Phần mở đầu; tổng quan tình hình nghiên cứu có liện quan đến đề tài; 4 chương, kết luận, kiến nghị; danh mục các công trình khoa học của tác giả; tài liệu tham khảo và phụ lục. 13 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI QUẢN LÝ TRUYỀN THÔNG GIÁO DỤC GIÁ TRỊ SỐNG CHO HỌC SINH, SINH VIÊN TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY Trong những năm gần đây, giáo dục giá trị sống, và truyền thông giáo dục giá trị sống là vấn đề thu hút sự quan tâm của nhiều nhà lý luận thể hiện trong nhiều công trình trong và ngoài nước. Các công trình nghiên cứu ở ngoài nước liên quan đến đề tài 1. Về giáo dục giá trị, giá trị sống ở một số quốc gia Nghiên cứu về giáo dục giá trị sống trong các trường học Mỹ [91] với báo cáo trình bày tại Hội nghị Giáo dục Đại học Kutztown.
(Kutztown, PA, 16/ 9/1994) nhấn mạnh xu hướng nổi bật trong giáo dục các giá trị trong các trường trung học công lập, các vấn đề quan trọng trong việc đào tạo các giá trị tôn giáo và các chiến lược hiệu quả cho các giá trị giảng dạy trong chương trình chính khoá. Giáo dục giá trị sống là một phần của chương trình giáo dục của hầu như tất cả các trường ở Hoa Kỳ trong những thập niên đầu của thế kỷ 20 và được đặc biệt quan tâm. Sinh viên, học sinh Mỹ được dạy các giá trị sống thông qua các chương trình giảng dạy chính thức, đặc biệt là trong văn học, khoa học xã hội, và các lớp học lịch sử. Nhiều khóa học có thể được thiết kế để dạy các giá trị sống cả trực tiếp và gián tiếp.
Tại một trong các chương trình đào tạo cho giáo viên gần đây, John Doyle - Giám đốc hành chính của Bộ phận Khoa học Xã hội một trường học ở Miami (Mỹ) [95] - thực hiện các khóa bồi dưỡng giáo dục giá trị sống. Ông nhắc nhở giáo viên về sự cần thiết phải giáo dục giá trị sống khi trong thực tiễn, học sinh đang bị nhiều yếu tố tác động đến việc xây dựng giá trị sống cho bản thân. Tại Australia, bằng chứng về tác động của giáo dục giá trị sống dựa trên những nghiên cứu của Đại học Newcastle, Australia (2009) [98] cho thấy những tác động tích cực của các giáo dục giá trị sống về mối quan hệ nhà trường, môi trường học tập, phúc lợi học sinh và cải thiện sự siêng năng học tập. Giáo dục giá trị sống được công nhận như là một trong các động lực của nguồn cảm hứng đằng sau những nghiên cứu này.
Giáo sư Terry Lovat 14 và các đồng nghiệp của ông tại Đại học Newcastle (Australia) đã nghiên cứu và kết luận: Khi trường học chú trọng giảng dạy giá trị sống, sinh viên sẽ ngày càng trở nên siêng năng khi được học tập trong một bầu không khí bình tĩnh hơn, hòa bình hơn; mối quan hệ thầy trò được vun đắp, học sinh và phúc lợi giáo viên được cải thiện và cha mẹ tham gia nhiều hơn trong các hoạt động của nhà trường. Chia sẻ về giáo dục giá trị cho học sinh, sinh viên - Kinh nghiệm từ Nhật Bản [25] cho thấy: Chính phủ Nhật Bản thời hậu chiến đã dựa vào phẩm chất của dân tộc với những đức tính cần cù, đoàn kết, lòng tự trọng. để đưa ra một chính sách giáo dục rất hợp lý, đóng góp vào sự phục hưng của Nhật Bản. Để đánh giá sự tiến bộ của học sinh, giáo viên không chỉ dựa vào điểm số thu được từ các bài kiểm tra, bài tập mà còn có xu hướng chú trọng đánh giá học sinh thông qua những sản phẩm mà các em tự tạo ra trong quá trình học tập.
Còn một nghiên cứu về giáo dục giá trị của giới trẻ và cha mẹ ở Singapore [97] đã sử dụng dữ liệu điều tra về giá trị sống của thanh niên Singapore và cha mẹ họ cho thấy học sinh, sinh viên và cha mẹ ở Singapore rất quan tâm đến giá trị và để hình thành giá trị sống đó, nhà trường là chủ thể rất quan trọng. 59% cha mẹ và 64% học sinh, sinh viên chọn các giá trị đạo đức là giá trị ưu tiên hàng đầu. Họ đặc biệt quan tâm đến lòng hiếu thảo của con cái đối với cha mẹ, tính trung thực/đáng tin cậy và hành xử đúng mực (không vi phạm pháp luật). Để chuẩn bị cho thế kỷ XXI, chính phủ Trung Quốc đã công bố một loạt văn kiện quan trọng về giáo dục, trong đó chú trọng giáo dục các giá trị đạo đức truyền thống, nhất là giáo dục tinh thần yêu nước, tinh thần tập thể cho học sinh, sinh viên.
Các giá trị truyền thống được kết hợp với giá trị thế tục; giáo dục cho học sinh, sinh viên bắt đầu từ giá trị gia đình, từ nhà trường với nội dung giáo dục lòng hiếu thảo, lễ giáo đến lòng khoan dung…[25]. Về quản lý truyền thông giáo dục * Hệ thống thông tin quản lý giáo dục Theo tài liệu của UNESCO [93], EMIS – Education Management Information Systems – Hệ thống thông tin quản lý giáo dục là hệ thống thông 15 tin quản lý cung cấp các thông tin về giáo dục và quản lý giáo dục cho những người quản lý hệ thống giáo dục quốc dân nói chung và quản lý các cơ quan quản lý giáo dục hoặc cơ sở giáo dục nói riêng trên hai phương diện quản lý nhà nước về giáo dục và quản lý các cơ sở giáo dục (trong đó chủ yếu là quản lý nhà trường). Trong quản lý một trường học, chủ thể quản lý nhà trường không những tận dụng các tiện ích của EMIS trên phương diện hệ thống giáo dục mà họ còn thiết lập cách thu nhận và xử lý thông tin trong trường học thành một hệ thống tương tự như EMIS trong nhà trường. Như vậy, EMIS không những có ý nghĩa phục vụ cho hoạt động quản lý cả hệ thống giáo dục mà còn có ý nghĩa đối với công tác quản lý của chủ thể quản lý của mỗi nhà trường.
Cụ thể: EMIS có giá trị và tác dụng để hoạch định chiến lược phát triển nhà trường và điều hành các hoạt động nhằm đạt được mục tiêu chiến lược; EMIS có tác dụng và giá trị gắn kết nhà trường với các cơ quan quản lý giáo dục cấp trên và các bên có liên quan; EMIS có giá trị và tác dụng đảm bảo chất lượng và nâng cao hiệu quả các hoạt động của nhà trường, trong đó chủ yếu hoạt động đào tạo. * Truyền thông giáo dục giá trị sống cho học sinh, sinh viên Một nghiên cứu về giáo dục quốc phòng Mỹ nhấn mạnh đến vấn đề truyền thông phối hợp với giáo dục quốc phòng mang lại hiệu quả to lớn khi có sự quản lý bài bản theo đúng lý thuyết quản lý: Kế hoạch, Tổ chức, Chỉ đạo, Kiểm tra. Nghiên cứu đăng trên tạp chí Bách khoa Tri thức Trung Quốc [100] phân tích: Chính quyền Mỹ luôn coi trọng sử dụng phương tiện truyền thông tin tức để tiến hành giáo dục chủ nghĩa yêu nước. Nếu không được phép và sự phối hợp tích cực của chính quyền, giới truyền thông không thể nào có được tin tức chiến trường và có một bộ lọc kiểm tra các tin tức đăng tải định hướng này của Bộ Quốc phòng Mỹ.
Hình thức truyền thông giáo dục giá trị yêu nước, cống hiến cho đất nước của Bộ Quốc phòng Mỹ cũng rất đa dạng, không chỉ là các bài viết, mà còn tổ chức trò chơi online, làm phim chiếu rạp. Quân chủng Hải quân và Hải quân đánh bộ đã từng đầu tư 1,2 triệu USD, hợp tác quay một bộ phim để tôn tạo hình tượng quân chủng, đây là bộ 16 phim tuyên truyền cho quân đội đầu tiên được chiếu ở các rạp chiếu bóng kể từ Đại chiến thế giới lần thứ hai đến nay. Lục quân cũng đầu tư hơn 6 triệu USD, xây dựng trang Web, thu hút 1,3 triệu người truy cập tham gia trò chơi game online Lục quân Mỹ. Như vậy Lục quân có thể tiềm nhập vào máy tính của các đối tượng sẽ được trưng binh sau này, những người chơi game có thể liên hệ trực tiếp với các nhân viên tuyển mộ lính của Lục quân.
Trong nghiên cứu tác động của giáo dục giá trị, dựa trên những nghiên cứu của Đại học Newcastle, Australia (2009) [96], việc thực hiện có hiệu quả các giáo dục giá trị sống được đặc trưng bởi một số yếu tố chung, đáng chú ý trong đó có nhấn mạnh: Giáo dục giá trị sống được giảng dạy một cách rõ ràng trong và ngoài lớp học và thông qua các phương tiện truyền thông (ví dụ như lễ hội, thể thao, trò chơi hợp tác, bộ phim, bài hát, báo chí.); Giáo dục giá trị sống được tăng cường thông qua phương tiện truyền thông trực quan tích cực cũng như phù hợp, khuyến khích và ghi nhận bằng lời nói. Từ năm 2004, sau khi nghiên cứu, Chính phủ Úc cung cấp kinh phí 29,7 triệu USD trong vòng bốn năm để giúp tăng cường truyền thông giáo dục giá trị thông qua các công cụ truyền thông, trong đó có: Diễn đàn giáo dục giá trị trường trong tất cả các trường tại Úc; Diễn đàn giáo dục thuộc trong từng trường Trong nghiên cứu về Truyền thông mạng và đời sống xã hội, Tác giả John A Bargh và Kate Y.A McKenna - Đại học tổng hợp New York [99] nghiên cứu vai trò của truyền thông mạng đối với tâm lý con người, sự hình thành các giá trị, các mối quan hệ cá nhân, các nhóm, tính chất xã hội và khả năng tương tác cộng đồng. Tác giả nhận định: Truyền thông mạng được coi như phương tiện truyền thông hiện đại nhất trong lịch sử các phương tiện giao tiếp của loài người sau sự tồn tại của điện tín, điện thoại, radio và truyền hình. Nó chứa đựng và bao hàm toàn bộ các khía cạnh truyền thông của các kênh truyền thông đã có trước đó, vượt qua khoảng cách và tiếp cận với đại bộ phận xã hội.
Truyền thông mạng có đặc tính là người dùng có thể tạo lập nhân thân ảo và tham gia vào các nhóm xã hội có cùng lợi ích và giá trị, tạo ra các cộng đồng, các mối quan hệ xã hội, xây dựng các giá trị chung của các nhóm và ảnh hưởng đến tâm sinh lý người sử dụng, truyền thông mạng có ảnh 17 hưởng đặc biệt tới việc xây dựng các giá trị sống cho một con người khi nó tác động mạnh đến tâm lý, quan hệ xã hội, nhận thức của người dùng.