phần mở đầu và kết luận, nội dung luận văn kết cấu gồm 4 chƣơng: 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận về quản lý nhà nƣớc đối với thu chi phí và lệ phí. Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghi n cứu. Chƣơng 3: Thực trạng quản lý nhà nƣớc đối với thu, chi phí và lệ phí tại Bộ Tài nguy n và Môi trƣờng. Chƣơng 4: Định hƣớng và giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý nhà nƣớc đối với thu chi phí và lệ phí tại Bộ Tài nguy n và Môi trƣờng.
6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI THU CHI PHÍ VÀ LỆ PHÍ 1. Tổng quan t nh h nh nghiên cứu 1. Các công trình liên quan Trong quá trình nghiên cứu, tác giả tổng hợp đƣợc các công trình có liên quan đến nội dung nghiên cứu gồm: 07 công trình nghiên cứu trong nƣớc và 02 công trình nghiên cứu ở nƣớc ngoài. Xét về lĩnh vực nghiên cứu chƣa có đề tài, luận văn nào li n quan đến quản lý nhà nƣớc về thu, chi phí, lệ phí thuộc lĩnh vực Tài nguy n và Môi trƣờng hoặc các cơ quan thuộc Bộ Tài nguy n và Môi trƣờng; đồng thời chƣa có nghiên cứu nào đề cập đến quản lý nhà nƣớc về chi từ nguồn thu phí đƣợc để lại, cụ thể nhƣ sau: a) Trong nƣớc: Các nghiên cứu quản lý nhà nƣớc về thu phí, lệ phí tại các Bộ, ban ngành và địa phƣơng đã thực hiện gồm: * Tại cơ quan Bộ, ban ngành: - Nguyễn Thị Hải Hà (2016), “Hoàn thiện quản lý Nhà nƣớc đối với thu phí công trình đƣờng bộ”.
Luận văn đã xem xét đánh giá đề xuất về năng lực quản lý nhà nƣớc trong việc thu phí đƣờng bộ. Luận văn đƣa ra những phân tích, đánh giá về cơ chế quản lý nhà nƣớc về thu phí, lệ phí đƣờng bộ ở Việt Nam, từ trung ƣơng đến các cấp chính quyền địa phƣơng. Từ đó đƣa ra những giải pháp đổi mới quản lý nhà nƣớc về thu phí đƣờng bộ thực sự hiệu quả và đạt đƣợc các mục tiêu quản lý đã đề ra. Luận văn có phạm vi nghiên cứu rộng, đó là cơ chế quản lý thu phí đối với các công trình giao thông sử dụng ngân sách nhà nƣớc nói chung, tuy nhiên luận văn chƣa đánh giá đƣợc việc quản lý nhà nƣớc về thu chi lệ phí.
- Trần Quang Huy (2017) “Quản lý nhà nƣớc về thu phí và lệ phí hàng hải tại các cảng biển Việt Nam” – Luận văn Tiến sỹ quản lý kinh tế. Luận văn 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com này đề cập đến quản lý phí lĩnh vực hàng hải, cụ thể ở các cảng biển Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. - Nguyễn Thị Thực (2006), “Nghi n cứu phƣơng pháp tính toán trợ giá cho vận tải hành khách công cộng ở đô thị Việt Nam”. Đề tài này thuộc lĩnh vực dịch vụ công cụ thể là giao thông đƣờng bộ, nghiên cứu đề xuất phƣơng pháp tính toán trợ giá cho vận tại hành khách công cộng nhằm phát triển dịch vụ này khi chuyển dịch hoạt động từ bao cấp sang cơ chế thị trƣờng.
* Tại Địa phƣơng: - Doãn Thị Hằng (2014) Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý thu phí, lệ phí thuộc ngân sách nhà nƣớc tr n địa bàn quận Tây Hồ - Nguyễn Thị Thực (2006), “Nghi n cứu phƣơng pháp tính toán trợ giá cho vận tải hành khách công cộng ở đô thị Việt Nam”; - Lê Thị Thu Hằng (2018) “Phí bảo vệ môi trƣờng theo pháp luật Việt Nam từ thực tiễn thành phố Đà Nẵng”; - Đinh Thị Phƣơng Loan (2018) “Hoàn thiện công tác quản lý thu phí và lệ phí tại Thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên”; Các nhà khoa học trong nƣớc có những đề tài nghiên cứu về lĩnh lực này dịch vụ công nhƣ: Nguyễn Ngọc Hiến (2002), Vai trò của Nhà nƣớc trong cung ứng dịch vụ công, Nxb Văn hoá - Thông tin; Lê Chi Mai (2002), Chuyển giao dịch vụ công cho cơ sơ ngoài Nhà nƣớc - Vấn đề và giải pháp, Nxb Lao động – Xã hội, Hà Nội; Một số đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ nhƣ: Bộ Kế hoạch và đầu tƣ (2006), “Một số giải pháp huy động nguồn lực và tổ chức thực hiện nhằm đảm bảo công tác duy tu bảo dƣỡng hệ thống đƣờng bộ Việt Nam giai đoạn đến 2010”; Cục đƣờng bộ Việt Nam (2004), đề án nhu cầu vốn cho công tác bảo trì đƣờng bộ Việt Nam. Các nghiên cứu ở Việt Nam cũng luận bàn về Nhà nƣớc, một vấn đề cần đƣợc xem xét và phân tích. Thực tế, những diễn biến sâu rộng và to lớn 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com của kinh tế thế giới đòi hỏi chúng ta phải nhìn lại những vấn đề cơ bản về Nhà nƣớc: Nhà nƣớc n n có vai trò gì? Nhà nƣớc có thể làm gì? Và không thể làm gì? Và làm thế nào là tốt nhất? Làm cho vai trò tƣơng xứng với năng lực Nhà nƣớc. Trong lĩnh vực QLNN về dịch vụ công, cần thiết phải có sự tập trung nhiều hơn để nâng cao tính hiệu quả: Chọn làm gì và không làm gì là vô cùng quan trọng.
Mặc dù, khái niệm dịch vụ công và nghiên cứu dịch vụ công vẫn là vấn đề còn mới mẻ đối với nhiều nhà khoa học và nhà quản lý trong nƣớc và đã có nhiều cuộc hội thảo quy mô đƣợc tổ chức xoay quanh chủ đề về dịch vụ công nhằm làm rõ những vấn đề còn gây tranh cãi. Qua các cuộc hội thảo và các công trình nghiên cứu về dịch vụ công, có thể nhận thấy vẫn đang tồn tại những ý kiến khác nhau, không thống nhất về phạm vi dịch vụ công, việc phân loại và tên gọi của các hoạt động dịch vụ công, phƣơng thức thực hiện cũng nhƣ vấn đề xã hội hoá dịch vụ công. Thậm chí còn có những quan điểm, ý kiến và đánh giá trái ngƣợc nhau về tổ chức mô hình dịch vụ hành chính công ở một số thành phố lớn. Một số đề tài khoa học đã nghi n cứu về dịch vụ cơ sở hạ tầng và xã hội hoá dịch vụ cơ sở hạ tầng và trên các diễn đàn khoa học cũng có nhiều bài viết, công trình nghiên cứu chuyên sâu về lĩnh vực này mang tính thực tiễn và cũng đã có những đóng góp nhất định.
Nhƣng do mục ti u điều tra, nghiên cứu không trùng hợp hoàn toàn nên các vấn đề lý luận về dịch vụ công nói chung chỉ đƣợc nghiên cứu, xem xét một cách có giới hạn, chƣa đi sâu và bao quát toàn diện về dịch vụ giao thông đƣờng bộ nói chung cũng nhƣ QLNN về thu chi phí và lệ phí nói riêng. Nhìn một cách tổng quát có thể thấy: các nghiên cứu ở trong nƣớc đối với hoạt động QLNN về thu chi phí và lệ phí hiện còn chƣa đƣợc quan tâm. Các nghiên cứu của tác giả nƣớc ngoài về QLNN về thu chi phí và lệ phí thì hoặc đi quá sâu vào từng đối tƣợng cụ thể hoặc chung chung ở lĩnh vực đầu tƣ 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đƣờng bộ. Do vậy, vẫn chƣa thuyết phục ngƣời đọc, kể cả về mặt cơ sở lý luận, về khái niệm, và đặc biệt là chƣa trả lời thoả đáng những vấn đề bức xúc đang đặt ra trong xã hội về ranh giới giữa nhà nƣớc và tƣ nhân trong việc cung ứng dịch vụ đƣợc gọi là “dịch vụ giao thông vận tải đƣờng bộ - trong đó có việc QLNN về thu chi phí và lệ phí”.
b) Ngoài nƣớc - Nghiên cứu của Marcus Einbock về “Ảnh hƣởng của thu phí đƣờng bộ tới hệ thống các doanh nghiệp” đã nhìn nhận tác động tiêu cực của việc thu phí bất hợp lý tới hoạt động của các doanh nghiệp nói chung. Việc sử dụng hạ tầng giao thông đem lại lợi ích lớn cho các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vận tải, họ đã giảm thiểu đƣợc chi phí vận hành bao gồm chi phí về xăng dầu, chi phí về khấu hao, bảo dƣỡng sửa chữa, chi phí rủi ro, chi phí về thời gian. Thông thƣờng các lợi ích này sẽ lớn hơn chi phí vốn đầu tƣ và chi phí sử dụng hạ tầng. đảm bảo đƣợc điều này sẽ đem lại lợi ích cho cả nhà đầu tƣ và ngƣời sử dụng hạ tầng.
Theo nghiên cứu này, việc đánh giá, tổ chức thu phí hạ tầng giao thông không đơn thuần là đánh giá từng dự án hạ tầng mà cần xét trên một tổng thể, một mạng lƣới rộng hơn. Việc tổ chức thu phí cũng có thể thực hiện phối hợp nhiều dự án hạ tầng. Nghiên cứ này đã đi sâu tìm hiểu cách thức tổ chức thu phí để đem lại hiệu quả tổng thể một cách cao nhất. Tuy vậy, nghiên cứu này lại quá tập trung vào đối tƣợng hƣởng lợi hạ tầng giao thông là các doanh nghiệp mà không đánh giá nhiều về vai trò quản lý nhà nƣớc về thu phí; Small, Kenneth A với công trình nghiên cứu về sử dụng nguồn thu từ phí hạn chế tắc đƣờng, đã quan tâm tới việc sử dụng nguồn thu từ Phí đƣờng bộ.
Ý tƣởng lúc này không phải lấy thu bù chi mà là việc sử dụng có hiệu quả nguồn thu. Theo quan điểm của tác giả, phí đƣờng bộ thu đƣợc không nhất thiết phải quay lại đầu tƣ cho giao thông mà có thể hòa vào các quỹ lớn, các 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ngân sách khác để tiếp tục đầu tƣ cho sự phát triển KT - XH. Hạn chế chính của nghiên cứu này là không chỉ ra chi tiêu từ nguồn thu phí phải quản lý nhƣ thế nào cho hiệu quả, tránh thất thoát, lãng phí. Đánh giá Các công trình nghiên cứu trong nƣớc và ngoài nƣớc n u tr n đã phân tích, đánh giá đƣợc tác động của thu phí, lệ phí tới các đối tƣợng xã hội, nêu đƣợc một số thực trạng công tác thu phí, lệ phí và vai trò quản lý nhà nƣớc trong lĩnh vực thu phí, lệ phí có thể sử dụng để tham khảo (phí bảo vệ môi trƣờng, phí, lệ phí hàng hải, phí đƣờng bộ và quản lý phí, lệ phí tại địa phƣơng…).