnh, Võ Tấn Quang, Nguyễn Thanh Bình biên soạn. Khái niệm xã hội hoá cũng được tác giả Nguyễn Quí Thanh đề cập trong cuốn “Xã hội học” do GS.
Phạm Tất Dong - Lê Ngọc Hùng đồng chủ biên và cuốn “Xã hội học giáo 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com dục” của GS.TS Lê Ngọc Hùng xuất bản năm 2013. Xã hội hoá được các tác giả dùng với hai nội dung, trong nội dung thứ nhất: khái niệm này chỉ sự tăng cường chú ý quan tâm của xã hội về vật chất và tinh thần đến những vấn đề, sự kiện nào đó của xã hội mà trước đấy chỉ có một bộ phận của xã hội có trách nhiệm quan tâm…; Nội dung thứ hai: thuật ngữ xã hội hoá được sử dụng trong xã hội học để chỉ quá trình chuyển từ chỉnh thể sinh vật có bản chất xã hội với các tiền đề tự nhiên đến một chỉnh thể đại diện của xã hội loài người. Đây chính là quá trình xã hội hoá cá nhân. Ngoài ra còn rất nhiều luận văn thạc sĩ, tiến sĩ nghiên cứu về đề tài xã hội hóa Giáo dục “Các biện pháp thực hiện xã hội hoá công tác Giáo dục ở các trường Mầm non Hải Phòng trong giai đoạn hiện nay” của Nguyễn Thị Bảy; “Các biện pháp quản lý công tác xã hội hoá Giáo dục Tiểu học quận Hồng Bàng thành phố Hải Phòng” của Phạm Kim Thúy; “Biện pháp thực hiện xã hội hóa Giáo dục THCS trên địa bàn huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ” của Nguyễn Như Hải… Có thể nói, toàn bộ những công trình nghiên cứu trên chủ yếu tập trung giải quyết các khái niệm, phạm trù, liên quan đến xã hội hoá Giáo dục, tổng kết thực tiễn công tác xã hội hoá Giáo dục.
Tư tưởng “xã hội hoá Giáo dục” chính thức có mặt như một thành tố mới góp phần tích cực tạo nên sự phát triển Giáo dục hiện nay của đất nước 1.2 Khái quát nghiên cứu về xã hội hóa Giáo dục tiểu học Trong hệ thống Giáo dục quốc dân, Giáo dục tiểu học là bậc học nền tảng với vô vàn những khó khăn trong bước khởi nguồn, tạo dựng. Theo tinh thần của Luật Giáo dục, công tác quản lý, chỉ đạo, phát triển công tác Giáo dục tiểu học cần phải gắn bó với công tác vận động xã hội mới đem lại hiệu quả cao. Tính phong trào vừa là đặc điểm riêng vừa là quy luật phát triển của Giáo dục tiểu học, vì vậy phải phối hợp giữa các bộ, ban, ngành và toàn thể xã hội thì mới phát triển được bậc học này. Giáo dục tiểu học cũng như sự nghiệp Giáo dục cả nước đã và đang có những bước chuyển biến đáng kể.
Có được kết quả đó là nhờ thực hiện đổi mới toàn diện Giáo dục tiểu học trong đó phải kể đến một phần quan trọng trong vận dụng đúng đắn chủ trương xã hội hóa Giáo dục tiểu học. Từ thực tiễn Giáo dục tiểu học có thể nói đây là bậc học được xã hội hoá cao hơn bất kỳ bậc học nào. Giáo dục tiểu học là sự thể hiện sinh động sự phối hợp hài hoà nguyên tắc nhà nước, xã hội và nhân dân cùng làm. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chương trình hành động của ngành Giáo dục thực hiện Chiến lược phát triển Giáo dục Việt Nam 2011-2020, Kết luận số 51-KL/TW ngày 29/10/2012 của Hội nghị lần thứ 6 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI và Chỉ thị số 02/CT-TTg ngày 22/01/2013 của Thủ tướng Chính phủ về đổi mới căn bản, toàn diện Giáo dục - Đào tạo được Ban hành kèm theo Quyết định số 1215/QĐ-BGDĐT ngày 04/4/2013 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục - Đào tạo.
Cụ thể như sau: Giai đoạn 1 (2013-2015): Tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 10-CT/TW ngày 05/12/2011 của Bộ Chính trị về phổ cập Giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi, củng cố kết quả phổ cập Giáo dục tiểu học và trung học cơ sở; đa dạng hóa phương thức học tập đáp ứng nhu cầu nhân lực, tạo cơ hội học tập suốt đời cho người dân. Thực hiện có hiệu quả Quyết định số 89/QĐ-TTg ngày 09/01/2013 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án xây dựng xã hội học tập đến năm 2020. Thực hiện có hiệu quả Nghị quyết số 40/NQ-CP ngày 09/8/2012 của Chính phủ về Đề án “Đổi mới cơ chế hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập, đẩy mạnh xã hội hoá một số loại hình dịch vụ sự nghiệp công”. Giai đoạn 2 (2016-2020): Tiếp tục đổi mới căn bản, toàn diện Giáo dục - Đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế.
Xây dựng và thực hiện các chính sách nhằm đảm bảo bình đẳng về cơ hội học tập; tiếp tục xây dựng xã hội học tập; hỗ trợ và ưu tiên phát triển giáo dục - Đào tạo nhân lực cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng khó khăn, các đối tượng chính sách xã hội, người nghèo. Ngày 13/6/2012, Thủ tướng Chính phủ ra Quyết định số 711/QĐ-TTg phê duyệt “Chiến lược phát triển Giáo dục 2011-2020 “ xác định tiếp tục đổi mới cơ chế tài chính Giáo dục nhằm huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực của nhà nước và xã hội đầu tư cho giáo dục; nâng cao tính tự chủ của các cơ sở Giáo dục, đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm đối với Nhà nước, người học và xã hội; đảm bảo nguồn lực tài chính cho một số cơ sở Giáo dục Việt Nam đủ sức hội nhập và cạnh tranh quốc tế. Từ đó quan điểm chỉ đạo về công tác XHH Giáo dục tiểu học được nhấn mạnh: 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Việc chăm lo phát triển Giáo dục tiểu học là trách nhiệm chung của các cấp chính quyền, của mỗi ngành, mỗi gia đình và toàn xã hội dưới sự lãnh đạo của Đảng và sự quản lý của Nhà nước. - Nhà nước có trách nhiệm quản lý, đầu tư phát triển Giáo dục tiểu học; đồng thời tạo điều kiện thuận lợi về cơ chế, chính sách, đẩy mạnh công tác xã hội hoá.
- Việc chăm sóc, Giáo dục tiểu học phải được thực hiện với sự phối hợp, gắn kết chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội. Những văn bản pháp qui trên đảm bảo cho một hành lang pháp lý cơ bản cho công tác xã hội hóa Giáo dục tiểu học hoạt động đồng thời định hướng, chỉ đạo, tạo điều kiện cho các cấp, các ngành, các lực lượng trong xã hội có trách nhiệm quan tâm chăm lo phát triển Giáo dục tiểu học. Đồng thời Giáo dục tiểu học cần phải tạo ra một môi trường Giáo dục lành mạnh, có sự tham gia đóng góp của các cấp các ngành, cha mẹ học sinh, và toàn xã hội vào sự phát triển Giáo dục tiểu học. Mục tiêu của XHHGD tiểu học là sự tham gia dưới nhiều hình thức đóng góp vào sự phát triển của Giáo dục, đó là các phương thức thực hiện XHHGD tiểu học, đa dạng hoá các loại hình đào tạo, tham gia đóng góp về tài chính, công sức cho Giáo dục, cùng với nhà trường tham gia trực tiếp vào việc xây dựng kế hoạch Giáo dục trẻ em và giải quyết các vấn đề phát triển Giáo dục, và các lực lượng xã hội tham gia vào quản lý Giáo dục.
Đặc biệt trong đó nhấn mạnh đến việc lôi cuốn thu hút khích lệ mọi người dân và toàn xã hội tham gia cùng làm Giáo dục, xác định được vai trò của xã hội, nhân dân, Nhà nước trong từng trách nhiệm. Việc huy động đó mang tính chất là của toàn xã hội cho Giáo dục tiểu học.2 Một số khái niệm cơ bản 1.1 Khái niệm xã hội Xã hội là một khái niệm đa nghĩa, phân tán theo bề rộng lẫn bề sâu. * Theo từ điển xã hội học thì: Xã hội (hiểu theo nghĩa tổng quát): Là sự gắn bó (theo nghĩa chung cả về không gian và thời gian) của một tập hợp các thực thể sống cùng loại và chia sẻ cùng một quan hệ sống (thực vật, động vật, con người).