Chương 1: Cơ sở lí luận về quản lý phát triển đội ngũ giáo viên trường phổ thông Chương 2: Thực trạng quản lý phát triển đội ngũ giáo viên Trung học phổ thông huyện Văn Quan (Trường THPT Lương Tri và trường THPT Văn Quan), tỉnh Lạng Sơn Chương 3: Một số biện pháp quản lý phát triển đội ngũ giáo viên Trung học phổ thông huyện Văn Quan 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRƢỜNG PHỔ THÔNG 1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu Thế giới đang bước vào thế kỷ XXI - thế kỷ của khoa học, công nghệ. Kinh tế tri thức có vai trò ngày càng nổi bật trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội. Khoa học, công nghệ phát triển như vũ bão, thúc đẩy mạnh mẽ quá trình toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế.
Giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ được xem là nhân tố quyết định cho sự phát triển nhanh và bền vững của mỗi đất nước, trong đó con người được xem như nguồn tài nguyên vô giá cho sự phát triển kinh tế xã hội của mỗi quốc gia, dân tộc. Nhận thức rõ điều đó, Đảng và Nhà nước ta luôn coi trọng phát triển giáo dục và đào tạo và coi đó là quốc sách hàng đầu, xem đây là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hóa đất nước, là điều kiện để tạo ra và phát huy nguồn lực con người trong cạnh tranh quốc tế. Đây là trách nhiệm của toàn Đảng, của cả hệ thống chính trị và của toàn dân, trong đó đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lí giáo dục là những người trực tiếp thực hiện. Do đó đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lí giáo dục giữ vai trò quyết định chất lượng giáo dục và phát triển sự nghiệp giáo dục.
Tổ chức khoa học, giáo dục và văn hoá của liên hợp quốc (Unesco) cũng đã khuyến cáo: mọi cuộc cải cách giáo dục đều bắt đầu từ người giáo viên. Văn kiện đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX khẳng định: “Phát triển giáo dục đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người, yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững” [24, tr. Nghị quyết IV của Ban chấp hành Trung ương Đảng, khoá VII chỉ rõ: “Phải coi đầu tư cho giáo dục là một trong những hướng chính của đầu tư phát triển, tạo điều kiện cho giáo dục đi trước và phục vụ đắc lực sự phát triển 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com kinh tế - xã hội”; “Để đảm bảo chất lượng của giáo dục và đào tạo, phải giải quyết tốt vấn đề thầy giáo”, chăm lo xây dựng đội ngũ giáo viên, đổi mới công tác đào tạo và bồi dưỡng; muốn nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên phải tạo ra sự chuyển biến về chất lượng các trường sư phạm; muốn huy động hết tiềm lực của cả đội ngũ giáo viên vào sự nghiệp giáo dục cho thế hệ trẻ phải có chính sách đãi ngộ nhà giáo và chế độ sử dụng giáo viên hợp lí, “thực hiện chính sách khuyến khích vật chất và tinh thần đối với giáo viên, khuyến khích người giỏi làm nghề dạy học”… “Kết hợp đào tạo giáo viên mới với bồi dưỡng thường xuyên những giáo viên đang làm việc” [21, tr. Trong những năm gần đây, nhiều đề án, công trình nghiên cứu khoa học và nhiều giải pháp xây dựng và phát triển đội ngũ nhà giáo ở các cấp học, bậc học đã được nghiên cứu và áp dụng rộng rãi, cụ thể như: - Đề án xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lí giáo dục giai đoạn 2005 - 2010 (QĐ số 09/2005/QĐ-TTg ngày 11/1/2005 của Thủ tướng chính phủ).
- Đề án đổi mới cơ bản và toàn diện giáo dục Đại học Việt Nam giai đoạn 2006 – 2020 (Nghị quyết số 14/2004/NQ-CP ngày 2/11/2005 của Thủ tướng chính phủ). - Bồi dưỡng và đào tạo lại đội ngũ nhân lực trong điều kiện mới (Đề tài khoa học cấp nhà nước, mã số KX07-14, năm 1996). - Tăng cường các khoá bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ giáo viên.để đáp ứng được nhiệm vụ nhà giáo trong tình hình mới. 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com - Phát triển đội ngũ giáo viên trường THPT chuyên tỉnh Vĩnh Phúc trong giai đoạn hiện nay (Luận văn Thạc sĩ QLGD của tác giả Nguyễn Thị Lệ Chung Đại học Quốc gia Hà Nội).
- Các biện pháp quản lí đội ngũ giáo viên các trường THPT thành phố Yên Bái trong giai đoạn hiện nay (Luận văn Thạc sĩ QLGD, Đại học Quốc gia Hà Nội). - Các biện pháp quản lí đội ngũ giáo viên của hiệu trưởng trường THPT Tân Sơn, huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang (Luận văn Thạc sĩ QLGD, Đại học Quốc gia Hà Nội). - Quản lí phát triển đội ngũ giảng viên Khoa Ngôn ngữ và Văn hoá Trung Quốc (Trường ĐH Ngoại Ngữ - ĐHQG Hà Nội) trong giai đoạn hiện nay (Luận văn Thạc sĩ QLGD của tác giả Nguyễn Thanh Phương) và rất nhiều công trình nghiên cứu khác. Các công trình nghiên cứu này thực sự là những kiến thức khoa học quý báu, làm sáng tỏ thêm lí luận về quản lí giáo dục, góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lí nguồn nhân lực nói chung và quản lí đội ngũ giáo viên ở các trường THPT nói riêng.
Như vậy, vấn đề xây dựng, quản lí phát triển đội ngũ giáo của mỗi cơ sở giáo dục có tầm quan trọng đặc biệt vì nó quyết định đến sự tồn tại và phát triển của mỗi nhà trường. Đó cũng là biện pháp để nâng cao nhận thức của những người làm công tác giáo dục cũng như toàn xã hội đối với giáo dục, đồng thời cũng là biện pháp để huy động mọi nguồn lực của toàn xã hội cho sự phát triển giáo dục và đào tạo. Đây cũng là biện pháp để xây dựng một nền giáo dục có chất lượng, có khả năng để đào tạo những người có tài, có tâm và có tầm nhìn chiến lược toàn cầu, có khả năng biến tri thức thành sản phẩm mang lợi ích kinh tế và năng lực sáng tạo cái mới đủ sức cạnh tranh quốc tế. Quản lí phát triển đội ngũ giáo viên phải có chiến lược lâu dài, trên cơ sở nguồn lực của từng đơn vị nhà trường phù hợp với mục tiêu giáo dục và điều kiện kinh tế - xã hội của mỗi địa phương.
8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Một số khái niệm cơ bản có liên quan đến đề tài 1. Quản lí Từ khi hình thành xã hội loài người đã có sự phân công lao động, cùng với đó là xuất hiện một dạng lao động có tính đặc thù, điều khiển các hoạt động theo yêu cầu nhất định và mục tiêu nhất định, dạng lao động đặc thù ấy gọi là quản lí. Như vậy, quản lí là một chức năng lao động - xã hội bắt nguồn từ tính chất xã hội của lao động.
Nói đến hoạt động quản lí, ta thường nhắc đến quan điểm của Các Mác: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng cần đến sự chỉ đạo để điều hành những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung, phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể khác với sự vận động của những khí quan độc lập của nó. Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì phải có nhạc trưởng” [16, tr. Quan điểm của Mác cho thấy quản lí được xem như một quá trình liên kết thống nhất giữa chủ quan và khách quan để đạt được mục tiêu nào đó. Mác đã lột tả được bản chất của quản lí là một hoạt động lao động để điều khiển lao động, một hoạt động tất yếu của xã hội loài người.
Quản lí trở thành một hoạt động phổ biến ở mọi lúc, mọi nơi, mọi lĩnh vực và cấp độ liên quan đến mọi người. Do vậy, khái niệm quản lí là khái niệm có tính chất bao trùm. Khi đưa ra các định nghĩa về quản lí, các tác giả thường gắn vào các loại loại hình quản lí cụ thể nào đó. Khái niệm quản lí có nhiều cách tiếp cận khác nhau.
Quản lí được hiểu: quản là chăm sóc, giữ gìn; lí là sửa sang, sắp xếp làm cho ổn định và phát triển; quản lý là cai quản, chỉ huy, lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra theo góc độ tổ chức; quản lí là lái, là điều khiển, điều chỉnh - theo góc độ điều khiển; quản lí là sự tác động của chủ thể quản lí lên khách thể quản lí nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức - theo cách tiếp cận hệ thống. 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Theo từ điển Tiếng Việt: “Quản lí là tổ chức và điều hành các hoạt động theo những yêu cầu nhất định [56, tr. Harol Koontz định nghĩa: “Quản lí là một hoạt động thiết yếu đảm bảo sự hoạt động nỗ lực của các cá nhân nhằm đạt được các mục tiêu của tổ chức [34, tr.W Taylor cho rằng: “Quản lí là biết được chính xác điều bạn muốn người khác làm và sau đó hiểu được rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất [17, tr.Robins, Wayned Morryn: “Quản lí là một nghề nhưng cũng là một nghệ thuật, một khoa học” [54, tr.Follet lại cho rằng, quản lí là một nghệ thuật khiến cho công việc của mình được thực hiện thông qua người khác. Các nhà nghiên cứu Việt Nam cũng có những quan niệm khác nhau về quản lí: Tác giả Đặng Vũ Hoạt và Hà Thế Ngữ cùng thống nhất quan điểm: “Quản lí là một quá trình có định hướng, quá trình có mục tiêu, quản lí là một hệ thống là quá trình tác động đến hệ thống nhằm đạt được những mục tiêu nhất định [48, tr.
Theo tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Quản lí là hoạt động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lí (người quản lí), đến khách thể quản lí (người bị quản lí) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức [17, tr. Tác giả Đỗ Hoàng Toàn định nghĩa: “Quản lí là sự tác động của tổ chức, có định hướng của chủ thể lên đối tượng quản lí nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các tiềm năng, các cơ hội của hệ thống để đạt được mục tiêu đề ra trong điều kiện biến chuyển của môi trường [53, tr.